Vishnu

ਨਾਰਾਯਣੀਯਂ ਦਸ਼ਕ 89 - ਵृਕਾਸੁਰਵਧਂ - ਭृਗੁਪਰੀਕ੍षਣਮ੍

Narayaniyam Dashaka 89 - Vrikasuravadham - Bhriguparikshanam

🖋️ Gurmukhi script
📄 Download PDF
ਰਮਾਜਾਨੇ ਜਾਨੇ ਯਦਿਹ ਤਵ ਭਕ੍ਤੇषੁ ਵਿਭਵੋ
ਨ ਸਦ੍ਯਸ੍ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਸ੍ਤਦਿਹ ਮਦਕृਤ੍ਤ੍ਵਾਦਸ਼ਮਿਨਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਕृਤ੍ਵੈਵ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਸਿ ਤਤਃ ਕਾਮਮਖਿਲਂ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੇषੁ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਨ ਖਲੁ ਭਵਦੀਯੇ ਚ੍ਯੁਤਿਕਥਾ ॥1॥
ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸਾਦਰੁषਿਤਾਨ੍ ਵਿਧਿਸ਼ਙ੍ਕਰਾਦੀਨ੍
ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਭੋ ਨਿਜਗੁਣਾਨੁਗੁਣਂ ਭਜਨ੍ਤਃ ।
ਭ੍ਰष੍ਟਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਬਤ ਕष੍ਟਮਦੀਰ੍ਘਦृष੍ਟ੍ਯਾ
ਸ੍ਪष੍ਟਂ ਵृਕਾਸੁਰ ਉਦਾਹਰਣਂ ਕਿਲਾਸ੍ਮਿਨ੍ ॥2॥
ਸ਼ਕੁਨਿਜਃ ਸ ਤੁ ਨਾਰਦਮੇਕਦਾ
ਤ੍ਵਰਿਤਤੋषਮਪृਚ੍ਛਦਧੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।
ਸ ਚ ਦਿਦੇਸ਼ ਗਿਰੀਸ਼ਮੁਪਾਸਿਤੁਂ
ਨ ਤੁ ਭਵਨ੍ਤਮਬਨ੍ਧੁਮਸਾਧੁषੁ ॥3॥
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਘੋਰਂ ਸ ਖਲੁ ਕੁਪਿਤਃ ਸਪ੍ਤਮਦਿਨੇ
ਸ਼ਿਰਃ ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪੁਰਹਰਮੁਪਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ।
ਅਤਿਕ੍षੁਦ੍ਰਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕਰਦਾਨੇਨ ਨਿਧਨਂ
ਜਗਨ੍ਨਾਥਾਦ੍ਵਵ੍ਰੇ ਭਵਤਿ ਵਿਮੁਖਾਨਾਂ ਕ੍ਵ ਸ਼ੁਭਧੀਃ ॥4॥
ਮੋਕ੍ਤਾਰਂ ਬਨ੍ਧਮੁਕ੍ਤੋ ਹਰਿਣਪਤਿਰਿਵ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਤ੍ਸੋऽਥ ਰੁਦ੍ਰਂ
ਦੈਤ੍ਯਾਤ੍ ਭੀਤ੍ਯਾ ਸ੍ਮ ਦੇਵੋ ਦਿਸ਼ਿ ਦਿਸ਼ਿ ਵਲਤੇ ਪृष੍ਠਤੋ ਦਤ੍ਤਦृष੍ਟਿਃ ।
ਤੂष੍ਣੀਕੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇ ਤਵ ਪਦਮਧਿਰੋਕ੍ष੍ਯਨ੍ਤਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ष੍ਯ ਸ਼ਰ੍ਵਂ
ਦੂਰਾਦੇਵਾਗ੍ਰਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਟੁਵਟੁਵਪੁषਾ ਤਸ੍ਥਿषੇ ਦਾਨਵਾਯ ॥5॥
ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸ਼ਾਕੁਨੇਯ ਭ੍ਰਮਸਿ ਕਿਮਧੁਨਾ ਤ੍ਵਂ ਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ਯ ਵਾਚਾ
ਸਨ੍ਦੇਹਸ਼੍ਚੇਨ੍ਮਦੁਕ੍ਤੌ ਤਵ ਕਿਮੁ ਨ ਕਰੋष੍ਯਙ੍ਗੁਲੀਮਙ੍ਗਮੌਲੌ ।
ਇਤ੍ਥਂ ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੂਢਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕृਤਕਰਃ ਸੋऽਪਤਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਾਤਂ
ਭ੍ਰਂਸ਼ੋ ਹ੍ਯੇਵਂ ਪਰੋਪਾਸਿਤੁਰਪਿ ਚ ਗਤਿਃ ਸ਼ੂਲਿਨੋऽਪਿ ਤ੍ਵਮੇਵ ॥6॥
ਭृਗੁਂ ਕਿਲ ਸਰਸ੍ਵਤੀਨਿਕਟਵਾਸਿਨਸ੍ਤਾਪਸਾ-
