കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പഞ്ചമകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്നഃ - ചിത്യുപക്രമാഭിധാനം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥
വിഷ്ണു॑മുഖാ॒ വൈ ദേ॒വാ ശ്ഛന്ദോ॑ഭിരി॒മാന് ഁലോ॒കാന॑നപജ॒യ്യ മ॒ഭ്യ॑ജയ॒ന്॒.യ-ദ്വി॑ഷ്ണുക്ര॒മാന് ക്രമ॑തേ॒ വിഷ്ണു॑രേ॒വ ഭൂ॒ത്വാ യജ॑മാന॒ശ്ഛന്ദോ॑ഭിരി॒മാന് ഁലോ॒കാന॑നപജ॒യ്യമ॒ഭി ജ॑യതി॒ വിഷ്ണോഃ॒ ക്രമോ᳚-ഽസ്യ-ഭിമാതി॒ഹേത്യാ॑ഹ ഗായ॒ത്രീ വൈ പൃ॑ഥി॒വീ ത്രൈഷ്ടു॑ഭമ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒-ഞ്ജാഗ॑തീ॒ ദ്യൌരാനു॑ഷ്ടുഭീ॒ര്ദിശ॒ ശ്ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വേമാന് ഁലോ॒കാന്. യ॑ഥാ പൂ॒ര്വമ॒ഭി ജ॑യതി പ്ര॒ജാപ॑തിര॒ഗ്നിമ॑സൃജത॒ സോ᳚-ഽസ്മാ-ഥ്സൃ॒ഷ്ടഃ [സോ᳚-ഽസ്മാ-ഥ്സൃ॒ഷ്ടഃ, പരാ॑ങൈ॒ത്ത-] 1
പരാ॑ങൈ॒ത്ത-മേ॒തയാ ഽന്വൈ॒ദക്ര॑ന്ദ॒ദിതി॒ തയാ॒ വൈ സോ᳚-ഽഗ്നേഃ പ്രി॒യ-ന്ധാമാ-ഽവാ॑രുന്ധ॒ യദേ॒താമ॒ന്വാഹാ॒-ഗ്നേരേ॒വൈതയാ᳚ പ്രി॒യ-ന്ധാമാ-ഽവ॑ രുന്ധ ഈശ്വ॒രോ വാ ഏ॒ഷ പരാ᳚-മ്പ്ര॒ദഘോ॒ യോ വി॑ഷ്ണുക്ര॒മാന് ക്രമ॑തേ ചത॒സൃഭി॒രാ വ॑ര്തതേ ച॒ത്വാരി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഖലു॒ വാ അ॒ഗ്നേഃ പ്രി॒യാ ത॒നൂഃ പ്രി॒യാമേ॒വാസ്യ॑ ത॒നുവ॑മ॒ഭി [ ] 2
?
പ॒ര്യാവ॑ര്തതേ ദക്ഷി॒ണാ പ॒ര്യാവ॑ര്തതേ॒ സ്വമേ॒വ വീ॒ര്യ॑മനു॑ പ॒ര്യാവ॑ര്തതേ॒ തസ്മാ॒-ദ്ദക്ഷി॒ണോ-ഽര്ധ॑ ആ॒ത്മനോ॑ വീ॒ര്യാ॑വത്ത॒രോ-ഽഥോ॑ ആദി॒ത്യസ്യൈ॒വാ-ഽഽവൃത॒മനു॑ പ॒ര്യാവ॑ര്തതേ॒ ശുന॒ശ്ശേപ॒മാജീ॑ഗര്തിം॒-വഁരു॑ണോ-ഽഗൃഹ്ണാ॒-ഥ്സ ഏ॒താം-വാഁ॑രു॒ണീമ॑പശ്യ॒-ത്തയാ॒ വൈ സ ആ॒ത്മാനം॑-വഁരുണപാ॒ശാദ॑മുഞ്ച॒-ദ്വരു॑ണോ॒ വാ ഏ॒ത-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണാതി॒ യ ഉ॒ഖാ-മ്പ്ര॑തിമു॒ഞ്ചത॒ ഉദു॑ത്ത॒മം-വഁ॑രുണ॒പാശ॑-മ॒സ്മദിത്യാ॑ഹാ॒-ഽഽത്മാന॑-മേ॒വൈതയാ॑ [-മേ॒വൈതയാ᳚, വ॒രു॒ണ॒പാ॒ശാ-] 3
വരുണപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ച॒ത്യാ ത്വാ॑-ഽഹാര്ഷ॒മിത്യാ॒ഹാ ഽഽഹ്യ॑ന॒ഗ്ം॒ ഹര॑തി ധ്രു॒വസ്തി॒ഷ്ഠാ ഽവി॑ചാചലി॒രിത്യാ॑ഹ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ॒ വിശ॑സ്ത്വാ॒ സര്വാ॑ വാഞ്ഛ॒ന്ത്വിത്യാ॑ഹ വി॒ശൈവൈന॒ഗ്ം॒ സമ॑ര്ധയത്യ॒സ്മി-ന്രാ॒ഷ്ട്രമധി॑ ശ്ര॒യേത്യാ॑ഹ രാ॒ഷ്ട്രമേ॒വാസ്മി॑-ന്ധ്രു॒വമ॑ക॒ര്യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത രാ॒ഷ്ട്രഗ്ഗ് സ്യാ॒ദിതി॒ ത-മ്മന॑സാ ധ്യായേ-ദ്രാ॒ഷ്ട്രമേ॒വ ഭ॑വ॒- [ഭ॑വതി, അഗ്രേ॑] 4
-ത്യഗ്രേ॑ ബൃ॒ഹന്നു॒ഷസാ॑മൂ॒ര്ധ്വോ അ॑സ്ഥാ॒ദിത്യാ॒ഹാ-ഽഗ്ര॑മേ॒വൈനഗ്ം॑ സമാ॒നാനാ᳚-ങ്കരോതി നിര്ജഗ്മി॒വാ-ന്തമ॑സ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ തമ॑ ഏ॒വാസ്മാ॒ദപ॑ ഹന്തി॒ ജ്യോതി॒ഷാ- ഽഽഗാ॒ദിത്യാ॑ഹ॒ ജ്യോതി॑രേ॒വാ-സ്മി॑-ന്ദധാതി ചത॒സൃഭിഃ॑ സാദയതി ച॒ത്വാരി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വാ-ഽ-തി॑ച്ഛന്ദസോത്ത॒മയാ॒ വര്ഷ്മ॒ വാ ഏ॒ഷാ ഛന്ദ॑സാം॒-യഁദതി॑ച്ഛന്ദാ॒ വര്ഷ്മൈ॒വൈനഗ്ം॑ സമാ॒നാനാ᳚-ങ്കരോതി॒ സദ്വ॑തീ [സദ്വ॑തീ, ഭ॒വ॒തി॒ സ॒ത്ത്വമേ॒വൈന॑] 5
ഭവതി സ॒ത്ത്വമേ॒വൈന॑-ങ്ഗമയതി വാഥ്സ॒പ്രേണോപ॑ തിഷ്ഠത ഏ॒തേന॒ വൈ വ॑ഥ്സ॒പ്രീര്ഭാ॑ലന്ദ॒നോ᳚-ഽഗ്നേഃ പ്രി॒യ-ന്ധാമാ-ഽവാ॑-ഽരുന്ധാ॒-ഽഗ്നേരേ॒വൈതേന॑ പ്രി॒യ-ന്ധാമാ-ഽവ॑ രുന്ധ ഏകാദ॒ശ-മ്ഭ॑വത്യേക॒ധൈവ യജ॑മാനേ വീ॒ര്യ॑-ന്ദധാതി॒ സ്തോമേ॑ന॒ വൈ ദേ॒വാ അ॒സ്മിന് ഁലോ॒ക ആ᳚ര്ധ്നുവ॒ന് ഛന്ദോ॑ഭിര॒മുഷ്മി॒ന്-ഥ്സ്തോമ॑സ്യേവ॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒ത-ദ്രൂ॒പം-യഁ-ദ്വാ᳚ഥ്സ॒പ്രം-യഁ-ദ്വാ᳚ഥ്സ॒പ്രേണോ॑പ॒തിഷ്ഠ॑ത [ഁയ-ദ്വാ᳚ഥ്സ॒പ്രേണോ॑പ॒തിഷ്ഠ॑തേ, ഇ॒മമേ॒വ] 6
ഇ॒മമേ॒വ തേന॑ ലോ॒കമ॒ഭി ജ॑യതി॒ യ-ദ്വി॑ഷ്ണുക്ര॒മാന് ക്രമ॑തേ॒-ഽമുമേ॒വ തൈര്ലോ॒കമ॒ഭി ജ॑യതി പൂര്വേ॒ദ്യുഃ പ്രക്രാ॑മത്യുത്തരേ॒ദ്യു-ഹ് രുപ॑ തിഷ്ഠതേ॒ തസ്മാ॒-ദ്യോഗേ॒-ഽന്യാസാ᳚-മ്പ്ര॒ജാനാ॒-മ്മനഃ॒, ക്ഷേമേ॒-ഽന്യാസാ॒-ന്തസ്മാ᳚-ദ്യായാവ॒രഃ, ക്ഷേ॒മ്യസ്യേ॑ശേ॒ തസ്മാ᳚-ദ്യായാവ॒രഃ, ക്ഷേ॒മ്യമ॒ദ്ധ്യവ॑സ്യതി മു॒ഷ്ടീ ക॑രോതി॒ വാചം॑-യഁച്ഛതി യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ധൃത്യൈ᳚ ॥ 7 ॥
(സൃ॒ഷ്ടോ᳚-ഽ - (1॒) ഭ്യേ॑ - തയാ॑ - ഭവതി॒ - സദ്വ॑ത്യു - പ॒തിഷ്ഠ॑തേ॒ - ദ്വിച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)
അന്ന॑പ॒തേ-ഽന്ന॑സ്യ നോ ദേ॒ഹീത്യാ॑ഹാ॒-ഗ്നിര്വാ അന്ന॑പതി॒-സ്സ ഏ॒വാസ്മാ॒ അന്ന॒-മ്പ്രയ॑ച്ഛത്യനമീ॒വസ്യ॑ ശു॒ഷ്മിണ॒ ഇത്യാ॑ഹാ-യ॒ക്ഷ്മസ്യേതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ॒ പ്ര പ്ര॑ദാ॒താര॑-ന്താരിഷ॒ ഊര്ജ॑-ന്നോ ധേഹി ദ്വി॒പദേ॒ ചതു॑ഷ്പദ॒ ഇത്യാ॑ഹാ॒-ഽഽശിഷ॑മേ॒വൈതാമാ ശാ᳚സ്ത॒ ഉദു॑ ത്വാ॒ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ ഇത്യാ॑ഹ പ്രാ॒ണാ വൈ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാഃ [ദേ॒വാഃ, പ്രാ॒ണൈരേ॒വൈന॒-] 8
പ്രാ॒ണൈരേ॒വൈന॒-മുദ്യ॑ച്ഛ॒തേ ഽഗ്നേ॒ ഭര॑ന്തു॒ ചിത്തി॑ഭി॒രിത്യാ॑ഹ॒ യസ്മാ॑ ഏ॒വൈന॑-ഞ്ചി॒ത്തായോ॒ദ്യച്ഛ॑തേ॒ തേനൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ॑ര്ധയതി ചത॒സൃഭി॒രാ സാ॑ദയതി ച॒ത്വാരി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വാ-തി॑ച്ഛന്ദസോത്ത॒മയാ॒ വര്ഷ്മ॒ വാ ഏ॒ഷാ ഛന്ദ॑സാം॒-യഁദതി॑ച്ഛന്ദാ॒ വര്ഷ്മൈ॒വൈനഗ്ം॑ സമാ॒നാനാ᳚-ങ്കരോതി॒ സദ്വ॑തീ ഭവതി സ॒ത്ത്വമേ॒വൈന॑-ങ്ഗമയതി॒ പ്രേദ॑ഗ്നേ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മാന് [ ] 9
യാ॒ഹീത്യാ॑ഹ॒ ജ്യോതി॑രേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി ത॒നുവാ॒ വാ ഏ॒ഷ ഹി॑നസ്തി॒ യഗ്ം ഹി॒നസ്തി॒ മാ ഹിഗ്ം॑സീസ്ത॒നുവാ᳚ പ്ര॒ജാ ഇത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാഭ്യ॑ ഏ॒വൈനഗ്ം॑ ശമയതി॒ രക്ഷാഗ്ം॑സി॒ വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞഗ്ം സ॑ചന്തേ॒ യദന॑ ഉ॒ഥ്സര്ജ॒-ത്യക്ര॑ന്ദ॒ദിത്യന്വാ॑ഹ॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യാ॒ അന॑സാ വഹ॒ന്-ത്യപ॑ചിതി-മേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി॒ തസ്മാ॑ദന॒സ്വീ ച॑ ര॒ഥീ ചാതി॑ഥീനാ॒-മപ॑ചിതതമാ॒- [-മപ॑ചിതതമൌ, അപ॑ചിതിമാ-ന്ഭവതി॒] 10
-വപ॑ചിതിമാ-ന്ഭവതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ സ॒മിധാ॒-ഽഗ്നി-ന്ദു॑വസ്യ॒തേതി॑ ഘൃതാനുഷി॒ക്താമവ॑സിതേ സ॒മിധ॒മാ ദ॑ധാതി॒ യഥാ-ഽതി॑ഥയ॒ ആഗ॑തായ സ॒ര്പിഷ്വ॑ദാതി॒ഥ്യ-ങ്ക്രി॒യതേ॑ താ॒ദൃഗേ॒വ ത-ദ്ഗാ॑യത്രി॒യാ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണസ്യ॑ ഗായ॒ത്രോ ഹി ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണസ്ത്രി॒ഷ്ടുഭാ॑ രാജ॒ന്യ॑സ്യ॒ ത്രൈഷ്ടു॑ഭോ॒ ഹി രാ॑ജ॒ന്യോ᳚ ഽഫ്സു ഭസ്മ॒ പ്ര വേ॑ശയത്യ॒ഫ്സുയോ॑നി॒ര്വാ അ॒ഗ്നി-സ്സ്വാമേ॒വൈനം॒-യോഁനി॑-ങ്ഗമയതി തി॒സൃഭിഃ॒ പ്രവേ॑ശയതി ത്രി॒വൃദ്വാ [ത്രി॒വൃദ്വൈ, അ॒ഗ്നി-ര്യാവാ॑-] 11
അ॒ഗ്നി-ര്യാവാ॑-നേ॒വാ-ഽഗ്നിസ്ത-മ്പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ-ങ്ഗ॑മയതി॒ പരാ॒ വാ ഏ॒ഷോ᳚-ഽഗ്നിം-വഁ॑പതി॒ യോ᳚-ഽഫ്സു ഭസ്മ॑ പ്രവേ॒ശയ॑തി॒ ജ്യോതി॑ഷ്മതീഭ്യാ॒-മവ॑ ദധാതി॒ ജ്യോതി॑രേ॒വാ-ഽസ്മി॑-ന്ദധാതി॒ ദ്വാഭ്യാ॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ॒ പരാ॒ വാ ഏ॒ഷ പ്ര॒ജാ-മ്പ॒ശൂന് വ॑പതി॒ യോ᳚-ഽഫ്സു ഭസ്മ॑ പ്രവേ॒ശയ॑തി॒ പുന॑രൂ॒ര്ജാ സ॒ഹ ര॒യ്യേതി॒ പുന॑രു॒ദൈതി॑ പ്ര॒ജാമേ॒വ പ॒ശൂനാ॒ത്മ-ന്ധ॑ത്തേ॒ പുന॑സ്ത്വാ-ഽഽദി॒ത്യാ [പുന॑സ്ത്വാ-ഽഽദി॒ത്യാഃ, രു॒ദ്രാ] 12
രു॒ദ്രാ വസ॑വ॒-സ്സമി॑ന്ധതാ॒-മിത്യാ॑ഹൈ॒താ വാ ഏ॒ത-ന്ദേ॒വതാ॒ അഗ്രേ॒ സമൈ᳚ന്ധത॒ താഭി॑രേ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമി॑ന്ധേ॒ ബോധാ॒ സ ബോ॒ധീത്യുപ॑ തിഷ്ഠതേ ബോ॒ധയ॑ത്യേ॒വൈന॒-ന്തസ്മാ᳚-ഥ്സു॒പ്ത്വാ പ്ര॒ജാഃ പ്രബു॑ദ്ധ്യന്തേ യഥാസ്ഥാ॒നമുപ॑ തിഷ്ഠതേ॒ തസ്മാ᳚-ദ്യഥാസ്ഥാ॒ന-മ്പ॒ശവഃ॒ പുന॒രേത്യോപ॑ തിഷ്ഠന്തേ ॥ 13 ॥
(വൈ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ - ജ്യോതി॑ഷ്മാ॒ - നപ॑ചിതതമൌ - ത്രി॒വൃദ്വാ - ആ॑ദി॒ത്യാ - ദ്വിച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 2)
യാവ॑തീ॒ വൈ പൃ॑ഥി॒വീ തസ്യൈ॑ യ॒മ ആധി॑പത്യ॒-മ്പരീ॑യായ॒ യോ വൈ യ॒മ-ന്ദേ॑വ॒യജ॑നമ॒സ്യാ അനി॑ര്യാച്യാ॒-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॑നു॒തേ യ॒മായൈ॑ന॒ഗ്ം॒ സ ചി॑നു॒തേ-ഽപേ॒തേ-ത്യ॒ദ്ധ്യവ॑സായയതി യ॒മമേ॒വ ദേ॑വ॒യജ॑നമ॒സ്യൈ നി॒ര്യാച്യാ॒- ഽഽത്മനേ॒-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॑നുത ഇഷ്വ॒ഗ്രേണ॒ വാ അ॒സ്യാ അനാ॑മൃത-മി॒ച്ഛന്തോ॒ നാവി॑ന്ദ॒-ന്തേ ദേ॒വാ ഏ॒ത-ദ്യജു॑രപശ്യ॒ന്നപേ॒തേതി॒ യദേ॒തേനാ᳚-ധ്യവസാ॒യയ॒- [-ധ്യവസാ॒യയ॑തി, അനാ॑മൃത] 14
-ത്യനാ॑മൃത ഏ॒വാഗ്നി-ഞ്ചി॑നുത॒ ഉദ്ധ॑ന്തി॒ യദേ॒വാസ്യാ॑ അമേ॒ദ്ധ്യ-ന്തദപ॑ ഹന്ത്യ॒പോ-ഽവോ᳚ക്ഷതി॒ ശാന്ത്യൈ॒ സിക॑താ॒ നി വ॑പത്യേ॒തദ്വാ അ॒ഗ്നേര്വൈ᳚ശ്വാന॒രസ്യ॑ രൂ॒പഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വ വൈ᳚ശ്വാന॒രമവ॑ രുന്ധ॒ ഊഷാ॒-ന്നിവ॑പതി॒ പുഷ്ടി॒ര്വാ ഏ॒ഷാ പ്ര॒ജന॑നം॒-യഁദൂഷാഃ॒ പുഷ്ട്യാ॑മേ॒വ പ്ര॒ജന॑നേ॒-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॑നു॒തേ-ഽഥോ॑ സം॒(2)ജ്ഞാന്ന॑ ഏ॒വ സം॒(2)ജ്ഞാന്ന॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യേ॑ത- [ഹ്യേ॑തത്, പ॒ശൂ॒നാം-യഁദൂഷാ॒] 15
-ത്പ॑ശൂ॒നാം-യഁദൂഷാ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ സ॒ഹാ-ഽഽസ്താ॒-ന്തേ വി॑യ॒തീ അ॑ബ്രൂതാ॒മസ്ത്വേ॒വ നൌ॑ സ॒ഹ യ॒ജ്ഞിയ॒മിതി॒ യദ॒മുഷ്യാ॑ യ॒ജ്ഞിയ॒മാസീ॒-ത്തദ॒സ്യാമ॑ദധാ॒-ത്ത ഊഷാ॑ അഭവ॒ന്॒ യദ॒സ്യാ യ॒ജ്ഞിയ॒മാസീ॒-ത്തദ॒മുഷ്യാ॑മദധാ॒-ത്തദ॒ദശ്ച॒ന്ദ്രമ॑സി കൃ॒ഷ്ണമൂഷാ᳚-ന്നി॒വപ॑ന്ന॒ദോ ധ്യാ॑യേ॒-ദ്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോരേ॒വ യ॒ജ്ഞിയേ॒-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॑നുതേ॒ ഽയഗ്ം സോ അ॒ഗ്നിരിതി॑ വി॒ശ്വാമി॑ത്രസ്യ [ ] 16
സൂ॒ക്ത-മ്ഭ॑വത്യേ॒തേന॒ വൈ വി॒ശ്വാമി॑ത്രോ॒-ഽഗ്നേഃ പ്രി॒യ-ന്ധാമാ ഽവാ॑രുന്ധാ॒ഗ്നേരേ॒വൈതേന॑ പ്രി॒യ-ന്ധാമാവ॑ രുന്ധേ॒ ഛന്ദോ॑ഭി॒ര്വൈ ദേ॒വാ-സ്സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമാ॑യ॒ന് ചത॑സ്രഃ॒ പ്രാചീ॒രുപ॑ ദധാതി ച॒ത്വാരി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വ ത-ദ്യജ॑മാന-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി॒ തേഷാഗ്ം॑ സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കം-യഁ॒താ-ന്ദിശ॒-സ്സമ॑വ്ലീയന്ത॒ തേ ദ്വേ പു॒രസ്താ᳚-ഥ്സ॒മീചീ॒ ഉപാ॑ദധത॒ ദ്വേ [ ] 17
