ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਸਂਹਿਤਾਯਾ-ਮ੍ਪਞ੍ਚਮਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ - ਚਿਤ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਾਭਿਧਾਨਂ
ਓ-ਨ੍ਨਮਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਗਣਪਤਯੇ ਨਮਃ,
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਮਃ । ਹ॒ਰਿਃ॒ ਓਮ੍ ॥
ਵਿष੍ਣੁੑਮੁਖਾ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰਿ॒ਮਾਨ੍ ਁਲੋ॒ਕਾਨੑਨਪਜ॒ਯ੍ਯ ਮ॒ਭ੍ਯੑਜਯ॒ਨ੍॒.ਯ-ਦ੍ਵਿੑष੍ਣੁਕ੍ਰ॒ਮਾਨ੍ ਕ੍ਰਮੑਤੇ॒ ਵਿष੍ਣੁੑਰੇ॒ਵ ਭੂ॒ਤ੍ਵਾ ਯਜੑਮਾਨ॒ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰਿ॒ਮਾਨ੍ ਁਲੋ॒ਕਾਨੑਨਪਜ॒ਯ੍ਯਮ॒ਭਿ ਜੑਯਤਿ॒ ਵਿष੍ਣੋਃ॒ ਕ੍ਰਮੋ᳚-ऽਸ੍ਯ-ਭਿਮਾਤਿ॒ਹੇਤ੍ਯਾੑਹ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੀ ਵੈ ਪृੑਥਿ॒ਵੀ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁੑਭਮ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍ष॒-ਞ੍ਜਾਗੑਤੀ॒ ਦ੍ਯੌਰਾਨੁੑष੍ਟੁਭੀ॒ਰ੍ਦਿਸ਼॒ ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰੇ॒ਵੇਮਾਨ੍ ਁਲੋ॒ਕਾਨ੍. ਯੑਥਾ ਪੂ॒ਰ੍ਵਮ॒ਭਿ ਜੑਯਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਰ॒ਗ੍ਨਿਮੑਸृਜਤ॒ ਸੋ᳚-ऽਸ੍ਮਾ-ਥ੍ਸृ॒ष੍ਟਃ [ਸੋ᳚-ऽਸ੍ਮਾ-ਥ੍ਸृ॒ष੍ਟਃ, ਪਰਾੑਙੈ॒ਤ੍ਤ-] 1
ਪਰਾੑਙੈ॒ਤ੍ਤ-ਮੇ॒ਤਯਾ ऽਨ੍ਵੈ॒ਦਕ੍ਰੑਨ੍ਦ॒ਦਿਤਿ॒ ਤਯਾ॒ ਵੈ ਸੋ᳚-ऽਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮਾ-ऽਵਾੑਰੁਨ੍ਧ॒ ਯਦੇ॒ਤਾਮ॒ਨ੍ਵਾਹਾ॒-ਗ੍ਨੇਰੇ॒ਵੈਤਯਾ᳚ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮਾ-ऽਵੑ ਰੁਨ੍ਧ ਈਸ਼੍ਵ॒ਰੋ ਵਾ ਏ॒ष ਪਰਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਦਘੋ॒ ਯੋ ਵਿੑष੍ਣੁਕ੍ਰ॒ਮਾਨ੍ ਕ੍ਰਮੑਤੇ ਚਤ॒ਸृਭਿ॒ਰਾ ਵੑਰ੍ਤਤੇ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਖਲੁ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯਾ ਤ॒ਨੂਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯਾਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯੑ ਤ॒ਨੁਵੑਮ॒ਭਿ [ ] 2
?
ਪ॒ਰ੍ਯਾਵੑਰ੍ਤਤੇ ਦਕ੍षਿ॒ਣਾ ਪ॒ਰ੍ਯਾਵੑਰ੍ਤਤੇ॒ ਸ੍ਵਮੇ॒ਵ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑਮਨੁੑ ਪ॒ਰ੍ਯਾਵੑਰ੍ਤਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿ॒ਣੋ-ऽਰ੍ਧੑ ਆ॒ਤ੍ਮਨੋੑ ਵੀ॒ਰ੍ਯਾੑਵਤ੍ਤ॒ਰੋ-ऽਥੋੑ ਆਦਿ॒ਤ੍ਯਸ੍ਯੈ॒ਵਾ-ऽऽਵृਤ॒ਮਨੁੑ ਪ॒ਰ੍ਯਾਵੑਰ੍ਤਤੇ॒ ਸ਼ੁਨ॒ਸ਼੍ਸ਼ੇਪ॒ਮਾਜੀੑਗਰ੍ਤਿਂ॒-ਵਁਰੁੑਣੋ-ऽਗृਹ੍ਣਾ॒-ਥ੍ਸ ਏ॒ਤਾਂ-ਵਾਁੑਰੁ॒ਣੀਮੑਪਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤਯਾ॒ ਵੈ ਸ ਆ॒ਤ੍ਮਾਨਂੑ-ਵਁਰੁਣਪਾ॒ਸ਼ਾਦੑਮੁਞ੍ਚ॒-ਦ੍ਵਰੁੑਣੋ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਙ੍ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਯ ਉ॒ਖਾ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿਮੁ॒ਞ੍ਚਤ॒ ਉਦੁੑਤ੍ਤ॒ਮਂ-ਵਁੑਰੁਣ॒ਪਾਸ਼ੑ-ਮ॒ਸ੍ਮਦਿਤ੍ਯਾੑਹਾ॒-ऽऽਤ੍ਮਾਨੑ-ਮੇ॒ਵੈਤਯਾੑ [-ਮੇ॒ਵੈਤਯਾ᳚, ਵ॒ਰੁ॒ਣ॒ਪਾ॒ਸ਼ਾ-] 3
ਵਰੁਣਪਾ॒ਸ਼ਾ-ਨ੍ਮੁੑਞ੍ਚ॒ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਾੑ-ऽਹਾਰ੍ष॒ਮਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾ ऽऽਹ੍ਯੑਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਹਰੑਤਿ ਧ੍ਰੁ॒ਵਸ੍ਤਿ॒ष੍ਠਾ ऽਵਿੑਚਾਚਲਿ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਵਿਸ਼ੑਸ੍ਤ੍ਵਾ॒ ਸਰ੍ਵਾੑ ਵਾਞ੍ਛ॒ਨ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾੑਹ ਵਿ॒ਸ਼ੈਵੈਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮੑਰ੍ਧਯਤ੍ਯ॒ਸ੍ਮਿ-ਨ੍ਰਾ॒ष੍ਟ੍ਰਮਧਿੑ ਸ਼੍ਰ॒ਯੇਤ੍ਯਾੑਹ ਰਾ॒ष੍ਟ੍ਰਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਧ੍ਰੁ॒ਵਮੑਕ॒ਰ੍ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ ਰਾ॒ष੍ਟ੍ਰਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿ॒ ਤ-ਮ੍ਮਨੑਸਾ ਧ੍ਯਾਯੇ-ਦ੍ਰਾ॒ष੍ਟ੍ਰਮੇ॒ਵ ਭੑਵ॒- [ਭੑਵਤਿ, ਅਗ੍ਰੇੑ] 4
-ਤ੍ਯਗ੍ਰੇੑ ਬृ॒ਹਨ੍ਨੁ॒षਸਾੑਮੂ॒ਰ੍ਧ੍ਵੋ ਅੑਸ੍ਥਾ॒ਦਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾ-ऽਗ੍ਰੑਮੇ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸਮਾ॒ਨਾਨਾ᳚-ਙ੍ਕਰੋਤਿ ਨਿਰ੍ਜਗ੍ਮਿ॒ਵਾ-ਨ੍ਤਮੑਸ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤਮੑ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ਦਪੑ ਹਨ੍ਤਿ॒ ਜ੍ਯੋਤਿ॒षਾ- ऽऽਗਾ॒ਦਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ਚਤ॒ਸृਭਿਃੑ ਸਾਦਯਤਿ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰੇ॒ਵਾ-ऽ-ਤਿੑਚ੍ਛਨ੍ਦਸੋਤ੍ਤ॒ਮਯਾ॒ ਵਰ੍ष੍ਮ॒ ਵਾ ਏ॒षਾ ਛਨ੍ਦੑਸਾਂ॒-ਯਁਦਤਿੑਚ੍ਛਨ੍ਦਾ॒ ਵਰ੍ष੍ਮੈ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸਮਾ॒ਨਾਨਾ᳚-ਙ੍ਕਰੋਤਿ॒ ਸਦ੍ਵੑਤੀ [ਸਦ੍ਵੑਤੀ, ਭ॒ਵ॒ਤਿ॒ ਸ॒ਤ੍ਤ੍ਵਮੇ॒ਵੈਨੑ] 5
ਭਵਤਿ ਸ॒ਤ੍ਤ੍ਵਮੇ॒ਵੈਨੑ-ਙ੍ਗਮਯਤਿ ਵਾਥ੍ਸ॒ਪ੍ਰੇਣੋਪੑ ਤਿष੍ਠਤ ਏ॒ਤੇਨ॒ ਵੈ ਵੑਥ੍ਸ॒ਪ੍ਰੀਰ੍ਭਾੑਲਨ੍ਦ॒ਨੋ᳚-ऽਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮਾ-ऽਵਾੑ-ऽਰੁਨ੍ਧਾ॒-ऽਗ੍ਨੇਰੇ॒ਵੈਤੇਨੑ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮਾ-ऽਵੑ ਰੁਨ੍ਧ ਏਕਾਦ॒ਸ਼-ਮ੍ਭੑਵਤ੍ਯੇਕ॒ਧੈਵ ਯਜੑਮਾਨੇ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਸ੍ਤੋਮੇੑਨ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ ਅ॒ਸ੍ਮਿਨ੍ ਁਲੋ॒ਕ ਆ᳚ਰ੍ਧ੍ਨੁਵ॒ਨ੍ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰ॒ਮੁष੍ਮਿ॒ਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਤੋਮੑਸ੍ਯੇਵ॒ ਖਲੁ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਰੂ॒ਪਂ-ਯਁ-ਦ੍ਵਾ᳚ਥ੍ਸ॒ਪ੍ਰਂ-ਯਁ-ਦ੍ਵਾ᳚ਥ੍ਸ॒ਪ੍ਰੇਣੋੑਪ॒ਤਿष੍ਠੑਤ [ਁਯ-ਦ੍ਵਾ᳚ਥ੍ਸ॒ਪ੍ਰੇਣੋੑਪ॒ਤਿष੍ਠੑਤੇ, ਇ॒ਮਮੇ॒ਵ] 6
ਇ॒ਮਮੇ॒ਵ ਤੇਨੑ ਲੋ॒ਕਮ॒ਭਿ ਜੑਯਤਿ॒ ਯ-ਦ੍ਵਿੑष੍ਣੁਕ੍ਰ॒ਮਾਨ੍ ਕ੍ਰਮੑਤੇ॒-ऽਮੁਮੇ॒ਵ ਤੈਰ੍ਲੋ॒ਕਮ॒ਭਿ ਜੑਯਤਿ ਪੂਰ੍ਵੇ॒ਦ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰਾੑਮਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰੇ॒ਦ੍ਯੁ-ਹ੍ ਰੁਪੑ ਤਿष੍ਠਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਯੋਗੇ॒-ऽਨ੍ਯਾਸਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਨਾ॒-ਮ੍ਮਨਃ॒, ਕ੍षੇਮੇ॒-ऽਨ੍ਯਾਸਾ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਯਾਯਾਵ॒ਰਃ, ਕ੍षੇ॒ਮ੍ਯਸ੍ਯੇੑਸ਼ੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਯਾਯਾਵ॒ਰਃ, ਕ੍षੇ॒ਮ੍ਯਮ॒ਦ੍ਧ੍ਯਵੑਸ੍ਯਤਿ ਮੁ॒ष੍ਟੀ ਕੑਰੋਤਿ॒ ਵਾਚਂੑ-ਯਁਚ੍ਛਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਧृਤ੍ਯੈ᳚ ॥ 7 ॥
(ਸृ॒ष੍ਟੋ᳚-ऽ - (1॒) ਭ੍ਯੇੑ - ਤਯਾੑ - ਭਵਤਿ॒ - ਸਦ੍ਵੑਤ੍ਯੁ - ਪ॒ਤਿष੍ਠੑਤੇ॒ - ਦ੍ਵਿਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 1)
ਅਨ੍ਨੑਪ॒ਤੇ-ऽਨ੍ਨੑਸ੍ਯ ਨੋ ਦੇ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹਾ॒-ਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾ ਅਨ੍ਨੑਪਤਿ॒-ਸ੍ਸ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ ਅਨ੍ਨ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਯੑਚ੍ਛਤ੍ਯਨਮੀ॒ਵਸ੍ਯੑ ਸ਼ੁ॒ष੍ਮਿਣ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹਾ-ਯ॒ਕ੍ष੍ਮਸ੍ਯੇਤਿ॒ ਵਾਵੈਤਦਾੑਹ॒ ਪ੍ਰ ਪ੍ਰੑਦਾ॒ਤਾਰੑ-ਨ੍ਤਾਰਿष॒ ਊਰ੍ਜੑ-ਨ੍ਨੋ ਧੇਹਿ ਦ੍ਵਿ॒ਪਦੇ॒ ਚਤੁੑष੍ਪਦ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹਾ॒-ऽऽਸ਼ਿषੑਮੇ॒ਵੈਤਾਮਾ ਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤ॒ ਉਦੁੑ ਤ੍ਵਾ॒ ਵਿਸ਼੍ਵੇੑ ਦੇ॒ਵਾ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ ਵੈ ਵਿਸ਼੍ਵੇੑ ਦੇ॒ਵਾਃ [ਦੇ॒ਵਾਃ, ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰੇ॒ਵੈਨ॒-] 8
ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰੇ॒ਵੈਨ॒-ਮੁਦ੍ਯੑਚ੍ਛ॒ਤੇ ऽਗ੍ਨੇ॒ ਭਰੑਨ੍ਤੁ॒ ਚਿਤ੍ਤਿੑਭਿ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਯਸ੍ਮਾੑ ਏ॒ਵੈਨੑ-ਞ੍ਚਿ॒ਤ੍ਤਾਯੋ॒ਦ੍ਯਚ੍ਛੑਤੇ॒ ਤੇਨੈ॒ਵੈਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ ਚਤ॒ਸृਭਿ॒ਰਾ ਸਾੑਦਯਤਿ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰੇ॒ਵਾ-ਤਿੑਚ੍ਛਨ੍ਦਸੋਤ੍ਤ॒ਮਯਾ॒ ਵਰ੍ष੍ਮ॒ ਵਾ ਏ॒षਾ ਛਨ੍ਦੑਸਾਂ॒-ਯਁਦਤਿੑਚ੍ਛਨ੍ਦਾ॒ ਵਰ੍ष੍ਮੈ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸਮਾ॒ਨਾਨਾ᳚-ਙ੍ਕਰੋਤਿ॒ ਸਦ੍ਵੑਤੀ ਭਵਤਿ ਸ॒ਤ੍ਤ੍ਵਮੇ॒ਵੈਨੑ-ਙ੍ਗਮਯਤਿ॒ ਪ੍ਰੇਦੑਗ੍ਨੇ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਮਾਨ੍ [ ] 9
ਯਾ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੇ॒ਵਾਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ਤ॒ਨੁਵਾ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਹਿੑਨਸ੍ਤਿ॒ ਯਗ੍ਂ ਹਿ॒ਨਸ੍ਤਿ॒ ਮਾ ਹਿਗ੍ਂੑਸੀਸ੍ਤ॒ਨੁਵਾ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਪ੍ਰ॒ਜਾਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸ਼ਮਯਤਿ॒ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਸੑਚਨ੍ਤੇ॒ ਯਦਨੑ ਉ॒ਥ੍ਸਰ੍ਜ॒-ਤ੍ਯਕ੍ਰੑਨ੍ਦ॒ਦਿਤ੍ਯਨ੍ਵਾੑਹ॒ ਰਕ੍षੑਸਾ॒ਮਪੑਹਤ੍ਯਾ॒ ਅਨੑਸਾ ਵਹ॒ਨ੍-ਤ੍ਯਪੑਚਿਤਿ-ਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦਨ॒ਸ੍ਵੀ ਚੑ ਰ॒ਥੀ ਚਾਤਿੑਥੀਨਾ॒-ਮਪੑਚਿਤਤਮਾ॒- [-ਮਪੑਚਿਤਤਮੌ, ਅਪੑਚਿਤਿਮਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ॒] 10
-ਵਪੑਚਿਤਿਮਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ਸ॒ਮਿਧਾ॒-ऽਗ੍ਨਿ-ਨ੍ਦੁੑਵਸ੍ਯ॒ਤੇਤਿੑ ਘृਤਾਨੁषਿ॒ਕ੍ਤਾਮਵੑਸਿਤੇ ਸ॒ਮਿਧ॒ਮਾ ਦੑਧਾਤਿ॒ ਯਥਾ-ऽਤਿੑਥਯ॒ ਆਗੑਤਾਯ ਸ॒ਰ੍ਪਿष੍ਵੑਦਾਤਿ॒ਥ੍ਯ-ਙ੍ਕ੍ਰਿ॒ਯਤੇੑ ਤਾ॒ਦृਗੇ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਗਾੑਯਤ੍ਰਿ॒ਯਾ ਬ੍ਰਾ᳚ਹ੍ਮ॒ਣਸ੍ਯੑ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੋ ਹਿ ਬ੍ਰਾ᳚ਹ੍ਮ॒ਣਸ੍ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਭਾੑ ਰਾਜ॒ਨ੍ਯੑਸ੍ਯ॒ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁੑਭੋ॒ ਹਿ ਰਾੑਜ॒ਨ੍ਯੋ᳚ ऽਫ੍ਸੁ ਭਸ੍ਮ॒ ਪ੍ਰ ਵੇੑਸ਼ਯਤ੍ਯ॒ਫ੍ਸੁਯੋੑਨਿ॒ਰ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਸ੍ਸ੍ਵਾਮੇ॒ਵੈਨਂ॒-ਯੋਁਨਿੑ-ਙ੍ਗਮਯਤਿ ਤਿ॒ਸृਭਿਃ॒ ਪ੍ਰਵੇੑਸ਼ਯਤਿ ਤ੍ਰਿ॒ਵृਦ੍ਵਾ [ਤ੍ਰਿ॒ਵृਦ੍ਵੈ, ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਰ੍ਯਾਵਾੑ-] 11
ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਰ੍ਯਾਵਾੑ-ਨੇ॒ਵਾ-ऽਗ੍ਨਿਸ੍ਤ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ-ਙ੍ਗੑਮਯਤਿ॒ ਪਰਾ॒ ਵਾ ਏ॒षੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿਂ-ਵਁੑਪਤਿ॒ ਯੋ᳚-ऽਫ੍ਸੁ ਭਸ੍ਮੑ ਪ੍ਰਵੇ॒ਸ਼ਯੑਤਿ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਮਤੀਭ੍ਯਾ॒-ਮਵੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੇ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਪਰਾ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਪ੍ਰ॒ਜਾ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ੂਨ੍ ਵੑਪਤਿ॒ ਯੋ᳚-ऽਫ੍ਸੁ ਭਸ੍ਮੑ ਪ੍ਰਵੇ॒ਸ਼ਯੑਤਿ॒ ਪੁਨੑਰੂ॒ਰ੍ਜਾ ਸ॒ਹ ਰ॒ਯ੍ਯੇਤਿ॒ ਪੁਨੑਰੁ॒ਦੈਤਿੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਮੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂਨਾ॒ਤ੍ਮ-ਨ੍ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਪੁਨੑਸ੍ਤ੍ਵਾ-ऽऽਦਿ॒ਤ੍ਯਾ [ਪੁਨੑਸ੍ਤ੍ਵਾ-ऽऽਦਿ॒ਤ੍ਯਾਃ, ਰੁ॒ਦ੍ਰਾ] 12