ਸ੍ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤਿषੁ ਸਮਾਦਿਸ਼ਨ੍ਨਧਿਕਸਤ੍ਤ੍ਵਤਾਂ ਵੇਦਿਤੁਮ੍ ।
ਅਯਂ ਪੁਨਰਨਾਦਰਾਦੁਦਿਤਰੁਦ੍ਧਰੋषੇ ਵਿਧੌ
ਹਰੇऽਪਿ ਚ ਜਿਹਿਂਸਿषੌ ਗਿਰਿਜਯਾ ਧृਤੇ ਤ੍ਵਾਮਗਾਤ੍ ॥7॥
ਸੁਪ੍ਤਂ ਰਮਾਙ੍ਕਭੁਵਿ ਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਂ ਤ੍ਵਾਂ
ਵਿਪ੍ਰੇ ਵਿਨਿਘ੍ਨਤਿ ਪਦੇਨ ਮੁਦੋਤ੍ਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍षਮਸ੍ਵ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ ਸਦਾ ਮੇ
ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਚਿਨ੍ਹਮਿਹ ਭੂषਣਮਿਤ੍ਯਵਾਦੀਃ ॥8॥
ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਤੇ ਚ ਸੁਦृਢਂ ਤ੍ਵਯਿ ਬਦ੍ਧਭਾਵਾਃ
ਸਾਰਸ੍ਵਤਾ ਮੁਨਿਵਰਾ ਦਧਿਰੇ ਵਿਮੋਕ੍षਮ੍ ।
ਤ੍ਵਾਮੇਵਮਚ੍ਯੁਤ ਪੁਨਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਿਦੋषਹੀਨਂ
ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਚ੍ਚਯੈਕਤਨੁਮੇਵ ਵਯਂ ਭਜਾਮਃ ॥9॥
ਜਗਤ੍ਸृष੍ਟ੍ਯਾਦੌ ਤ੍ਵਾਂ ਨਿਗਮਨਿਵਹੈਰ੍ਵਨ੍ਦਿਭਿਰਿਵ
ਸ੍ਤੁਤਂ ਵਿष੍ਣੋ ਸਚ੍ਚਿਤ੍ਪਰਮਰਸਨਿਰ੍ਦ੍ਵੈਤਵਪੁषਮ੍ ।
ਪਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਭੂਮਨ੍ ਪਸ਼ੁਪਵਨਿਤਾਭਾਗ੍ਯਨਿਵਹਂ
ਪਰਿਤਾਪਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਪਵਨਪੁਰਵਾਸਿਨ੍ ਪਰਿਭਜੇ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
ramājāne jāne yadiha tava bhakteṣu vibhavo
na sadyassampadyastadiha madakṛttvādaśaminām |
praśāntiṃ kṛtvaiva pradiśasi tataḥ kāmamakhilaṃ
praśānteṣu kṣipraṃ na khalu bhavadīye cyutikathā ||1||
sadyaḥ prasādaruṣitān vidhiśaṅkarādīn
kecidvibho nijaguṇānuguṇaṃ bhajantaḥ |
bhraṣṭā bhavanti bata kaṣṭamadīrghadṛṣṭyā
spaṣṭaṃ vṛkāsura udāharaṇaṃ kilāsmin ||2||
śakunijaḥ sa tu nāradamekadā
tvaritatoṣamapṛcchadadhīśvaram |
sa ca dideśa girīśamupāsituṃ
na tu bhavantamabandhumasādhuṣu ||3||
tapastaptvā ghoraṃ sa khalu kupitaḥ saptamadine
śiraḥ chitvā sadyaḥ puraharamupasthāpya purataḥ |
atikṣudraṃ raudraṃ śirasi karadānena nidhanaṃ
jagannāthādvavre bhavati vimukhānāṃ kva śubhadhīḥ ||4||
moktāraṃ bandhamukto hariṇapatiriva prādravatso'tha rudraṃ
daityāt bhītyā sma devo diśi diśi valate pṛṣṭhato dattadṛṣṭiḥ |
tūṣṇīke sarvaloke tava padamadhirokṣyantamudvīkṣya śarvaṃ
dūrādevāgratastvaṃ paṭuvaṭuvapuṣā tasthiṣe dānavāya ||5||
bhadraṃ te śākuneya bhramasi kimadhunā tvaṃ piśācasya vācā
sandehaścenmaduktau tava kimu na karoṣyaṅgulīmaṅgamaulau |
itthaṃ tvadvākyamūḍhaḥ śirasi kṛtakaraḥ so'patacchinnapātaṃ