പ॒ശ്ചാ-ഥ്സ॒മീചീ॒ താഭി॒ര്വൈ തേദിശോ॑-ഽദൃഗ്ംഹ॒ന്॒ യദ്ദ്വേ പു॒രസ്താ᳚-ഥ്സ॒മീചീ॑ ഉപ॒ദധാ॑തി॒ ദ്വേ പ॒ശ്ചാ-ഥ്സ॒മീചീ॑ ദി॒ശാം-വിഁധൃ॑ത്യാ॒ അഥോ॑ പ॒ശവോ॒ വൈ ഛന്ദാഗ്ം॑സി പ॒ശൂനേ॒വാസ്മൈ॑ സ॒മീചോ॑ ദധാത്യ॒ഷ്ടാവുപ॑ ദധാത്യ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്രീ ഗാ॑യ॒ത്രോ᳚-ഽഗ്നി-ര്യാവാ॑നേ॒വാഗ്നിസ്ത-ഞ്ചി॑നുതേ॒-ഽഷ്ടാവുപ॑ ദധാത്യ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്രീ ഗാ॑യ॒ത്രീ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമഞ്ജ॑സാ വേദ സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ [ലോ॒കസ്യ॑, പ്രജ്ഞാ᳚ത്യൈ॒] 18
പ്രജ്ഞാ᳚ത്യൈ॒ ത്രയോ॑ദശ ലോകമ്പൃ॒ണാ ഉപ॑ ദധാ॒ത്യേക॑വിഗ്ംശതി॒-സ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ പ്രതി॒ഷ്ഠാ വാ ഏ॑കവി॒ഗ്ം॒ശഃ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ ഗാര്ഹ॑പത്യ ഏകവി॒ഗ്ം॒ശസ്യൈ॒വ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ-ങ്ഗാര്ഹ॑പത്യ॒മനു॒ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി॒ പ്രത്യ॒ഗ്നി-ഞ്ചി॑ക്യാ॒നസ്തി॑ഷ്ഠതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॒ പഞ്ച॑ചിതീക-ഞ്ചിന്വീത പ്രഥ॒മ-ഞ്ചി॑ന്വാ॒നഃ പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞഃ പാങ്ക്താഃ᳚ പ॒ശവോ॑ യ॒ജ്ഞമേ॒വ പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ॒ ത്രിചി॑തീക-ഞ്ചിന്വീത ദ്വി॒തീയ॑-ഞ്ചിന്വാ॒നസ്ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാ ഏ॒ഷ്വേ॑വ ലോ॒കേഷു॒ [ലോ॒കേഷു॑, പ്രതി॑തിഷ്ഠ॒-] 19
പ്രതി॑തിഷ്ഠ॒-ത്യേക॑ചിതീക-ഞ്ചിന്വീത തൃ॒തീയ॑-ഞ്ചിന്വാ॒ന ഏ॑ക॒ധാ വൈ സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒ക ഏ॑ക॒വൃതൈ॒വ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി॒ പുരീ॑ഷേണാ॒ഭ്യൂ॑ഹതി॒ തസ്മാ᳚ന്മാ॒ഗ്ം॒ സേനാസ്ഥി॑ ഛ॒ന്ന-ന്ന ദു॒ശ്ചര്മാ॑ ഭവതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॒ പഞ്ച॒ ചിത॑യോ ഭവന്തി പ॒ഞ്ചഭിഃ॒ പുരീ॑ഷൈര॒ഭ്യൂ॑ഹതി॒ ദശ॒ സമ്പ॑ദ്യന്തേ॒ ദശാ᳚ക്ഷരാ വി॒രാഡന്നം॑-വിഁ॒രാ-ഡ്വി॒രാജ്യേ॒വാ-ഽന്നാദ്യേ॒ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ॥ 20 ॥
(അ॒ധ്യ॒വ॒സാ॒യയ॑തി॒ - ഹ്യേ॑ത - ദ്വി॒ശ്വാമി॑ത്രസ്യാ - ദധത॒ ദ്വേ - ലോ॒കസ്യ॑ - ലോ॒കേഷു॑ -സ॒പ്തച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 3)
വി വാ ഏ॒തൌ ദ്വി॑ഷാതേ॒ യശ്ച॑ പു॒രാ-ഽഗ്നിര്യശ്ചോ॒ഖായാ॒ഗ്ം॒ സമി॑ത॒മിതി॑ ചത॒സൃഭി॒-സ്സ-ന്നിവ॑പതി ച॒ത്വാരി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഖലു॒ വാ അ॒ഗ്നേഃ പ്രി॒യാ ത॒നൂഃ പ്രി॒യയൈ॒വൈനൌ॑ ത॒നുവാ॒ സഗ്ം ശാ᳚സ്തി॒ സമി॑ത॒മിത്യാ॑ഹ॒ തസ്മാ॒ദ്ബ്രഹ്മ॑ണാ ക്ഷ॒ത്രഗ്ം സമേ॑തി॒ യഥ്സ॒-ന്ന്യുപ്യ॑ വി॒ഹര॑തി॒ തസ്മാ॒-ദ്ബ്രഹ്മ॑ണാ ക്ഷ॒ത്രം-വ്യേഁ᳚ത്യൃ॒തുഭി॒- [ക്ഷ॒ത്രം-വ്യേഁ᳚ത്യൃ॒തുഭിഃ॑, വാ ഏ॒ത-ന്ദീ᳚ക്ഷയന്തി॒] 21
-ര്വാ ഏ॒ത-ന്ദീ᳚ക്ഷയന്തി॒ സ ഋ॒തുഭി॑രേ॒വ വി॒മുച്യോ॑ മാ॒തേവ॑ പു॒ത്ര-മ്പൃ॑ഥി॒വീ പു॑രീ॒ഷ്യ॑മിത്യാ॑ഹ॒-ര്തുഭി॑രേ॒വൈന॑-ന്ദീക്ഷയി॒ത്വര്തുഭി॒ര്വി മു॑ഞ്ചതി വൈശ്വാന॒ര്യാ ശി॒ക്യ॑മാ ദ॑ത്തേ സ്വ॒ദയ॑ത്യേ॒വൈന॑-ന്നൈര്-ഋ॒തീഃ കൃ॒ഷ്ണാ-സ്തി॒സ്ര-സ്തുഷ॑പക്വാ ഭവന്തി॒ നിര്-ഋ॑ത്യൈ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്ഭാ॑ഗ॒ധേയം॒-യഁ-ത്തുഷാ॒ നിര്-ഋ॑ത്യൈ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ഷ്ണഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയത ഇ॒മാ-ന്ദിശം॑-യഁന്ത്യേ॒ഷാ [ ] 22
വൈ നിര്-ഋ॑ത്യൈ॒ ദിക് സ്വായാ॑മേ॒വ ദി॒ശി നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ॒ സ്വകൃ॑ത॒ ഇരി॑ണ॒ ഉപ॑ ദധാതി പ്രദ॒രേ വൈ॒തദ്വൈ നിര്-ഋ॑ത്യാ ആ॒യത॑ന॒ഗ്ഗ്॒ സ്വ ഏ॒വാ-ഽഽയത॑നേ॒ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ ശി॒ക്യ॑മ॒ഭ്യുപ॑ ദധാതി നൈര്-ഋ॒തോ വൈ പാശഃ॑ സാ॒ക്ഷാദേ॒വൈന॑-ന്നിര്-ഋതിപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ചതി തി॒സ്ര ഉപ॑ ദധാതി ത്രേധാവിഹി॒തോ വൈ പുരു॑ഷോ॒ യാവാ॑നേ॒വ പുരു॑ഷ॒സ്തസ്മാ॒-ന്നിര്-ഋ॑തി॒മവ॑ യജതേ॒ പരാ॑ചീ॒രുപ॑ [പരാ॑ചീ॒രുപ॑, ദ॒ധാ॒തി॒ പരാ॑ചീ-] 23
ദധാതി॒ പരാ॑ചീ-മേ॒വാസ്മാ॒-ന്നിര്-ഋ॑തി॒-മ്പ്രണു॑ദ॒തേ ഽപ്ര॑തീക്ഷ॒മാ യ॑ന്തി॒ നിര്-ഋ॑ത്യാ അ॒ന്തര്ഹി॑ത്യൈ മാര്ജയി॒ത്വോപ॑ തിഷ്ഠന്തേ മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ॒മുപ॑ തിഷ്ഠന്തേ നിര്-ഋതി ലോ॒ക ഏ॒വ ച॑രി॒ത്വാ പൂ॒താ ദേ॑വലോ॒കമു॒പാവ॑ര്തന്ത॒ ഏക॒യോപ॑ തിഷ്ഠന്ത ഏക॒ധൈവ യജ॑മാനേ വീ॒ര്യ॑-ന്ദധതി നി॒വേശ॑ന-സ്സ॒ങ്ഗമ॑നോ॒ വസൂ॑നാ॒മിത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാ വൈ പ॒ശവോ॒ വസു॑ പ്ര॒ജയൈ॒വൈന॑-മ്പ॒ശുഭി॒-സ്സമ॑ര്ധയന്തി ॥ 24 ॥
(ഋ॒തുഭി॑ - രേ॒ഷാ- പരാ॑ചീ॒രുപാ॒ - ഷ്ടാച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
പു॒രു॒ഷ॒മാ॒ത്രേണ॒ വി മി॑മീതേ യ॒ജ്ഞേന॒ വൈ പുരു॑ഷ॒-സ്സമ്മി॑തോ യജ്ഞപ॒രുഷൈ॒വൈനം॒-വിഁമി॑മീതേ॒ യാവാ॒-ന്പുരു॑ഷ ഊ॒ര്ധ്വബാ॑ഹു॒സ്താവാ᳚-ന്ഭവത്യേ॒താവ॒ദ്വൈ പുരു॑ഷേ വീ॒ര്യം॑-വീഁ॒ര്യേ॑ണൈ॒വൈനം॒-വിഁ മി॑മീതേ പ॒ക്ഷീ ഭ॑വതി॒ ന ഹ്യ॑പ॒ക്ഷഃ പതി॑തു॒-മര്ഹ॑ത്യര॒ത്നിനാ॑ പ॒ക്ഷൌ ദ്രാഘീ॑യാഗ്ംസൌ ഭവത॒സ്തസ്മാ᳚-ത്പ॒ക്ഷപ്ര॑വയാഗ്ംസി॒ വയാഗ്ം॑സി വ്യാമമാ॒ത്രൌ പ॒ക്ഷൌ ച॒ പുച്ഛ॑-ഞ്ച ഭവത്യേ॒താവ॒ദ്വൈ പുരു॑ഷേ വീ॒ര്യം॑- [വീ॒ര്യ᳚മ്, വീ॒ര്യ॑സമ്മിതോ॒] 25
-ഁവീ॒ര്യ॑സമ്മിതോ॒ വേണു॑നാ॒ വി മി॑മീത ആഗ്നേ॒യോ വൈ വേണുഃ॑ സയോനി॒ത്വായ॒ യജു॑ഷാ യുനക്തി॒ യജു॑ഷാ കൃഷതി॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ ഷഡ്ഗ॒വേന॑ കൃഷതി॒ ഷ-ഡ്വാ ഋ॒തവ॑ ഋ॒തുഭി॑രേ॒വൈന॑-ങ്കൃഷതി॒ യ-ദ്ദ്വാ॑ദശഗ॒വേന॑ സംവഁഥ്സ॒രേണൈ॒വേ യം-വാഁ അ॒ഗ്നേ-ര॑തിദാ॒ഹാദ॑ബിഭേ॒-ഥ്സൈത-ദ്ദ്വി॑ഗു॒ണമ॑പശ്യ-ത്കൃ॒ഷ്ട-ഞ്ചാകൃ॑ഷ്ട-ഞ്ച॒ തതോ॒ വാ ഇ॒മാ-ന്നാ-ഽത്യ॑ദഹ॒ദ്യ-ത്കൃ॒ഷ്ട-ഞ്ചാകൃ॑ഷ്ട-ഞ്ച॒ [ഇ॒മാ-ന്നാ-ഽത്യ॑ദഹ॒ദ്യ-ത്കൃ॒ഷ്ട-ഞ്ചാകൃ॑ഷ്ട-ഞ്ച, ഭവ॑ത്യ॒സ്യാ അന॑തിദാഹായ] 26
ഭവ॑ത്യ॒സ്യാ അന॑തിദാഹായ ദ്വിഗു॒ണ-ന്ത്വാ അ॒ഗ്നി-മുദ്യ॑ന്തു-മര്ഹ॒തീത്യാ॑ഹു॒ര്യ-ത്കൃ॒ഷ്ട-ഞ്ചാകൃ॑ഷ്ട-ഞ്ച॒ ഭവ॑ത്യ॒ഗ്നേരുദ്യ॑ത്യാ ഏ॒താവ॑ന്തോ॒ വൈ പ॒ശവോ᳚ ദ്വി॒പാദ॑ശ്ച॒ ചതു॑ഷ്പാദശ്ച॒ താന്. യ-ത്പ്രാച॑ ഉഥ്സൃ॒ജേ-ദ്രു॒ദ്രായാപി॑ ദദ്ധ്യാ॒-ദ്യ-ദ്ദ॑ക്ഷി॒ണാ പി॒തൃഭ്യോ॒ നിധു॑വേ॒ദ്യ-ത്പ്ര॒തീചോ॒ രക്ഷാഗ്ം॑സി ഹന്യു॒രുദീ॑ച॒ ഉഥ്സൃ॑ജത്യേ॒ഷാ വൈ ദേ॑വമനു॒ഷ്യാണാഗ്ം॑ ശാ॒ന്താ ദി- [ശാ॒ന്താ ദിക്, താമേ॒വൈനാ॒-] 27
-ക്താമേ॒വൈനാ॒-നനൂ-ഥ്സൃ॑ജ॒ത്യഥോ॒ ഖല്വി॒മാ-ന്ദിശ॒മു-ഥ്സൃ॑ജത്യ॒സൌ വാ ആ॑ദി॒ത്യഃ പ്രാ॒ണഃ പ്രാ॒ണമേ॒വൈനാ॒-നനൂഥ്സൃ॑ജതി ദക്ഷി॒ണാ പ॒ര്യാവ॑ര്തന്തേ॒ സ്വമേ॒വ വീ॒ര്യ॑മനു॑ പ॒ര്യാവ॑ര്തന്തേ॒ തസ്മാ॒-ദ്ദക്ഷി॒ണോ-ഽര്ധ॑ ആ॒ത്മനോ॑ വീ॒ര്യാ॑വത്ത॒രോ-ഽഥോ॑ ആദി॒ത്യസ്യൈ॒വാ-ഽഽവൃത॒മനു॑ പ॒ര്യാവ॑ര്തന്തേ॒ തസ്മാ॒-ത്പരാ᳚ഞ്ചഃ പ॒ശവോ॒ വി തി॑ഷ്ഠന്തേ പ്ര॒ത്യഞ്ച॒ ആ വ॑ര്തന്തേ തി॒സ്രസ്തി॑സ്ര॒-സ്സീതാഃ᳚ [തി॒സ്രസ്തി॑സ്ര॒-സ്സീതാഃ᳚, കൃ॒ഷ॒തി॒ ത്രി॒വൃത॑മേ॒വ] 28
കൃഷതി ത്രി॒വൃത॑മേ॒വ യ॑ജ്ഞമു॒ഖേ വി യാ॑തയ॒ത്യോഷ॑ധീര്വപതി॒ ബ്രഹ്മ॒ണാ-ഽന്ന॒മവ॑ രുന്ധേ॒ ഽര്കേ᳚-ഽര്കശ്ചീ॑യതേ ചതുര്ദ॒ശഭി॑ര്വപതി സ॒പ്ത ഗ്രാ॒മ്യാ ഓഷ॑ധയ-സ്സ॒പ്താ-ഽഽര॒ണ്യാ ഉ॒ഭയീ॑ഷാ॒മവ॑രുദ്ധ്യാ॒ അന്ന॑സ്യാന്നസ്യ വപ॒ത്യന്ന॑സ്യാ-ന്ന॒സ്യാവ॑രുദ്ധ്യൈ കൃ॒ഷ്ടേ വ॑പതി കൃ॒ഷ്ടേ ഹ്യോഷ॑ധയഃ പ്രതി॒തിഷ്ഠ॑ന്ത്യനുസീ॒തം-വഁ॑പതി॒ പ്രജാ᳚ത്യൈ ദ്വാദ॒ശസു॒ സീതാ॑സു വപതി॒ ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒ര-സ്സം॑വഁഥ്സ॒രേണൈ॒വാസ്മാ॒ അന്ന॑-മ്പചതി॒ യദ॑ഗ്നി॒ചി- [യദ॑ഗ്നി॒ചിത്, അന॑വരുദ്ധസ്യാ-] 29
-ദന॑വരുദ്ധസ്യാ-ഽശ്ഞീ॒യാദവ॑-രുദ്ധേന॒ വ്യൃ॑ദ്ധ്യേത॒ യേ വന॒സ്പതീ॑നാ-മ്ഫല॒ഗ്രഹ॑യ॒-സ്താനി॒ദ്ധ്മേ-ഽപി॒ പ്രോക്ഷേ॒-ദന॑വരുദ്ധ॒സ്യാ-വ॑രുദ്ധ്യൈ ദി॒ഗ്ഭ്യോ ലോ॒ഷ്ടാന്-ഥ്സമ॑സ്യതി ദി॒ശാമേ॒വ വീ॒ര്യ॑മവ॒രുദ്ധ്യ॑ ദി॒ശാം-വീഁ॒ര്യേ᳚-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॑നുതേ॒ യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാ-ദ്യത്ര॒ സ സ്യാ-ത്തസ്യൈ॑ ദി॒ശോ ലോ॒ഷ്ടമാ ഹ॑രേ॒ദിഷ॒-മൂര്ജ॑മ॒ഹമി॒ത ആ ദ॑ദ॒ ഇതീഷ॑മേ॒വോര്ജ॒-ന്തസ്യൈ॑ ദി॒ശോ-ഽവ॑ രുന്ധേ॒ ക്ഷോധു॑കോ ഭവതി॒ യസ്തസ്യാ᳚-ന്ദി॒ശി ഭവ॑ത്യുത്തരവേ॒ദിമുപ॑ വപത്യുത്തരവേ॒ദ്യാഗ് ഹ്യ॑ഗ്നിശ്ചീ॒യതേ ഽഥോ॑ പ॒ശവോ॒ വാ ഉ॑ത്തരവേ॒ദിഃ പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രു॒ന്ധേ-ഽഥോ॑ യജ്ഞപ॒രുഷോ-ഽന॑ന്തരിത്യൈ ॥ 30 ॥
(ച॒ ഭ॒വ॒ത്യേ॒താവ॒ദ്വൈ പുരു॑ഷേ വീ॒ര്യം॑ - ഁയത്കൃ॒ഷ്ടഞ്ചാ-ഽകൃ॑ഷ്ടഞ്ച॒ - ദിഖ്- സീതാ॑ - അഗ്നി॒ചി - ദവ॒ - പഞ്ച॑വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 5)
അഗ്നേ॒ തവ॒ ശ്രവോ॒ വയ॒ ഇതി॒ സിക॑താ॒ നി വ॑പത്യേ॒തദ്വാ അ॒ഗ്നേര്വൈ᳚ശ്വാന॒രസ്യ॑ സൂ॒ക്തഗ്ം സൂ॒ക്തേനൈ॒വ വൈ᳚ശ്വാന॒രമവ॑ രുന്ധേ ഷ॒ഡ്ഭിര്നി വ॑പതി॒ ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ സംവഁഥ്സ॒ര-സ്സം॑വഁഥ്സ॒രോ᳚-ഽഗ്നിര്വൈ᳚ശ്വാന॒ര-സ്സാ॒ക്ഷാദേ॒വ വൈ᳚ശ്വാന॒രമവ॑ രുന്ധേ സമു॒ദ്രം-വൈഁ നാമൈ॒തച്ഛന്ദഃ॑ സമു॒ദ്രമനു॑ പ്ര॒ജാഃ പ്രജാ॑യന്തേ॒ യദേ॒തേന॒ സിക॑താ നി॒ വപ॑തി പ്ര॒ജാനാം᳚ പ്ര॒ജന॑നാ॒യേന്ദ്രോ॑ [പ്ര॒ജാനാം᳚ പ്ര॒ജന॑നാ॒യേന്ദ്രഃ॑, വൃ॒ത്രായ॒] 31
വൃ॒ത്രായ॒ വജ്ര॒-മ്പ്രാഹ॑ര॒-ഥ്സ ത്രേ॒ധാ വ്യ॑ഭവ॒-ഥ്സ്ഫ്യസ്തൃതീ॑യ॒ഗ്ം॒ രഥ॒സ്തൃതീ॑യം॒-യൂഁപ॒സ്തൃതീ॑യം॒-യേഁ᳚-ഽന്തശ്ശ॒രാ അശീ᳚ര്യന്ത॒ താ-ശ്ശര്ക॑രാ അഭവ॒-ന്തച്ഛര്ക॑രാണാഗ്ം ശര്കര॒ത്വം-വഁജ്രോ॒ വൈ ശര്ക॑രാഃ പ॒ശുര॒ഗ്നി-ര്യച്ഛര്ക॑രാഭിര॒ഗ്നി-മ്പ॑രിമി॒നോതി॒ വജ്രേ॑ണൈ॒വാസ്മൈ॑ പ॒ശൂ-ന്പരി॑ ഗൃഹ്ണാതി॒ തസ്മാ॒-ദ്വജ്രേ॑ണ പ॒ശവഃ॒ പരി॑ഗൃഹീതാ॒സ്തസ്മാ॒-ഥ്സ്ഥേയാ॒നസ്ഥേ॑യസോ॒ നോപ॑ ഹരതേ ത്രിസ॒പ്താഭിഃ॑ പ॒ശുകാ॑മസ്യ॒ [പ॒ശുകാ॑മസ്യ, പരി॑] 32
പരി॑ മിനുയാ-ഥ്സ॒പ്ത വൈ ശീ॑ര്ഷ॒ണ്യാഃ᳚ പ്രാ॒ണാഃ പ്രാ॒ണാഃ പ॒ശവഃ॑ പ്രാ॒ണൈരേ॒വാസ്മൈ॑ പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ ത്രിണ॒വാഭി॒-ര്ഭ്രാതൃ॑വ്യവത-സ്ത്രി॒വൃത॑മേ॒വ വജ്രഗ്ം॑ സ॒മ്ഭൃത്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യായ॒ പ്രഹ॑രതി॒ സ്തൃത്യാ॒ അപ॑രിമിതാഭിഃ॒ പരി॑ മിനുയാ॒-ദപ॑രിമിത॒സ്യാ-വ॑രുദ്ധ്യൈ॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑താപ॒ശു-സ്സ്യാ॒ദിത്യപ॑രിമിത്യ॒ തസ്യ॒ ശര്ക॑രാ॒-സ്സിക॑താ॒ വ്യൂ॑ഹേ॒ദപ॑രിഗൃഹീത ഏ॒വാസ്യ॑ വിഷൂ॒ചീന॒ഗ്ം॒ രേതഃ॒ പരാ॑ സിഞ്ചത്യപ॒ശുരേ॒വ ഭ॑വതി॒ [ഭ॑വതി, യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത] 33
യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത പശു॒മാന്-ഥ്സ്യാ॒ദിതി॑ പരി॒മിത്യ॒ തസ്യ॒ ശര്ക॑രാ॒-സ്സിക॑താ॒ വ്യൂ॑ഹേ॒-ത്പരി॑ഗൃഹീത ഏ॒വാസ്മൈ॑ സമീ॒ചീന॒ഗ്ം॒ രേതഃ॑ സിഞ്ചതി പശു॒മാനേ॒വ ഭ॑വതി സൌ॒മ്യാ വ്യൂ॑ഹതി॒ സോമോ॒ വൈ രേ॑തോ॒ധാ രേത॑ ഏ॒വ ത-ദ്ദ॑ധാതി ഗായത്രി॒യാ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണസ്യ॑ ഗായ॒ത്രോ ഹി ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണ-സ്ത്രി॒ഷ്ടുഭാ॑ രാജ॒ന്യ॑സ്യ॒ ത്രൈഷ്ടു॑ഭോ॒ ഹി രാ॑ജ॒ന്യഃ॑ ശം॒യുഁ-മ്ബാ॑ര്ഹസ്പ॒ത്യ-മ്മേധോ॒ നോപാ॑നമ॒-ഥ്സോ᳚-ഽഗ്നി-മ്പ്രാ-ഽവി॑ശ॒- [നോപാ॑നമ॒-ഥ്സോ᳚-ഽഗ്നി-മ്പ്രാ-ഽവി॑ശത്, സോ᳚-ഽഗ്നേഃ] 34
-ഥ്സോ᳚-ഽഗ്നേഃ കൃഷ്ണോ॑ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വോദാ॑യത॒ സോ-ഽശ്വ॒-മ്പ്രാ-ഽവി॑ശ॒-ഥ്സോ-ഽശ്വ॑സ്യാ-വാന്തരശ॒ഫോ॑-ഭവ॒-ദ്യദശ്വ॑മാക്ര॒മയ॑തി॒ യ ഏ॒വ മേധോ-ഽശ്വ॒-മ്പ്രാ-ഽവി॑ശ॒-ത്തമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ പ്ര॒ജാപ॑തിനാ॒-ഽഗ്നിശ്ചേ॑ത॒വ്യ॑ ഇത്യാ॑ഹുഃ പ്രാജാപ॒ത്യോ-ഽശ്വോ॒ യദശ്വ॑മാക്ര॒മയ॑തി പ്ര॒ജാപ॑തിനൈ॒വാ-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॑നുതേ പുഷ്കരപ॒ര്ണമുപ॑ ദധാതി॒ യോനി॒ര്വാ അ॒ഗ്നേഃ പു॑ഷ്കരപ॒ര്ണഗ്ം സയോ॑നി- -മേ॒വാഗ്നി-ഞ്ചി॑നുതേ॒ ഽപാ-മ്പൃ॒ഷ്ഠമ॒സീത്യുപ॑ ദധാത്യ॒പാം-വാഁ ഏ॒ത-ത്പൃ॒ഷ്ഠം-യഁ-ത്പു॑ഷ്കരപ॒ര്ണഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വൈന॒ദുപ॑ ദധാതി ॥ 35 ॥
(ഇന്ദ്രഃ॑ - പ॒ശുകാ॑മസ്യ - ഭവത്യ - വിശ॒ഥ് - സയോ॑നിം - ഁവിഗ്ംശ॒തിശ്ച॑) (അ. 6)
ബ്രഹ്മ॑ ജജ്ഞാ॒നമിതി॑ രു॒ക്മമുപ॑ ദധാതി॒ ബ്രഹ്മ॑മുഖാ॒ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത॒ ബ്രഹ്മ॑മുഖാ ഏ॒വ ത-ത്പ്ര॒ജാ യജ॑മാന-സ്സൃജതേ॒ ബ്രഹ്മ॑ ജജ്ഞാ॒നമിത്യാ॑ഹ॒ തസ്മാ᳚ദ്ബ്രാഹ്മ॒ണോ മുഖ്യോ॒ മുഖ്യോ॑ ഭവതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി॒ ന പൃ॑ഥി॒വ്യാ-ന്നാന്തരി॑ക്ഷേ॒ ന ദി॒വ്യ॑ഗ്നിശ്ചേ॑ത॒വ്യ॑ ഇതി॒ യ-ത്പൃ॑ഥി॒വ്യാ-ഞ്ചി॑ന്വീ॒ത പൃ॑ഥി॒വീഗ്ം ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യേ॒ന്നൌഷ॑ധയോ॒ ന വന॒സ്പത॑യഃ॒ [വന॒സ്പത॑യഃ, പ്ര ജാ॑യേര॒ന്॒.] 36
പ്ര ജാ॑യേര॒ന്॒. യദ॒ന്തരി॑ക്ഷേ ചിന്വീ॒താന്തരി॑ക്ഷഗ്ം ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യേ॒ന്ന വയാഗ്ം॑സി॒ പ്ര ജാ॑യേര॒ന്॒. യ-ദ്ദി॒വി ചി॑ന്വീ॒ത ദിവഗ്ം॑ ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യേ॒ന്ന പ॒ര്ജന്യോ॑ വര്ഷേദ്രു॒ക്മമുപ॑ ദധാത്യ॒മൃതം॒-വൈഁ ഹിര॑ണ്യമ॒മൃത॑ ഏ॒വാഗ്നി-ഞ്ചി॑നുതേ॒ പ്രജാ᳚ത്യൈ ഹിര॒ണ്മയ॒-മ്പുരു॑ഷ॒മുപ॑ ദധാതി യജമാനലോ॒കസ്യ॒ വിധൃ॑ത്യൈ॒ യദിഷ്ട॑കായാ॒ ആതൃ॑ണ്ണമനൂപദ॒ദ്ധ്യാ-ത്പ॑ശൂ॒നാ-ഞ്ച॒ യജ॑മാനസ്യ ച പ്രാ॒ണമപി॑ ദദ്ധ്യാ-ദ്ദക്ഷിണ॒തഃ [ദദ്ധ്യാ-ദ്ദക്ഷിണ॒തഃ, പ്രാഞ്ച॒മുപ॑ ദധാതി] 37
പ്രാഞ്ച॒മുപ॑ ദധാതി ദാ॒ധാര॑ യജമാനലോ॒ക-ന്ന പ॑ശൂ॒നാ-ഞ്ച॒ യജ॑മാനസ്യ ച പ്രാ॒ണമപി॑ ദധാ॒ത്യഥോ॒ ഖല്വിഷ്ട॑കായാ॒ ആതൃ॑ണ്ണ॒മനൂപ॑ ദധാതി പ്രാ॒ണാനാ॒മുഥ്സൃ॑ഷ്ട്യൈ ദ്ര॒ഫ്സശ്ച॑സ്ക॒ന്ദേത്യ॒ഭി മൃ॑ശതി॒ ഹോത്രാ᳚സ്വേ॒വൈന॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി॒ സ്രുചാ॒വുപ॑ ദധാ॒ത്യാജ്യ॑സ്യ പൂ॒ര്ണാ-ങ്കാ᳚ര്ഷ്മര്യ॒മയീ᳚-ന്ദ॒ദ്ധ്നഃ പൂ॒ര്ണാ-മൌദു॑ബംരീമി॒യം-വൈഁ കാ᳚ര്ഷ്മര്യ॒മയ്യ॒സാവൌ-ദു॑ബംരീ॒മേ ഏ॒വോപ॑ ധത്തേ [ ] 38
തൂ॒ഷ്ണീമുപ॑ ദധാതി॒ ന ഹീമേ യജു॒ഷാ-ഽഽപ്തു॒മര്ഹ॑തി॒ ദക്ഷി॑ണാ-ങ്കാര്ഷ്മര്യ॒മയീ॒-മുത്ത॑രാ॒മൌ-ദു॑മ്ബരീ॒-ന്തസ്മാ॑ദ॒സ്യാ അ॒സാവുത്ത॒രാ ഽഽജ്യ॑സ്യ പൂ॒ര്ണാ-ങ്കാ᳚ര്ഷ്മര്യ॒മയീം॒-വഁജ്രോ॒ വാ ആജ്യം॒-വഁജ്രഃ॑ കാര്ഷ്മ॒ര്യോ॑ വജ്രേ॑ണൈ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ദക്ഷിണ॒തോ രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യപ॑ ഹന്തി ദ॒ദ്ധ്നഃ പൂ॒ര്ണാമൌദു॑മ്ബരീ-മ്പ॒ശവോ॒ വൈ ദദ്ധ്യൂര്ഗു॑ദു॒മ്ബരഃ॑ പ॒ശുഷ്വേ॒വോര്ജ॑-ന്ദധാതി പൂ॒ര്ണേ ഉപ॑ ദധാതി പൂ॒ര്ണേ ഏ॒വൈന॑- [പൂ॒ര്ണേ ഏ॒വൈന᳚മ്, അ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒ക] 39
മ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒ക ഉപ॑തിഷ്ഠേതേ വി॒രാജ്യ॒ഗ്നിശ്ചേ॑ത॒വ്യ॑ ഇത്യാ॑ഹു॒-സ്സ്രുഗ്വൈ വി॒രാഡ്യ-ഥ്സ്രുചാ॑വുപ॒ദധാ॑തി വി॒രാജ്യേ॒വാഗ്നി-ഞ്ചി॑നുതേ യജ്ഞമു॒ഖേയ॑ജ്ഞമുഖേ॒ വൈ ക്രി॒യമാ॑ണേ യ॒ജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ം॑സി ജിഘാഗ്ംസന്തി യജ്ഞമു॒ഖഗ്ം രു॒ക്മോ യ-ദ്രു॒ക്മം-വ്യാഁ॑ഘാ॒രയ॑തി യജ്ഞമു॒ഖാദേ॒വ രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യപ॑ ഹന്തി പ॒ഞ്ചഭി॒-ര്വ്യാഘാ॑രയതി॒ പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞോ യാവാ॑നേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്തസ്മാ॒-ദ്രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യപ॑ ഹന്ത്യക്ഷ്ണ॒യാവ്യാ ഘാ॑രയതി॒ തസ്മാ॑ദക്ഷ്ണ॒യാ പ॒ശവോ-ഽങ്ഗാ॑നി॒ പ്ര ഹ॑രന്തി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥ 40 ॥
(വന॒സ്പത॑യോ- ദക്ഷിണ॒തോ- ധ॑ത്ത- ഏനം॒- തസ്മാ॑ ദക്ഷ്ണ॒യാ-പഞ്ച॑ ച) (അ. 7)
സ്വ॒യ॒മാ॒തൃ॒ണ്ണാമുപ॑ ദധാതീ॒യം-വൈഁ സ്വ॑യമാതൃ॒ണ്ണേമാമേ॒വോപ॑ ധ॒ത്തേ ഽശ്വ॒മുപ॑ ഘ്രാപയതി പ്രാ॒ണമേ॒വാസ്യാ᳚-ന്ദധാ॒ത്യഥോ᳚ പ്രാജാപ॒ത്യോ വാ അശ്വഃ॑ പ്ര॒ജാപ॑തിനൈ॒വാ-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॑നുതേ പ്രഥ॒മേഷ്ട॑കോപധീ॒യമാ॑നാ പശൂ॒നാ-ഞ്ച॒ യജ॑മാനസ്യ ച പ്രാ॒ണമപി॑ ദധാതി സ്വയമാതൃ॒ണ്ണാ ഭ॑വതി പ്രാ॒ണാനാ॒മുഥ്സൃ॑ഷ്ട്യാ॒ അഥോ॑ സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യാനു॑ഖ്യാത്യാ അ॒ഗ്നാവ॒ഗ്നിശ്ചേ॑ത॒വ്യ॑ ഇത്യാ॑ഹുരേ॒ഷ വാ [ഇത്യാ॑ഹുരേ॒ഷ വൈ, അ॒ഗ്നിര്വൈ᳚ശ്വാന॒രോ] 41
അ॒ഗ്നിര്വൈ᳚ശ്വാന॒രോ യദ്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണസ്തസ്മൈ᳚ പ്രഥ॒മാമിഷ്ട॑കാം॒-യഁജു॑ഷ്കൃതാ॒-മ്പ്രയ॑ച്ഛേ॒-ത്താ-മ്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണശ്ചോപ॑ ദദ്ധ്യാതാ-മ॒ഗ്നാവേ॒വ തദ॒ഗ്നി-ഞ്ചി॑നുത ഈശ്വ॒രോ വാ ഏ॒ഷ ആര്തി॒മാര്തോ॒ര്യോ-ഽവി॑ദ്വാ॒നിഷ്ട॑കാ-മുപ॒ദധാ॑തി॒ ത്രീന്. വരാ᳚-ന്ദദ്യാ॒-ത്ത്രയോ॒ വൈ പ്രാ॒ണാഃ പ്രാ॒ണാനാ॒ഗ്॒ സ്പൃത്യൈ॒ ദ്വാവേ॒വ ദേയൌ॒ ദ്വൌ ഹി പ്രാ॒ണാവേക॑ ഏ॒വ ദേയ॒ ഏകോ॒ ഹി പ്രാ॒ണഃ പ॒ശു- [പ്രാ॒ണഃ പ॒ശുഃ, വാ ഏ॒ഷ യദ॒ഗ്നിര്ന] 42
-ര്വാ ഏ॒ഷ യദ॒ഗ്നിര്ന ഖലു॒ വൈ പ॒ശവ॒ ആയ॑വസേ രമന്തേ ദൂര്വേഷ്ട॒കാമുപ॑ ദധാതി പശൂ॒നാ-ന്ധൃത്യൈ॒ ദ്വാഭ്യാ॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ॒ കാണ്ഡാ᳚-ത്കാണ്ഡാ-ത്പ്ര॒രോഹ॒ന്തീത്യാ॑ഹ॒ കാണ്ഡേ॑നകാണ്ഡേന॒ ഹ്യേ॑ഷാ പ്ര॑തി॒തിഷ്ഠ॑ത്യേ॒വാ നോ॑ ദൂര്വേ॒ പ്രത॑നു സ॒ഹസ്രേ॑ണ ശ॒തേന॒ ചേത്യാ॑ഹ സാഹ॒സ്രഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രാപ്ത്യൈ॑ ദേവല॒ക്ഷ്മം-വൈഁ ത്ര്യാ॑ലിഖി॒താ താമുത്ത॑രലക്ഷ്മാണ-ന്ദേ॒വാ ഉപാ॑ദധ॒താ-ധ॑രലക്ഷ്മാണ॒-മസു॑രാ॒ യ- [യമ്, കാ॒മയേ॑ത॒] 43
-ങ്കാ॒മയേ॑ത॒ വസീ॑യാന്-ഥ്സ്യാ॒ദിത്യുത്ത॑രലക്ഷ്മാണ॒-ന്തസ്യോപ॑ ദദ്ധ്യാ॒-ദ്വസീ॑യാനേ॒വ ഭ॑വതി॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത॒ പാപീ॑യാന്-ഥ്സ്യാ॒ദിത്യധ॑രലക്ഷ്മാണ॒-ന്തസ്യോപ॑ ദദ്ധ്യാദസുരയോ॒നി-മേ॒വൈന॒മനു॒ പരാ॑ ഭാവയതി॒ പാപീ॑യാ-ന്ഭവതി ത്ര്യാലിഖി॒താ ഭ॑വതീ॒മേ വൈ ലോ॒കാസ്ത്ര്യാ॑ലിഖി॒തൈഭ്യ ഏ॒വ ലോ॒കേഭ്യോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യമ॒ന്തരേ॒ത്യങ്ഗി॑രസ-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കം-യഁ॒തഃ പു॑രോ॒ഡാശഃ॑ കൂ॒ര്മോ ഭൂ॒ത്വാ-ഽനു॒ പ്രാസ॑ര്പ॒- [പ്രാസ॑ര്പത്, യ-ത്കൂ॒ര്മമു॑പ॒ദധാ॑തി॒] 44
-ദ്യ-ത്കൂ॒ര്മമു॑പ॒ദധാ॑തി॒ യഥാ᳚ ക്ഷേത്ര॒വിദഞ്ജ॑സാ॒ നയ॑ത്യേ॒വമേ॒വൈന॑-ങ്കൂ॒ര്മ-സ്സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമഞ്ജ॑സാ നയതി॒ മേധോ॒ വാ ഏ॒ഷ പ॑ശൂ॒നാം-യഁ-ത്കൂ॒ര്മോ യ-ത്കൂ॒ര്മമു॑പ॒ ദധാ॑തി॒ സ്വമേ॒വ മേധ॒-മ്പശ്യ॑ന്തഃ പ॒ശവ॒ ഉപ॑ തിഷ്ഠന്തേ ശ്മശാ॒നം-വാഁ ഏ॒ത-ത്ക്രി॑യതേ॒ യന്മൃ॒താനാ᳚-മ്പശൂ॒നാഗ്ം ശീ॒ര്॒ഷാണ്യു॑പധീ॒യന്തേ॒ യജ്ജീവ॑ന്ത-ങ്കൂ॒ര്മമു॑പ॒ ദധാ॑തി॒ തേനാശ്മ॑ശാനചിദ്വാസ്ത॒വ്യോ॑ വാ ഏ॒ഷ യ- [ഏ॒ഷ യത്, കൂ॒ര്മോ മധു॒] 45
-ത്കൂ॒ര്മോ മധു॒ വാതാ॑ ഋതായ॒ത ഇതി॑ ദ॒ദ്ധ്നാ മ॑ധുമി॒ശ്രേണാ॒ഭ്യ॑നക്തി സ്വ॒ദയ॑ത്യേ॒വൈന॑-ങ്ഗ്രാ॒മ്യം-വാഁ ഏ॒തദന്നം॒-യഁ-ദ്ദദ്ധ്യാ॑ര॒ണ്യ-മ്മധു॒ യദ്ദ॒ദ്ധ്നാ മ॑ധുമി॒ശ്രേണാ᳚ ഭ്യ॒നക്ത്യു॒ഭയ॒സ്യാ ഽവ॑രുദ്ധ്യൈ മ॒ഹീ ദ്യൌഃ പൃ॑ഥി॒വീ ച॑ ന॒ ഇത്യാ॑ഹാ॒ ഽഽഭ്യാമേ॒വൈന॑മുഭ॒യതഃ॒ പരി॑ഗൃഹ്ണാതി॒ പ്രാഞ്ച॒മുപ॑ ദധാതി സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്ര॒ത്യഞ്ച॒മുപ॑ ദധാതി॒ തസ്മാ᳚- [തസ്മാ᳚ത്, പു॒രസ്താ᳚-] 46
-ത്പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്ര॒ത്യഞ്ചഃ॑ പ॒ശവോ॒ മേധ॒മുപ॑ തിഷ്ഠന്തേ॒ യോ വാ അപ॑നാഭിമ॒ഗ്നി-ഞ്ചി॑നു॒തേ യജ॑മാനസ്യ॒ നാഭി॒മനു॒ പ്രവി॑ശതി॒ സ ഏ॑നമീശ്വ॒രോ ഹിഗ്ംസി॑തോരു॒ലൂഖ॑ല॒മുപ॑ ദധാത്യേ॒ഷാ വാ അ॒ഗ്നേര്നാഭി॒-സ്സനാ॑ഭിമേ॒വാ-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॑നു॒തേ ഹിഗ്ം॑സായാ॒ ഔദു॑മ്ബര-മ്ഭവ॒ത്യൂര്ഗ്വാ ഉ॑ദു॒മ്ബര॒ ഊര്ജ॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ മദ്ധ്യ॒ത ഉപ॑ ദധാതി മദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വാസ്മാ॒ ഊര്ജ॑-ന്ദധാതി॒ തസ്മാ᳚-ന്മദ്ധ്യ॒ത ഊ॒ര്ജാ ഭു॑ഞ്ജത॒ ഇയ॑-ദ്ഭവതി പ്ര॒ജാപ॑തിനാ യജ്ഞമു॒ഖേന॒ സമ്മി॑ത॒മവ॑ ഹ॒ന്ത്യന്ന॑മേ॒വാക॑-ര്വൈഷ്ണ॒വ്യര്ചോപ॑ ദധാതി॒ വിഷ്ണു॒ര്വൈ യ॒ജ്ഞോ വൈ᳚ഷ്ണ॒വാ വന॒സ്പത॑യോ യ॒ജ്ഞ ഏ॒വ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ॥ 47 ॥
(ഏ॒ഷ വൈ - പ॒ശു - ര്യ - മ॑സര്പ - ദേ॒ഷ യത് - തസ്മാ॒ത് - തസ്മാ᳚ഥ് - സ॒പ്തവിഗ്ം॑ശതിശ്ച) (അ. 8)
ഏ॒ഷാം-വാഁ ഏ॒തല്ലോ॒കാനാ॒-ഞ്ജ്യോതി॒-സ്സമ്ഭൃ॑തം॒-യഁദു॒ഖാ യദു॒ഖാ-മു॑പ॒ദധാ᳚ത്യേ॒ഭ്യ ഏ॒വ ലോ॒കേഭ്യോ॒ ജ്യോതി॒രവ॑ രുന്ധേ മദ്ധ്യ॒ത ഉപ॑ ദധാതി മദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വാസ്മൈ॒ ജ്യോതി॑ര്ദധാതി॒ തസ്മാ᳚ന്മദ്ധ്യ॒തോ ജ്യോതി॒രുപാ᳚-ഽഽസ്മഹേ॒ സിക॑താഭിഃ പൂരയത്യേ॒തദ്വാ അ॒ഗ്നേര്വൈ᳚ശ്വാന॒രസ്യ॑ രൂ॒പഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വ വൈ᳚ശ്വാന॒രമവ॑ രുന്ധേ॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത॒ ക്ഷോധു॑ക-സ്സ്യാ॒-ദിത്യൂ॒നാ-ന്തസ്യോപ॑ [-ദിത്യൂ॒നാ-ന്തസ്യോപ॑, ദ॒ദ്ധ്യാ॒-ത്ക്ഷോധു॑ക] 48