ਰੁ॒ਦ੍ਰਾ ਵਸੑਵ॒-ਸ੍ਸਮਿੑਨ੍ਧਤਾ॒-ਮਿਤ੍ਯਾੑਹੈ॒ਤਾ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਤਾ॒ ਅਗ੍ਰੇ॒ ਸਮੈ᳚ਨ੍ਧਤ॒ ਤਾਭਿੑਰੇ॒ਵੈਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮਿੑਨ੍ਧੇ॒ ਬੋਧਾ॒ ਸ ਬੋ॒ਧੀਤ੍ਯੁਪੑ ਤਿष੍ਠਤੇ ਬੋ॒ਧਯੑਤ੍ਯੇ॒ਵੈਨ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸੁ॒ਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰਬੁੑਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਥਾਸ੍ਥਾ॒ਨਮੁਪੑ ਤਿष੍ਠਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਯਥਾਸ੍ਥਾ॒ਨ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ਵਃ॒ ਪੁਨ॒ਰੇਤ੍ਯੋਪੑ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ॥ 13 ॥
(ਵੈ ਵਿਸ਼੍ਵੇੑ ਦੇ॒ਵਾ - ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਮਾ॒ - ਨਪੑਚਿਤਤਮੌ - ਤ੍ਰਿ॒ਵृਦ੍ਵਾ - ਆੑਦਿ॒ਤ੍ਯਾ - ਦ੍ਵਿਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 2)
ਯਾਵੑਤੀ॒ ਵੈ ਪृੑਥਿ॒ਵੀ ਤਸ੍ਯੈੑ ਯ॒ਮ ਆਧਿੑਪਤ੍ਯ॒-ਮ੍ਪਰੀੑਯਾਯ॒ ਯੋ ਵੈ ਯ॒ਮ-ਨ੍ਦੇੑਵ॒ਯਜੑਨਮ॒ਸ੍ਯਾ ਅਨਿੑਰ੍ਯਾਚ੍ਯਾ॒-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁ॒ਤੇ ਯ॒ਮਾਯੈੑਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸ ਚਿੑਨੁ॒ਤੇ-ऽਪੇ॒ਤੇ-ਤ੍ਯ॒ਦ੍ਧ੍ਯਵੑਸਾਯਯਤਿ ਯ॒ਮਮੇ॒ਵ ਦੇੑਵ॒ਯਜੑਨਮ॒ਸ੍ਯੈ ਨਿ॒ਰ੍ਯਾਚ੍ਯਾ॒- ऽऽਤ੍ਮਨੇ॒-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤ ਇष੍ਵ॒ਗ੍ਰੇਣ॒ ਵਾ ਅ॒ਸ੍ਯਾ ਅਨਾੑਮृਤ-ਮਿ॒ਚ੍ਛਨ੍ਤੋ॒ ਨਾਵਿੑਨ੍ਦ॒-ਨ੍ਤੇ ਦੇ॒ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯਜੁੑਰਪਸ਼੍ਯ॒ਨ੍ਨਪੇ॒ਤੇਤਿ॒ ਯਦੇ॒ਤੇਨਾ᳚-ਧ੍ਯਵਸਾ॒ਯਯ॒- [-ਧ੍ਯਵਸਾ॒ਯਯੑਤਿ, ਅਨਾੑਮृਤ] 14
-ਤ੍ਯਨਾੑਮृਤ ਏ॒ਵਾਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤ॒ ਉਦ੍ਧੑਨ੍ਤਿ॒ ਯਦੇ॒ਵਾਸ੍ਯਾੑ ਅਮੇ॒ਦ੍ਧ੍ਯ-ਨ੍ਤਦਪੑ ਹਨ੍ਤ੍ਯ॒ਪੋ-ऽਵੋ᳚ਕ੍षਤਿ॒ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਸਿਕੑਤਾ॒ ਨਿ ਵੑਪਤ੍ਯੇ॒ਤਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰਸ੍ਯੑ ਰੂ॒ਪਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪੇਣੈ॒ਵ ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧ॒ ਊषਾ॒-ਨ੍ਨਿਵੑਪਤਿ॒ ਪੁष੍ਟਿ॒ਰ੍ਵਾ ਏ॒षਾ ਪ੍ਰ॒ਜਨੑਨਂ॒-ਯਁਦੂषਾਃ॒ ਪੁष੍ਟ੍ਯਾੑਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਜਨੑਨੇ॒-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁ॒ਤੇ-ऽਥੋੑ ਸਂ॒(2)ਜ੍ਞਾਨ੍ਨੑ ਏ॒ਵ ਸਂ॒(2)ਜ੍ਞਾਨ੍ਨ॒ਗ੍ਗ੍॒ ਹ੍ਯੇੑਤ- [ਹ੍ਯੇੑਤਤ੍, ਪ॒ਸ਼ੂ॒ਨਾਂ-ਯਁਦੂषਾ॒] 15
-ਤ੍ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਂ-ਯਁਦੂषਾ॒ ਦ੍ਯਾਵਾੑਪृਥਿ॒ਵੀ ਸ॒ਹਾ-ऽऽਸ੍ਤਾ॒-ਨ੍ਤੇ ਵਿੑਯ॒ਤੀ ਅੑਬ੍ਰੂਤਾ॒ਮਸ੍ਤ੍ਵੇ॒ਵ ਨੌੑ ਸ॒ਹ ਯ॒ਜ੍ਞਿਯ॒ਮਿਤਿ॒ ਯਦ॒ਮੁष੍ਯਾੑ ਯ॒ਜ੍ਞਿਯ॒ਮਾਸੀ॒-ਤ੍ਤਦ॒ਸ੍ਯਾਮੑਦਧਾ॒-ਤ੍ਤ ਊषਾੑ ਅਭਵ॒ਨ੍॒ ਯਦ॒ਸ੍ਯਾ ਯ॒ਜ੍ਞਿਯ॒ਮਾਸੀ॒-ਤ੍ਤਦ॒ਮੁष੍ਯਾੑਮਦਧਾ॒-ਤ੍ਤਦ॒ਦਸ਼੍ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮੑਸਿ ਕृ॒ष੍ਣਮੂषਾ᳚-ਨ੍ਨਿ॒ਵਪੑਨ੍ਨ॒ਦੋ ਧ੍ਯਾੑਯੇ॒-ਦ੍ਦ੍ਯਾਵਾੑਪृਥਿ॒ਵ੍ਯੋਰੇ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਿਯੇ॒-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ॒ ऽਯਗ੍ਂ ਸੋ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰਿਤਿੑ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਾਮਿੑਤ੍ਰਸ੍ਯ [ ] 16
ਸੂ॒ਕ੍ਤ-ਮ੍ਭੑਵਤ੍ਯੇ॒ਤੇਨ॒ ਵੈ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਾਮਿੑਤ੍ਰੋ॒-ऽਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮਾ ऽਵਾੑਰੁਨ੍ਧਾ॒ਗ੍ਨੇਰੇ॒ਵੈਤੇਨੑ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿ॒ਰ੍ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮਾੑਯ॒ਨ੍ ਚਤੑਸ੍ਰਃ॒ ਪ੍ਰਾਚੀ॒ਰੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰੇ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨ-ਸ੍ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮੇੑਤਿ॒ ਤੇषਾਗ੍ਂੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਂ-ਯਁ॒ਤਾ-ਨ੍ਦਿਸ਼॒-ਸ੍ਸਮੑਵ੍ਲੀਯਨ੍ਤ॒ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਥ੍ਸ॒ਮੀਚੀ॒ ਉਪਾੑਦਧਤ॒ ਦ੍ਵੇ [ ] 17
ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਥ੍ਸ॒ਮੀਚੀ॒ ਤਾਭਿ॒ਰ੍ਵੈ ਤੇਦਿਸ਼ੋੑ-ऽਦृਗ੍ਂਹ॒ਨ੍॒ ਯਦ੍ਦ੍ਵੇ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਥ੍ਸ॒ਮੀਚੀੑ ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਦ੍ਵੇ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਥ੍ਸ॒ਮੀਚੀੑ ਦਿ॒ਸ਼ਾਂ-ਵਿਁਧृੑਤ੍ਯਾ॒ ਅਥੋੑ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵੈ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਸ॒ਮੀਚੋੑ ਦਧਾਤ੍ਯ॒ष੍ਟਾਵੁਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯ॒ष੍ਟਾਕ੍षੑਰਾ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੀ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿ-ਰ੍ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ॒-ऽष੍ਟਾਵੁਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯ॒ष੍ਟਾਕ੍षੑਰਾ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੀ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੀ ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮਞ੍ਜੑਸਾ ਵੇਦ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯ॒ [ਲੋ॒ਕਸ੍ਯੑ, ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ᳚ਤ੍ਯੈ॒] 18
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ᳚ਤ੍ਯੈ॒ ਤ੍ਰਯੋੑਦਸ਼ ਲੋਕਮ੍ਪृ॒ਣਾ ਉਪੑ ਦਧਾ॒ਤ੍ਯੇਕੑਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿ॒-ਸ੍ਸਮ੍ਪੑਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾ ਵਾ ਏੑਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਃ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ ਗਾਰ੍ਹੑਪਤ੍ਯ ਏਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਸ੍ਯੈ॒ਵ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ-ਙ੍ਗਾਰ੍ਹੑਪਤ੍ਯ॒ਮਨੁ॒ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠਤਿ॒ ਪ੍ਰਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਕ੍ਯਾ॒ਨਸ੍ਤਿੑष੍ਠਤਿ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦ॒ ਪਞ੍ਚੑਚਿਤੀਕ-ਞ੍ਚਿਨ੍ਵੀਤ ਪ੍ਰਥ॒ਮ-ਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ ਪਾਙ੍ਕ੍ਤੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞਃ ਪਾਙ੍ਕ੍ਤਾਃ᳚ ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞਮੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂਨਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਤ੍ਰਿਚਿੑਤੀਕ-ਞ੍ਚਿਨ੍ਵੀਤ ਦ੍ਵਿ॒ਤੀਯੑ-ਞ੍ਚਿਨ੍ਵਾ॒ਨਸ੍ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ ਏ॒ष੍ਵੇੑਵ ਲੋ॒ਕੇषੁ॒ [ਲੋ॒ਕੇषੁੑ, ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠ॒-] 19
ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠ॒-ਤ੍ਯੇਕੑਚਿਤੀਕ-ਞ੍ਚਿਨ੍ਵੀਤ ਤृ॒ਤੀਯੑ-ਞ੍ਚਿਨ੍ਵਾ॒ਨ ਏੑਕ॒ਧਾ ਵੈ ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗੋ ਲੋ॒ਕ ਏੑਕ॒ਵृਤੈ॒ਵ ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮੇੑਤਿ॒ ਪੁਰੀੑषੇਣਾ॒ਭ੍ਯੂੑਹਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚ਨ੍ਮਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਸੇਨਾਸ੍ਥਿੑ ਛ॒ਨ੍ਨ-ਨ੍ਨ ਦੁ॒ਸ਼੍ਚਰ੍ਮਾੑ ਭਵਤਿ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦ॒ ਪਞ੍ਚ॒ ਚਿਤੑਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪ॒ਞ੍ਚਭਿਃ॒ ਪੁਰੀੑषੈਰ॒ਭ੍ਯੂੑਹਤਿ॒ ਦਸ਼॒ ਸਮ੍ਪੑਦ੍ਯਨ੍ਤੇ॒ ਦਸ਼ਾ᳚ਕ੍षਰਾ ਵਿ॒ਰਾਡਨ੍ਨਂੑ-ਵਿਁ॒ਰਾ-ਡ੍ਵਿ॒ਰਾਜ੍ਯੇ॒ਵਾ-ऽਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ॥ 20 ॥
(ਅ॒ਧ੍ਯ॒ਵ॒ਸਾ॒ਯਯੑਤਿ॒ - ਹ੍ਯੇੑਤ - ਦ੍ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਾਮਿੑਤ੍ਰਸ੍ਯਾ - ਦਧਤ॒ ਦ੍ਵੇ - ਲੋ॒ਕਸ੍ਯੑ - ਲੋ॒ਕੇषੁੑ -ਸ॒ਪ੍ਤਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 3)
ਵਿ ਵਾ ਏ॒ਤੌ ਦ੍ਵਿੑषਾਤੇ॒ ਯਸ਼੍ਚੑ ਪੁ॒ਰਾ-ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਯਸ਼੍ਚੋ॒ਖਾਯਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮਿੑਤ॒ਮਿਤਿੑ ਚਤ॒ਸृਭਿ॒-ਸ੍ਸ-ਨ੍ਨਿਵੑਪਤਿ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਖਲੁ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯਾ ਤ॒ਨੂਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯਯੈ॒ਵੈਨੌੑ ਤ॒ਨੁਵਾ॒ ਸਗ੍ਂ ਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤਿ॒ ਸਮਿੑਤ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒ਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ ਕ੍ष॒ਤ੍ਰਗ੍ਂ ਸਮੇੑਤਿ॒ ਯਥ੍ਸ॒-ਨ੍ਨ੍ਯੁਪ੍ਯੑ ਵਿ॒ਹਰੑਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ ਕ੍ष॒ਤ੍ਰਂ-ਵ੍ਯੇਁ᳚ਤ੍ਯृ॒ਤੁਭਿ॒- [ਕ੍ष॒ਤ੍ਰਂ-ਵ੍ਯੇਁ᳚ਤ੍ਯृ॒ਤੁਭਿਃੑ, ਵਾ ਏ॒ਤ-ਨ੍ਦੀ᳚ਕ੍षਯਨ੍ਤਿ॒] 21
-ਰ੍ਵਾ ਏ॒ਤ-ਨ੍ਦੀ᳚ਕ੍षਯਨ੍ਤਿ॒ ਸ ऋ॒ਤੁਭਿੑਰੇ॒ਵ ਵਿ॒ਮੁਚ੍ਯੋੑ ਮਾ॒ਤੇਵੑ ਪੁ॒ਤ੍ਰ-ਮ੍ਪृੑਥਿ॒ਵੀ ਪੁੑਰੀ॒ष੍ਯੑਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒-ਰ੍ਤੁਭਿੑਰੇ॒ਵੈਨੑ-ਨ੍ਦੀਕ੍षਯਿ॒ਤ੍ਵਰ੍ਤੁਭਿ॒ਰ੍ਵਿ ਮੁੑਞ੍ਚਤਿ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰ੍ਯਾ ਸ਼ਿ॒ਕ੍ਯੑਮਾ ਦੑਤ੍ਤੇ ਸ੍ਵ॒ਦਯੑਤ੍ਯੇ॒ਵੈਨੑ-ਨ੍ਨੈਰ੍-ऋ॒ਤੀਃ ਕृ॒ष੍ਣਾ-ਸ੍ਤਿ॒ਸ੍ਰ-ਸ੍ਤੁषੑਪਕ੍ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਿ॒ ਨਿਰ੍-ऋੑਤ੍ਯੈ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਭਾੑਗ॒ਧੇਯਂ॒-ਯਁ-ਤ੍ਤੁषਾ॒ ਨਿਰ੍-ऋੑਤ੍ਯੈ ਰੂ॒ਪ-ਙ੍ਕृ॒ष੍ਣਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪੇਣੈ॒ਵ ਨਿਰ੍-ऋੑਤਿ-ਨ੍ਨਿ॒ਰਵੑਦਯਤ ਇ॒ਮਾ-ਨ੍ਦਿਸ਼ਂੑ-ਯਁਨ੍ਤ੍ਯੇ॒षਾ [ ] 22
ਵੈ ਨਿਰ੍-ऋੑਤ੍ਯੈ॒ ਦਿਕ੍ ਸ੍ਵਾਯਾੑਮੇ॒ਵ ਦਿ॒ਸ਼ਿ ਨਿਰ੍-ऋੑਤਿ-ਨ੍ਨਿ॒ਰਵੑਦਯਤੇ॒ ਸ੍ਵਕृੑਤ॒ ਇਰਿੑਣ॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ੍ਰਦ॒ਰੇ ਵੈ॒ਤਦ੍ਵੈ ਨਿਰ੍-ऋੑਤ੍ਯਾ ਆ॒ਯਤੑਨ॒ਗ੍ਗ੍॒ ਸ੍ਵ ਏ॒ਵਾ-ऽऽਯਤੑਨੇ॒ ਨਿਰ੍-ऋੑਤਿ-ਨ੍ਨਿ॒ਰਵੑਦਯਤੇ ਸ਼ਿ॒ਕ੍ਯੑਮ॒ਭ੍ਯੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਨੈਰ੍-ऋ॒ਤੋ ਵੈ ਪਾਸ਼ਃੑ ਸਾ॒ਕ੍षਾਦੇ॒ਵੈਨੑ-ਨ੍ਨਿਰ੍-ऋਤਿਪਾ॒ਸ਼ਾ-ਨ੍ਮੁੑਞ੍ਚਤਿ ਤਿ॒ਸ੍ਰ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਤ੍ਰੇਧਾਵਿਹਿ॒ਤੋ ਵੈ ਪੁਰੁੑषੋ॒ ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵ ਪੁਰੁੑष॒ਸ੍ਤਸ੍ਮਾ॒-ਨ੍ਨਿਰ੍-ऋੑਤਿ॒ਮਵੑ ਯਜਤੇ॒ ਪਰਾੑਚੀ॒ਰੁਪੑ [ਪਰਾੑਚੀ॒ਰੁਪੑ, ਦ॒ਧਾ॒ਤਿ॒ ਪਰਾੑਚੀ-] 23
ਦਧਾਤਿ॒ ਪਰਾੑਚੀ-ਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒-ਨ੍ਨਿਰ੍-ऋੑਤਿ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਣੁੑਦ॒ਤੇ ऽਪ੍ਰੑਤੀਕ੍ष॒ਮਾ ਯੑਨ੍ਤਿ॒ ਨਿਰ੍-ऋੑਤ੍ਯਾ ਅ॒ਨ੍ਤਰ੍ਹਿੑਤ੍ਯੈ ਮਾਰ੍ਜਯਿ॒ਤ੍ਵੋਪੑ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਗਾਰ੍ਹੑਪਤ੍ਯ॒ਮੁਪੑ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਨਿਰ੍-ऋਤਿ ਲੋ॒ਕ ਏ॒ਵ ਚੑਰਿ॒ਤ੍ਵਾ ਪੂ॒ਤਾ ਦੇੑਵਲੋ॒ਕਮੁ॒ਪਾਵੑਰ੍ਤਨ੍ਤ॒ ਏਕ॒ਯੋਪੑ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ ਏਕ॒ਧੈਵ ਯਜੑਮਾਨੇ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑ-ਨ੍ਦਧਤਿ ਨਿ॒ਵੇਸ਼ੑਨ-ਸ੍ਸ॒ਙ੍ਗਮੑਨੋ॒ ਵਸੂੑਨਾ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵਸੁੑ ਪ੍ਰ॒ਜਯੈ॒ਵੈਨੑ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ੁਭਿ॒-ਸ੍ਸਮੑਰ੍ਧਯਨ੍ਤਿ ॥ 24 ॥