bhraṃśo hyevaṃ paropāsiturapi ca gatiḥ śūlino'pi tvameva ||6||
bhṛguṃ kila sarasvatīnikaṭavāsinastāpasā-
strimūrtiṣu samādiśannadhikasattvatāṃ veditum |
ayaṃ punaranādarāduditaruddharoṣe vidhau
hare'pi ca jihiṃsiṣau girijayā dhṛte tvāmagāt ||7||
suptaṃ ramāṅkabhuvi paṅkajalocanaṃ tvāṃ
vipre vinighnati padena mudotthitastvam |
sarvaṃ kṣamasva munivarya bhavet sadā me
tvatpādacinhamiha bhūṣaṇamityavādīḥ ||8||
niścitya te ca sudṛḍhaṃ tvayi baddhabhāvāḥ
sārasvatā munivarā dadhire vimokṣam |
tvāmevamacyuta punaścyutidoṣahīnaṃ
sattvoccayaikatanumeva vayaṃ bhajāmaḥ ||9||
jagatsṛṣṭyādau tvāṃ nigamanivahairvandibhiriva
stutaṃ viṣṇo saccitparamarasanirdvaitavapuṣam |
parātmānaṃ bhūman paśupavanitābhāgyanivahaṃ
paritāpaśrāntyai pavanapuravāsin paribhaje ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
रमाजाने जाने यदिह तव भक्तेषु विभवो
न सद्यस्सम्पद्यस्तदिह मदकृत्त्वादशमिनाम् ।
प्रशान्तिं कृत्वैव प्रदिशसि ततः काममखिलं
प्रशान्तेषु क्षिप्रं न खलु भवदीये च्युतिकथा ॥1॥
सद्यः प्रसादरुषितान् विधिशङ्करादीन्
केचिद्विभो निजगुणानुगुणं भजन्तः ।
भ्रष्टा भवन्ति बत कष्टमदीर्घदृष्ट्या
स्पष्टं वृकासुर उदाहरणं किलास्मिन् ॥2॥
शकुनिजः स तु नारदमेकदा
त्वरिततोषमपृच्छदधीश्वरम् ।
स च दिदेश गिरीशमुपासितुं
न तु भवन्तमबन्धुमसाधुषु ॥3॥
तपस्तप्त्वा घोरं स खलु कुपितः सप्तमदिने
शिरः छित्वा सद्यः पुरहरमुपस्थाप्य पुरतः ।
अतिक्षुद्रं रौद्रं शिरसि करदानेन निधनं
जगन्नाथाद्वव्रे भवति विमुखानां क्व शुभधीः ॥4॥
मोक्तारं बन्धमुक्तो हरिणपतिरिव प्राद्रवत्सोऽथ रुद्रं
दैत्यात् भीत्या स्म देवो दिशि दिशि वलते पृष्ठतो दत्तदृष्टिः ।
तूष्णीके सर्वलोके तव पदमधिरोक्ष्यन्तमुद्वीक्ष्य शर्वं
दूरादेवाग्रतस्त्वं पटुवटुवपुषा तस्थिषे दानवाय ॥5॥
भद्रं ते शाकुनेय भ्रमसि किमधुना त्वं पिशाचस्य वाचा
सन्देहश्चेन्मदुक्तौ तव किमु न करोष्यङ्गुलीमङ्गमौलौ ।
इत्थं त्वद्वाक्यमूढः शिरसि कृतकरः सोऽपतच्छिन्नपातं
भ्रंशो ह्येवं परोपासितुरपि च गतिः शूलिनोऽपि त्वमेव ॥6॥
भृगुं किल सरस्वतीनिकटवासिनस्तापसा-
स्त्रिमूर्तिषु समादिशन्नधिकसत्त्वतां वेदितुम् ।
अयं पुनरनादरादुदितरुद्धरोषे विधौ
हरेऽपि च जिहिंसिषौ गिरिजया धृते त्वामगात् ॥7॥
सुप्तं रमाङ्कभुवि पङ्कजलोचनं त्वां
विप्रे विनिघ्नति पदेन मुदोत्थितस्त्वम् ।
सर्वं क्षमस्व मुनिवर्य भवेत् सदा मे
त्वत्पादचिन्हमिह भूषणमित्यवादीः ॥8॥
निश्चित्य ते च सुदृढं त्वयि बद्धभावाः