ദദ്ധ്യാ॒-ത്ക്ഷോധു॑ക ഏ॒വ ഭ॑വതി॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॒താ-നു॑പദസ്യ॒-ദന്ന॑മദ്യാ॒ദിതി॑ പൂ॒ര്ണാ-ന്തസ്യോപ॑ ദദ്ധ്യാ॒ദനു॑പദസ്യ-ദേ॒വാന്ന॑മത്തി സ॒ഹസ്രം॒-വൈഁ പ്രതി॒ പുരു॑ഷഃ പശൂ॒നാം-യഁ॑ച്ഛതി സ॒ഹസ്ര॑മ॒ന്യേ പ॒ശവോ॒ മദ്ധ്യേ॑ പുരുഷശീ॒ര്॒ഷമുപ॑ ദധാതി സവീര്യ॒ത്വായോ॒-ഖായാ॒മപി॑ ദധാതി പ്രതി॒ഷ്ഠാമേ॒വൈന॑-ദ്ഗമയതി॒ വ്യൃ॑ദ്ധം॒-വാഁ ഏ॒ത-ത്പ്രാ॒ണൈര॑മേ॒ദ്ധ്യം-യഁ-ത്പു॑രുഷശീ॒ര്॒ഷമ॒മൃത॒-ങ്ഖലു॒ വൈ പ്രാ॒ണാ [വൈ പ്രാ॒ണാഃ, അ॒മൃത॒ഗ്ം॒] 49
അ॒മൃത॒ഗ്ം॒ ഹിര॑ണ്യ-മ്പ്രാ॒ണേഷു॑ ഹിരണ്യശ॒ല്കാ-ന്പ്രത്യ॑സ്യതി പ്രതി॒ഷ്ഠാമേ॒വൈന॑-ദ്ഗമയി॒ത്വാ പ്രാ॒ണൈ-സ്സമ॑ര്ധയതി ദ॒ദ്ധ്നാ മ॑ധുമി॒ശ്രേണ॑ പൂരയതി മധ॒വ്യോ॑-ഽസാ॒നീതി॑ ശൃതാത॒ങ്ക്യേ॑ന മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ ഗ്രാ॒മ്യം-വാഁ ഏ॒തദന്നം॒-യഁ-ദ്ദദ്ധ്യാ॑ര॒ണ്യ-മ്മധു॒ യദ്ദ॒ദ്ധ്നാ മ॑ധുമി॒ശ്രേണ॑ പൂ॒രയ॑ത്യു॒ഭയ॒സ്യാ-വ॑രുദ്ധ്യൈ പശുശീ॒ര്॒ഷാണ്യുപ॑ ദധാതി പ॒ശവോ॒ വൈ പ॑ശുശീ॒ര്॒ഷാണി॑ പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑താ-ഽപ॒ശു-സ്സ്യാ॒ദിതി॑ [-ഽപ॒ശു-സ്സ്യാ॒ദിതി॑, വി॒ഷൂ॒ചീനാ॑നി॒] 50
വിഷൂ॒ചീനാ॑നി॒ തസ്യോപ॑ ദദ്ധ്യാ॒-ദ്വിഷൂ॑ച ഏ॒വാസ്മാ᳚-ത്പ॒ശൂ-ന്ദ॑ധാത്യപ॒ശുരേ॒വ ഭ॑വതി॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത പശു॒മാന്-ഥ്സ്യാ॒ദിതി॑ സമീ॒ചീനാ॑നി॒ തസ്യോപ॑ ദദ്ധ്യാ-ഥ്സ॒മീച॑ ഏ॒വാസ്മൈ॑ പ॒ശൂ-ന്ദ॑ധാതി പശു॒മാനേ॒വ ഭ॑വതി പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്രതീ॒ചീന॒മശ്വ॒സ്യോപ॑ ദധാതി പ॒ശ്ചാ-ത്പ്രാ॒ചീന॑മൃഷ॒ഭസ്യാ-പ॑ശവോ॒ വാ അ॒ന്യേ ഗോ॑ അ॒ശ്വേഭ്യഃ॑ പ॒ശവോ॑ ഗോ അ॒ശ്വാനേ॒വാസ്മൈ॑ സ॒മീചോ॑ ദധാത്യേ॒-താവ॑ന്തോ॒ വൈ പ॒ശവോ᳚ [പ॒ശവഃ॑, ദ്വി॒പാദ॑ശ്ച॒] 51
ദ്വി॒പാദ॑ശ്ച॒ ചതു॑ഷ്പാദശ്ച॒ താന്. വാ ഏ॒തദ॒ഗ്നൌ പ്രദ॑ധാതി॒ യ-ത്പ॑ശുശീ॒ര്॒ഷാണ്യു॑പ॒-ദധാ᳚ത്യ॒-മുമാ॑ര॒ണ്യമനു॑ തേ ദിശാ॒മീത്യാ॑ഹ ഗ്രാ॒മ്യേഭ്യ॑ ഏ॒വ പ॒ശുഭ്യ॑ ആര॒ണ്യാ-ന്പ॒ശൂഞ്ഛുച॒മനൂഥ്സൃ॑ജതി॒ തസ്മാ᳚-ഥ്സ॒മാവ॑-ത്പശൂ॒നാ-മ്പ്ര॒ജായ॑മാനാനാ-മാര॒ണ്യാഃ പ॒ശവഃ॒ കനീ॑യാഗ്ംസ-ശ്ശു॒ചാ ഹ്യൃ॑താ-സ്സ॑ര്പശീ॒ര്॒ഷമുപ॑ ദധാതി॒ യൈവ സ॒ര്പേ ത്വിഷി॒സ്താമേ॒വാ-ഽവ॑ രുന്ധേ॒ [-ഽവ॑ രുന്ധേ, യ-ഥ്സ॑മീ॒ചീന॑-] 52
യ-ഥ്സ॑മീ॒ചീന॑--മ്പശുശീ॒ര്॒ഷൈരു॑പ ദ॒ദ്ധ്യാ-ദ്ഗ്രാ॒മ്യാ-ന്പ॒ശൂ-ന്ദഗ്ംശു॑കാ-സ്സ്യു॒ര്യ-ദ്വി॑ഷൂ॒ചീന॑-മാര॒ണ്യാന്. യജു॑രേ॒വ വ॑ദേ॒ദവ॒ താ-ന്ത്വിഷിഗ്ം॑ രുന്ധേ॒ യാ സ॒ര്പേ ന ഗ്രാ॒മ്യാ-ന്പ॒ശൂന്. ഹി॒നസ്തി॒ നാ-ഽഽര॒ണ്യാനഥോ॒ ഖലൂ॑പ॒ധേയ॑മേ॒വ യദു॑പ॒ദധാ॑തി॒ തേന॒ താ-ന്ത്വിഷി॒മവ॑ രുന്ധേ॒ യാ സ॒ര്പേ യ-ദ്യജു॒ര്വദ॑തി॒ തേന॑ ശാ॒ന്തമ് ॥ 53 ॥
(ഊ॒നാന്തസ്യോപ॑ - പ്രാ॒ണാഃ - സ്യാ॒ദിതി॒ - വൈ പ॒ശവോ॑ - രുന്ധേ॒ - ചതു॑ശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 9)
പ॒ശുര്വാ ഏ॒ഷ യദ॒ഗ്നിര്യോനിഃ॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒ഷാ പ॒ശോര്വി ക്രി॑യതേ॒ യ-ത്പ്രാ॒ചീന॑മൈഷ്ട॒കാ-ദ്യജുഃ॑ ക്രി॒യതേ॒ രേതോ॑-ഽപ॒സ്യാ॑ അപ॒സ്യാ॑ ഉപ॑ ദധാതി॒ യോനാ॑വേ॒വ രേതോ॑ ദധാതി॒ പഞ്ചോപ॑ ദധാതി॒ പാങ്ക്താഃ᳚ പ॒ശവഃ॑ പ॒ശൂനേ॒വാസ്മൈ॒ പ്രജ॑നയതി॒ പഞ്ച॑ ദക്ഷിണ॒തോ വജ്രോ॒ വാ അ॑പ॒സ്യാ॑ വജ്രേ॑ണൈ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ദക്ഷിണ॒തോ രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യപ॑ ഹന്തി॒ പഞ്ച॑ പ॒ശ്ചാ- [പഞ്ച॑ പ॒ശ്ചാത്, പ്രാചീ॒രുപ॑ ദധാതി] 54
-ത്പ്രാചീ॒രുപ॑ ദധാതി പ॒ശ്ചാദ്വൈ പ്രാ॒ചീന॒ഗ്ം॒ രേതോ॑ ധീയതേ പ॒ശ്ചാദേ॒വാസ്മൈ᳚ പ്രാ॒ചീന॒ഗ്ം॒ രേതോ॑ ദധാതി॒ പഞ്ച॑ പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്ര॒തീചീ॒രുപ॑ ദധാതി॒ പഞ്ച॑ പ॒ശ്ചാ-ത്പ്രാചീ॒സ്തസ്മാ᳚-ത്പ്രാ॒ചീന॒ഗ്ം॒ രേതോ॑ ധീയതേ പ്ര॒തീചീഃ᳚ പ്ര॒ജാ ജാ॑യന്തേ॒ പഞ്ചോ᳚ത്തര॒ത ശ്ഛ॑ന്ദ॒സ്യാഃ᳚ പ॒ശവോ॒ വൈ ഛ॑ന്ദ॒സ്യാഃ᳚ പ॒ശൂനേ॒വ പ്രജാ॑താ॒ന്-ഥ്സ്വമാ॒യത॑നമ॒ഭി പര്യൂ॑ഹത ഇ॒യം-വാഁ അ॒ഗ്നേ-ര॑തിദാ॒ഹാ-ദ॑ബിഭേ॒-ഥ്സൈതാ [-ദ॑ബിഭേ॒-ഥ്സൈതാഃ, അ॒പ॒സ്യാ॑ അപശ്യ॒-ത്താ] 55
അ॑പ॒സ്യാ॑ അപശ്യ॒-ത്താ ഉപാ॑ധത്ത॒ തതോ॒ വാ ഇ॒മാ-ന്നാത്യ॑ദഹ॒-ദ്യദ॑പ॒സ്യാ॑ ഉപ॒ദധാ᳚ത്യ॒സ്യാ അന॑തിദാഹായോ॒വാച॑ ഹേ॒യമദ॒ദി-ഥ്സ ബ്രഹ്മ॒ണാ-ഽന്നം॒-യഁസ്യൈ॒താ ഉ॑പധീ॒യാന്തൈ॒ യ ഉ॑ ചൈനാ ഏ॒വംവേഁ ദ॒ദിതി॑ പ്രാണ॒ഭൃത॒ ഉപ॑ ദധാതി॒ രേത॑സ്യേ॒വ പ്രാ॒ണാ-ന്ദ॑ധാതി॒ തസ്മാ॒-ദ്വദ॑-ന്പ്രാ॒ണ-ന്പശ്യ॑ഞ്ഛൃ॒ണ്വ-ന്പ॒ശുര്ജാ॑യതേ॒ ഽയ-മ്പു॒രോ [-ഽയ-മ്പു॒രഃ, ഭുവ॒ ഇതി॑] 56
ഭുവ॒ ഇതി॑ പു॒രസ്താ॒ദുപ॑ ദധാതി പ്രാ॒ണമേ॒വൈതാഭി॑-ര്ദാധാരാ॒-ഽയ-ന്ദ॑ക്ഷി॒ണാ വി॒ശ്വക॒ര്മേതി॑ ദക്ഷിണ॒തോ മന॑ ഏ॒വൈതാഭി॑ര്ദാധാരാ॒യ-മ്പ॒ശ്ചാ-ദ്വി॒ശ്വവ്യ॑ചാ॒ ഇതി॑ പ॒ശ്ചാ-ച്ചക്ഷു॑രേ॒വൈതാഭി॑-ര്ദാധാരേ॒ദ-മു॑ത്ത॒രാ-ഥ്സുവ॒രിത്യു॑ത്തര॒ത-ശ്ശ്രോത്ര॑മേ॒വൈതാഭി॑-ര്ദാധാരേ॒യമു॒പരി॑ മ॒തിരിത്യു॒പരി॑ഷ്ടാ॒-ദ്വാച॑മേ॒വൈതാഭി॑-ര്ദാധാര॒ ദശ॑ദ॒ശോപ॑ ദധാതി സവീര്യ॒ത്വായാ᳚ക്ഷ്ണ॒യോ [സവീര്യ॒ത്വായാ᳚ക്ഷ്ണ॒യാ, ഉപ॑ ദധാതി॒] 57
-പ॑ ദധാതി॒ തസ്മാ॑ദക്ഷ്ണ॒യാ പ॒ശവോ-ഽങ്ഗാ॑നി॒ പ്രഹ॑രന്തി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ॒ യാഃ പ്രാചീ॒സ്താഭി॒-ര്വസി॑ഷ്ഠ ആര്ധ്നോ॒ദ്യാ ദ॑ക്ഷി॒ണാ താഭി॑ര്ഭ॒രദ്വാ॑ജോ॒ യാഃ പ്ര॒തീചീ॒സ്താഭി॑ ര്വി॒ശ്വാമി॑ത്രോ॒ യാ ഉദീ॑ചീ॒സ്താഭി॑-ര്ജ॒മദ॑ഗ്നി॒ര്യാ ഊ॒ര്ധ്വാസ്താഭി॑-ര്വി॒ശ്വക॑ര്മാ॒ യ ഏ॒വമേ॒താസാ॒മൃദ്ധിം॒-വേഁദ॒ര്ധ്നോത്യേ॒വ യ ആ॑സാമേ॒വ-മ്ബ॒ന്ധുതാം॒-വേഁദ॒ ബന്ധു॑മാ-ന്ഭവതി॒ യ ആ॑സാമേ॒വ-ങ്കൢപ്തിം॒-വേഁദ॒ കല്പ॑തേ- [കല്പ॑തേ, അ॒സ്മൈ॒ യ ആ॑സാമേ॒വ-] 58
-ഽസ്മൈ॒ യ ആ॑സാമേ॒വ-മാ॒യത॑നം॒-വേഁദാ॒-ഽഽയത॑നവാ-ന്ഭവതി॒ യ ആ॑സാമേ॒വ-മ്പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാം-വേഁദ॒ പ്രത്യേ॒വ തി॑ഷ്ഠതി പ്രാണ॒ഭൃത॑ ഉപ॒ധായ॑ സം॒യഁത॒ ഉപ॑ ദധാതി പ്രാ॒ണാനേ॒വാ ഽസ്മി॑-ന്ധി॒ത്വാ സം॒യഁദ്ഭി॒-സ്സംയഁ॑ച്ഛതി॒ ത-ഥ്സം॒യഁതാഗ്ം॑ സംയഁ॒ത്ത്വമഥോ᳚ പ്രാ॒ണ ഏ॒വാപാ॒ന-ന്ദ॑ധാതി॒ തസ്മാ᳚-ത്പ്രാണാപാ॒നൌ സ-ഞ്ച॑രതോ॒ വിഷൂ॑ചീ॒രുപ॑ ദധാതി॒ തസ്മാ॒-ദ്വിഷ്വ॑ഞ്ചൌ പ്രാണാപാ॒നൌ യദ്വാ അ॒ഗ്നേരസം॑യഁത॒- [അ॒ഗ്നേരസം॑യഁതമ്, അസു॑വര്ഗ്യമസ്യ॒] 59
-മസു॑വര്ഗ്യമസ്യ॒ ത-ഥ്സു॑വ॒ര്ഗ്യോ᳚-ഽഗ്നിര്യ-ഥ്സം॒യഁത॑ ഉപ॒ ദധാ॑തി॒ സമേ॒വൈനം॑-യഁച്ഛതി ഉവ॒ര്ഗ്യ॑മേ॒വാക॒ -സ്ത്ര്യവി॒ര്വയഃ॑ കൃ॒തമയാ॑നാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ വയോ॑ഭിരേ॒വായാ॒നവ॑ രു॒ന്ധേ ഽയൈ॒ര്വയാഗ്ം॑സി സ॒ര്വതോ॑ വായു॒മതീ᳚ര്ഭവന്തി॒ തസ്മാ॑ദ॒യഗ്ം സ॒ര്വതഃ॑ പവതേ ॥ 60 ॥
(പ॒ശ്ചാ - ദേ॒താഃ - പു॒രോ᳚ - ഽക്ഷ്ണ॒യാ - കല്പ॒തേ - ഽസം॑-യഁതം॒ - പഞ്ച॑ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 10)
ഗാ॒യ॒ത്രീ ത്രി॒ഷ്ടു-ബ്ജഗ॑ത്യനു॒ഷ്ടു-ക്പ॒ങ്ക്ത്യാ॑ സ॒ഹ । ബൃ॒ഹ॒ത്യു॑ഷ്ണിഹാ॑ ക॒കു-ഥ്സൂ॒ചീഭിഃ॑ ശിമ്യന്തു ത്വാ ॥ ദ്വി॒പദാ॒ യാ ചതു॑ഷ്പദാ ത്രി॒പദാ॒ യാച॒ ഷട്പ॑ദാ । സഛ॑ന്ദാ॒ യാ ച॒ വിച്ഛ॑ന്ദാ-സ്സൂ॒ചീഭിഃ॑ ശിമ്യന്തു ത്വാ ॥ മ॒ഹാനാ᳚മ്നീ രേ॒വത॑യോ॒ വിശ്വാ॒ ആശാഃ᳚ പ്ര॒സൂവ॑രീഃ । മേഘ്യാ॑ വി॒ദ്യുതോ॒ വാചഃ॑ സൂ॒ചീഭിഃ॑ ശിമ്യന്തു ത്വാ ॥ ര॒ജ॒താ ഹരി॑ണീ॒-സ്സീസാ॒ യുജോ॑ യുജ്യന്തേ॒ കര്മ॑ഭിഃ । അശ്വ॑സ്യ വാ॒ജിന॑സ്ത്വ॒ചി സൂ॒ചീഭിഃ॑ ശിമ്യന്തു ത്വാ ॥ നാരീ᳚- [നാരീഃ᳚, തേ॒ പത്ന॑യോ॒ ലോമ॒] 61
-സ്തേ॒ പത്ന॑യോ॒ ലോമ॒ വിചി॑ന്വന്തു മനീ॒ഷയാ᳚ । ദേ॒വാനാ॒-മ്പത്നീ॒ര്ദിശഃ॑ സൂ॒ചീഭിഃ॑ ശിമ്യന്തു ത്വാ ॥ കു॒വിദ॒ങ്ഗ യവ॑മന്തോ॒ യവ॑-ഞ്ചി॒ദ്യഥാ॒ ദാന്ത്യ॑നുപൂ॒ര്വം-വിഁ॒യൂയ॑ । ഇ॒ഹേഹൈ॑ഷാ-ങ്കൃണുത॒ ഭോജ॑നാനി॒ യേ ബ॒ര്॒ഹിഷോ॒ നമോ॑വൃക്തി॒-ന്നജ॒ഗ്മുഃ ॥ 62 ॥
(നാരീ᳚ - സ്ത്രി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 11)
കസ്ത്വാ᳚ ച്ഛ്യതി॒ കസ്ത്വാ॒ വി ശാ᳚സ്തി॒ കസ്തേ॒ ഗാത്രാ॑ണി ശിമ്യതി । ക ഉ॑ തേ ശമി॒താ ക॒വിഃ ॥ ഋ॒തവ॑സ്ത ഋതു॒ധാ പരുഃ॑ ശമി॒താരോ॒ വിശാ॑സതു । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രസ്യ॒ ധായ॑സാ॒ ശിമീ॑ഭി-ശ്ശിമ്യന്തു ത്വാ ॥ ദൈവ്യാ॑ അദ്ധ്വ॒ര്യവ॑സ്ത്വാ॒ ച്ഛ്യന്തു॒ വി ച॑ ശാസതു । ഗാത്രാ॑ണി പര്വ॒ശസ്തേ॒ ശിമാഃ᳚ കൃണ്വന്തു॒ ശിമ്യ॑ന്തഃ ॥ അ॒ര്ധ॒മാ॒സാഃ പരൂഗ്ം॑ഷി തേ॒ മാസാ᳚-ശ്ഛ്യന്തു॒ ശിമ്യ॑ന്തഃ । അ॒ഹോ॒രാ॒ത്രാണി॑ മ॒രുതോ॒ വിലി॑ഷ്ടഗ്ം [മ॒രുതോ॒ വിലി॑ഷ്ടമ്, സൂ॒ദ॒യ॒ന്തു॒ തേ॒ ।] 63
സൂദയന്തു തേ ॥ പൃ॒ഥി॒വീ തേ॒ ഽന്തരി॑ക്ഷേണ വാ॒യുശ്ഛി॒ദ്ര-മ്ഭി॑ഷജ്യതു । ദ്യൌസ്തേ॒ നക്ഷ॑ത്രൈ-സ്സ॒ഹ രൂ॒പ-ങ്കൃ॑ണോതു സാധു॒യാ ॥ ശ-ന്തേ॒ പരേ᳚ഭ്യോ॒ ഗാത്രേ᳚ഭ്യ॒-ശ്ശമ॒സ്ത്വവ॑രേഭ്യഃ । ശമ॒സ്ഥഭ്യോ॑ മ॒ജ്ജഭ്യ॒-ശ്ശമു॑ തേ ത॒നുവേ॑ ഭുവത് ॥ 64 ॥
(വിലി॑ഷ്ടം - ത്രി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 12)
(വിഷ്ണു॑മുഖാ॒ - അന്ന॑പതേ॒ - യാവ॑തീ॒ - വി വൈ - പു॑രുഷമാ॒ത്രേണാ - ഽഗ്നേ॒ തവ॒ ശ്രവോ॒ വയോ॒ - ബ്രഹ്മ॑ ജജ്ഞാ॒നഗ്ഗ് - സ്വ॑യമാതൃ॒ണ്ണാ - മേ॒ഷാം-വൈഁ - പ॒ശു - ര്ഗാ॑യ॒ത്രീ - കസ്ത്വാ॒ - ദ്വാദ॑ശ )
(വിഷ്ണു॑മുഖാ॒ - അപ॑ചിതിമാ॒ന്॒ - വി വാ ഏ॒താ - വഗ്നേ॒ തവ॑ - സ്വയമാതൃ॒ണ്ണാം - ഁവി॑ഷൂ॒ചീനാ॑നി - ഗായ॒ത്രീ - ചതു॑ഷ്ഷഷ്ടിഃ)
(വിഷ്ണു॑മുഖാ, സ്ത॒നുവേ॑ ഭുവത്)
॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പഞ്ചമകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - चित्युपक्रमाभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
विष्णु॑मुखा॒ वै दे॒वा श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्य म॒भ्य॑जय॒न्॒.य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒ विष्णु॑रे॒व भू॒त्वा यज॑मान॒श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्यम॒भि ज॑यति॒ विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्य-भिमाति॒हेत्या॑ह गाय॒त्री वै पृ॑थि॒वी त्रैष्टु॑भम॒न्तरि॑क्ष॒-ञ्जाग॑ती॒ द्यौरानु॑ष्टुभी॒र्दिश॒ श्छन्दो॑भिरे॒वेमान् ँलो॒कान्. य॑था पू॒र्वम॒भि ज॑यति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑सृजत॒ सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः [सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः, परा॑ङै॒त्त-] 1
परा॑ङै॒त्त-मे॒तया ऽन्वै॒दक्र॑न्द॒दिति॒ तया॒ वै सो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑रुन्ध॒ यदे॒ताम॒न्वाहा॒-ग्नेरे॒वैतया᳚ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध ईश्व॒रो वा ए॒ष परा᳚-म्प्र॒दघो॒ यो वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते चत॒सृभि॒रा व॑र्तते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒यामे॒वास्य॑ त॒नुव॑म॒भि [ ] 2