(ऋ॒ਤੁਭਿੑ - ਰੇ॒षਾ- ਪਰਾੑਚੀ॒ਰੁਪਾ॒ - ष੍ਟਾਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 4)
ਪੁ॒ਰੁ॒ष॒ਮਾ॒ਤ੍ਰੇਣ॒ ਵਿ ਮਿੑਮੀਤੇ ਯ॒ਜ੍ਞੇਨ॒ ਵੈ ਪੁਰੁੑष॒-ਸ੍ਸਮ੍ਮਿੑਤੋ ਯਜ੍ਞਪ॒ਰੁषੈ॒ਵੈਨਂ॒-ਵਿਁਮਿੑਮੀਤੇ॒ ਯਾਵਾ॒-ਨ੍ਪੁਰੁੑष ਊ॒ਰ੍ਧ੍ਵਬਾੑਹੁ॒ਸ੍ਤਾਵਾ᳚-ਨ੍ਭਵਤ੍ਯੇ॒ਤਾਵ॒ਦ੍ਵੈ ਪੁਰੁੑषੇ ਵੀ॒ਰ੍ਯਂੑ-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯੇੑਣੈ॒ਵੈਨਂ॒-ਵਿਁ ਮਿੑਮੀਤੇ ਪ॒ਕ੍षੀ ਭੑਵਤਿ॒ ਨ ਹ੍ਯੑਪ॒ਕ੍षਃ ਪਤਿੑਤੁ॒-ਮਰ੍ਹੑਤ੍ਯਰ॒ਤ੍ਨਿਨਾੑ ਪ॒ਕ੍षੌ ਦ੍ਰਾਘੀੑਯਾਗ੍ਂਸੌ ਭਵਤ॒ਸ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ॒ਕ੍षਪ੍ਰੑਵਯਾਗ੍ਂਸਿ॒ ਵਯਾਗ੍ਂੑਸਿ ਵ੍ਯਾਮਮਾ॒ਤ੍ਰੌ ਪ॒ਕ੍षੌ ਚ॒ ਪੁਚ੍ਛੑ-ਞ੍ਚ ਭਵਤ੍ਯੇ॒ਤਾਵ॒ਦ੍ਵੈ ਪੁਰੁੑषੇ ਵੀ॒ਰ੍ਯਂੑ- [ਵੀ॒ਰ੍ਯ᳚ਮ੍, ਵੀ॒ਰ੍ਯੑਸਮ੍ਮਿਤੋ॒] 25
-ਁਵੀ॒ਰ੍ਯੑਸਮ੍ਮਿਤੋ॒ ਵੇਣੁੑਨਾ॒ ਵਿ ਮਿੑਮੀਤ ਆਗ੍ਨੇ॒ਯੋ ਵੈ ਵੇਣੁਃੑ ਸਯੋਨਿ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਯਜੁੑषਾ ਯੁਨਕ੍ਤਿ॒ ਯਜੁੑषਾ ਕृषਤਿ॒ ਵ੍ਯਾਵृੑਤ੍ਤ੍ਯੈ षਡ੍ਗ॒ਵੇਨੑ ਕृषਤਿ॒ ष-ਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵੑ ऋ॒ਤੁਭਿੑਰੇ॒ਵੈਨੑ-ਙ੍ਕृषਤਿ॒ ਯ-ਦ੍ਦ੍ਵਾੑਦਸ਼ਗ॒ਵੇਨੑ ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰੇਣੈ॒ਵੇ ਯਂ-ਵਾਁ ਅ॒ਗ੍ਨੇ-ਰੑਤਿਦਾ॒ਹਾਦੑਬਿਭੇ॒-ਥ੍ਸੈਤ-ਦ੍ਦ੍ਵਿੑਗੁ॒ਣਮੑਪਸ਼੍ਯ-ਤ੍ਕृ॒ष੍ਟ-ਞ੍ਚਾਕृੑष੍ਟ-ਞ੍ਚ॒ ਤਤੋ॒ ਵਾ ਇ॒ਮਾ-ਨ੍ਨਾ-ऽਤ੍ਯੑਦਹ॒ਦ੍ਯ-ਤ੍ਕृ॒ष੍ਟ-ਞ੍ਚਾਕृੑष੍ਟ-ਞ੍ਚ॒ [ਇ॒ਮਾ-ਨ੍ਨਾ-ऽਤ੍ਯੑਦਹ॒ਦ੍ਯ-ਤ੍ਕृ॒ष੍ਟ-ਞ੍ਚਾਕृੑष੍ਟ-ਞ੍ਚ, ਭਵੑਤ੍ਯ॒ਸ੍ਯਾ ਅਨੑਤਿਦਾਹਾਯ] 26
ਭਵੑਤ੍ਯ॒ਸ੍ਯਾ ਅਨੑਤਿਦਾਹਾਯ ਦ੍ਵਿਗੁ॒ਣ-ਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਮੁਦ੍ਯੑਨ੍ਤੁ-ਮਰ੍ਹ॒ਤੀਤ੍ਯਾੑਹੁ॒ਰ੍ਯ-ਤ੍ਕृ॒ष੍ਟ-ਞ੍ਚਾਕृੑष੍ਟ-ਞ੍ਚ॒ ਭਵੑਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨੇਰੁਦ੍ਯੑਤ੍ਯਾ ਏ॒ਤਾਵੑਨ੍ਤੋ॒ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵੋ᳚ ਦ੍ਵਿ॒ਪਾਦੑਸ਼੍ਚ॒ ਚਤੁੑष੍ਪਾਦਸ਼੍ਚ॒ ਤਾਨ੍. ਯ-ਤ੍ਪ੍ਰਾਚੑ ਉਥ੍ਸृ॒ਜੇ-ਦ੍ਰੁ॒ਦ੍ਰਾਯਾਪਿੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ॒-ਦ੍ਯ-ਦ੍ਦੑਕ੍षਿ॒ਣਾ ਪਿ॒ਤृਭ੍ਯੋ॒ ਨਿਧੁੑਵੇ॒ਦ੍ਯ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤੀਚੋ॒ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ ਹਨ੍ਯੁ॒ਰੁਦੀੑਚ॒ ਉਥ੍ਸृੑਜਤ੍ਯੇ॒षਾ ਵੈ ਦੇੑਵਮਨੁ॒ष੍ਯਾਣਾਗ੍ਂੑ ਸ਼ਾ॒ਨ੍ਤਾ ਦਿ- [ਸ਼ਾ॒ਨ੍ਤਾ ਦਿਕ੍, ਤਾਮੇ॒ਵੈਨਾ॒-] 27
-ਕ੍ਤਾਮੇ॒ਵੈਨਾ॒-ਨਨੂ-ਥ੍ਸृੑਜ॒ਤ੍ਯਥੋ॒ ਖਲ੍ਵਿ॒ਮਾ-ਨ੍ਦਿਸ਼॒ਮੁ-ਥ੍ਸृੑਜਤ੍ਯ॒ਸੌ ਵਾ ਆੑਦਿ॒ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾ॒ਣਃ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮੇ॒ਵੈਨਾ॒-ਨਨੂਥ੍ਸृੑਜਤਿ ਦਕ੍षਿ॒ਣਾ ਪ॒ਰ੍ਯਾਵੑਰ੍ਤਨ੍ਤੇ॒ ਸ੍ਵਮੇ॒ਵ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑਮਨੁੑ ਪ॒ਰ੍ਯਾਵੑਰ੍ਤਨ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿ॒ਣੋ-ऽਰ੍ਧੑ ਆ॒ਤ੍ਮਨੋੑ ਵੀ॒ਰ੍ਯਾੑਵਤ੍ਤ॒ਰੋ-ऽਥੋੑ ਆਦਿ॒ਤ੍ਯਸ੍ਯੈ॒ਵਾ-ऽऽਵृਤ॒ਮਨੁੑ ਪ॒ਰ੍ਯਾਵੑਰ੍ਤਨ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਤ੍ਪਰਾ᳚ਞ੍ਚਃ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵਿ ਤਿੑष੍ਠਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚ॒ ਆ ਵੑਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਿ॒ਸ੍ਰਸ੍ਤਿੑਸ੍ਰ॒-ਸ੍ਸੀਤਾਃ᳚ [ਤਿ॒ਸ੍ਰਸ੍ਤਿੑਸ੍ਰ॒-ਸ੍ਸੀਤਾਃ᳚, ਕृ॒ष॒ਤਿ॒ ਤ੍ਰਿ॒ਵृਤੑਮੇ॒ਵ] 28
ਕृषਤਿ ਤ੍ਰਿ॒ਵृਤੑਮੇ॒ਵ ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖੇ ਵਿ ਯਾੑਤਯ॒ਤ੍ਯੋषੑਧੀਰ੍ਵਪਤਿ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮ॒ਣਾ-ऽਨ੍ਨ॒ਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ऽਰ੍ਕੇ᳚-ऽਰ੍ਕਸ਼੍ਚੀੑਯਤੇ ਚਤੁਰ੍ਦ॒ਸ਼ਭਿੑਰ੍ਵਪਤਿ ਸ॒ਪ੍ਤ ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾ ਓषੑਧਯ-ਸ੍ਸ॒ਪ੍ਤਾ-ऽऽਰ॒ਣ੍ਯਾ ਉ॒ਭਯੀੑषਾ॒ਮਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯਾ॒ ਅਨ੍ਨੑਸ੍ਯਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਵਪ॒ਤ੍ਯਨ੍ਨੑਸ੍ਯਾ-ਨ੍ਨ॒ਸ੍ਯਾਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਕृ॒ष੍ਟੇ ਵੑਪਤਿ ਕृ॒ष੍ਟੇ ਹ੍ਯੋषੑਧਯਃ ਪ੍ਰਤਿ॒ਤਿष੍ਠੑਨ੍ਤ੍ਯਨੁਸੀ॒ਤਂ-ਵਁੑਪਤਿ॒ ਪ੍ਰਜਾ᳚ਤ੍ਯੈ ਦ੍ਵਾਦ॒ਸ਼ਸੁ॒ ਸੀਤਾੑਸੁ ਵਪਤਿ॒ ਦ੍ਵਾਦੑਸ਼॒ ਮਾਸਾ᳚-ਸ੍ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰ-ਸ੍ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰੇਣੈ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ ਅਨ੍ਨੑ-ਮ੍ਪਚਤਿ॒ ਯਦੑਗ੍ਨਿ॒ਚਿ- [ਯਦੑਗ੍ਨਿ॒ਚਿਤ੍, ਅਨੑਵਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾ-] 29
-ਦਨੑਵਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾ-ऽਸ਼੍ਞੀ॒ਯਾਦਵੑ-ਰੁਦ੍ਧੇਨ॒ ਵ੍ਯृੑਦ੍ਧ੍ਯੇਤ॒ ਯੇ ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੀੑਨਾ-ਮ੍ਫਲ॒ਗ੍ਰਹੑਯ॒-ਸ੍ਤਾਨਿ॒ਦ੍ਧ੍ਮੇ-ऽਪਿ॒ ਪ੍ਰੋਕ੍षੇ॒-ਦਨੑਵਰੁਦ੍ਧ॒ਸ੍ਯਾ-ਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਦਿ॒ਗ੍ਭ੍ਯੋ ਲੋ॒ष੍ਟਾਨ੍-ਥ੍ਸਮੑਸ੍ਯਤਿ ਦਿ॒ਸ਼ਾਮੇ॒ਵ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑਮਵ॒ਰੁਦ੍ਧ੍ਯੑ ਦਿ॒ਸ਼ਾਂ-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯੇ᳚-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ॒ ਯ-ਨ੍ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਯਾ-ਦ੍ਯਤ੍ਰ॒ ਸ ਸ੍ਯਾ-ਤ੍ਤਸ੍ਯੈੑ ਦਿ॒ਸ਼ੋ ਲੋ॒ष੍ਟਮਾ ਹੑਰੇ॒ਦਿष॒-ਮੂਰ੍ਜੑਮ॒ਹਮਿ॒ਤ ਆ ਦੑਦ॒ ਇਤੀषੑਮੇ॒ਵੋਰ੍ਜ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਯੈੑ ਦਿ॒ਸ਼ੋ-ऽਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਕ੍षੋਧੁੑਕੋ ਭਵਤਿ॒ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾ᳚-ਨ੍ਦਿ॒ਸ਼ਿ ਭਵੑਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਵੇ॒ਦਿਮੁਪੑ ਵਪਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਵੇ॒ਦ੍ਯਾਗ੍ ਹ੍ਯੑਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੀ॒ਯਤੇ ऽਥੋੑ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵਾ ਉੑਤ੍ਤਰਵੇ॒ਦਿਃ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁ॒ਨ੍ਧੇ-ऽਥੋੑ ਯਜ੍ਞਪ॒ਰੁषੋ-ऽਨੑਨ੍ਤਰਿਤ੍ਯੈ ॥ 30 ॥
(ਚ॒ ਭ॒ਵ॒ਤ੍ਯੇ॒ਤਾਵ॒ਦ੍ਵੈ ਪੁਰੁੑषੇ ਵੀ॒ਰ੍ਯਂੑ - ਁਯਤ੍ਕृ॒ष੍ਟਞ੍ਚਾ-ऽਕृੑष੍ਟਞ੍ਚ॒ - ਦਿਖ੍- ਸੀਤਾੑ - ਅਗ੍ਨਿ॒ਚਿ - ਦਵ॒ - ਪਞ੍ਚੑਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ) (ਅ. 5)
ਅਗ੍ਨੇ॒ ਤਵ॒ ਸ਼੍ਰਵੋ॒ ਵਯ॒ ਇਤਿ॒ ਸਿਕੑਤਾ॒ ਨਿ ਵੑਪਤ੍ਯੇ॒ਤਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰਸ੍ਯੑ ਸੂ॒ਕ੍ਤਗ੍ਂ ਸੂ॒ਕ੍ਤੇਨੈ॒ਵ ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ष॒ਡ੍ਭਿਰ੍ਨਿ ਵੑਪਤਿ॒ षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵਃੑ ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰ-ਸ੍ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰ-ਸ੍ਸਾ॒ਕ੍षਾਦੇ॒ਵ ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਸਮੁ॒ਦ੍ਰਂ-ਵੈਁ ਨਾਮੈ॒ਤਚ੍ਛਨ੍ਦਃੑ ਸਮੁ॒ਦ੍ਰਮਨੁੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰਜਾੑਯਨ੍ਤੇ॒ ਯਦੇ॒ਤੇਨ॒ ਸਿਕੑਤਾ ਨਿ॒ ਵਪੑਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਨਾਂ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਨੑਨਾ॒ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋੑ [ਪ੍ਰ॒ਜਾਨਾਂ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਨੑਨਾ॒ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਃੑ, ਵृ॒ਤ੍ਰਾਯ॒] 31
ਵृ॒ਤ੍ਰਾਯ॒ ਵਜ੍ਰ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਾਹੑਰ॒-ਥ੍ਸ ਤ੍ਰੇ॒ਧਾ ਵ੍ਯੑਭਵ॒-ਥ੍ਸ੍ਫ੍ਯਸ੍ਤृਤੀੑਯ॒ਗ੍ਂ॒ ਰਥ॒ਸ੍ਤृਤੀੑਯਂ॒-ਯੂਁਪ॒ਸ੍ਤृਤੀੑਯਂ॒-ਯੇਁ᳚-ऽਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼॒ਰਾ ਅਸ਼ੀ᳚ਰ੍ਯਨ੍ਤ॒ ਤਾ-ਸ਼੍ਸ਼ਰ੍ਕੑਰਾ ਅਭਵ॒-ਨ੍ਤਚ੍ਛਰ੍ਕੑਰਾਣਾਗ੍ਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰ॒ਤ੍ਵਂ-ਵਁਜ੍ਰੋ॒ ਵੈ ਸ਼ਰ੍ਕੑਰਾਃ ਪ॒ਸ਼ੁਰ॒ਗ੍ਨਿ-ਰ੍ਯਚ੍ਛਰ੍ਕੑਰਾਭਿਰ॒ਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪੑਰਿਮਿ॒ਨੋਤਿ॒ ਵਜ੍ਰੇੑਣੈ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਪ॒ਸ਼ੂ-ਨ੍ਪਰਿੑ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਵਜ੍ਰੇੑਣ ਪ॒ਸ਼ਵਃ॒ ਪਰਿੑਗृਹੀਤਾ॒ਸ੍ਤਸ੍ਮਾ॒-ਥ੍ਸ੍ਥੇਯਾ॒ਨਸ੍ਥੇੑਯਸੋ॒ ਨੋਪੑ ਹਰਤੇ ਤ੍ਰਿਸ॒ਪ੍ਤਾਭਿਃੑ ਪ॒ਸ਼ੁਕਾੑਮਸ੍ਯ॒ [ਪ॒ਸ਼ੁਕਾੑਮਸ੍ਯ, ਪਰਿੑ] 32
ਪਰਿੑ ਮਿਨੁਯਾ-ਥ੍ਸ॒ਪ੍ਤ ਵੈ ਸ਼ੀੑਰ੍ष॒ਣ੍ਯਾਃ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਪ॒ਸ਼ੂਨਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਤ੍ਰਿਣ॒ਵਾਭਿ॒-ਰ੍ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਵਤ-ਸ੍ਤ੍ਰਿ॒ਵृਤੑਮੇ॒ਵ ਵਜ੍ਰਗ੍ਂੑ ਸ॒ਮ੍ਭृਤ੍ਯ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾਯ॒ ਪ੍ਰਹੑਰਤਿ॒ ਸ੍ਤृਤ੍ਯਾ॒ ਅਪੑਰਿਮਿਤਾਭਿਃ॒ ਪਰਿੑ ਮਿਨੁਯਾ॒-ਦਪੑਰਿਮਿਤ॒ਸ੍ਯਾ-ਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤਾਪ॒ਸ਼ੁ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤ੍ਯਪੑਰਿਮਿਤ੍ਯ॒ ਤਸ੍ਯ॒ ਸ਼ਰ੍ਕੑਰਾ॒-ਸ੍ਸਿਕੑਤਾ॒ ਵ੍ਯੂੑਹੇ॒ਦਪੑਰਿਗृਹੀਤ ਏ॒ਵਾਸ੍ਯੑ ਵਿषੂ॒ਚੀਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਰੇਤਃ॒ ਪਰਾੑ ਸਿਞ੍ਚਤ੍ਯਪ॒ਸ਼ੁਰੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ॒ [ਭੑਵਤਿ, ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ] 33
ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿੑ ਪਰਿ॒ਮਿਤ੍ਯ॒ ਤਸ੍ਯ॒ ਸ਼ਰ੍ਕੑਰਾ॒-ਸ੍ਸਿਕੑਤਾ॒ ਵ੍ਯੂੑਹੇ॒-ਤ੍ਪਰਿੑਗृਹੀਤ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਸਮੀ॒ਚੀਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਰੇਤਃੑ ਸਿਞ੍ਚਤਿ ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ ਸੌ॒ਮ੍ਯਾ ਵ੍ਯੂੑਹਤਿ॒ ਸੋਮੋ॒ ਵੈ ਰੇੑਤੋ॒ਧਾ ਰੇਤੑ ਏ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਦੑਧਾਤਿ ਗਾਯਤ੍ਰਿ॒ਯਾ ਬ੍ਰਾ᳚ਹ੍ਮ॒ਣਸ੍ਯੑ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੋ ਹਿ ਬ੍ਰਾ᳚ਹ੍ਮ॒ਣ-ਸ੍ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਭਾੑ ਰਾਜ॒ਨ੍ਯੑਸ੍ਯ॒ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁੑਭੋ॒ ਹਿ ਰਾੑਜ॒ਨ੍ਯਃੑ ਸ਼ਂ॒ਯੁਁ-ਮ੍ਬਾੑਰ੍ਹਸ੍ਪ॒ਤ੍ਯ-ਮ੍ਮੇਧੋ॒ ਨੋਪਾੑਨਮ॒-ਥ੍ਸੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪ੍ਰਾ-ऽਵਿੑਸ਼॒- [ਨੋਪਾੑਨਮ॒-ਥ੍ਸੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪ੍ਰਾ-ऽਵਿੑਸ਼ਤ੍, ਸੋ᳚-ऽਗ੍ਨੇਃ] 34
-ਥ੍ਸੋ᳚-ऽਗ੍ਨੇਃ ਕृष੍ਣੋੑ ਰੂ॒ਪ-ਙ੍ਕृ॒ਤ੍ਵੋਦਾੑਯਤ॒ ਸੋ-ऽਸ਼੍ਵ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਾ-ऽਵਿੑਸ਼॒-ਥ੍ਸੋ-ऽਸ਼੍ਵੑਸ੍ਯਾ-ਵਾਨ੍ਤਰਸ਼॒ਫੋੑ-ਭਵ॒-ਦ੍ਯਦਸ਼੍ਵੑਮਾਕ੍ਰ॒ਮਯੑਤਿ॒ ਯ ਏ॒ਵ ਮੇਧੋ-ऽਸ਼੍ਵ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਾ-ऽਵਿੑਸ਼॒-ਤ੍ਤਮੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਨਾ॒-ऽਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੇੑਤ॒ਵ੍ਯੑ ਇਤ੍ਯਾੑਹੁਃ ਪ੍ਰਾਜਾਪ॒ਤ੍ਯੋ-ऽਸ਼੍ਵੋ॒ ਯਦਸ਼੍ਵੑਮਾਕ੍ਰ॒ਮਯੑਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਨੈ॒ਵਾ-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ਪੁष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਯੋਨਿ॒ਰ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਃ ਪੁੑष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣਗ੍ਂ ਸਯੋੑਨਿ- -ਮੇ॒ਵਾਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ॒ ऽਪਾ-ਮ੍ਪृ॒ष੍ਠਮ॒ਸੀਤ੍ਯੁਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯ॒ਪਾਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਪृ॒ष੍ਠਂ-ਯਁ-ਤ੍ਪੁੑष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪੇਣੈ॒ਵੈਨ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ॥ 35 ॥
