Narayaniyam Dashaka 34 - Shriramavataram — Gurmukhi Script

ਗੀਰ੍ਵਾਣੈਰਰ੍ਥ੍ਯਮਾਨੋ ਦਸ਼ਮੁਖਨਿਧਨਂ ਕੋਸਲੇष੍ਵृਸ਼੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗੇ

ਪੁਤ੍ਰੀਯਾਮਿष੍ਟਿਮਿष੍ਟ੍ਵਾ ਦਦੁषਿ ਦਸ਼ਰਥਕ੍ष੍ਮਾਭृਤੇ ਪਾਯਸਾਗ੍ਰ੍ਯਮ੍ ।

ਤਦ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਤ੍ਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰੀष੍ਵਪਿ ਤਿਸृषੁ ਸਮਂ ਜਾਤਗਰ੍ਭਾਸੁ ਜਾਤੋ

ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਸ੍ਵਯਮਥ ਭਰਤੇਨਾਪਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਨਾਮ੍ਨਾ ॥1॥

ਕੋਦਣ੍ਡੀ ਕੌਸ਼ਿਕਸ੍ਯ ਕ੍ਰਤੁਵਰਮਵਿਤੁਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨਾਨੁਯਾਤੋ

ਯਾਤੋऽਭੂਸ੍ਤਾਤਵਾਚਾ ਮੁਨਿਕਥਿਤਮਨੁਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਸ਼ਾਨ੍ਤਾਧ੍ਵਖੇਦਃ ।

ਨृਣਾਂ ਤ੍ਰਾਣਾਯ ਬਾਣੈਰ੍ਮੁਨਿਵਚਨਬਲਾਤ੍ਤਾਟਕਾਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ

ਲਬ੍ਧ੍ਵਾਸ੍ਮਾਦਸ੍ਤ੍ਰਜਾਲਂ ਮੁਨਿਵਨਮਗਮੋ ਦੇਵ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮਾਖ੍ਯਮ੍ ॥2॥

ਮਾਰੀਚਂ ਦ੍ਰਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਮਖਸ਼ਿਰਸਿ ਸ਼ਰੈਰਨ੍ਯਰਕ੍षਾਂਸਿ ਨਿਘ੍ਨਨ੍

ਕਲ੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਹਲ੍ਯਾਂ ਪਥਿ ਪਦਰਜਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੈਦੇਹਗੇਹਮ੍ ।

ਭਿਨ੍ਦਾਨਸ਼੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਚੂਡਂ ਧਨੁਰਵਨਿਸੁਤਾਮਿਨ੍ਦਿਰਾਮੇਵ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ

ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਤਿष੍ਠਥਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰਪਿ ਚ ਸਮਂ ਭ੍ਰਾਤृਵੀਰੈਸ੍ਸਦਾਰੈਃ ॥3॥

ਆਰੁਨ੍ਧਾਨੇ ਰੁषਾਨ੍ਧੇ ਭृਗੁਕੁਲ ਤਿਲਕੇ ਸਙ੍ਕ੍ਰਮਯ੍ਯ ਸ੍ਵਤੇਜੋ

ਯਾਤੇ ਯਾਤੋऽਸ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਂ ਸੁਖਮਿਹ ਨਿਵਸਨ੍ ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਕਾਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤੇ ।

ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨੈਕਦਾਥੋ ਗਤਵਤਿ ਭਰਤੇ ਮਾਤੁਲਸ੍ਯਾਧਿਵਾਸਂ

ਤਾਤਾਰਬ੍ਧੋऽਭਿषੇਕਸ੍ਤਵ ਕਿਲ ਵਿਹਤਃ ਕੇਕਯਾਧੀਸ਼ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ॥4॥

ਤਾਤੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਾਤੁਕਾਮੋ ਵਨਮਨੁਜਵਧੂਸਂਯੁਤਸ਼੍ਚਾਪਧਾਰਃ

ਪੌਰਾਨਾਰੁਧ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗੇ ਗੁਹਨਿਲਯਗਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਟਾਚੀਰਧਾਰੀ।

ਨਾਵਾ ਸਨ੍ਤੀਰ੍ਯ ਗਙ੍ਗਾਮਧਿਪਦਵਿ ਪੁਨਸ੍ਤਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜਮਾਰਾ-

ਨ੍ਨਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਹੇਤੋਰਤਿਸੁਖਮਵਸਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਗਿਰੀਨ੍ਦ੍ਰੇ ॥5॥

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਤਿਖਿਨ੍ਨਂ ਖਲੁ ਭਰਤਮੁਖਾਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਯਾਤਂ ਸ੍ਵਤਾਤਂ