?
प॒र्याव॑र्तते दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ शुन॒श्शेप॒माजी॑गर्तिं॒-वँरु॑णो-ऽगृह्णा॒-थ्स ए॒तां-वाँ॑रु॒णीम॑पश्य॒-त्तया॒ वै स आ॒त्मानं॑-वँरुणपा॒शाद॑मुञ्च॒-द्वरु॑णो॒ वा ए॒त-ङ्गृ॑ह्णाति॒ य उ॒खा-म्प्र॑तिमु॒ञ्चत॒ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒पाश॑-म॒स्मदित्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑-मे॒वैतया॑ [-मे॒वैतया᳚, व॒रु॒ण॒पा॒शा-] 3
वरुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्या त्वा॑-ऽहार्ष॒मित्या॒हा ऽऽह्य॑न॒ग्ं॒ हर॑ति ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा ऽवि॑चाचलि॒रित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छ॒न्त्वित्या॑ह वि॒शैवैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयत्य॒स्मि-न्रा॒ष्ट्रमधि॑ श्र॒येत्या॑ह रा॒ष्ट्रमे॒वास्मि॑-न्ध्रु॒वम॑क॒र्य-ङ्का॒मये॑त रा॒ष्ट्रग्ग् स्या॒दिति॒ त-म्मन॑सा ध्याये-द्रा॒ष्ट्रमे॒व भ॑व॒- [भ॑वति, अग्रे॑] 4
-त्यग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्था॒दित्या॒हा-ऽग्र॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति निर्जग्मि॒वा-न्तम॑स॒ इत्या॑ह॒ तम॑ ए॒वास्मा॒दप॑ हन्ति॒ ज्योति॒षा- ऽऽगा॒दित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वा-स्मि॑-न्दधाति चत॒सृभिः॑ सादयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ऽ-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती [सद्व॑ती, भ॒व॒ति॒ स॒त्त्वमे॒वैन॑] 5
भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति वाथ्स॒प्रेणोप॑ तिष्ठत ए॒तेन॒ वै व॑थ्स॒प्रीर्भा॑लन्द॒नो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑-ऽरुन्धा॒-ऽग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध एकाद॒श-म्भ॑वत्येक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति॒ स्तोमे॑न॒ वै दे॒वा अ॒स्मिन् ँलो॒क आ᳚र्ध्नुव॒न् छन्दो॑भिर॒मुष्मि॒न्-थ्स्तोम॑स्येव॒ खलु॒ वा ए॒त-द्रू॒पं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑त [ँय-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑ते, इ॒ममे॒व] 6
इ॒ममे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यति॒ य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒-ऽमुमे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति पूर्वे॒द्युः प्रक्रा॑मत्युत्तरे॒द्यु-ह् रुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा॒-द्योगे॒-ऽन्यासा᳚-म्प्र॒जाना॒-म्मनः॒, क्षेमे॒-ऽन्यासा॒-न्तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यस्ये॑शे॒ तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यम॒द्ध्यव॑स्यति मु॒ष्टी क॑रोति॒ वाचं॑-यँच्छति य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ 7 ॥
(सृ॒ष्टो᳚-ऽ - (1॒) भ्ये॑ - तया॑ - भवति॒ - सद्व॑त्यु - प॒तिष्ठ॑ते॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
अन्न॑प॒ते-ऽन्न॑स्य नो दे॒हीत्या॑हा॒-ग्निर्वा अन्न॑पति॒-स्स ए॒वास्मा॒ अन्न॒-म्प्रय॑च्छत्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॒ इत्या॑हा-य॒क्ष्मस्येति॒ वावैतदा॑ह॒ प्र प्र॑दा॒तार॑-न्तारिष॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्त॒ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा इत्या॑ह प्रा॒णा वै विश्वे॑ दे॒वाः [दे॒वाः, प्रा॒णैरे॒वैन॒-] 8
प्रा॒णैरे॒वैन॒-मुद्य॑च्छ॒ते ऽग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भि॒रित्या॑ह॒ यस्मा॑ ए॒वैन॑-ञ्चि॒त्तायो॒द्यच्छ॑ते॒ तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति चत॒सृभि॒रा सा॑दयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति॒ प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् [ ] 9
या॒हीत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मि॑-न्दधाति त॒नुवा॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति॒ यग्ं हि॒नस्ति॒ मा हिग्ं॑सीस्त॒नुवा᳚ प्र॒जा इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञग्ं स॑चन्ते॒ यदन॑ उ॒थ्सर्ज॒-त्यक्र॑न्द॒दित्यन्वा॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ अन॑सा वह॒न्-त्यप॑चिति-मे॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा॑दन॒स्वी च॑ र॒थी चाति॑थीना॒-मप॑चिततमा॒- [-मप॑चिततमौ, अप॑चितिमा-न्भवति॒] 10
-वप॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्य॒तेति॑ घृतानुषि॒क्तामव॑सिते स॒मिध॒मा द॑धाति॒ यथा-ऽति॑थय॒ आग॑ताय स॒र्पिष्व॑दाति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॑ ता॒दृगे॒व त-द्गा॑यत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒णस्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो᳚ ऽफ्सु भस्म॒ प्र वे॑शयत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अ॒ग्नि-स्स्वामे॒वैनं॒-योँनि॑-ङ्गमयति ति॒सृभिः॒ प्रवे॑शयति त्रि॒वृद्वा [त्रि॒वृद्वै, अ॒ग्नि-र्यावा॑-] 11
अ॒ग्नि-र्यावा॑-ने॒वा-ऽग्निस्त-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति॒ परा॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्निं-वँ॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ ज्योति॑ष्मतीभ्या॒-मव॑ दधाति॒ ज्योति॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ परा॒ वा ए॒ष प्र॒जा-म्प॒शून् व॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ पुन॑रू॒र्जा स॒ह र॒य्येति॒ पुन॑रु॒दैति॑ प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्या [पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्याः, रु॒द्रा] 12
रु॒द्रा वस॑व॒-स्समि॑न्धता॒-मित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ समै᳚न्धत॒ ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ समि॑न्धे॒ बोधा॒ स बो॒धीत्युप॑ तिष्ठते बो॒धय॑त्ये॒वैन॒-न्तस्मा᳚-थ्सु॒प्त्वा प्र॒जाः प्रबु॑द्ध्यन्ते यथास्था॒नमुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा᳚-द्यथास्था॒न-म्प॒शवः॒ पुन॒रेत्योप॑ तिष्ठन्ते ॥ 13 ॥
(वै विश्वे॑ दे॒वा - ज्योति॑ष्मा॒ - नप॑चिततमौ - त्रि॒वृद्वा - आ॑दि॒त्या - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)
याव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी तस्यै॑ य॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय॒ यो वै य॒म-न्दे॑व॒यज॑नम॒स्या अनि॑र्याच्या॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते य॒मायै॑न॒ग्ं॒ स चि॑नु॒ते-ऽपे॒ते-त्य॒द्ध्यव॑साययति य॒ममे॒व दे॑व॒यज॑नम॒स्यै नि॒र्याच्या॒- ऽऽत्मने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुत इष्व॒ग्रेण॒ वा अ॒स्या अना॑मृत-मि॒च्छन्तो॒ नावि॑न्द॒-न्ते दे॒वा ए॒त-द्यजु॑रपश्य॒न्नपे॒तेति॒ यदे॒तेना᳚-ध्यवसा॒यय॒- [-ध्यवसा॒यय॑ति, अना॑मृत] 14
-त्यना॑मृत ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुत॒ उद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ हन्त्य॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्ध॒ ऊषा॒-न्निव॑पति॒ पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नं॒-यँदूषाः॒ पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते-ऽथो॑ सं॒(2)ज्ञान्न॑ ए॒व सं॒(2)ज्ञान्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑त- [ह्ये॑तत्, प॒शू॒नां-यँदूषा॒] 15
-त्प॑शू॒नां-यँदूषा॒ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हा-ऽऽस्ता॒-न्ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूता॒मस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॒ यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒स्याम॑दधा॒-त्त ऊषा॑ अभव॒न्॒ यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒मुष्या॑मदधा॒-त्तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णमूषा᳚-न्नि॒वप॑न्न॒दो ध्या॑ये॒-द्द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽयग्ं सो अ॒ग्निरिति॑ वि॒श्वामि॑त्रस्य [ ] 16
सू॒क्त-म्भ॑वत्ये॒तेन॒ वै वि॒श्वामि॑त्रो॒-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा ऽवा॑रुन्धा॒ग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे॒ छन्दो॑भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न् चत॑स्रः॒ प्राची॒रुप॑ दधाति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ तेषाग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ ते द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॒ उपा॑दधत॒ द्वे [ ] 17
प॒श्चा-थ्स॒मीची॒ ताभि॒र्वै तेदिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॑ उप॒दधा॑ति॒ द्वे प॒श्चा-थ्स॒मीची॑ दि॒शां-विँधृ॑त्या॒ अथो॑ प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्य॒ष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्नि-र्यावा॑ने॒वाग्निस्त-ञ्चि॑नुते॒-ऽष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्री सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा वेद सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ [लो॒कस्य॑, प्रज्ञा᳚त्यै॒] 18