(ਇਨ੍ਦ੍ਰਃੑ - ਪ॒ਸ਼ੁਕਾੑਮਸ੍ਯ - ਭਵਤ੍ਯ - ਵਿਸ਼॒ਥ੍ - ਸਯੋੑਨਿਂ - ਁਵਿਗ੍ਂਸ਼॒ਤਿਸ਼੍ਚੑ) (ਅ. 6)
ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਜਜ੍ਞਾ॒ਨਮਿਤਿੑ ਰੁ॒ਕ੍ਮਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਮੁਖਾ॒ ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਅੑਸृਜਤ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਮੁਖਾ ਏ॒ਵ ਤ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਯਜੑਮਾਨ-ਸ੍ਸृਜਤੇ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਜਜ੍ਞਾ॒ਨਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚ਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ॒ਣੋ ਮੁਖ੍ਯੋ॒ ਮੁਖ੍ਯੋੑ ਭਵਤਿ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾ॒ਦਿਨੋੑ ਵਦਨ੍ਤਿ॒ ਨ ਪृੑਥਿ॒ਵ੍ਯਾ-ਨ੍ਨਾਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षੇ॒ ਨ ਦਿ॒ਵ੍ਯੑਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੇੑਤ॒ਵ੍ਯੑ ਇਤਿ॒ ਯ-ਤ੍ਪृੑਥਿ॒ਵ੍ਯਾ-ਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵੀ॒ਤ ਪृੑਥਿ॒ਵੀਗ੍ਂ ਸ਼ੁ॒ਚਾ-ऽਰ੍ਪੑਯੇ॒ਨ੍ਨੌषੑਧਯੋ॒ ਨ ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੑਯਃ॒ [ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੑਯਃ, ਪ੍ਰ ਜਾੑਯੇਰ॒ਨ੍॒.] 36
ਪ੍ਰ ਜਾੑਯੇਰ॒ਨ੍॒. ਯਦ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षੇ ਚਿਨ੍ਵੀ॒ਤਾਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਗ੍ਂ ਸ਼ੁ॒ਚਾ-ऽਰ੍ਪੑਯੇ॒ਨ੍ਨ ਵਯਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਪ੍ਰ ਜਾੑਯੇਰ॒ਨ੍॒. ਯ-ਦ੍ਦਿ॒ਵਿ ਚਿੑਨ੍ਵੀ॒ਤ ਦਿਵਗ੍ਂੑ ਸ਼ੁ॒ਚਾ-ऽਰ੍ਪੑਯੇ॒ਨ੍ਨ ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯੋੑ ਵਰ੍षੇਦ੍ਰੁ॒ਕ੍ਮਮੁਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯ॒ਮृਤਂ॒-ਵੈਁ ਹਿਰੑਣ੍ਯਮ॒ਮृਤੑ ਏ॒ਵਾਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ॒ ਪ੍ਰਜਾ᳚ਤ੍ਯੈ ਹਿਰ॒ਣ੍ਮਯ॒-ਮ੍ਪੁਰੁੑष॒ਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਯਜਮਾਨਲੋ॒ਕਸ੍ਯ॒ ਵਿਧृੑਤ੍ਯੈ॒ ਯਦਿष੍ਟੑਕਾਯਾ॒ ਆਤृੑਣ੍ਣਮਨੂਪਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਤ੍ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਞ੍ਚ॒ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮਪਿੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਦ੍ਦਕ੍षਿਣ॒ਤਃ [ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਦ੍ਦਕ੍षਿਣ॒ਤਃ, ਪ੍ਰਾਞ੍ਚ॒ਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ] 37
ਪ੍ਰਾਞ੍ਚ॒ਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਦਾ॒ਧਾਰੑ ਯਜਮਾਨਲੋ॒ਕ-ਨ੍ਨ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਞ੍ਚ॒ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮਪਿੑ ਦਧਾ॒ਤ੍ਯਥੋ॒ ਖਲ੍ਵਿष੍ਟੑਕਾਯਾ॒ ਆਤृੑਣ੍ਣ॒ਮਨੂਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਮੁਥ੍ਸृੑष੍ਟ੍ਯੈ ਦ੍ਰ॒ਫ੍ਸਸ਼੍ਚੑਸ੍ਕ॒ਨ੍ਦੇਤ੍ਯ॒ਭਿ ਮृੑਸ਼ਤਿ॒ ਹੋਤ੍ਰਾ᳚ਸ੍ਵੇ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ॒ ਸ੍ਰੁਚਾ॒ਵੁਪੑ ਦਧਾ॒ਤ੍ਯਾਜ੍ਯੑਸ੍ਯ ਪੂ॒ਰ੍ਣਾ-ਙ੍ਕਾ᳚ਰ੍ष੍ਮਰ੍ਯ॒ਮਯੀ᳚-ਨ੍ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਨਃ ਪੂ॒ਰ੍ਣਾ-ਮੌਦੁੑਬਂਰੀਮਿ॒ਯਂ-ਵੈਁ ਕਾ᳚ਰ੍ष੍ਮਰ੍ਯ॒ਮਯ੍ਯ॒ਸਾਵੌ-ਦੁੑਬਂਰੀ॒ਮੇ ਏ॒ਵੋਪੑ ਧਤ੍ਤੇ [ ] 38
ਤੂ॒ष੍ਣੀਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਨ ਹੀਮੇ ਯਜੁ॒षਾ-ऽऽਪ੍ਤੁ॒ਮਰ੍ਹੑਤਿ॒ ਦਕ੍षਿੑਣਾ-ਙ੍ਕਾਰ੍ष੍ਮਰ੍ਯ॒ਮਯੀ॒-ਮੁਤ੍ਤੑਰਾ॒ਮੌ-ਦੁੑਮ੍ਬਰੀ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਮਾੑਦ॒ਸ੍ਯਾ ਅ॒ਸਾਵੁਤ੍ਤ॒ਰਾ ऽऽਜ੍ਯੑਸ੍ਯ ਪੂ॒ਰ੍ਣਾ-ਙ੍ਕਾ᳚ਰ੍ष੍ਮਰ੍ਯ॒ਮਯੀਂ॒-ਵਁਜ੍ਰੋ॒ ਵਾ ਆਜ੍ਯਂ॒-ਵਁਜ੍ਰਃੑ ਕਾਰ੍ष੍ਮ॒ਰ੍ਯੋੑ ਵਜ੍ਰੇੑਣੈ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਰਕ੍षਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯਪੑ ਹਨ੍ਤਿ ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਨਃ ਪੂ॒ਰ੍ਣਾਮੌਦੁੑਮ੍ਬਰੀ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵੈ ਦਦ੍ਧ੍ਯੂਰ੍ਗੁੑਦੁ॒ਮ੍ਬਰਃੑ ਪ॒ਸ਼ੁष੍ਵੇ॒ਵੋਰ੍ਜੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ਪੂ॒ਰ੍ਣੇ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪੂ॒ਰ੍ਣੇ ਏ॒ਵੈਨੑ- [ਪੂ॒ਰ੍ਣੇ ਏ॒ਵੈਨ᳚ਮ੍, ਅ॒ਮੁष੍ਮਿੑਨ੍ ਁਲੋ॒ਕ] 39
ਮ॒ਮੁष੍ਮਿੑਨ੍ ਁਲੋ॒ਕ ਉਪੑਤਿष੍ਠੇਤੇ ਵਿ॒ਰਾਜ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੇੑਤ॒ਵ੍ਯੑ ਇਤ੍ਯਾੑਹੁ॒-ਸ੍ਸ੍ਰੁਗ੍ਵੈ ਵਿ॒ਰਾਡ੍ਯ-ਥ੍ਸ੍ਰੁਚਾੑਵੁਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਵਿ॒ਰਾਜ੍ਯੇ॒ਵਾਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖੇਯੑਜ੍ਞਮੁਖੇ॒ ਵੈ ਕ੍ਰਿ॒ਯਮਾੑਣੇ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ ਜਿਘਾਗ੍ਂਸਨ੍ਤਿ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖਗ੍ਂ ਰੁ॒ਕ੍ਮੋ ਯ-ਦ੍ਰੁ॒ਕ੍ਮਂ-ਵ੍ਯਾਁੑਘਾ॒ਰਯੑਤਿ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖਾਦੇ॒ਵ ਰਕ੍षਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯਪੑ ਹਨ੍ਤਿ ਪ॒ਞ੍ਚਭਿ॒-ਰ੍ਵ੍ਯਾਘਾੑਰਯਤਿ॒ ਪਾਙ੍ਕ੍ਤੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਰਕ੍षਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯਪੑ ਹਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ष੍ਣ॒ਯਾਵ੍ਯਾ ਘਾੑਰਯਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦਕ੍ष੍ਣ॒ਯਾ ਪ॒ਸ਼ਵੋ-ऽਙ੍ਗਾੑਨਿ॒ ਪ੍ਰ ਹੑਰਨ੍ਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ॥ 40 ॥
(ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੑਯੋ- ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ- ਧੑਤ੍ਤ- ਏਨਂ॒- ਤਸ੍ਮਾੑ ਦਕ੍ष੍ਣ॒ਯਾ-ਪਞ੍ਚੑ ਚ) (ਅ. 7)
ਸ੍ਵ॒ਯ॒ਮਾ॒ਤृ॒ਣ੍ਣਾਮੁਪੑ ਦਧਾਤੀ॒ਯਂ-ਵੈਁ ਸ੍ਵੑਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣੇਮਾਮੇ॒ਵੋਪੑ ਧ॒ਤ੍ਤੇ ऽਸ਼੍ਵ॒ਮੁਪੑ ਘ੍ਰਾਪਯਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯਾ᳚-ਨ੍ਦਧਾ॒ਤ੍ਯਥੋ᳚ ਪ੍ਰਾਜਾਪ॒ਤ੍ਯੋ ਵਾ ਅਸ਼੍ਵਃੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਨੈ॒ਵਾ-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ਪ੍ਰਥ॒ਮੇष੍ਟੑਕੋਪਧੀ॒ਯਮਾੑਨਾ ਪਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਞ੍ਚ॒ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮਪਿੑ ਦਧਾਤਿ ਸ੍ਵਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾ ਭੑਵਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਮੁਥ੍ਸृੑष੍ਟ੍ਯਾ॒ ਅਥੋੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯਾਨੁੑਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾ ਅ॒ਗ੍ਨਾਵ॒ਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੇੑਤ॒ਵ੍ਯੑ ਇਤ੍ਯਾੑਹੁਰੇ॒ष ਵਾ [ਇਤ੍ਯਾੑਹੁਰੇ॒ष ਵੈ, ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰੋ] 41
ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰੋ ਯਦ੍ਬ੍ਰਾ᳚ਹ੍ਮ॒ਣਸ੍ਤਸ੍ਮੈ᳚ ਪ੍ਰਥ॒ਮਾਮਿष੍ਟੑਕਾਂ॒-ਯਁਜੁੑष੍ਕृਤਾ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਯੑਚ੍ਛੇ॒-ਤ੍ਤਾ-ਮ੍ਬ੍ਰਾ᳚ਹ੍ਮ॒ਣਸ਼੍ਚੋਪੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾਤਾ-ਮ॒ਗ੍ਨਾਵੇ॒ਵ ਤਦ॒ਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤ ਈਸ਼੍ਵ॒ਰੋ ਵਾ ਏ॒ष ਆਰ੍ਤਿ॒ਮਾਰ੍ਤੋ॒ਰ੍ਯੋ-ऽਵਿੑਦ੍ਵਾ॒ਨਿष੍ਟੑਕਾ-ਮੁਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਤ੍ਰੀਨ੍. ਵਰਾ᳚-ਨ੍ਦਦ੍ਯਾ॒-ਤ੍ਤ੍ਰਯੋ॒ ਵੈ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਗ੍॒ ਸ੍ਪृਤ੍ਯੈ॒ ਦ੍ਵਾਵੇ॒ਵ ਦੇਯੌ॒ ਦ੍ਵੌ ਹਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਵੇਕੑ ਏ॒ਵ ਦੇਯ॒ ਏਕੋ॒ ਹਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਃ ਪ॒ਸ਼ੁ- [ਪ੍ਰਾ॒ਣਃ ਪ॒ਸ਼ੁਃ, ਵਾ ਏ॒ष ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਨ] 42
-ਰ੍ਵਾ ਏ॒ष ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਨ ਖਲੁ॒ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵ॒ ਆਯੑਵਸੇ ਰਮਨ੍ਤੇ ਦੂਰ੍ਵੇष੍ਟ॒ਕਾਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਨ੍ਧृਤ੍ਯੈ॒ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਕਾਣ੍ਡਾ᳚-ਤ੍ਕਾਣ੍ਡਾ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਰੋਹ॒ਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਕਾਣ੍ਡੇੑਨਕਾਣ੍ਡੇਨ॒ ਹ੍ਯੇੑषਾ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ਤਿष੍ਠੑਤ੍ਯੇ॒ਵਾ ਨੋੑ ਦੂਰ੍ਵੇ॒ ਪ੍ਰਤੑਨੁ ਸ॒ਹਸ੍ਰੇੑਣ ਸ਼॒ਤੇਨ॒ ਚੇਤ੍ਯਾੑਹ ਸਾਹ॒ਸ੍ਰਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਰਾਪ੍ਤ੍ਯੈੑ ਦੇਵਲ॒ਕ੍ष੍ਮਂ-ਵੈਁ ਤ੍ਰ੍ਯਾੑਲਿਖਿ॒ਤਾ ਤਾਮੁਤ੍ਤੑਰਲਕ੍ष੍ਮਾਣ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾ ਉਪਾੑਦਧ॒ਤਾ-ਧੑਰਲਕ੍ष੍ਮਾਣ॒-ਮਸੁੑਰਾ॒ ਯ- [ਯਮ੍, ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒] 43
-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਵਸੀੑਯਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤ੍ਯੁਤ੍ਤੑਰਲਕ੍ष੍ਮਾਣ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਯੋਪੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ॒-ਦ੍ਵਸੀੑਯਾਨੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਪਾਪੀੑਯਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤ੍ਯਧੑਰਲਕ੍ष੍ਮਾਣ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਯੋਪੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾਦਸੁਰਯੋ॒ਨਿ-ਮੇ॒ਵੈਨ॒ਮਨੁ॒ ਪਰਾੑ ਭਾਵਯਤਿ॒ ਪਾਪੀੑਯਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ਤ੍ਰ੍ਯਾਲਿਖਿ॒ਤਾ ਭੑਵਤੀ॒ਮੇ ਵੈ ਲੋ॒ਕਾਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾੑਲਿਖਿ॒ਤੈਭ੍ਯ ਏ॒ਵ ਲੋ॒ਕੇਭ੍ਯੋ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਮ॒ਨ੍ਤਰੇ॒ਤ੍ਯਙ੍ਗਿੑਰਸ-ਸ੍ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਂ-ਯਁ॒ਤਃ ਪੁੑਰੋ॒ਡਾਸ਼ਃੑ ਕੂ॒ਰ੍ਮੋ ਭੂ॒ਤ੍ਵਾ-ऽਨੁ॒ ਪ੍ਰਾਸੑਰ੍ਪ॒- [ਪ੍ਰਾਸੑਰ੍ਪਤ੍, ਯ-ਤ੍ਕੂ॒ਰ੍ਮਮੁੑਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒] 44