सारस्वता मुनिवरा दधिरे विमोक्षम् ।
त्वामेवमच्युत पुनश्च्युतिदोषहीनं
सत्त्वोच्चयैकतनुमेव वयं भजामः ॥9॥
जगत्सृष्ट्यादौ त्वां निगमनिवहैर्वन्दिभिरिव
स्तुतं विष्णो सच्चित्परमरसनिर्द्वैतवपुषम् ।
परात्मानं भूमन् पशुपवनिताभाग्यनिवहं
परितापश्रान्त्यै पवनपुरवासिन् परिभजे ॥10॥
ramājāne jāne yadiha tava bhakteṣu vibhavo
na sadyassampadyastadiha madakṛttvādaśaminām |
praśāntiṃ kṛtvaiva pradiśasi tataḥ kāmamakhilaṃ
praśānteṣu kṣipraṃ na khalu bhavadīye cyutikathā ||1||
sadyaḥ prasādaruṣitān vidhiśaṅkarādīn
kecidvibho nijaguṇānuguṇaṃ bhajantaḥ |
bhraṣṭā bhavanti bata kaṣṭamadīrghadṛṣṭyā
spaṣṭaṃ vṛkāsura udāharaṇaṃ kilāsmin ||2||
śakunijaḥ sa tu nāradamekadā
tvaritatoṣamapṛcchadadhīśvaram |
sa ca dideśa girīśamupāsituṃ
na tu bhavantamabandhumasādhuṣu ||3||
tapastaptvā ghoraṃ sa khalu kupitaḥ saptamadine
śiraḥ chitvā sadyaḥ puraharamupasthāpya purataḥ |
atikṣudraṃ raudraṃ śirasi karadānena nidhanaṃ
jagannāthādvavre bhavati vimukhānāṃ kva śubhadhīḥ ||4||
moktāraṃ bandhamukto hariṇapatiriva prādravatso'tha rudraṃ
daityāt bhītyā sma devo diśi diśi valate pṛṣṭhato dattadṛṣṭiḥ |
tūṣṇīke sarvaloke tava padamadhirokṣyantamudvīkṣya śarvaṃ
dūrādevāgratastvaṃ paṭuvaṭuvapuṣā tasthiṣe dānavāya ||5||
bhadraṃ te śākuneya bhramasi kimadhunā tvaṃ piśācasya vācā
sandehaścenmaduktau tava kimu na karoṣyaṅgulīmaṅgamaulau |
itthaṃ tvadvākyamūḍhaḥ śirasi kṛtakaraḥ so'patacchinnapātaṃ
bhraṃśo hyevaṃ paropāsiturapi ca gatiḥ śūlino'pi tvameva ||6||
bhṛguṃ kila sarasvatīnikaṭavāsinastāpasā-
strimūrtiṣu samādiśannadhikasattvatāṃ veditum |
ayaṃ punaranādarāduditaruddharoṣe vidhau
hare'pi ca jihiṃsiṣau girijayā dhṛte tvāmagāt ||7||
suptaṃ ramāṅkabhuvi paṅkajalocanaṃ tvāṃ
vipre vinighnati padena mudotthitastvam |
sarvaṃ kṣamasva munivarya bhavet sadā me
tvatpādacinhamiha bhūṣaṇamityavādīḥ ||8||
niścitya te ca sudṛḍhaṃ tvayi baddhabhāvāḥ
sārasvatā munivarā dadhire vimokṣam |
tvāmevamacyuta punaścyutidoṣahīnaṃ
sattvoccayaikatanumeva vayaṃ bhajāmaḥ ||9||
jagatsṛṣṭyādau tvāṃ nigamanivahairvandibhiriva
stutaṃ viṣṇo saccitparamarasanirdvaitavapuṣam |
parātmānaṃ bhūman paśupavanitābhāgyanivahaṃ
paritāpaśrāntyai pavanapuravāsin paribhaje ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in