प्रज्ञा᳚त्यै॒ त्रयो॑दश लोकम्पृ॒णा उप॑ दधा॒त्येक॑विग्ंशति॒-स्सम्प॑द्यन्ते प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्र॑ति॒ष्ठा गार्ह॑पत्य एकवि॒ग्ं॒शस्यै॒व प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्गार्ह॑पत्य॒मनु॒ प्रति॑ तिष्ठति॒ प्रत्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नस्ति॑ष्ठति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॑चितीक-ञ्चिन्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒नः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्ताः᳚ प॒शवो॑ य॒ज्ञमे॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ त्रिचि॑तीक-ञ्चिन्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नस्त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ [लो॒केषु॑, प्रति॑तिष्ठ॒-] 19
प्रति॑तिष्ठ॒-त्येक॑चितीक-ञ्चिन्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒न ए॑क॒धा वै सु॑व॒र्गो लो॒क ए॑क॒वृतै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ पुरी॑षेणा॒भ्यू॑हति॒ तस्मा᳚न्मा॒ग्ं॒ सेनास्थि॑ छ॒न्न-न्न दु॒श्चर्मा॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति प॒ञ्चभिः॒ पुरी॑षैर॒भ्यू॑हति॒ दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वा-ऽन्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 20 ॥
(अ॒ध्य॒व॒सा॒यय॑ति॒ - ह्ये॑त - द्वि॒श्वामि॑त्रस्या - दधत॒ द्वे - लो॒कस्य॑ - लो॒केषु॑ -स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
वि वा ए॒तौ द्वि॑षाते॒ यश्च॑ पु॒रा-ऽग्निर्यश्चो॒खाया॒ग्ं॒ समि॑त॒मिति॑ चत॒सृभि॒-स्स-न्निव॑पति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैनौ॑ त॒नुवा॒ सग्ं शा᳚स्ति॒ समि॑त॒मित्या॑ह॒ तस्मा॒द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रग्ं समे॑ति॒ यथ्स॒-न्न्युप्य॑ वि॒हर॑ति॒ तस्मा॒-द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभि॒- [क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभिः॑, वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒] 21
-र्वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒ स ऋ॒तुभि॑रे॒व वि॒मुच्यो॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑मित्या॑ह॒-र्तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयि॒त्वर्तुभि॒र्वि मु॑ञ्चति वैश्वान॒र्या शि॒क्य॑मा द॑त्ते स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-न्नैर्-ऋ॒तीः कृ॒ष्णा-स्ति॒स्र-स्तुष॑पक्वा भवन्ति॒ निर्-ऋ॑त्यै॒ वा ए॒त-द्भा॑ग॒धेयं॒-यँ-त्तुषा॒ निर्-ऋ॑त्यै रू॒प-ङ्कृ॒ष्णग्ं रू॒पेणै॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयत इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्त्ये॒षा [ ] 22
वै निर्-ऋ॑त्यै॒ दिक् स्वाया॑मे॒व दि॒शि निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते॒ स्वकृ॑त॒ इरि॑ण॒ उप॑ दधाति प्रद॒रे वै॒तद्वै निर्-ऋ॑त्या आ॒यत॑न॒ग्ग्॒ स्व ए॒वा-ऽऽयत॑ने॒ निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते शि॒क्य॑म॒भ्युप॑ दधाति नैर्-ऋ॒तो वै पाशः॑ सा॒क्षादे॒वैन॑-न्निर्-ऋतिपा॒शा-न्मु॑ञ्चति ति॒स्र उप॑ दधाति त्रेधाविहि॒तो वै पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒मव॑ यजते॒ परा॑ची॒रुप॑ [परा॑ची॒रुप॑, द॒धा॒ति॒ परा॑ची-] 23
दधाति॒ परा॑ची-मे॒वास्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒-म्प्रणु॑द॒ते ऽप्र॑तीक्ष॒मा य॑न्ति॒ निर्-ऋ॑त्या अ॒न्तर्हि॑त्यै मार्जयि॒त्वोप॑ तिष्ठन्ते मेद्ध्य॒त्वाय॒ गार्ह॑पत्य॒मुप॑ तिष्ठन्ते निर्-ऋति लो॒क ए॒व च॑रि॒त्वा पू॒ता दे॑वलो॒कमु॒पाव॑र्तन्त॒ एक॒योप॑ तिष्ठन्त एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधति नि॒वेश॑न-स्स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑ना॒मित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शवो॒ वसु॑ प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयन्ति ॥ 24 ॥
(ऋ॒तुभि॑ - रे॒षा- परा॑ची॒रुपा॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
पु॒रु॒ष॒मा॒त्रेण॒ वि मि॑मीते य॒ज्ञेन॒ वै पुरु॑ष॒-स्सम्मि॑तो यज्ञप॒रुषै॒वैनं॒-विँमि॑मीते॒ यावा॒-न्पुरु॑ष ऊ॒र्ध्वबा॑हु॒स्तावा᳚-न्भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्ये॑णै॒वैनं॒-विँ मि॑मीते प॒क्षी भ॑वति॒ न ह्य॑प॒क्षः पति॑तु॒-मर्ह॑त्यर॒त्निना॑ प॒क्षौ द्राघी॑याग्ंसौ भवत॒स्तस्मा᳚-त्प॒क्षप्र॑वयाग्ंसि॒ वयाग्ं॑सि व्याममा॒त्रौ प॒क्षौ च॒ पुच्छ॑-ञ्च भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑- [वी॒र्य᳚म्, वी॒र्य॑सम्मितो॒] 25
-ँवी॒र्य॑सम्मितो॒ वेणु॑ना॒ वि मि॑मीत आग्ने॒यो वै वेणुः॑ सयोनि॒त्वाय॒ यजु॑षा युनक्ति॒ यजु॑षा कृषति॒ व्यावृ॑त्त्यै षड्ग॒वेन॑ कृषति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-ङ्कृषति॒ य-द्द्वा॑दशग॒वेन॑ संवँथ्स॒रेणै॒वे यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हाद॑बिभे॒-थ्सैत-द्द्वि॑गु॒णम॑पश्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ [इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च, भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय] 26
भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय द्विगु॒ण-न्त्वा अ॒ग्नि-मुद्य॑न्तु-मर्ह॒तीत्या॑हु॒र्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ भव॑त्य॒ग्नेरुद्य॑त्या ए॒ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. य-त्प्राच॑ उथ्सृ॒जे-द्रु॒द्रायापि॑ दद्ध्या॒-द्य-द्द॑क्षि॒णा पि॒तृभ्यो॒ निधु॑वे॒द्य-त्प्र॒तीचो॒ रक्षाग्ं॑सि हन्यु॒रुदी॑च॒ उथ्सृ॑जत्ये॒षा वै दे॑वमनु॒ष्याणाग्ं॑ शा॒न्ता दि- [शा॒न्ता दिक्, तामे॒वैना॒-] 27
-क्तामे॒वैना॒-ननू-थ्सृ॑ज॒त्यथो॒ खल्वि॒मा-न्दिश॒मु-थ्सृ॑जत्य॒सौ वा आ॑दि॒त्यः प्रा॒णः प्रा॒णमे॒वैना॒-ननूथ्सृ॑जति दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तन्ते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-त्परा᳚ञ्चः प॒शवो॒ वि ति॑ष्ठन्ते प्र॒त्यञ्च॒ आ व॑र्तन्ते ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚ [ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚, कृ॒ष॒ति॒ त्रि॒वृत॑मे॒व] 28
कृषति त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे वि या॑तय॒त्योष॑धीर्वपति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽर्के᳚-ऽर्कश्ची॑यते चतुर्द॒शभि॑र्वपति स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धय-स्स॒प्ता-ऽऽर॒ण्या उ॒भयी॑षा॒मव॑रुद्ध्या॒ अन्न॑स्यान्नस्य वप॒त्यन्न॑स्या-न्न॒स्याव॑रुद्ध्यै कृ॒ष्टे व॑पति कृ॒ष्टे ह्योष॑धयः प्रति॒तिष्ठ॑न्त्यनुसी॒तं-वँ॑पति॒ प्रजा᳚त्यै द्वाद॒शसु॒ सीता॑सु वपति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॑-म्पचति॒ यद॑ग्नि॒चि- [यद॑ग्नि॒चित्, अन॑वरुद्धस्या-] 29
-दन॑वरुद्धस्या-ऽश्ञी॒यादव॑-रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत॒ ये वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रह॑य॒-स्तानि॒द्ध्मे-ऽपि॒ प्रोक्षे॒-दन॑वरुद्ध॒स्या-व॑रुद्ध्यै दि॒ग्भ्यो लो॒ष्टान्-थ्सम॑स्यति दि॒शामे॒व वी॒र्य॑मव॒रुद्ध्य॑ दि॒शां-वीँ॒र्ये᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ य-न्द्वि॒ष्या-द्यत्र॒ स स्या-त्तस्यै॑ दि॒शो लो॒ष्टमा ह॑रे॒दिष॒-मूर्ज॑म॒हमि॒त आ द॑द॒ इतीष॑मे॒वोर्ज॒-न्तस्यै॑ दि॒शो-ऽव॑ रुन्धे॒ क्षोधु॑को भवति॒ यस्तस्या᳚-न्दि॒शि भव॑त्युत्तरवे॒दिमुप॑ वपत्युत्तरवे॒द्याग् ह्य॑ग्निश्ची॒यते ऽथो॑ प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः प॒शूने॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ यज्ञप॒रुषो-ऽन॑न्तरित्यै ॥ 30 ॥
(च॒ भ॒व॒त्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑ - ँयत्कृ॒ष्टञ्चा-ऽकृ॑ष्टञ्च॒ - दिख्- सीता॑ - अग्नि॒चि - दव॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 5)
अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वय॒ इति॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ सू॒क्तग्ं सू॒क्तेनै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्नि व॑पति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे समु॒द्रं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ समु॒द्रमनु॑ प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते॒ यदे॒तेन॒ सिक॑ता नि॒ वप॑ति प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रो॑ [प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रः॑, वृ॒त्राय॒] 31
वृ॒त्राय॒ वज्र॒-म्प्राह॑र॒-थ्स त्रे॒धा व्य॑भव॒-थ्स्फ्यस्तृती॑य॒ग्ं॒ रथ॒स्तृती॑यं॒-यूँप॒स्तृती॑यं॒-येँ᳚-ऽन्तश्श॒रा अशी᳚र्यन्त॒ ता-श्शर्क॑रा अभव॒-न्तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वं-वँज्रो॒ वै शर्क॑राः प॒शुर॒ग्नि-र्यच्छर्क॑राभिर॒ग्नि-म्प॑रिमि॒नोति॒ वज्रे॑णै॒वास्मै॑ प॒शू-न्परि॑ गृह्णाति॒ तस्मा॒-द्वज्रे॑ण प॒शवः॒ परि॑गृहीता॒स्तस्मा॒-थ्स्थेया॒नस्थे॑यसो॒ नोप॑ हरते त्रिस॒प्ताभिः॑ प॒शुका॑मस्य॒ [प॒शुका॑मस्य, परि॑] 32
परि॑ मिनुया-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णाः प॒शवः॑ प्रा॒णैरे॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे त्रिण॒वाभि॒-र्भ्रातृ॑व्यवत-स्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्या॒ अप॑रिमिताभिः॒ परि॑ मिनुया॒-दप॑रिमित॒स्या-व॑रुद्ध्यै॒ य-ङ्का॒मये॑ताप॒शु-स्स्या॒दित्यप॑रिमित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒दप॑रिगृहीत ए॒वास्य॑ विषू॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॒ परा॑ सिञ्चत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ [भ॑वति, य-ङ्का॒मये॑त] 33