-ਦ੍ਯ-ਤ੍ਕੂ॒ਰ੍ਮਮੁੑਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਯਥਾ᳚ ਕ੍षੇਤ੍ਰ॒ਵਿਦਞ੍ਜੑਸਾ॒ ਨਯੑਤ੍ਯੇ॒ਵਮੇ॒ਵੈਨੑ-ਙ੍ਕੂ॒ਰ੍ਮ-ਸ੍ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮਞ੍ਜੑਸਾ ਨਯਤਿ॒ ਮੇਧੋ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਂ-ਯਁ-ਤ੍ਕੂ॒ਰ੍ਮੋ ਯ-ਤ੍ਕੂ॒ਰ੍ਮਮੁੑਪ॒ ਦਧਾੑਤਿ॒ ਸ੍ਵਮੇ॒ਵ ਮੇਧ॒-ਮ੍ਪਸ਼੍ਯੑਨ੍ਤਃ ਪ॒ਸ਼ਵ॒ ਉਪੑ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾ॒ਨਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਕ੍ਰਿੑਯਤੇ॒ ਯਨ੍ਮृ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪਸ਼ੂ॒ਨਾਗ੍ਂ ਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਾਣ੍ਯੁੑਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ ਯਜ੍ਜੀਵੑਨ੍ਤ-ਙ੍ਕੂ॒ਰ੍ਮਮੁੑਪ॒ ਦਧਾੑਤਿ॒ ਤੇਨਾਸ਼੍ਮੑਸ਼ਾਨਚਿਦ੍ਵਾਸ੍ਤ॒ਵ੍ਯੋੑ ਵਾ ਏ॒ष ਯ- [ਏ॒ष ਯਤ੍, ਕੂ॒ਰ੍ਮੋ ਮਧੁ॒] 45
-ਤ੍ਕੂ॒ਰ੍ਮੋ ਮਧੁ॒ ਵਾਤਾੑ ऋਤਾਯ॒ਤ ਇਤਿੑ ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਨਾ ਮੑਧੁਮਿ॒ਸ਼੍ਰੇਣਾ॒ਭ੍ਯੑਨਕ੍ਤਿ ਸ੍ਵ॒ਦਯੑਤ੍ਯੇ॒ਵੈਨੑ-ਙ੍ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤਦਨ੍ਨਂ॒-ਯਁ-ਦ੍ਦਦ੍ਧ੍ਯਾੑਰ॒ਣ੍ਯ-ਮ੍ਮਧੁ॒ ਯਦ੍ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਨਾ ਮੑਧੁਮਿ॒ਸ਼੍ਰੇਣਾ᳚ ਭ੍ਯ॒ਨਕ੍ਤ੍ਯੁ॒ਭਯ॒ਸ੍ਯਾ ऽਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਮ॒ਹੀ ਦ੍ਯੌਃ ਪृੑਥਿ॒ਵੀ ਚੑ ਨ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹਾ॒ ऽऽਭ੍ਯਾਮੇ॒ਵੈਨੑਮੁਭ॒ਯਤਃ॒ ਪਰਿੑਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚ॒ਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯ॒ ਸਮੑष੍ਟ੍ਯੈ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚ॒ਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚- [ਤਸ੍ਮਾ᳚ਤ੍, ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-] 46
-ਤ੍ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚਃੑ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਮੇਧ॒ਮੁਪੑ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ॒ ਯੋ ਵਾ ਅਪੑਨਾਭਿਮ॒ਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁ॒ਤੇ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ॒ ਨਾਭਿ॒ਮਨੁ॒ ਪ੍ਰਵਿੑਸ਼ਤਿ॒ ਸ ਏੑਨਮੀਸ਼੍ਵ॒ਰੋ ਹਿਗ੍ਂਸਿੑਤੋਰੁ॒ਲੂਖੑਲ॒ਮੁਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯੇ॒षਾ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਨਾਭਿ॒-ਸ੍ਸਨਾੑਭਿਮੇ॒ਵਾ-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁ॒ਤੇ ਹਿਗ੍ਂੑਸਾਯਾ॒ ਔਦੁੑਮ੍ਬਰ-ਮ੍ਭਵ॒ਤ੍ਯੂਰ੍ਗ੍ਵਾ ਉੑਦੁ॒ਮ੍ਬਰ॒ ਊਰ੍ਜੑਮੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ ਊਰ੍ਜੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਨ੍ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ ਊ॒ਰ੍ਜਾ ਭੁੑਞ੍ਜਤ॒ ਇਯੑ-ਦ੍ਭਵਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਨਾ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖੇਨ॒ ਸਮ੍ਮਿੑਤ॒ਮਵੑ ਹ॒ਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵਾਕੑ-ਰ੍ਵੈष੍ਣ॒ਵ੍ਯਰ੍ਚੋਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਵਿष੍ਣੁ॒ਰ੍ਵੈ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ᳚ष੍ਣ॒ਵਾ ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੑਯੋ ਯ॒ਜ੍ਞ ਏ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ ॥ 47 ॥
(ਏ॒ष ਵੈ - ਪ॒ਸ਼ੁ - ਰ੍ਯ - ਮੑਸਰ੍ਪ - ਦੇ॒ष ਯਤ੍ - ਤਸ੍ਮਾ॒ਤ੍ - ਤਸ੍ਮਾ᳚ਥ੍ - ਸ॒ਪ੍ਤਵਿਗ੍ਂੑਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ) (ਅ. 8)
ਏ॒षਾਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤਲ੍ਲੋ॒ਕਾਨਾ॒-ਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿ॒-ਸ੍ਸਮ੍ਭृੑਤਂ॒-ਯਁਦੁ॒ਖਾ ਯਦੁ॒ਖਾ-ਮੁੑਪ॒ਦਧਾ᳚ਤ੍ਯੇ॒ਭ੍ਯ ਏ॒ਵ ਲੋ॒ਕੇਭ੍ਯੋ॒ ਜ੍ਯੋਤਿ॒ਰਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮੈ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚ਨ੍ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤੋ ਜ੍ਯੋਤਿ॒ਰੁਪਾ᳚-ऽऽਸ੍ਮਹੇ॒ ਸਿਕੑਤਾਭਿਃ ਪੂਰਯਤ੍ਯੇ॒ਤਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰਸ੍ਯੑ ਰੂ॒ਪਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪੇਣੈ॒ਵ ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਕ੍षੋਧੁੑਕ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒-ਦਿਤ੍ਯੂ॒ਨਾ-ਨ੍ਤਸ੍ਯੋਪੑ [-ਦਿਤ੍ਯੂ॒ਨਾ-ਨ੍ਤਸ੍ਯੋਪੑ, ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ॒-ਤ੍ਕ੍षੋਧੁੑਕ] 48
ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ॒-ਤ੍ਕ੍षੋਧੁੑਕ ਏ॒ਵ ਭੑਵਤਿ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇ॒ਤਾ-ਨੁੑਪਦਸ੍ਯ॒-ਦਨ੍ਨੑਮਦ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿੑ ਪੂ॒ਰ੍ਣਾ-ਨ੍ਤਸ੍ਯੋਪੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ॒ਦਨੁੑਪਦਸ੍ਯ-ਦੇ॒ਵਾਨ੍ਨੑਮਤ੍ਤਿ ਸ॒ਹਸ੍ਰਂ॒-ਵੈਁ ਪ੍ਰਤਿ॒ ਪੁਰੁੑषਃ ਪਸ਼ੂ॒ਨਾਂ-ਯਁੑਚ੍ਛਤਿ ਸ॒ਹਸ੍ਰੑਮ॒ਨ੍ਯੇ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਮਦ੍ਧ੍ਯੇੑ ਪੁਰੁषਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਸਵੀਰ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯੋ॒-ਖਾਯਾ॒ਮਪਿੑ ਦਧਾਤਿ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾਮੇ॒ਵੈਨੑ-ਦ੍ਗਮਯਤਿ॒ ਵ੍ਯृੑਦ੍ਧਂ॒-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰੑਮੇ॒ਦ੍ਧ੍ਯਂ-ਯਁ-ਤ੍ਪੁੑਰੁषਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਮ॒ਮृਤ॒-ਙ੍ਖਲੁ॒ ਵੈ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ [ਵੈ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ, ਅ॒ਮृਤ॒ਗ੍ਂ॒] 49
ਅ॒ਮृਤ॒ਗ੍ਂ॒ ਹਿਰੑਣ੍ਯ-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੇषੁੑ ਹਿਰਣ੍ਯਸ਼॒ਲ੍ਕਾ-ਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੑਸ੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾਮੇ॒ਵੈਨੑ-ਦ੍ਗਮਯਿ॒ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈ-ਸ੍ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਨਾ ਮੑਧੁਮਿ॒ਸ਼੍ਰੇਣੑ ਪੂਰਯਤਿ ਮਧ॒ਵ੍ਯੋੑ-ऽਸਾ॒ਨੀਤਿੑ ਸ਼ृਤਾਤ॒ਙ੍ਕ੍ਯੇੑਨ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤਦਨ੍ਨਂ॒-ਯਁ-ਦ੍ਦਦ੍ਧ੍ਯਾੑਰ॒ਣ੍ਯ-ਮ੍ਮਧੁ॒ ਯਦ੍ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਨਾ ਮੑਧੁਮਿ॒ਸ਼੍ਰੇਣੑ ਪੂ॒ਰਯੑਤ੍ਯੁ॒ਭਯ॒ਸ੍ਯਾ-ਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਪਸ਼ੁਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਾਣ੍ਯੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵੈ ਪੑਸ਼ੁਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਾਣਿੑ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤਾ-ऽਪ॒ਸ਼ੁ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿੑ [-ऽਪ॒ਸ਼ੁ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿੑ, ਵਿ॒षੂ॒ਚੀਨਾੑਨਿ॒] 50
ਵਿषੂ॒ਚੀਨਾੑਨਿ॒ ਤਸ੍ਯੋਪੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ॒-ਦ੍ਵਿषੂੑਚ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ॒ਸ਼ੂ-ਨ੍ਦੑਧਾਤ੍ਯਪ॒ਸ਼ੁਰੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿੑ ਸਮੀ॒ਚੀਨਾੑਨਿ॒ ਤਸ੍ਯੋਪੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਥ੍ਸ॒ਮੀਚੑ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਪ॒ਸ਼ੂ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਤੀ॒ਚੀਨ॒ਮਸ਼੍ਵ॒ਸ੍ਯੋਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਚੀਨੑਮृष॒ਭਸ੍ਯਾ-ਪੑਸ਼ਵੋ॒ ਵਾ ਅ॒ਨ੍ਯੇ ਗੋੑ ਅ॒ਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯਃੑ ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ ਗੋ ਅ॒ਸ਼੍ਵਾਨੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਸ॒ਮੀਚੋੑ ਦਧਾਤ੍ਯੇ॒-ਤਾਵੑਨ੍ਤੋ॒ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵੋ᳚ [ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ, ਦ੍ਵਿ॒ਪਾਦੑਸ਼੍ਚ॒] 51
ਦ੍ਵਿ॒ਪਾਦੑਸ਼੍ਚ॒ ਚਤੁੑष੍ਪਾਦਸ਼੍ਚ॒ ਤਾਨ੍. ਵਾ ਏ॒ਤਦ॒ਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਦੑਧਾਤਿ॒ ਯ-ਤ੍ਪੑਸ਼ੁਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਾਣ੍ਯੁੑਪ॒-ਦਧਾ᳚ਤ੍ਯ॒-ਮੁਮਾੑਰ॒ਣ੍ਯਮਨੁੑ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ॒ਮੀਤ੍ਯਾੑਹ ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯੇਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੁਭ੍ਯੑ ਆਰ॒ਣ੍ਯਾ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼ੂਞ੍ਛੁਚ॒ਮਨੂਥ੍ਸृੑਜਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸ॒ਮਾਵੑ-ਤ੍ਪਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਯੑਮਾਨਾਨਾ-ਮਾਰ॒ਣ੍ਯਾਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃ॒ ਕਨੀੑਯਾਗ੍ਂਸ-ਸ਼੍ਸ਼ੁ॒ਚਾ ਹ੍ਯृੑਤਾ-ਸ੍ਸੑਰ੍ਪਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਯੈਵ ਸ॒ਰ੍ਪੇ ਤ੍ਵਿषਿ॒ਸ੍ਤਾਮੇ॒ਵਾ-ऽਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ [-ऽਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ, ਯ-ਥ੍ਸੑਮੀ॒ਚੀਨੑ-] 52
ਯ-ਥ੍ਸੑਮੀ॒ਚੀਨੑ--ਮ੍ਪਸ਼ੁਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षੈਰੁੑਪ ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਦ੍ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼ੂ-ਨ੍ਦਗ੍ਂਸ਼ੁੑਕਾ-ਸ੍ਸ੍ਯੁ॒ਰ੍ਯ-ਦ੍ਵਿੑषੂ॒ਚੀਨੑ-ਮਾਰ॒ਣ੍ਯਾਨ੍. ਯਜੁੑਰੇ॒ਵ ਵੑਦੇ॒ਦਵ॒ ਤਾ-ਨ੍ਤ੍ਵਿषਿਗ੍ਂੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਯਾ ਸ॒ਰ੍ਪੇ ਨ ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼ੂਨ੍. ਹਿ॒ਨਸ੍ਤਿ॒ ਨਾ-ऽऽਰ॒ਣ੍ਯਾਨਥੋ॒ ਖਲੂੑਪ॒ਧੇਯੑਮੇ॒ਵ ਯਦੁੑਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਤੇਨ॒ ਤਾ-ਨ੍ਤ੍ਵਿषਿ॒ਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਯਾ ਸ॒ਰ੍ਪੇ ਯ-ਦ੍ਯਜੁ॒ਰ੍ਵਦੑਤਿ॒ ਤੇਨੑ ਸ਼ਾ॒ਨ੍ਤਮ੍ ॥ 53 ॥
(ਊ॒ਨਾਨ੍ਤਸ੍ਯੋਪੑ - ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ - ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿ॒ - ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ - ਰੁਨ੍ਧੇ॒ - ਚਤੁੑਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 9)
ਪ॒ਸ਼ੁਰ੍ਵਾ ਏ॒ष ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਯੋਨਿਃ॒ ਖਲੁ॒ ਵਾ ਏ॒षਾ ਪ॒ਸ਼ੋਰ੍ਵਿ ਕ੍ਰਿੑਯਤੇ॒ ਯ-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਚੀਨੑਮੈष੍ਟ॒ਕਾ-ਦ੍ਯਜੁਃੑ ਕ੍ਰਿ॒ਯਤੇ॒ ਰੇਤੋੑ-ऽਪ॒ਸ੍ਯਾੑ ਅਪ॒ਸ੍ਯਾੑ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਯੋਨਾੑਵੇ॒ਵ ਰੇਤੋੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਪਞ੍ਚੋਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਪਾਙ੍ਕ੍ਤਾਃ᳚ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈ॒ ਪ੍ਰਜੑਨਯਤਿ॒ ਪਞ੍ਚੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਵਜ੍ਰੋ॒ ਵਾ ਅੑਪ॒ਸ੍ਯਾੑ ਵਜ੍ਰੇੑਣੈ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਰਕ੍षਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯਪੑ ਹਨ੍ਤਿ॒ ਪਞ੍ਚੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ- [ਪਞ੍ਚੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਤ੍, ਪ੍ਰਾਚੀ॒ਰੁਪੑ ਦਧਾਤਿ] 54