ਤਪ੍ਤੋ ਦਤ੍ਵਾऽਮ੍ਬੁ ਤਸ੍ਮੈ ਨਿਦਧਿਥ ਭਰਤੇ ਪਾਦੁਕਾਂ ਮੇਦਿਨੀਂ ਚ

ਅਤ੍ਰਿਂ ਨਤ੍ਵਾऽਥ ਗਤ੍ਵਾ ਵਨਮਤਿਵਿਪੁਲਂ ਦਣ੍ਡਕਂ ਚਣ੍ਡਕਾਯਂ

ਹਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯਂ ਵਿਰਾਧਂ ਸੁਗਤਿਮਕਲਯਸ਼੍ਚਾਰੁ ਭੋਃ ਸ਼ਾਰਭਙ੍ਗੀਮ੍ ॥6॥

ਨਤ੍ਵਾऽਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਸਮਸ੍ਤਾਸ਼ਰਨਿਕਰਸਪਤ੍ਰਾਕृਤਿਂ ਤਾਪਸੇਭ੍ਯਃ

ਪ੍ਰਤ੍ਯਸ਼੍ਰੌषੀਃ ਪ੍ਰਿਯੈषੀ ਤਦਨੁ ਚ ਮੁਨਿਨਾ ਵੈष੍ਣਵੇ ਦਿਵ੍ਯਚਾਪੇ ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਚਾਪਿ ਦਤ੍ਤੇ ਪਥਿ ਪਿਤृਸੁਹृਦਂ ਵੀਕ੍ष੍ਯ ਭੂਯੋ ਜਟਾਯੁਂ

ਮੋਦਾਤ੍ ਗੋਦਾਤਟਾਨ੍ਤੇ ਪਰਿਰਮਸਿ ਪੁਰਾ ਪਞ੍ਚਵਟ੍ਯਾਂ ਵਧੂਟ੍ਯਾ ॥7॥

ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖ੍ਯਾ ਮਦਨਚਲਧृਤੇਰਰ੍ਥਨੈਰ੍ਨਿਸ੍ਸਹਾਤ੍ਮਾ

ਤਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੌ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਪ੍ਰਬਲਤਮਰੁषਾ ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਲੂਨਨਾਸਾਮ੍ ।

ਦृष੍ਟ੍ਵੈਨਾਂ ਰੁष੍ਟਚਿਤ੍ਤਂ ਖਰਮਭਿਪਤਿਤਂ ਦੂषਣਂ ਚ ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਧਂ

ਵ੍ਯਾਹਿਂਸੀਰਾਸ਼ਰਾਨਪ੍ਯਯੁਤਸਮਧਿਕਾਂਸ੍ਤਤ੍ਕ੍षਣਾਦਕ੍षਤੋष੍ਮਾ ॥8॥

ਸੋਦਰ੍ਯਾਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਰ੍ਤਾਵਿਵਸ਼ਦਸ਼ਮੁਖਾਦਿष੍ਟਮਾਰੀਚਮਾਯਾ-

ਸਾਰਙ੍ਗ ਸਾਰਸਾਕ੍ष੍ਯਾ ਸ੍ਪृਹਿਤਮਨੁਗਤਃ ਪ੍ਰਾਵਧੀਰ੍ਬਾਣਘਾਤਮ੍ ।

ਤਨ੍ਮਾਯਾਕ੍ਰਨ੍ਦਨਿਰ੍ਯਾਪਿਤਭਵਦਨੁਜਾਂ ਰਾਵਣਸ੍ਤਾਮਹਾਰ੍षੀ-

ਤ੍ਤੇਨਾਰ੍ਤੋऽਪਿ ਤ੍ਵਮਨ੍ਤਃ ਕਿਮਪਿ ਮੁਦਮਧਾਸ੍ਤਦ੍ਵਧੋਪਾਯਲਾਭਾਤ੍ ॥9॥

ਭੂਯਸ੍ਤਨ੍ਵੀਂ ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਨਹृਤ ਦਸ਼ਮੁਖਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਧੂਂ ਮਦ੍ਵਧੇਨੇ-

ਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਤੇ ਜਟਾਯੌ ਦਿਵਮਥ ਸੁਹृਦਃ ਪ੍ਰਾਤਨੋਃ ਪ੍ਰੇਤਕਾਰ੍ਯਮ੍ ।

ਗृਹ੍ਣਾਨਂ ਤਂ ਕਬਨ੍ਧਂ ਜਘਨਿਥ ਸ਼ਬਰੀਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਪਮ੍ਪਾਤਟੇ ਤ੍ਵਂ

ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਾਤਸੂਨੁਂ ਭृਸ਼ਮੁਦਿਤਮਨਾਃ ਪਾਹਿ ਵਾਤਾਲਯੇਸ਼ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

gīrvāṇairarthyamāno daśamukhanidhanaṃ kosaleṣvṛśyaśṛṅge

putrīyāmiṣṭimiṣṭvā daduṣi daśarathakṣmābhṛte pāyasāgryam |

tadbhuktyā tatpurandhrīṣvapi tisṛṣu samaṃ jātagarbhāsu jāto

rāmastvaṃ lakṣmaṇena svayamatha bharatenāpi śatrughnanāmnā ||1||

kodaṇḍī kauśikasya kratuvaramavituṃ lakṣmaṇenānuyāto

yāto'bhūstātavācā munikathitamanudvandvaśāntādhvakhedaḥ |

nṛṇāṃ trāṇāya bāṇairmunivacanabalāttāṭakāṃ pāṭayitvā

labdhvāsmādastrajālaṃ munivanamagamo deva siddhāśramākhyam ||2||

mārīcaṃ drāvayitvā makhaśirasi śarairanyarakṣāṃsi nighnan

kalyāṃ kurvannahalyāṃ pathi padarajasā prāpya vaidehageham |

bhindānaścāndracūḍaṃ dhanuravanisutāmindirāmeva labdhvā

rājyaṃ prātiṣṭhathāstvaṃ tribhirapi ca samaṃ bhrātṛvīraissadāraiḥ ||3||

ārundhāne ruṣāndhe bhṛgukula tilake saṅkramayya svatejo

yāte yāto'syayodhyāṃ sukhamiha nivasan kāntayā kāntamūrte |

śatrughnenaikadātho gatavati bharate mātulasyādhivāsaṃ

tātārabdho'bhiṣekastava kila vihataḥ kekayādhīśaputryā ||4||

tātoktyā yātukāmo vanamanujavadhūsaṃyutaścāpadhāraḥ

paurānārudhya mārge guhanilayagatastvaṃ jaṭācīradhārī|

nāvā santīrya gaṅgāmadhipadavi punastaṃ bharadvājamārā-

nnatvā tadvākyahetoratisukhamavasaścitrakūṭe girīndre ||5||

śrutvā putrārtikhinnaṃ khalu bharatamukhāt svargayātaṃ svatātaṃ

tapto datvā'mbu tasmai nidadhitha bharate pādukāṃ medinīṃ ca

atriṃ natvā'tha gatvā vanamativipulaṃ daṇḍakaṃ caṇḍakāyaṃ

hatvā daityaṃ virādhaṃ sugatimakalayaścāru bhoḥ śārabhaṅgīm ||6||

natvā'gastyaṃ samastāśaranikarasapatrākṛtiṃ tāpasebhyaḥ

pratyaśrauṣīḥ priyaiṣī tadanu ca muninā vaiṣṇave divyacāpe |

brahmāstre cāpi datte pathi pitṛsuhṛdaṃ vīkṣya bhūyo jaṭāyuṃ

modāt godātaṭānte pariramasi purā pañcavaṭyāṃ vadhūṭyā ||7||

prāptāyāḥ śūrpaṇakhyā madanacaladhṛterarthanairnissahātmā

tāṃ saumitrau visṛjya prabalatamaruṣā tena nirlūnanāsām |

dṛṣṭvaināṃ ruṣṭacittaṃ kharamabhipatitaṃ dūṣaṇaṃ ca trimūrdhaṃ

vyāhiṃsīrāśarānapyayutasamadhikāṃstatkṣaṇādakṣatoṣmā ||8||

sodaryāproktavārtāvivaśadaśamukhādiṣṭamārīcamāyā-

sāraṅga sārasākṣyā spṛhitamanugataḥ prāvadhīrbāṇaghātam |

tanmāyākrandaniryāpitabhavadanujāṃ rāvaṇastāmahārṣī-

ttenārto'pi tvamantaḥ kimapi mudamadhāstadvadhopāyalābhāt ||9||

bhūyastanvīṃ vicinvannahṛta daśamukhastvadvadhūṃ madvadhene-

tyuktvā yāte jaṭāyau divamatha suhṛdaḥ prātanoḥ pretakāryam |

gṛhṇānaṃ taṃ kabandhaṃ jaghanitha śabarīṃ prekṣya pampātaṭe tvaṃ

samprāpto vātasūnuṃ bhṛśamuditamanāḥ pāhi vātālayeśa ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