य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ परि॒मित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒-त्परि॑गृहीत ए॒वास्मै॑ समी॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॑ सिञ्चति पशु॒माने॒व भ॑वति सौ॒म्या व्यू॑हति॒ सोमो॒ वै रे॑तो॒धा रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति गायत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यः॑ शं॒युँ-म्बा॑र्हस्प॒त्य-म्मेधो॒ नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑श॒- [नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑शत्, सो᳚-ऽग्नेः] 34
-थ्सो᳚-ऽग्नेः कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वोदा॑यत॒ सो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्सो-ऽश्व॑स्या-वान्तरश॒फो॑-भव॒-द्यदश्व॑माक्र॒मय॑ति॒ य ए॒व मेधो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-त्तमे॒वाव॑ रुन्धे प्र॒जाप॑तिना॒-ऽग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुः प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो॒ यदश्व॑माक्र॒मय॑ति प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते पुष्करप॒र्णमुप॑ दधाति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑नि- -मे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽपा-म्पृ॒ष्ठम॒सीत्युप॑ दधात्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दुप॑ दधाति ॥ 35 ॥
(इन्द्रः॑ - प॒शुका॑मस्य - भवत्य - विश॒थ् - सयो॑निं - ँविग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 6)
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमिति॑ रु॒क्ममुप॑ दधाति॒ ब्रह्म॑मुखा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ब्रह्म॑मुखा ए॒व त-त्प्र॒जा यज॑मान-स्सृजते॒ ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमित्या॑ह॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ न पृ॑थि॒व्या-न्नान्तरि॑क्षे॒ न दि॒व्य॑ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इति॒ य-त्पृ॑थि॒व्या-ञ्चि॑न्वी॒त पृ॑थि॒वीग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्नौष॑धयो॒ न वन॒स्पत॑यः॒ [वन॒स्पत॑यः, प्र जा॑येर॒न्॒.] 36
प्र जा॑येर॒न्॒. यद॒न्तरि॑क्षे चिन्वी॒तान्तरि॑क्षग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न वयाग्ं॑सि॒ प्र जा॑येर॒न्॒. य-द्दि॒वि चि॑न्वी॒त दिवग्ं॑ शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न प॒र्जन्यो॑ वर्षेद्रु॒क्ममुप॑ दधात्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम॒मृत॑ ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ प्रजा᳚त्यै हिर॒ण्मय॒-म्पुरु॑ष॒मुप॑ दधाति यजमानलो॒कस्य॒ विधृ॑त्यै॒ यदिष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्णमनूपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः [दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः, प्राञ्च॒मुप॑ दधाति] 37
प्राञ्च॒मुप॑ दधाति दा॒धार॑ यजमानलो॒क-न्न प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधा॒त्यथो॒ खल्विष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्ण॒मनूप॑ दधाति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै द्र॒फ्सश्च॑स्क॒न्देत्य॒भि मृ॑शति॒ होत्रा᳚स्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ स्रुचा॒वुप॑ दधा॒त्याज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयी᳚-न्द॒द्ध्नः पू॒र्णा-मौदु॑बंरीमि॒यं-वैँ का᳚र्ष्मर्य॒मय्य॒सावौ-दु॑बंरी॒मे ए॒वोप॑ धत्ते [ ] 38
तू॒ष्णीमुप॑ दधाति॒ न हीमे यजु॒षा-ऽऽप्तु॒मर्ह॑ति॒ दक्षि॑णा-ङ्कार्ष्मर्य॒मयी॒-मुत्त॑रा॒मौ-दु॑म्बरी॒-न्तस्मा॑द॒स्या अ॒सावुत्त॒रा ऽऽज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयीं॒-वँज्रो॒ वा आज्यं॒-वँज्रः॑ कार्ष्म॒र्यो॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरी-म्प॒शवो॒ वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरः॑ प॒शुष्वे॒वोर्ज॑-न्दधाति पू॒र्णे उप॑ दधाति पू॒र्णे ए॒वैन॑- [पू॒र्णे ए॒वैन᳚म्, अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क] 39
म॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑तिष्ठेते वि॒राज्य॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हु॒-स्स्रुग्वै वि॒राड्य-थ्स्रुचा॑वुप॒दधा॑ति वि॒राज्ये॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते यज्ञमु॒खेय॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति यज्ञमु॒खग्ं रु॒क्मो य-द्रु॒क्मं-व्याँ॑घा॒रय॑ति यज्ञमु॒खादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति प॒ञ्चभि॒-र्व्याघा॑रयति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्त्यक्ष्ण॒याव्या घा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्र ह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 40 ॥
(वन॒स्पत॑यो- दक्षिण॒तो- ध॑त्त- एनं॒- तस्मा॑ दक्ष्ण॒या-पञ्च॑ च) (अ. 7)
स्व॒य॒मा॒तृ॒ण्णामुप॑ दधाती॒यं-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णेमामे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते प्रथ॒मेष्ट॑कोपधी॒यमा॑ना पशू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधाति स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या अ॒ग्नाव॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुरे॒ष वा [इत्या॑हुरे॒ष वै, अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो] 41
अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो यद्ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मै᳚ प्रथ॒मामिष्ट॑कां॒-यँजु॑ष्कृता॒-म्प्रय॑च्छे॒-त्ता-म्ब्रा᳚ह्म॒णश्चोप॑ दद्ध्याता-म॒ग्नावे॒व तद॒ग्नि-ञ्चि॑नुत ईश्व॒रो वा ए॒ष आर्ति॒मार्तो॒र्यो-ऽवि॑द्वा॒निष्ट॑का-मुप॒दधा॑ति॒ त्रीन्. वरा᳚-न्दद्या॒-त्त्रयो॒ वै प्रा॒णाः प्रा॒णाना॒ग्॒ स्पृत्यै॒ द्वावे॒व देयौ॒ द्वौ हि प्रा॒णावेक॑ ए॒व देय॒ एको॒ हि प्रा॒णः प॒शु- [प्रा॒णः प॒शुः, वा ए॒ष यद॒ग्निर्न] 42
-र्वा ए॒ष यद॒ग्निर्न खलु॒ वै प॒शव॒ आय॑वसे रमन्ते दूर्वेष्ट॒कामुप॑ दधाति पशू॒ना-न्धृत्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॒न्तीत्या॑ह॒ काण्डे॑नकाण्डेन॒ ह्ये॑षा प्र॑ति॒तिष्ठ॑त्ये॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॒ चेत्या॑ह साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ देवल॒क्ष्मं-वैँ त्र्या॑लिखि॒ता तामुत्त॑रलक्ष्माण-न्दे॒वा उपा॑दध॒ता-ध॑रलक्ष्माण॒-मसु॑रा॒ य- [यम्, का॒मये॑त॒] 43
-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्युत्त॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्वसी॑याने॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्यध॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्यादसुरयो॒नि-मे॒वैन॒मनु॒ परा॑ भावयति॒ पापी॑या-न्भवति त्र्यालिखि॒ता भ॑वती॒मे वै लो॒कास्त्र्या॑लिखि॒तैभ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒तः पु॑रो॒डाशः॑ कू॒र्मो भू॒त्वा-ऽनु॒ प्रास॑र्प॒- [प्रास॑र्पत्, य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒] 44
-द्य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒ यथा᳚ क्षेत्र॒विदञ्ज॑सा॒ नय॑त्ये॒वमे॒वैन॑-ङ्कू॒र्म-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा नयति॒ मेधो॒ वा ए॒ष प॑शू॒नां-यँ-त्कू॒र्मो य-त्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ स्वमे॒व मेध॒-म्पश्य॑न्तः प॒शव॒ उप॑ तिष्ठन्ते श्मशा॒नं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यन्मृ॒ताना᳚-म्पशू॒नाग्ं शी॒र्॒षाण्यु॑पधी॒यन्ते॒ यज्जीव॑न्त-ङ्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ तेनाश्म॑शानचिद्वास्त॒व्यो॑ वा ए॒ष य- [ए॒ष यत्, कू॒र्मो मधु॒] 45
-त्कू॒र्मो मधु॒ वाता॑ ऋताय॒त इति॑ द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा॒भ्य॑नक्ति स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-ङ्ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा᳚ भ्य॒नक्त्यु॒भय॒स्या ऽव॑रुद्ध्यै म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न॒ इत्या॑हा॒ ऽऽभ्यामे॒वैन॑मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ प्राञ्च॒मुप॑ दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॒मुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, पु॒रस्ता᳚-] 46
-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ प॒शवो॒ मेध॒मुप॑ तिष्ठन्ते॒ यो वा अप॑नाभिम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यज॑मानस्य॒ नाभि॒मनु॒ प्रवि॑शति॒ स ए॑नमीश्व॒रो हिग्ंसि॑तोरु॒लूख॑ल॒मुप॑ दधात्ये॒षा वा अ॒ग्नेर्नाभि॒-स्सना॑भिमे॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते हिग्ं॑साया॒ औदु॑म्बर-म्भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जत॒ इय॑-द्भवति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑त॒मव॑ ह॒न्त्यन्न॑मे॒वाक॑-र्वैष्ण॒व्यर्चोप॑ दधाति॒ विष्णु॒र्वै य॒ज्ञो वै᳚ष्ण॒वा वन॒स्पत॑यो य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 47 ॥
(ए॒ष वै - प॒शु - र्य - म॑सर्प - दे॒ष यत् - तस्मा॒त् - तस्मा᳚थ् - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)
ए॒षां-वाँ ए॒तल्लो॒काना॒-ञ्ज्योति॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँदु॒खा यदु॒खा-मु॑प॒दधा᳚त्ये॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ ज्योति॒रव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मै॒ ज्योति॑र्दधाति॒ तस्मा᳚न्मद्ध्य॒तो ज्योति॒रुपा᳚-ऽऽस्महे॒ सिक॑ताभिः पूरयत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ क्षोधु॑क-स्स्या॒-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑ [-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑, द॒द्ध्या॒-त्क्षोधु॑क] 48