-ਤ੍ਪ੍ਰਾਚੀ॒ਰੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵੈ ਪ੍ਰਾ॒ਚੀਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਰੇਤੋੑ ਧੀਯਤੇ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਦੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਚੀਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਰੇਤੋੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਪਞ੍ਚੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤੀਚੀ॒ਰੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਪਞ੍ਚੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਾਚੀ॒ਸ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਚੀਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਰੇਤੋੑ ਧੀਯਤੇ ਪ੍ਰ॒ਤੀਚੀਃ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਜਾੑਯਨ੍ਤੇ॒ ਪਞ੍ਚੋ᳚ਤ੍ਤਰ॒ਤ ਸ਼੍ਛੑਨ੍ਦ॒ਸ੍ਯਾਃ᳚ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵੈ ਛੑਨ੍ਦ॒ਸ੍ਯਾਃ᳚ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵ ਪ੍ਰਜਾੑਤਾ॒ਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਵਮਾ॒ਯਤੑਨਮ॒ਭਿ ਪਰ੍ਯੂੑਹਤ ਇ॒ਯਂ-ਵਾਁ ਅ॒ਗ੍ਨੇ-ਰੑਤਿਦਾ॒ਹਾ-ਦੑਬਿਭੇ॒-ਥ੍ਸੈਤਾ [-ਦੑਬਿਭੇ॒-ਥ੍ਸੈਤਾਃ, ਅ॒ਪ॒ਸ੍ਯਾੑ ਅਪਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤਾ] 55
ਅੑਪ॒ਸ੍ਯਾੑ ਅਪਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤਾ ਉਪਾੑਧਤ੍ਤ॒ ਤਤੋ॒ ਵਾ ਇ॒ਮਾ-ਨ੍ਨਾਤ੍ਯੑਦਹ॒-ਦ੍ਯਦੑਪ॒ਸ੍ਯਾੑ ਉਪ॒ਦਧਾ᳚ਤ੍ਯ॒ਸ੍ਯਾ ਅਨੑਤਿਦਾਹਾਯੋ॒ਵਾਚੑ ਹੇ॒ਯਮਦ॒ਦਿ-ਥ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮ॒ਣਾ-ऽਨ੍ਨਂ॒-ਯਁਸ੍ਯੈ॒ਤਾ ਉੑਪਧੀ॒ਯਾਨ੍ਤੈ॒ ਯ ਉੑ ਚੈਨਾ ਏ॒ਵਂਵੇਁ ਦ॒ਦਿਤਿੑ ਪ੍ਰਾਣ॒ਭृਤ॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਰੇਤੑਸ੍ਯੇ॒ਵ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਵਦੑ-ਨ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣ-ਨ੍ਪਸ਼੍ਯੑਞ੍ਛृ॒ਣ੍ਵ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼ੁਰ੍ਜਾੑਯਤੇ॒ ऽਯ-ਮ੍ਪੁ॒ਰੋ [-ऽਯ-ਮ੍ਪੁ॒ਰਃ, ਭੁਵ॒ ਇਤਿੑ] 56
ਭੁਵ॒ ਇਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮੇ॒ਵੈਤਾਭਿੑ-ਰ੍ਦਾਧਾਰਾ॒-ऽਯ-ਨ੍ਦੑਕ੍षਿ॒ਣਾ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਕ॒ਰ੍ਮੇਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਮਨੑ ਏ॒ਵੈਤਾਭਿੑਰ੍ਦਾਧਾਰਾ॒ਯ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਦ੍ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਵ੍ਯੑਚਾ॒ ਇਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਚ੍ਚਕ੍षੁੑਰੇ॒ਵੈਤਾਭਿੑ-ਰ੍ਦਾਧਾਰੇ॒ਦ-ਮੁੑਤ੍ਤ॒ਰਾ-ਥ੍ਸੁਵ॒ਰਿਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ-ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੑਮੇ॒ਵੈਤਾਭਿੑ-ਰ੍ਦਾਧਾਰੇ॒ਯਮੁ॒ਪਰਿੑ ਮ॒ਤਿਰਿਤ੍ਯੁ॒ਪਰਿੑष੍ਟਾ॒-ਦ੍ਵਾਚੑਮੇ॒ਵੈਤਾਭਿੑ-ਰ੍ਦਾਧਾਰ॒ ਦਸ਼ੑਦ॒ਸ਼ੋਪੑ ਦਧਾਤਿ ਸਵੀਰ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯਾ᳚ਕ੍ष੍ਣ॒ਯੋ [ਸਵੀਰ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯਾ᳚ਕ੍ष੍ਣ॒ਯਾ, ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ॒] 57
-ਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦਕ੍ष੍ਣ॒ਯਾ ਪ॒ਸ਼ਵੋ-ऽਙ੍ਗਾੑਨਿ॒ ਪ੍ਰਹੑਰਨ੍ਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਚੀ॒ਸ੍ਤਾਭਿ॒-ਰ੍ਵਸਿੑष੍ਠ ਆਰ੍ਧ੍ਨੋ॒ਦ੍ਯਾ ਦੑਕ੍षਿ॒ਣਾ ਤਾਭਿੑਰ੍ਭ॒ਰਦ੍ਵਾੑਜੋ॒ ਯਾਃ ਪ੍ਰ॒ਤੀਚੀ॒ਸ੍ਤਾਭਿੑ ਰ੍ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਾਮਿੑਤ੍ਰੋ॒ ਯਾ ਉਦੀੑਚੀ॒ਸ੍ਤਾਭਿੑ-ਰ੍ਜ॒ਮਦੑਗ੍ਨਿ॒ਰ੍ਯਾ ਊ॒ਰ੍ਧ੍ਵਾਸ੍ਤਾਭਿੑ-ਰ੍ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਕੑਰ੍ਮਾ॒ ਯ ਏ॒ਵਮੇ॒ਤਾਸਾ॒ਮृਦ੍ਧਿਂ॒-ਵੇਁਦ॒ਰ੍ਧ੍ਨੋਤ੍ਯੇ॒ਵ ਯ ਆੑਸਾਮੇ॒ਵ-ਮ੍ਬ॒ਨ੍ਧੁਤਾਂ॒-ਵੇਁਦ॒ ਬਨ੍ਧੁੑਮਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ॒ ਯ ਆੑਸਾਮੇ॒ਵ-ਙ੍ਕॢਪ੍ਤਿਂ॒-ਵੇਁਦ॒ ਕਲ੍ਪੑਤੇ- [ਕਲ੍ਪੑਤੇ, ਅ॒ਸ੍ਮੈ॒ ਯ ਆੑਸਾਮੇ॒ਵ-] 58
-ऽਸ੍ਮੈ॒ ਯ ਆੑਸਾਮੇ॒ਵ-ਮਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦਾ॒-ऽऽਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ॒ ਯ ਆੑਸਾਮੇ॒ਵ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾਂ-ਵੇਁਦ॒ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇ॒ਵ ਤਿੑष੍ਠਤਿ ਪ੍ਰਾਣ॒ਭृਤੑ ਉਪ॒ਧਾਯੑ ਸਂ॒ਯਁਤ॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨੇ॒ਵਾ ऽਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਧਿ॒ਤ੍ਵਾ ਸਂ॒ਯਁਦ੍ਭਿ॒-ਸ੍ਸਂਯਁੑਚ੍ਛਤਿ॒ ਤ-ਥ੍ਸਂ॒ਯਁਤਾਗ੍ਂੑ ਸਂਯਁ॒ਤ੍ਤ੍ਵਮਥੋ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਣ ਏ॒ਵਾਪਾ॒ਨ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਪਾ॒ਨੌ ਸ-ਞ੍ਚੑਰਤੋ॒ ਵਿषੂੑਚੀ॒ਰੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਵਿष੍ਵੑਞ੍ਚੌ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾ॒ਨੌ ਯਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰਸਂੑਯਁਤ॒- [ਅ॒ਗ੍ਨੇਰਸਂੑਯਁਤਮ੍, ਅਸੁੑਵਰ੍ਗ੍ਯਮਸ੍ਯ॒] 59
-ਮਸੁੑਵਰ੍ਗ੍ਯਮਸ੍ਯ॒ ਤ-ਥ੍ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗ੍ਯੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਯ-ਥ੍ਸਂ॒ਯਁਤੑ ਉਪ॒ ਦਧਾੑਤਿ॒ ਸਮੇ॒ਵੈਨਂੑ-ਯਁਚ੍ਛਤਿ ਉਵ॒ਰ੍ਗ੍ਯੑਮੇ॒ਵਾਕ॒ -ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਵਿ॒ਰ੍ਵਯਃੑ ਕृ॒ਤਮਯਾੑਨਾ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਵਯੋੑਭਿਰੇ॒ਵਾਯਾ॒ਨਵੑ ਰੁ॒ਨ੍ਧੇ ऽਯੈ॒ਰ੍ਵਯਾਗ੍ਂੑਸਿ ਸ॒ਰ੍ਵਤੋੑ ਵਾਯੁ॒ਮਤੀ᳚ਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦ॒ਯਗ੍ਂ ਸ॒ਰ੍ਵਤਃੑ ਪਵਤੇ ॥ 60 ॥
(ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ - ਦੇ॒ਤਾਃ - ਪੁ॒ਰੋ᳚ - ऽਕ੍ष੍ਣ॒ਯਾ - ਕਲ੍ਪ॒ਤੇ - ऽਸਂੑ-ਯਁਤਂ॒ - ਪਞ੍ਚੑਤ੍ਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 10)
ਗਾ॒ਯ॒ਤ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁ-ਬ੍ਜਗੑਤ੍ਯਨੁ॒ष੍ਟੁ-ਕ੍ਪ॒ਙ੍ਕ੍ਤ੍ਯਾੑ ਸ॒ਹ । ਬृ॒ਹ॒ਤ੍ਯੁੑष੍ਣਿਹਾੑ ਕ॒ਕੁ-ਥ੍ਸੂ॒ਚੀਭਿਃੑ ਸ਼ਿਮ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾ ॥ ਦ੍ਵਿ॒ਪਦਾ॒ ਯਾ ਚਤੁੑष੍ਪਦਾ ਤ੍ਰਿ॒ਪਦਾ॒ ਯਾਚ॒ षਟ੍ਪੑਦਾ । ਸਛੑਨ੍ਦਾ॒ ਯਾ ਚ॒ ਵਿਚ੍ਛੑਨ੍ਦਾ-ਸ੍ਸੂ॒ਚੀਭਿਃੑ ਸ਼ਿਮ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾ ॥ ਮ॒ਹਾਨਾ᳚ਮ੍ਨੀ ਰੇ॒ਵਤੑਯੋ॒ ਵਿਸ਼੍ਵਾ॒ ਆਸ਼ਾਃ᳚ ਪ੍ਰ॒ਸੂਵੑਰੀਃ । ਮੇਘ੍ਯਾੑ ਵਿ॒ਦ੍ਯੁਤੋ॒ ਵਾਚਃੑ ਸੂ॒ਚੀਭਿਃੑ ਸ਼ਿਮ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾ ॥ ਰ॒ਜ॒ਤਾ ਹਰਿੑਣੀ॒-ਸ੍ਸੀਸਾ॒ ਯੁਜੋੑ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ॒ ਕਰ੍ਮੑਭਿਃ । ਅਸ਼੍ਵੑਸ੍ਯ ਵਾ॒ਜਿਨੑਸ੍ਤ੍ਵ॒ਚਿ ਸੂ॒ਚੀਭਿਃੑ ਸ਼ਿਮ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾ ॥ ਨਾਰੀ᳚- [ਨਾਰੀਃ᳚, ਤੇ॒ ਪਤ੍ਨੑਯੋ॒ ਲੋਮ॒] 61
-ਸ੍ਤੇ॒ ਪਤ੍ਨੑਯੋ॒ ਲੋਮ॒ ਵਿਚਿੑਨ੍ਵਨ੍ਤੁ ਮਨੀ॒षਯਾ᳚ । ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒-ਮ੍ਪਤ੍ਨੀ॒ਰ੍ਦਿਸ਼ਃੑ ਸੂ॒ਚੀਭਿਃੑ ਸ਼ਿਮ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾ ॥ ਕੁ॒ਵਿਦ॒ਙ੍ਗ ਯਵੑਮਨ੍ਤੋ॒ ਯਵੑ-ਞ੍ਚਿ॒ਦ੍ਯਥਾ॒ ਦਾਨ੍ਤ੍ਯੑਨੁਪੂ॒ਰ੍ਵਂ-ਵਿਁ॒ਯੂਯੑ । ਇ॒ਹੇਹੈੑषਾ-ਙ੍ਕृਣੁਤ॒ ਭੋਜੑਨਾਨਿ॒ ਯੇ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿषੋ॒ ਨਮੋੑਵृਕ੍ਤਿ॒-ਨ੍ਨਜ॒ਗ੍ਮੁਃ ॥ 62 ॥
(ਨਾਰੀ᳚ - ਸ੍ਤ੍ਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਚ੍ਚੑ) (ਅ. 11)
ਕਸ੍ਤ੍ਵਾ᳚ ਚ੍ਛ੍ਯਤਿ॒ ਕਸ੍ਤ੍ਵਾ॒ ਵਿ ਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤਿ॒ ਕਸ੍ਤੇ॒ ਗਾਤ੍ਰਾੑਣਿ ਸ਼ਿਮ੍ਯਤਿ । ਕ ਉੑ ਤੇ ਸ਼ਮਿ॒ਤਾ ਕ॒ਵਿਃ ॥ ऋ॒ਤਵੑਸ੍ਤ ऋਤੁ॒ਧਾ ਪਰੁਃੑ ਸ਼ਮਿ॒ਤਾਰੋ॒ ਵਿਸ਼ਾੑਸਤੁ । ਸਂ॒ਵਁ॒ਥ੍ਸ॒ਰਸ੍ਯ॒ ਧਾਯੑਸਾ॒ ਸ਼ਿਮੀੑਭਿ-ਸ਼੍ਸ਼ਿਮ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾ ॥ ਦੈਵ੍ਯਾੑ ਅਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯਵੑਸ੍ਤ੍ਵਾ॒ ਚ੍ਛ੍ਯਨ੍ਤੁ॒ ਵਿ ਚੑ ਸ਼ਾਸਤੁ । ਗਾਤ੍ਰਾੑਣਿ ਪਰ੍ਵ॒ਸ਼ਸ੍ਤੇ॒ ਸ਼ਿਮਾਃ᳚ ਕृਣ੍ਵਨ੍ਤੁ॒ ਸ਼ਿਮ੍ਯੑਨ੍ਤਃ ॥ ਅ॒ਰ੍ਧ॒ਮਾ॒ਸਾਃ ਪਰੂਗ੍ਂੑषਿ ਤੇ॒ ਮਾਸਾ᳚-ਸ਼੍ਛ੍ਯਨ੍ਤੁ॒ ਸ਼ਿਮ੍ਯੑਨ੍ਤਃ । ਅ॒ਹੋ॒ਰਾ॒ਤ੍ਰਾਣਿੑ ਮ॒ਰੁਤੋ॒ ਵਿਲਿੑष੍ਟਗ੍ਂ [ਮ॒ਰੁਤੋ॒ ਵਿਲਿੑष੍ਟਮ੍, ਸੂ॒ਦ॒ਯ॒ਨ੍ਤੁ॒ ਤੇ॒ ।] 63
ਸੂਦਯਨ੍ਤੁ ਤੇ ॥ ਪृ॒ਥਿ॒ਵੀ ਤੇ॒ ऽਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षੇਣ ਵਾ॒ਯੁਸ਼੍ਛਿ॒ਦ੍ਰ-ਮ੍ਭਿੑषਜ੍ਯਤੁ । ਦ੍ਯੌਸ੍ਤੇ॒ ਨਕ੍षੑਤ੍ਰੈ-ਸ੍ਸ॒ਹ ਰੂ॒ਪ-ਙ੍ਕृੑਣੋਤੁ ਸਾਧੁ॒ਯਾ ॥ ਸ਼-ਨ੍ਤੇ॒ ਪਰੇ᳚ਭ੍ਯੋ॒ ਗਾਤ੍ਰੇ᳚ਭ੍ਯ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਮ॒ਸ੍ਤ੍ਵਵੑਰੇਭ੍ਯਃ । ਸ਼ਮ॒ਸ੍ਥਭ੍ਯੋੑ ਮ॒ਜ੍ਜਭ੍ਯ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਮੁੑ ਤੇ ਤ॒ਨੁਵੇੑ ਭੁਵਤ੍ ॥ 64 ॥
(ਵਿਲਿੑष੍ਟਂ - ਤ੍ਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਚ੍ਚੑ) (ਅ. 12)
(ਵਿष੍ਣੁੑਮੁਖਾ॒ - ਅਨ੍ਨੑਪਤੇ॒ - ਯਾਵੑਤੀ॒ - ਵਿ ਵੈ - ਪੁੑਰੁषਮਾ॒ਤ੍ਰੇਣਾ - ऽਗ੍ਨੇ॒ ਤਵ॒ ਸ਼੍ਰਵੋ॒ ਵਯੋ॒ - ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਜਜ੍ਞਾ॒ਨਗ੍ਗ੍ - ਸ੍ਵੑਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾ - ਮੇ॒षਾਂ-ਵੈਁ - ਪ॒ਸ਼ੁ - ਰ੍ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੀ - ਕਸ੍ਤ੍ਵਾ॒ - ਦ੍ਵਾਦੑਸ਼ )
(ਵਿष੍ਣੁੑਮੁਖਾ॒ - ਅਪੑਚਿਤਿਮਾ॒ਨ੍॒ - ਵਿ ਵਾ ਏ॒ਤਾ - ਵਗ੍ਨੇ॒ ਤਵੑ - ਸ੍ਵਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾਂ - ਁਵਿੑषੂ॒ਚੀਨਾੑਨਿ - ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੀ - ਚਤੁੑष੍षष੍ਟਿਃ)
(ਵਿष੍ਣੁੑਮੁਖਾ, ਸ੍ਤ॒ਨੁਵੇੑ ਭੁਵਤ੍)
॥ ਹਰਿਃੑ ਓਮ੍ ॥
॥ ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਸਂਹਿਤਾਯਾ-ਮ੍ਪਞ੍ਚਮਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ-ਸ੍ਸਮਾਪ੍ਤਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - चित्युपक्रमाभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
विष्णु॑मुखा॒ वै दे॒वा श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्य म॒भ्य॑जय॒न्॒.य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒ विष्णु॑रे॒व भू॒त्वा यज॑मान॒श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्यम॒भि ज॑यति॒ विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्य-भिमाति॒हेत्या॑ह गाय॒त्री वै पृ॑थि॒वी त्रैष्टु॑भम॒न्तरि॑क्ष॒-ञ्जाग॑ती॒ द्यौरानु॑ष्टुभी॒र्दिश॒ श्छन्दो॑भिरे॒वेमान् ँलो॒कान्. य॑था पू॒र्वम॒भि ज॑यति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑सृजत॒ सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः [सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः, परा॑ङै॒त्त-] 1
परा॑ङै॒त्त-मे॒तया ऽन्वै॒दक्र॑न्द॒दिति॒ तया॒ वै सो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑रुन्ध॒ यदे॒ताम॒न्वाहा॒-ग्नेरे॒वैतया᳚ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध ईश्व॒रो वा ए॒ष परा᳚-म्प्र॒दघो॒ यो वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते चत॒सृभि॒रा व॑र्तते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒यामे॒वास्य॑ त॒नुव॑म॒भि [ ] 2
?