गीर्वाणैरर्थ्यमानो दशमुखनिधनं कोसलेष्वृश्यशृङ्गे

पुत्रीयामिष्टिमिष्ट्वा ददुषि दशरथक्ष्माभृते पायसाग्र्यम् ।

तद्भुक्त्या तत्पुरन्ध्रीष्वपि तिसृषु समं जातगर्भासु जातो

रामस्त्वं लक्ष्मणेन स्वयमथ भरतेनापि शत्रुघ्ननाम्ना ॥1॥

कोदण्डी कौशिकस्य क्रतुवरमवितुं लक्ष्मणेनानुयातो

यातोऽभूस्तातवाचा मुनिकथितमनुद्वन्द्वशान्ताध्वखेदः ।

नृणां त्राणाय बाणैर्मुनिवचनबलात्ताटकां पाटयित्वा

लब्ध्वास्मादस्त्रजालं मुनिवनमगमो देव सिद्धाश्रमाख्यम् ॥2॥

मारीचं द्रावयित्वा मखशिरसि शरैरन्यरक्षांसि निघ्नन्

कल्यां कुर्वन्नहल्यां पथि पदरजसा प्राप्य वैदेहगेहम् ।

भिन्दानश्चान्द्रचूडं धनुरवनिसुतामिन्दिरामेव लब्ध्वा

राज्यं प्रातिष्ठथास्त्वं त्रिभिरपि च समं भ्रातृवीरैस्सदारैः ॥3॥

आरुन्धाने रुषान्धे भृगुकुल तिलके सङ्क्रमय्य स्वतेजो

याते यातोऽस्ययोध्यां सुखमिह निवसन् कान्तया कान्तमूर्ते ।

शत्रुघ्नेनैकदाथो गतवति भरते मातुलस्याधिवासं

तातारब्धोऽभिषेकस्तव किल विहतः केकयाधीशपुत्र्या ॥4॥

तातोक्त्या यातुकामो वनमनुजवधूसंयुतश्चापधारः

पौरानारुध्य मार्गे गुहनिलयगतस्त्वं जटाचीरधारी।

नावा सन्तीर्य गङ्गामधिपदवि पुनस्तं भरद्वाजमारा-

न्नत्वा तद्वाक्यहेतोरतिसुखमवसश्चित्रकूटे गिरीन्द्रे ॥5॥

श्रुत्वा पुत्रार्तिखिन्नं खलु भरतमुखात् स्वर्गयातं स्वतातं

तप्तो दत्वाऽम्बु तस्मै निदधिथ भरते पादुकां मेदिनीं च

अत्रिं नत्वाऽथ गत्वा वनमतिविपुलं दण्डकं चण्डकायं

हत्वा दैत्यं विराधं सुगतिमकलयश्चारु भोः शारभङ्गीम् ॥6॥

नत्वाऽगस्त्यं समस्ताशरनिकरसपत्राकृतिं तापसेभ्यः

प्रत्यश्रौषीः प्रियैषी तदनु च मुनिना वैष्णवे दिव्यचापे ।

ब्रह्मास्त्रे चापि दत्ते पथि पितृसुहृदं वीक्ष्य भूयो जटायुं

मोदात् गोदातटान्ते परिरमसि पुरा पञ्चवट्यां वधूट्या ॥7॥

प्राप्तायाः शूर्पणख्या मदनचलधृतेरर्थनैर्निस्सहात्मा

तां सौमित्रौ विसृज्य प्रबलतमरुषा तेन निर्लूननासाम् ।

दृष्ट्वैनां रुष्टचित्तं खरमभिपतितं दूषणं च त्रिमूर्धं

व्याहिंसीराशरानप्ययुतसमधिकांस्तत्क्षणादक्षतोष्मा ॥8॥

सोदर्याप्रोक्तवार्ताविवशदशमुखादिष्टमारीचमाया-

सारङ्ग सारसाक्ष्या स्पृहितमनुगतः प्रावधीर्बाणघातम् ।

तन्मायाक्रन्दनिर्यापितभवदनुजां रावणस्तामहार्षी-

त्तेनार्तोऽपि त्वमन्तः किमपि मुदमधास्तद्वधोपायलाभात् ॥9॥

भूयस्तन्वीं विचिन्वन्नहृत दशमुखस्त्वद्वधूं मद्वधेने-

त्युक्त्वा याते जटायौ दिवमथ सुहृदः प्रातनोः प्रेतकार्यम् ।

गृह्णानं तं कबन्धं जघनिथ शबरीं प्रेक्ष्य पम्पातटे त्वं

सम्प्राप्तो वातसूनुं भृशमुदितमनाः पाहि वातालयेश ॥10॥