दद्ध्या॒-त्क्षोधु॑क ए॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॒ता-नु॑पदस्य॒-दन्न॑मद्या॒दिति॑ पू॒र्णा-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒दनु॑पदस्य-दे॒वान्न॑मत्ति स॒हस्रं॒-वैँ प्रति॒ पुरु॑षः पशू॒नां-यँ॑च्छति स॒हस्र॑म॒न्ये प॒शवो॒ मद्ध्ये॑ पुरुषशी॒र्॒षमुप॑ दधाति सवीर्य॒त्वायो॒-खाया॒मपि॑ दधाति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयति॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षम॒मृत॒-ङ्खलु॒ वै प्रा॒णा [वै प्रा॒णाः, अ॒मृत॒ग्ं॒] 49
अ॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्प्रा॒णेषु॑ हिरण्यश॒ल्का-न्प्रत्य॑स्यति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयि॒त्वा प्रा॒णै-स्सम॑र्धयति द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पूरयति मध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ शृतात॒ङ्क्ये॑न मेद्ध्य॒त्वाय॑ ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पू॒रय॑त्यु॒भय॒स्या-व॑रुद्ध्यै पशुशी॒र्॒षाण्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै प॑शुशी॒र्॒षाणि॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ [-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑, वि॒षू॒चीना॑नि॒] 50
विषू॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्विषू॑च ए॒वास्मा᳚-त्प॒शू-न्द॑धात्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ समी॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या-थ्स॒मीच॑ ए॒वास्मै॑ प॒शू-न्द॑धाति पशु॒माने॒व भ॑वति पु॒रस्ता᳚-त्प्रती॒चीन॒मश्व॒स्योप॑ दधाति प॒श्चा-त्प्रा॒चीन॑मृष॒भस्या-प॑शवो॒ वा अ॒न्ये गो॑ अ॒श्वेभ्यः॑ प॒शवो॑ गो अ॒श्वाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्ये॒-ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ [प॒शवः॑, द्वि॒पाद॑श्च॒] 51
द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. वा ए॒तद॒ग्नौ प्रद॑धाति॒ य-त्प॑शुशी॒र्॒षाण्यु॑प॒-दधा᳚त्य॒-मुमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशा॒मीत्या॑ह ग्रा॒म्येभ्य॑ ए॒व प॒शुभ्य॑ आर॒ण्या-न्प॒शूञ्छुच॒मनूथ्सृ॑जति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता-स्स॑र्पशी॒र्॒षमुप॑ दधाति॒ यैव स॒र्पे त्विषि॒स्तामे॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ [-ऽव॑ रुन्धे, य-थ्स॑मी॒चीन॑-] 52
य-थ्स॑मी॒चीन॑--म्पशुशी॒र्॒षैरु॑प द॒द्ध्या-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शू-न्दग्ंशु॑का-स्स्यु॒र्य-द्वि॑षू॒चीन॑-मार॒ण्यान्. यजु॑रे॒व व॑दे॒दव॒ ता-न्त्विषिग्ं॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानथो॒ खलू॑प॒धेय॑मे॒व यदु॑प॒दधा॑ति॒ तेन॒ ता-न्त्विषि॒मव॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे य-द्यजु॒र्वद॑ति॒ तेन॑ शा॒न्तम् ॥ 53 ॥
(ऊ॒नान्तस्योप॑ - प्रा॒णाः - स्या॒दिति॒ - वै प॒शवो॑ - रुन्धे॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्योनिः॒ खलु॒ वा ए॒षा प॒शोर्वि क्रि॑यते॒ य-त्प्रा॒चीन॑मैष्ट॒का-द्यजुः॑ क्रि॒यते॒ रेतो॑-ऽप॒स्या॑ अप॒स्या॑ उप॑ दधाति॒ योना॑वे॒व रेतो॑ दधाति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्ताः᳚ प॒शवः॑ प॒शूने॒वास्मै॒ प्रज॑नयति॒ पञ्च॑ दक्षिण॒तो वज्रो॒ वा अ॑प॒स्या॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ पञ्च॑ प॒श्चा- [पञ्च॑ प॒श्चात्, प्राची॒रुप॑ दधाति] 54
-त्प्राची॒रुप॑ दधाति प॒श्चाद्वै प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प॒श्चादे॒वास्मै᳚ प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ दधाति॒ पञ्च॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒तीची॒रुप॑ दधाति॒ पञ्च॑ प॒श्चा-त्प्राची॒स्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते॒ पञ्चो᳚त्तर॒त श्छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शवो॒ वै छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शूने॒व प्रजा॑ता॒न्-थ्स्वमा॒यत॑नम॒भि पर्यू॑हत इ॒यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हा-द॑बिभे॒-थ्सैता [-द॑बिभे॒-थ्सैताः, अ॒प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता] 55
अ॑प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्नात्य॑दह॒-द्यद॑प॒स्या॑ उप॒दधा᳚त्य॒स्या अन॑तिदाहायो॒वाच॑ हे॒यमद॒दि-थ्स ब्रह्म॒णा-ऽन्नं॒-यँस्यै॒ता उ॑पधी॒यान्तै॒ य उ॑ चैना ए॒वंवेँ द॒दिति॑ प्राण॒भृत॒ उप॑ दधाति॒ रेत॑स्ये॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा॒-द्वद॑-न्प्रा॒ण-न्पश्य॑ञ्छृ॒ण्व-न्प॒शुर्जा॑यते॒ ऽय-म्पु॒रो [-ऽय-म्पु॒रः, भुव॒ इति॑] 56
भुव॒ इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति प्रा॒णमे॒वैताभि॑-र्दाधारा॒-ऽय-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॒र्मेति॑ दक्षिण॒तो मन॑ ए॒वैताभि॑र्दाधारा॒य-म्प॒श्चा-द्वि॒श्वव्य॑चा॒ इति॑ प॒श्चा-च्चक्षु॑रे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒द-मु॑त्त॒रा-थ्सुव॒रित्यु॑त्तर॒त-श्श्रोत्र॑मे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒यमु॒परि॑ म॒तिरित्यु॒परि॑ष्टा॒-द्वाच॑मे॒वैताभि॑-र्दाधार॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒यो [सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒या, उप॑ दधाति॒] 57
-प॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ याः प्राची॒स्ताभि॒-र्वसि॑ष्ठ आर्ध्नो॒द्या द॑क्षि॒णा ताभि॑र्भ॒रद्वा॑जो॒ याः प्र॒तीची॒स्ताभि॑ र्वि॒श्वामि॑त्रो॒ या उदी॑ची॒स्ताभि॑-र्ज॒मद॑ग्नि॒र्या ऊ॒र्ध्वास्ताभि॑-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ य ए॒वमे॒तासा॒मृद्धिं॒-वेँद॒र्ध्नोत्ये॒व य आ॑सामे॒व-म्ब॒न्धुतां॒-वेँद॒ बन्धु॑मा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-ङ्कॢप्तिं॒-वेँद॒ कल्प॑ते- [कल्प॑ते, अ॒स्मै॒ य आ॑सामे॒व-] 58
-ऽस्मै॒ य आ॑सामे॒व-मा॒यत॑नं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-म्प्र॑ति॒ष्ठां-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति प्राण॒भृत॑ उप॒धाय॑ सं॒यँत॒ उप॑ दधाति प्रा॒णाने॒वा ऽस्मि॑-न्धि॒त्वा सं॒यँद्भि॒-स्संयँ॑च्छति॒ त-थ्सं॒यँताग्ं॑ संयँ॒त्त्वमथो᳚ प्रा॒ण ए॒वापा॒न-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-त्प्राणापा॒नौ स-ञ्च॑रतो॒ विषू॑ची॒रुप॑ दधाति॒ तस्मा॒-द्विष्व॑ञ्चौ प्राणापा॒नौ यद्वा अ॒ग्नेरसं॑यँत॒- [अ॒ग्नेरसं॑यँतम्, असु॑वर्ग्यमस्य॒] 59
-मसु॑वर्ग्यमस्य॒ त-थ्सु॑व॒र्ग्यो᳚-ऽग्निर्य-थ्सं॒यँत॑ उप॒ दधा॑ति॒ समे॒वैनं॑-यँच्छति उव॒र्ग्य॑मे॒वाक॒ -स्त्र्यवि॒र्वयः॑ कृ॒तमया॑ना॒मित्या॑ह॒ वयो॑भिरे॒वाया॒नव॑ रु॒न्धे ऽयै॒र्वयाग्ं॑सि स॒र्वतो॑ वायु॒मती᳚र्भवन्ति॒ तस्मा॑द॒यग्ं स॒र्वतः॑ पवते ॥ 60 ॥
(प॒श्चा - दे॒ताः - पु॒रो᳚ - ऽक्ष्ण॒या - कल्प॒ते - ऽसं॑-यँतं॒ - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 10)
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टु-ब्जग॑त्यनु॒ष्टु-क्प॒ङ्क्त्या॑ स॒ह । बृ॒ह॒त्यु॑ष्णिहा॑ क॒कु-थ्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ द्वि॒पदा॒ या चतु॑ष्पदा त्रि॒पदा॒ याच॒ षट्प॑दा । सछ॑न्दा॒ या च॒ विच्छ॑न्दा-स्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ म॒हाना᳚म्नी रे॒वत॑यो॒ विश्वा॒ आशाः᳚ प्र॒सूव॑रीः । मेघ्या॑ वि॒द्युतो॒ वाचः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ र॒ज॒ता हरि॑णी॒-स्सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः । अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ नारी᳚- [नारीः᳚, ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒] 61
-स्ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒ विचि॑न्वन्तु मनी॒षया᳚ । दे॒वाना॒-म्पत्नी॒र्दिशः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑-ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं-विँ॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षा-ङ्कृणुत॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्॒हिषो॒ नमो॑वृक्ति॒-न्नज॒ग्मुः ॥ 62 ॥
(नारी᳚ - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 11)
कस्त्वा᳚ च्छ्यति॒ कस्त्वा॒ वि शा᳚स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शिम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः ॥ ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒धा परुः॑ शमि॒तारो॒ विशा॑सतु । सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ धाय॑सा॒ शिमी॑भि-श्शिम्यन्तु त्वा ॥ दैव्या॑ अद्ध्व॒र्यव॑स्त्वा॒ च्छ्यन्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ शिमाः᳚ कृण्वन्तु॒ शिम्य॑न्तः ॥ अ॒र्ध॒मा॒साः परूग्ं॑षि ते॒ मासा᳚-श्छ्यन्तु॒ शिम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टग्ं [म॒रुतो॒ विलि॑ष्टम्, सू॒द॒य॒न्तु॒ ते॒ ।] 63
सूदयन्तु ते ॥ पृ॒थि॒वी ते॒ ऽन्तरि॑क्षेण वा॒युश्छि॒द्र-म्भि॑षज्यतु । द्यौस्ते॒ नक्ष॑त्रै-स्स॒ह रू॒प-ङ्कृ॑णोतु साधु॒या ॥ श-न्ते॒ परे᳚भ्यो॒ गात्रे᳚भ्य॒-श्शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒-श्शमु॑ ते त॒नुवे॑ भुवत् ॥ 64 ॥
(विलि॑ष्टं - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 12)
(विष्णु॑मुखा॒ - अन्न॑पते॒ - याव॑ती॒ - वि वै - पु॑रुषमा॒त्रेणा - ऽग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ - ब्रह्म॑ जज्ञा॒नग्ग् - स्व॑यमातृ॒ण्णा - मे॒षां-वैँ - प॒शु - र्गा॑य॒त्री - कस्त्वा॒ - द्वाद॑श )
(विष्णु॑मुखा॒ - अप॑चितिमा॒न्॒ - वि वा ए॒ता - वग्ने॒ तव॑ - स्वयमातृ॒ण्णां - ँवि॑षू॒चीना॑नि - गाय॒त्री - चतु॑ष्षष्टिः)
(विष्णु॑मुखा, स्त॒नुवे॑ भुवत्)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.