प॒र्याव॑र्तते दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ शुन॒श्शेप॒माजी॑गर्तिं॒-वँरु॑णो-ऽगृह्णा॒-थ्स ए॒तां-वाँ॑रु॒णीम॑पश्य॒-त्तया॒ वै स आ॒त्मानं॑-वँरुणपा॒शाद॑मुञ्च॒-द्वरु॑णो॒ वा ए॒त-ङ्गृ॑ह्णाति॒ य उ॒खा-म्प्र॑तिमु॒ञ्चत॒ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒पाश॑-म॒स्मदित्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑-मे॒वैतया॑ [-मे॒वैतया᳚, व॒रु॒ण॒पा॒शा-] 3
वरुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्या त्वा॑-ऽहार्ष॒मित्या॒हा ऽऽह्य॑न॒ग्ं॒ हर॑ति ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा ऽवि॑चाचलि॒रित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छ॒न्त्वित्या॑ह वि॒शैवैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयत्य॒स्मि-न्रा॒ष्ट्रमधि॑ श्र॒येत्या॑ह रा॒ष्ट्रमे॒वास्मि॑-न्ध्रु॒वम॑क॒र्य-ङ्का॒मये॑त रा॒ष्ट्रग्ग् स्या॒दिति॒ त-म्मन॑सा ध्याये-द्रा॒ष्ट्रमे॒व भ॑व॒- [भ॑वति, अग्रे॑] 4
-त्यग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्था॒दित्या॒हा-ऽग्र॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति निर्जग्मि॒वा-न्तम॑स॒ इत्या॑ह॒ तम॑ ए॒वास्मा॒दप॑ हन्ति॒ ज्योति॒षा- ऽऽगा॒दित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वा-स्मि॑-न्दधाति चत॒सृभिः॑ सादयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ऽ-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती [सद्व॑ती, भ॒व॒ति॒ स॒त्त्वमे॒वैन॑] 5
भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति वाथ्स॒प्रेणोप॑ तिष्ठत ए॒तेन॒ वै व॑थ्स॒प्रीर्भा॑लन्द॒नो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑-ऽरुन्धा॒-ऽग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध एकाद॒श-म्भ॑वत्येक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति॒ स्तोमे॑न॒ वै दे॒वा अ॒स्मिन् ँलो॒क आ᳚र्ध्नुव॒न् छन्दो॑भिर॒मुष्मि॒न्-थ्स्तोम॑स्येव॒ खलु॒ वा ए॒त-द्रू॒पं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑त [ँय-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑ते, इ॒ममे॒व] 6
इ॒ममे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यति॒ य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒-ऽमुमे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति पूर्वे॒द्युः प्रक्रा॑मत्युत्तरे॒द्यु-ह् रुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा॒-द्योगे॒-ऽन्यासा᳚-म्प्र॒जाना॒-म्मनः॒, क्षेमे॒-ऽन्यासा॒-न्तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यस्ये॑शे॒ तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यम॒द्ध्यव॑स्यति मु॒ष्टी क॑रोति॒ वाचं॑-यँच्छति य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ 7 ॥
(सृ॒ष्टो᳚-ऽ - (1॒) भ्ये॑ - तया॑ - भवति॒ - सद्व॑त्यु - प॒तिष्ठ॑ते॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
अन्न॑प॒ते-ऽन्न॑स्य नो दे॒हीत्या॑हा॒-ग्निर्वा अन्न॑पति॒-स्स ए॒वास्मा॒ अन्न॒-म्प्रय॑च्छत्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॒ इत्या॑हा-य॒क्ष्मस्येति॒ वावैतदा॑ह॒ प्र प्र॑दा॒तार॑-न्तारिष॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्त॒ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा इत्या॑ह प्रा॒णा वै विश्वे॑ दे॒वाः [दे॒वाः, प्रा॒णैरे॒वैन॒-] 8
प्रा॒णैरे॒वैन॒-मुद्य॑च्छ॒ते ऽग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भि॒रित्या॑ह॒ यस्मा॑ ए॒वैन॑-ञ्चि॒त्तायो॒द्यच्छ॑ते॒ तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति चत॒सृभि॒रा सा॑दयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति॒ प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् [ ] 9
या॒हीत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मि॑-न्दधाति त॒नुवा॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति॒ यग्ं हि॒नस्ति॒ मा हिग्ं॑सीस्त॒नुवा᳚ प्र॒जा इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञग्ं स॑चन्ते॒ यदन॑ उ॒थ्सर्ज॒-त्यक्र॑न्द॒दित्यन्वा॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ अन॑सा वह॒न्-त्यप॑चिति-मे॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा॑दन॒स्वी च॑ र॒थी चाति॑थीना॒-मप॑चिततमा॒- [-मप॑चिततमौ, अप॑चितिमा-न्भवति॒] 10
-वप॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्य॒तेति॑ घृतानुषि॒क्तामव॑सिते स॒मिध॒मा द॑धाति॒ यथा-ऽति॑थय॒ आग॑ताय स॒र्पिष्व॑दाति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॑ ता॒दृगे॒व त-द्गा॑यत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒णस्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो᳚ ऽफ्सु भस्म॒ प्र वे॑शयत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अ॒ग्नि-स्स्वामे॒वैनं॒-योँनि॑-ङ्गमयति ति॒सृभिः॒ प्रवे॑शयति त्रि॒वृद्वा [त्रि॒वृद्वै, अ॒ग्नि-र्यावा॑-] 11
अ॒ग्नि-र्यावा॑-ने॒वा-ऽग्निस्त-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति॒ परा॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्निं-वँ॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ ज्योति॑ष्मतीभ्या॒-मव॑ दधाति॒ ज्योति॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ परा॒ वा ए॒ष प्र॒जा-म्प॒शून् व॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ पुन॑रू॒र्जा स॒ह र॒य्येति॒ पुन॑रु॒दैति॑ प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्या [पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्याः, रु॒द्रा] 12
रु॒द्रा वस॑व॒-स्समि॑न्धता॒-मित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ समै᳚न्धत॒ ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ समि॑न्धे॒ बोधा॒ स बो॒धीत्युप॑ तिष्ठते बो॒धय॑त्ये॒वैन॒-न्तस्मा᳚-थ्सु॒प्त्वा प्र॒जाः प्रबु॑द्ध्यन्ते यथास्था॒नमुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा᳚-द्यथास्था॒न-म्प॒शवः॒ पुन॒रेत्योप॑ तिष्ठन्ते ॥ 13 ॥
(वै विश्वे॑ दे॒वा - ज्योति॑ष्मा॒ - नप॑चिततमौ - त्रि॒वृद्वा - आ॑दि॒त्या - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)
याव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी तस्यै॑ य॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय॒ यो वै य॒म-न्दे॑व॒यज॑नम॒स्या अनि॑र्याच्या॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते य॒मायै॑न॒ग्ं॒ स चि॑नु॒ते-ऽपे॒ते-त्य॒द्ध्यव॑साययति य॒ममे॒व दे॑व॒यज॑नम॒स्यै नि॒र्याच्या॒- ऽऽत्मने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुत इष्व॒ग्रेण॒ वा अ॒स्या अना॑मृत-मि॒च्छन्तो॒ नावि॑न्द॒-न्ते दे॒वा ए॒त-द्यजु॑रपश्य॒न्नपे॒तेति॒ यदे॒तेना᳚-ध्यवसा॒यय॒- [-ध्यवसा॒यय॑ति, अना॑मृत] 14
-त्यना॑मृत ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुत॒ उद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ हन्त्य॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्ध॒ ऊषा॒-न्निव॑पति॒ पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नं॒-यँदूषाः॒ पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते-ऽथो॑ सं॒(2)ज्ञान्न॑ ए॒व सं॒(2)ज्ञान्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑त- [ह्ये॑तत्, प॒शू॒नां-यँदूषा॒] 15
-त्प॑शू॒नां-यँदूषा॒ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हा-ऽऽस्ता॒-न्ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूता॒मस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॒ यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒स्याम॑दधा॒-त्त ऊषा॑ अभव॒न्॒ यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒मुष्या॑मदधा॒-त्तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णमूषा᳚-न्नि॒वप॑न्न॒दो ध्या॑ये॒-द्द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽयग्ं सो अ॒ग्निरिति॑ वि॒श्वामि॑त्रस्य [ ] 16
सू॒क्त-म्भ॑वत्ये॒तेन॒ वै वि॒श्वामि॑त्रो॒-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा ऽवा॑रुन्धा॒ग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे॒ छन्दो॑भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न् चत॑स्रः॒ प्राची॒रुप॑ दधाति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ तेषाग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ ते द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॒ उपा॑दधत॒ द्वे [ ] 17
प॒श्चा-थ्स॒मीची॒ ताभि॒र्वै तेदिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॑ उप॒दधा॑ति॒ द्वे प॒श्चा-थ्स॒मीची॑ दि॒शां-विँधृ॑त्या॒ अथो॑ प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्य॒ष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्नि-र्यावा॑ने॒वाग्निस्त-ञ्चि॑नुते॒-ऽष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्री सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा वेद सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ [लो॒कस्य॑, प्रज्ञा᳚त्यै॒] 18
प्रज्ञा᳚त्यै॒ त्रयो॑दश लोकम्पृ॒णा उप॑ दधा॒त्येक॑विग्ंशति॒-स्सम्प॑द्यन्ते प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्र॑ति॒ष्ठा गार्ह॑पत्य एकवि॒ग्ं॒शस्यै॒व प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्गार्ह॑पत्य॒मनु॒ प्रति॑ तिष्ठति॒ प्रत्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नस्ति॑ष्ठति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॑चितीक-ञ्चिन्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒नः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्ताः᳚ प॒शवो॑ य॒ज्ञमे॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ त्रिचि॑तीक-ञ्चिन्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नस्त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ [लो॒केषु॑, प्रति॑तिष्ठ॒-] 19
प्रति॑तिष्ठ॒-त्येक॑चितीक-ञ्चिन्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒न ए॑क॒धा वै सु॑व॒र्गो लो॒क ए॑क॒वृतै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ पुरी॑षेणा॒भ्यू॑हति॒ तस्मा᳚न्मा॒ग्ं॒ सेनास्थि॑ छ॒न्न-न्न दु॒श्चर्मा॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति प॒ञ्चभिः॒ पुरी॑षैर॒भ्यू॑हति॒ दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वा-ऽन्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 20 ॥
(अ॒ध्य॒व॒सा॒यय॑ति॒ - ह्ये॑त - द्वि॒श्वामि॑त्रस्या - दधत॒ द्वे - लो॒कस्य॑ - लो॒केषु॑ -स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
वि वा ए॒तौ द्वि॑षाते॒ यश्च॑ पु॒रा-ऽग्निर्यश्चो॒खाया॒ग्ं॒ समि॑त॒मिति॑ चत॒सृभि॒-स्स-न्निव॑पति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैनौ॑ त॒नुवा॒ सग्ं शा᳚स्ति॒ समि॑त॒मित्या॑ह॒ तस्मा॒द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रग्ं समे॑ति॒ यथ्स॒-न्न्युप्य॑ वि॒हर॑ति॒ तस्मा॒-द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभि॒- [क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभिः॑, वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒] 21
-र्वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒ स ऋ॒तुभि॑रे॒व वि॒मुच्यो॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑मित्या॑ह॒-र्तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयि॒त्वर्तुभि॒र्वि मु॑ञ्चति वैश्वान॒र्या शि॒क्य॑मा द॑त्ते स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-न्नैर्-ऋ॒तीः कृ॒ष्णा-स्ति॒स्र-स्तुष॑पक्वा भवन्ति॒ निर्-ऋ॑त्यै॒ वा ए॒त-द्भा॑ग॒धेयं॒-यँ-त्तुषा॒ निर्-ऋ॑त्यै रू॒प-ङ्कृ॒ष्णग्ं रू॒पेणै॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयत इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्त्ये॒षा [ ] 22
वै निर्-ऋ॑त्यै॒ दिक् स्वाया॑मे॒व दि॒शि निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते॒ स्वकृ॑त॒ इरि॑ण॒ उप॑ दधाति प्रद॒रे वै॒तद्वै निर्-ऋ॑त्या आ॒यत॑न॒ग्ग्॒ स्व ए॒वा-ऽऽयत॑ने॒ निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते शि॒क्य॑म॒भ्युप॑ दधाति नैर्-ऋ॒तो वै पाशः॑ सा॒क्षादे॒वैन॑-न्निर्-ऋतिपा॒शा-न्मु॑ञ्चति ति॒स्र उप॑ दधाति त्रेधाविहि॒तो वै पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒मव॑ यजते॒ परा॑ची॒रुप॑ [परा॑ची॒रुप॑, द॒धा॒ति॒ परा॑ची-] 23
दधाति॒ परा॑ची-मे॒वास्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒-म्प्रणु॑द॒ते ऽप्र॑तीक्ष॒मा य॑न्ति॒ निर्-ऋ॑त्या अ॒न्तर्हि॑त्यै मार्जयि॒त्वोप॑ तिष्ठन्ते मेद्ध्य॒त्वाय॒ गार्ह॑पत्य॒मुप॑ तिष्ठन्ते निर्-ऋति लो॒क ए॒व च॑रि॒त्वा पू॒ता दे॑वलो॒कमु॒पाव॑र्तन्त॒ एक॒योप॑ तिष्ठन्त एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधति नि॒वेश॑न-स्स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑ना॒मित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शवो॒ वसु॑ प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयन्ति ॥ 24 ॥
(ऋ॒तुभि॑ - रे॒षा- परा॑ची॒रुपा॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
पु॒रु॒ष॒मा॒त्रेण॒ वि मि॑मीते य॒ज्ञेन॒ वै पुरु॑ष॒-स्सम्मि॑तो यज्ञप॒रुषै॒वैनं॒-विँमि॑मीते॒ यावा॒-न्पुरु॑ष ऊ॒र्ध्वबा॑हु॒स्तावा᳚-न्भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्ये॑णै॒वैनं॒-विँ मि॑मीते प॒क्षी भ॑वति॒ न ह्य॑प॒क्षः पति॑तु॒-मर्ह॑त्यर॒त्निना॑ प॒क्षौ द्राघी॑याग्ंसौ भवत॒स्तस्मा᳚-त्प॒क्षप्र॑वयाग्ंसि॒ वयाग्ं॑सि व्याममा॒त्रौ प॒क्षौ च॒ पुच्छ॑-ञ्च भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑- [वी॒र्य᳚म्, वी॒र्य॑सम्मितो॒] 25
-ँवी॒र्य॑सम्मितो॒ वेणु॑ना॒ वि मि॑मीत आग्ने॒यो वै वेणुः॑ सयोनि॒त्वाय॒ यजु॑षा युनक्ति॒ यजु॑षा कृषति॒ व्यावृ॑त्त्यै षड्ग॒वेन॑ कृषति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-ङ्कृषति॒ य-द्द्वा॑दशग॒वेन॑ संवँथ्स॒रेणै॒वे यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हाद॑बिभे॒-थ्सैत-द्द्वि॑गु॒णम॑पश्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ [इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च, भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय] 26
भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय द्विगु॒ण-न्त्वा अ॒ग्नि-मुद्य॑न्तु-मर्ह॒तीत्या॑हु॒र्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ भव॑त्य॒ग्नेरुद्य॑त्या ए॒ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. य-त्प्राच॑ उथ्सृ॒जे-द्रु॒द्रायापि॑ दद्ध्या॒-द्य-द्द॑क्षि॒णा पि॒तृभ्यो॒ निधु॑वे॒द्य-त्प्र॒तीचो॒ रक्षाग्ं॑सि हन्यु॒रुदी॑च॒ उथ्सृ॑जत्ये॒षा वै दे॑वमनु॒ष्याणाग्ं॑ शा॒न्ता दि- [शा॒न्ता दिक्, तामे॒वैना॒-] 27
-क्तामे॒वैना॒-ननू-थ्सृ॑ज॒त्यथो॒ खल्वि॒मा-न्दिश॒मु-थ्सृ॑जत्य॒सौ वा आ॑दि॒त्यः प्रा॒णः प्रा॒णमे॒वैना॒-ननूथ्सृ॑जति दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तन्ते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-त्परा᳚ञ्चः प॒शवो॒ वि ति॑ष्ठन्ते प्र॒त्यञ्च॒ आ व॑र्तन्ते ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚ [ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚, कृ॒ष॒ति॒ त्रि॒वृत॑मे॒व] 28
कृषति त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे वि या॑तय॒त्योष॑धीर्वपति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽर्के᳚-ऽर्कश्ची॑यते चतुर्द॒शभि॑र्वपति स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धय-स्स॒प्ता-ऽऽर॒ण्या उ॒भयी॑षा॒मव॑रुद्ध्या॒ अन्न॑स्यान्नस्य वप॒त्यन्न॑स्या-न्न॒स्याव॑रुद्ध्यै कृ॒ष्टे व॑पति कृ॒ष्टे ह्योष॑धयः प्रति॒तिष्ठ॑न्त्यनुसी॒तं-वँ॑पति॒ प्रजा᳚त्यै द्वाद॒शसु॒ सीता॑सु वपति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॑-म्पचति॒ यद॑ग्नि॒चि- [यद॑ग्नि॒चित्, अन॑वरुद्धस्या-] 29
-दन॑वरुद्धस्या-ऽश्ञी॒यादव॑-रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत॒ ये वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रह॑य॒-स्तानि॒द्ध्मे-ऽपि॒ प्रोक्षे॒-दन॑वरुद्ध॒स्या-व॑रुद्ध्यै दि॒ग्भ्यो लो॒ष्टान्-थ्सम॑स्यति दि॒शामे॒व वी॒र्य॑मव॒रुद्ध्य॑ दि॒शां-वीँ॒र्ये᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ य-न्द्वि॒ष्या-द्यत्र॒ स स्या-त्तस्यै॑ दि॒शो लो॒ष्टमा ह॑रे॒दिष॒-मूर्ज॑म॒हमि॒त आ द॑द॒ इतीष॑मे॒वोर्ज॒-न्तस्यै॑ दि॒शो-ऽव॑ रुन्धे॒ क्षोधु॑को भवति॒ यस्तस्या᳚-न्दि॒शि भव॑त्युत्तरवे॒दिमुप॑ वपत्युत्तरवे॒द्याग् ह्य॑ग्निश्ची॒यते ऽथो॑ प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः प॒शूने॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ यज्ञप॒रुषो-ऽन॑न्तरित्यै ॥ 30 ॥
(च॒ भ॒व॒त्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑ - ँयत्कृ॒ष्टञ्चा-ऽकृ॑ष्टञ्च॒ - दिख्- सीता॑ - अग्नि॒चि - दव॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 5)
अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वय॒ इति॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ सू॒क्तग्ं सू॒क्तेनै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्नि व॑पति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे समु॒द्रं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ समु॒द्रमनु॑ प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते॒ यदे॒तेन॒ सिक॑ता नि॒ वप॑ति प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रो॑ [प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रः॑, वृ॒त्राय॒] 31
वृ॒त्राय॒ वज्र॒-म्प्राह॑र॒-थ्स त्रे॒धा व्य॑भव॒-थ्स्फ्यस्तृती॑य॒ग्ं॒ रथ॒स्तृती॑यं॒-यूँप॒स्तृती॑यं॒-येँ᳚-ऽन्तश्श॒रा अशी᳚र्यन्त॒ ता-श्शर्क॑रा अभव॒-न्तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वं-वँज्रो॒ वै शर्क॑राः प॒शुर॒ग्नि-र्यच्छर्क॑राभिर॒ग्नि-म्प॑रिमि॒नोति॒ वज्रे॑णै॒वास्मै॑ प॒शू-न्परि॑ गृह्णाति॒ तस्मा॒-द्वज्रे॑ण प॒शवः॒ परि॑गृहीता॒स्तस्मा॒-थ्स्थेया॒नस्थे॑यसो॒ नोप॑ हरते त्रिस॒प्ताभिः॑ प॒शुका॑मस्य॒ [प॒शुका॑मस्य, परि॑] 32
परि॑ मिनुया-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णाः प॒शवः॑ प्रा॒णैरे॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे त्रिण॒वाभि॒-र्भ्रातृ॑व्यवत-स्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्या॒ अप॑रिमिताभिः॒ परि॑ मिनुया॒-दप॑रिमित॒स्या-व॑रुद्ध्यै॒ य-ङ्का॒मये॑ताप॒शु-स्स्या॒दित्यप॑रिमित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒दप॑रिगृहीत ए॒वास्य॑ विषू॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॒ परा॑ सिञ्चत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ [भ॑वति, य-ङ्का॒मये॑त] 33
य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ परि॒मित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒-त्परि॑गृहीत ए॒वास्मै॑ समी॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॑ सिञ्चति पशु॒माने॒व भ॑वति सौ॒म्या व्यू॑हति॒ सोमो॒ वै रे॑तो॒धा रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति गायत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यः॑ शं॒युँ-म्बा॑र्हस्प॒त्य-म्मेधो॒ नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑श॒- [नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑शत्, सो᳚-ऽग्नेः] 34
-थ्सो᳚-ऽग्नेः कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वोदा॑यत॒ सो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्सो-ऽश्व॑स्या-वान्तरश॒फो॑-भव॒-द्यदश्व॑माक्र॒मय॑ति॒ य ए॒व मेधो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-त्तमे॒वाव॑ रुन्धे प्र॒जाप॑तिना॒-ऽग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुः प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो॒ यदश्व॑माक्र॒मय॑ति प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते पुष्करप॒र्णमुप॑ दधाति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑नि- -मे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽपा-म्पृ॒ष्ठम॒सीत्युप॑ दधात्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दुप॑ दधाति ॥ 35 ॥
(इन्द्रः॑ - प॒शुका॑मस्य - भवत्य - विश॒थ् - सयो॑निं - ँविग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 6)
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमिति॑ रु॒क्ममुप॑ दधाति॒ ब्रह्म॑मुखा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ब्रह्म॑मुखा ए॒व त-त्प्र॒जा यज॑मान-स्सृजते॒ ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमित्या॑ह॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ न पृ॑थि॒व्या-न्नान्तरि॑क्षे॒ न दि॒व्य॑ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इति॒ य-त्पृ॑थि॒व्या-ञ्चि॑न्वी॒त पृ॑थि॒वीग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्नौष॑धयो॒ न वन॒स्पत॑यः॒ [वन॒स्पत॑यः, प्र जा॑येर॒न्॒.] 36
प्र जा॑येर॒न्॒. यद॒न्तरि॑क्षे चिन्वी॒तान्तरि॑क्षग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न वयाग्ं॑सि॒ प्र जा॑येर॒न्॒. य-द्दि॒वि चि॑न्वी॒त दिवग्ं॑ शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न प॒र्जन्यो॑ वर्षेद्रु॒क्ममुप॑ दधात्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम॒मृत॑ ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ प्रजा᳚त्यै हिर॒ण्मय॒-म्पुरु॑ष॒मुप॑ दधाति यजमानलो॒कस्य॒ विधृ॑त्यै॒ यदिष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्णमनूपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः [दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः, प्राञ्च॒मुप॑ दधाति] 37
प्राञ्च॒मुप॑ दधाति दा॒धार॑ यजमानलो॒क-न्न प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधा॒त्यथो॒ खल्विष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्ण॒मनूप॑ दधाति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै द्र॒फ्सश्च॑स्क॒न्देत्य॒भि मृ॑शति॒ होत्रा᳚स्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ स्रुचा॒वुप॑ दधा॒त्याज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयी᳚-न्द॒द्ध्नः पू॒र्णा-मौदु॑बंरीमि॒यं-वैँ का᳚र्ष्मर्य॒मय्य॒सावौ-दु॑बंरी॒मे ए॒वोप॑ धत्ते [ ] 38
तू॒ष्णीमुप॑ दधाति॒ न हीमे यजु॒षा-ऽऽप्तु॒मर्ह॑ति॒ दक्षि॑णा-ङ्कार्ष्मर्य॒मयी॒-मुत्त॑रा॒मौ-दु॑म्बरी॒-न्तस्मा॑द॒स्या अ॒सावुत्त॒रा ऽऽज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयीं॒-वँज्रो॒ वा आज्यं॒-वँज्रः॑ कार्ष्म॒र्यो॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरी-म्प॒शवो॒ वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरः॑ प॒शुष्वे॒वोर्ज॑-न्दधाति पू॒र्णे उप॑ दधाति पू॒र्णे ए॒वैन॑- [पू॒र्णे ए॒वैन᳚म्, अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क] 39
म॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑तिष्ठेते वि॒राज्य॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हु॒-स्स्रुग्वै वि॒राड्य-थ्स्रुचा॑वुप॒दधा॑ति वि॒राज्ये॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते यज्ञमु॒खेय॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति यज्ञमु॒खग्ं रु॒क्मो य-द्रु॒क्मं-व्याँ॑घा॒रय॑ति यज्ञमु॒खादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति प॒ञ्चभि॒-र्व्याघा॑रयति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्त्यक्ष्ण॒याव्या घा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्र ह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 40 ॥
(वन॒स्पत॑यो- दक्षिण॒तो- ध॑त्त- एनं॒- तस्मा॑ दक्ष्ण॒या-पञ्च॑ च) (अ. 7)
स्व॒य॒मा॒तृ॒ण्णामुप॑ दधाती॒यं-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णेमामे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते प्रथ॒मेष्ट॑कोपधी॒यमा॑ना पशू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधाति स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या अ॒ग्नाव॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुरे॒ष वा [इत्या॑हुरे॒ष वै, अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो] 41
अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो यद्ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मै᳚ प्रथ॒मामिष्ट॑कां॒-यँजु॑ष्कृता॒-म्प्रय॑च्छे॒-त्ता-म्ब्रा᳚ह्म॒णश्चोप॑ दद्ध्याता-म॒ग्नावे॒व तद॒ग्नि-ञ्चि॑नुत ईश्व॒रो वा ए॒ष आर्ति॒मार्तो॒र्यो-ऽवि॑द्वा॒निष्ट॑का-मुप॒दधा॑ति॒ त्रीन्. वरा᳚-न्दद्या॒-त्त्रयो॒ वै प्रा॒णाः प्रा॒णाना॒ग्॒ स्पृत्यै॒ द्वावे॒व देयौ॒ द्वौ हि प्रा॒णावेक॑ ए॒व देय॒ एको॒ हि प्रा॒णः प॒शु- [प्रा॒णः प॒शुः, वा ए॒ष यद॒ग्निर्न] 42
-र्वा ए॒ष यद॒ग्निर्न खलु॒ वै प॒शव॒ आय॑वसे रमन्ते दूर्वेष्ट॒कामुप॑ दधाति पशू॒ना-न्धृत्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॒न्तीत्या॑ह॒ काण्डे॑नकाण्डेन॒ ह्ये॑षा प्र॑ति॒तिष्ठ॑त्ये॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॒ चेत्या॑ह साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ देवल॒क्ष्मं-वैँ त्र्या॑लिखि॒ता तामुत्त॑रलक्ष्माण-न्दे॒वा उपा॑दध॒ता-ध॑रलक्ष्माण॒-मसु॑रा॒ य- [यम्, का॒मये॑त॒] 43
-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्युत्त॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्वसी॑याने॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्यध॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्यादसुरयो॒नि-मे॒वैन॒मनु॒ परा॑ भावयति॒ पापी॑या-न्भवति त्र्यालिखि॒ता भ॑वती॒मे वै लो॒कास्त्र्या॑लिखि॒तैभ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒तः पु॑रो॒डाशः॑ कू॒र्मो भू॒त्वा-ऽनु॒ प्रास॑र्प॒- [प्रास॑र्पत्, य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒] 44
-द्य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒ यथा᳚ क्षेत्र॒विदञ्ज॑सा॒ नय॑त्ये॒वमे॒वैन॑-ङ्कू॒र्म-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा नयति॒ मेधो॒ वा ए॒ष प॑शू॒नां-यँ-त्कू॒र्मो य-त्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ स्वमे॒व मेध॒-म्पश्य॑न्तः प॒शव॒ उप॑ तिष्ठन्ते श्मशा॒नं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यन्मृ॒ताना᳚-म्पशू॒नाग्ं शी॒र्॒षाण्यु॑पधी॒यन्ते॒ यज्जीव॑न्त-ङ्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ तेनाश्म॑शानचिद्वास्त॒व्यो॑ वा ए॒ष य- [ए॒ष यत्, कू॒र्मो मधु॒] 45
-त्कू॒र्मो मधु॒ वाता॑ ऋताय॒त इति॑ द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा॒भ्य॑नक्ति स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-ङ्ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा᳚ भ्य॒नक्त्यु॒भय॒स्या ऽव॑रुद्ध्यै म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न॒ इत्या॑हा॒ ऽऽभ्यामे॒वैन॑मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ प्राञ्च॒मुप॑ दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॒मुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, पु॒रस्ता᳚-] 46
-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ प॒शवो॒ मेध॒मुप॑ तिष्ठन्ते॒ यो वा अप॑नाभिम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यज॑मानस्य॒ नाभि॒मनु॒ प्रवि॑शति॒ स ए॑नमीश्व॒रो हिग्ंसि॑तोरु॒लूख॑ल॒मुप॑ दधात्ये॒षा वा अ॒ग्नेर्नाभि॒-स्सना॑भिमे॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते हिग्ं॑साया॒ औदु॑म्बर-म्भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जत॒ इय॑-द्भवति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑त॒मव॑ ह॒न्त्यन्न॑मे॒वाक॑-र्वैष्ण॒व्यर्चोप॑ दधाति॒ विष्णु॒र्वै य॒ज्ञो वै᳚ष्ण॒वा वन॒स्पत॑यो य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 47 ॥
(ए॒ष वै - प॒शु - र्य - म॑सर्प - दे॒ष यत् - तस्मा॒त् - तस्मा᳚थ् - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)
ए॒षां-वाँ ए॒तल्लो॒काना॒-ञ्ज्योति॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँदु॒खा यदु॒खा-मु॑प॒दधा᳚त्ये॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ ज्योति॒रव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मै॒ ज्योति॑र्दधाति॒ तस्मा᳚न्मद्ध्य॒तो ज्योति॒रुपा᳚-ऽऽस्महे॒ सिक॑ताभिः पूरयत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ क्षोधु॑क-स्स्या॒-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑ [-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑, द॒द्ध्या॒-त्क्षोधु॑क] 48
दद्ध्या॒-त्क्षोधु॑क ए॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॒ता-नु॑पदस्य॒-दन्न॑मद्या॒दिति॑ पू॒र्णा-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒दनु॑पदस्य-दे॒वान्न॑मत्ति स॒हस्रं॒-वैँ प्रति॒ पुरु॑षः पशू॒नां-यँ॑च्छति स॒हस्र॑म॒न्ये प॒शवो॒ मद्ध्ये॑ पुरुषशी॒र्॒षमुप॑ दधाति सवीर्य॒त्वायो॒-खाया॒मपि॑ दधाति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयति॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षम॒मृत॒-ङ्खलु॒ वै प्रा॒णा [वै प्रा॒णाः, अ॒मृत॒ग्ं॒] 49
अ॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्प्रा॒णेषु॑ हिरण्यश॒ल्का-न्प्रत्य॑स्यति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयि॒त्वा प्रा॒णै-स्सम॑र्धयति द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पूरयति मध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ शृतात॒ङ्क्ये॑न मेद्ध्य॒त्वाय॑ ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पू॒रय॑त्यु॒भय॒स्या-व॑रुद्ध्यै पशुशी॒र्॒षाण्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै प॑शुशी॒र्॒षाणि॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ [-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑, वि॒षू॒चीना॑नि॒] 50
विषू॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्विषू॑च ए॒वास्मा᳚-त्प॒शू-न्द॑धात्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ समी॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या-थ्स॒मीच॑ ए॒वास्मै॑ प॒शू-न्द॑धाति पशु॒माने॒व भ॑वति पु॒रस्ता᳚-त्प्रती॒चीन॒मश्व॒स्योप॑ दधाति प॒श्चा-त्प्रा॒चीन॑मृष॒भस्या-प॑शवो॒ वा अ॒न्ये गो॑ अ॒श्वेभ्यः॑ प॒शवो॑ गो अ॒श्वाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्ये॒-ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ [प॒शवः॑, द्वि॒पाद॑श्च॒] 51
द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. वा ए॒तद॒ग्नौ प्रद॑धाति॒ य-त्प॑शुशी॒र्॒षाण्यु॑प॒-दधा᳚त्य॒-मुमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशा॒मीत्या॑ह ग्रा॒म्येभ्य॑ ए॒व प॒शुभ्य॑ आर॒ण्या-न्प॒शूञ्छुच॒मनूथ्सृ॑जति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता-स्स॑र्पशी॒र्॒षमुप॑ दधाति॒ यैव स॒र्पे त्विषि॒स्तामे॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ [-ऽव॑ रुन्धे, य-थ्स॑मी॒चीन॑-] 52
य-थ्स॑मी॒चीन॑--म्पशुशी॒र्॒षैरु॑प द॒द्ध्या-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शू-न्दग्ंशु॑का-स्स्यु॒र्य-द्वि॑षू॒चीन॑-मार॒ण्यान्. यजु॑रे॒व व॑दे॒दव॒ ता-न्त्विषिग्ं॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानथो॒ खलू॑प॒धेय॑मे॒व यदु॑प॒दधा॑ति॒ तेन॒ ता-न्त्विषि॒मव॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे य-द्यजु॒र्वद॑ति॒ तेन॑ शा॒न्तम् ॥ 53 ॥
(ऊ॒नान्तस्योप॑ - प्रा॒णाः - स्या॒दिति॒ - वै प॒शवो॑ - रुन्धे॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्योनिः॒ खलु॒ वा ए॒षा प॒शोर्वि क्रि॑यते॒ य-त्प्रा॒चीन॑मैष्ट॒का-द्यजुः॑ क्रि॒यते॒ रेतो॑-ऽप॒स्या॑ अप॒स्या॑ उप॑ दधाति॒ योना॑वे॒व रेतो॑ दधाति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्ताः᳚ प॒शवः॑ प॒शूने॒वास्मै॒ प्रज॑नयति॒ पञ्च॑ दक्षिण॒तो वज्रो॒ वा अ॑प॒स्या॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ पञ्च॑ प॒श्चा- [पञ्च॑ प॒श्चात्, प्राची॒रुप॑ दधाति] 54
-त्प्राची॒रुप॑ दधाति प॒श्चाद्वै प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प॒श्चादे॒वास्मै᳚ प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ दधाति॒ पञ्च॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒तीची॒रुप॑ दधाति॒ पञ्च॑ प॒श्चा-त्प्राची॒स्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते॒ पञ्चो᳚त्तर॒त श्छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शवो॒ वै छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शूने॒व प्रजा॑ता॒न्-थ्स्वमा॒यत॑नम॒भि पर्यू॑हत इ॒यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हा-द॑बिभे॒-थ्सैता [-द॑बिभे॒-थ्सैताः, अ॒प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता] 55
अ॑प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्नात्य॑दह॒-द्यद॑प॒स्या॑ उप॒दधा᳚त्य॒स्या अन॑तिदाहायो॒वाच॑ हे॒यमद॒दि-थ्स ब्रह्म॒णा-ऽन्नं॒-यँस्यै॒ता उ॑पधी॒यान्तै॒ य उ॑ चैना ए॒वंवेँ द॒दिति॑ प्राण॒भृत॒ उप॑ दधाति॒ रेत॑स्ये॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा॒-द्वद॑-न्प्रा॒ण-न्पश्य॑ञ्छृ॒ण्व-न्प॒शुर्जा॑यते॒ ऽय-म्पु॒रो [-ऽय-म्पु॒रः, भुव॒ इति॑] 56
भुव॒ इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति प्रा॒णमे॒वैताभि॑-र्दाधारा॒-ऽय-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॒र्मेति॑ दक्षिण॒तो मन॑ ए॒वैताभि॑र्दाधारा॒य-म्प॒श्चा-द्वि॒श्वव्य॑चा॒ इति॑ प॒श्चा-च्चक्षु॑रे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒द-मु॑त्त॒रा-थ्सुव॒रित्यु॑त्तर॒त-श्श्रोत्र॑मे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒यमु॒परि॑ म॒तिरित्यु॒परि॑ष्टा॒-द्वाच॑मे॒वैताभि॑-र्दाधार॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒यो [सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒या, उप॑ दधाति॒] 57
-प॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ याः प्राची॒स्ताभि॒-र्वसि॑ष्ठ आर्ध्नो॒द्या द॑क्षि॒णा ताभि॑र्भ॒रद्वा॑जो॒ याः प्र॒तीची॒स्ताभि॑ र्वि॒श्वामि॑त्रो॒ या उदी॑ची॒स्ताभि॑-र्ज॒मद॑ग्नि॒र्या ऊ॒र्ध्वास्ताभि॑-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ य ए॒वमे॒तासा॒मृद्धिं॒-वेँद॒र्ध्नोत्ये॒व य आ॑सामे॒व-म्ब॒न्धुतां॒-वेँद॒ बन्धु॑मा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-ङ्कॢप्तिं॒-वेँद॒ कल्प॑ते- [कल्प॑ते, अ॒स्मै॒ य आ॑सामे॒व-] 58
-ऽस्मै॒ य आ॑सामे॒व-मा॒यत॑नं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-म्प्र॑ति॒ष्ठां-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति प्राण॒भृत॑ उप॒धाय॑ सं॒यँत॒ उप॑ दधाति प्रा॒णाने॒वा ऽस्मि॑-न्धि॒त्वा सं॒यँद्भि॒-स्संयँ॑च्छति॒ त-थ्सं॒यँताग्ं॑ संयँ॒त्त्वमथो᳚ प्रा॒ण ए॒वापा॒न-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-त्प्राणापा॒नौ स-ञ्च॑रतो॒ विषू॑ची॒रुप॑ दधाति॒ तस्मा॒-द्विष्व॑ञ्चौ प्राणापा॒नौ यद्वा अ॒ग्नेरसं॑यँत॒- [अ॒ग्नेरसं॑यँतम्, असु॑वर्ग्यमस्य॒] 59
-मसु॑वर्ग्यमस्य॒ त-थ्सु॑व॒र्ग्यो᳚-ऽग्निर्य-थ्सं॒यँत॑ उप॒ दधा॑ति॒ समे॒वैनं॑-यँच्छति उव॒र्ग्य॑मे॒वाक॒ -स्त्र्यवि॒र्वयः॑ कृ॒तमया॑ना॒मित्या॑ह॒ वयो॑भिरे॒वाया॒नव॑ रु॒न्धे ऽयै॒र्वयाग्ं॑सि स॒र्वतो॑ वायु॒मती᳚र्भवन्ति॒ तस्मा॑द॒यग्ं स॒र्वतः॑ पवते ॥ 60 ॥
(प॒श्चा - दे॒ताः - पु॒रो᳚ - ऽक्ष्ण॒या - कल्प॒ते - ऽसं॑-यँतं॒ - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 10)
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टु-ब्जग॑त्यनु॒ष्टु-क्प॒ङ्क्त्या॑ स॒ह । बृ॒ह॒त्यु॑ष्णिहा॑ क॒कु-थ्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ द्वि॒पदा॒ या चतु॑ष्पदा त्रि॒पदा॒ याच॒ षट्प॑दा । सछ॑न्दा॒ या च॒ विच्छ॑न्दा-स्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ म॒हाना᳚म्नी रे॒वत॑यो॒ विश्वा॒ आशाः᳚ प्र॒सूव॑रीः । मेघ्या॑ वि॒द्युतो॒ वाचः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ र॒ज॒ता हरि॑णी॒-स्सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः । अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ नारी᳚- [नारीः᳚, ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒] 61
-स्ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒ विचि॑न्वन्तु मनी॒षया᳚ । दे॒वाना॒-म्पत्नी॒र्दिशः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑-ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं-विँ॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षा-ङ्कृणुत॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्॒हिषो॒ नमो॑वृक्ति॒-न्नज॒ग्मुः ॥ 62 ॥
(नारी᳚ - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 11)
कस्त्वा᳚ च्छ्यति॒ कस्त्वा॒ वि शा᳚स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शिम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः ॥ ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒धा परुः॑ शमि॒तारो॒ विशा॑सतु । सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ धाय॑सा॒ शिमी॑भि-श्शिम्यन्तु त्वा ॥ दैव्या॑ अद्ध्व॒र्यव॑स्त्वा॒ च्छ्यन्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ शिमाः᳚ कृण्वन्तु॒ शिम्य॑न्तः ॥ अ॒र्ध॒मा॒साः परूग्ं॑षि ते॒ मासा᳚-श्छ्यन्तु॒ शिम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टग्ं [म॒रुतो॒ विलि॑ष्टम्, सू॒द॒य॒न्तु॒ ते॒ ।] 63
सूदयन्तु ते ॥ पृ॒थि॒वी ते॒ ऽन्तरि॑क्षेण वा॒युश्छि॒द्र-म्भि॑षज्यतु । द्यौस्ते॒ नक्ष॑त्रै-स्स॒ह रू॒प-ङ्कृ॑णोतु साधु॒या ॥ श-न्ते॒ परे᳚भ्यो॒ गात्रे᳚भ्य॒-श्शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒-श्शमु॑ ते त॒नुवे॑ भुवत् ॥ 64 ॥
(विलि॑ष्टं - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 12)
(विष्णु॑मुखा॒ - अन्न॑पते॒ - याव॑ती॒ - वि वै - पु॑रुषमा॒त्रेणा - ऽग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ - ब्रह्म॑ जज्ञा॒नग्ग् - स्व॑यमातृ॒ण्णा - मे॒षां-वैँ - प॒शु - र्गा॑य॒त्री - कस्त्वा॒ - द्वाद॑श )
(विष्णु॑मुखा॒ - अप॑चितिमा॒न्॒ - वि वा ए॒ता - वग्ने॒ तव॑ - स्वयमातृ॒ण्णां - ँवि॑षू॒चीना॑नि - गाय॒त्री - चतु॑ष्षष्टिः)
(विष्णु॑मुखा, स्त॒नुवे॑ भुवत्)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.