Vishnu

ਨਾਰਾਯਣੀਯਂ ਦਸ਼ਕ 13 - ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍षਵਧਮ੍

Narayaniyam Dashaka 13 - Hiranyakshavadham

🖋️ Gurmukhi script
📄 Download PDF
ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍षਂ ਤਾਵਦ੍ਵਰਦ ਭਵਦਨ੍ਵੇषਣਪਰਂ
ਚਰਨ੍ਤਂ ਸਾਂਵਰ੍ਤੇ ਪਯਸਿ ਨਿਜਜਙ੍ਘਾਪਰਿਮਿਤੇ ।
ਭਵਦ੍ਭਕ੍ਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਕਪਟਪਟੁਧੀਰ੍ਨਾਰਦਮੁਨਿਃ
ਸ਼ਨੈਰੂਚੇ ਨਨ੍ਦਨ੍ ਦਨੁਜਮਪਿ ਨਿਨ੍ਦਂਸ੍ਤਵ ਬਲਮ੍ ॥1॥
ਸ ਮਾਯਾਵੀ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਹਰਤਿ ਭਵਦੀਯਾਂ ਵਸੁਮਤੀਂ
ਪ੍ਰਭੋ ਕष੍ਟਂ ਕष੍ਟਂ ਕਿਮਿਦਮਿਤਿ ਤੇਨਾਭਿਗਦਿਤਃ ।
ਨਦਨ੍ ਕ੍ਵਾਸੌ ਕ੍ਵਾਸਵਿਤਿ ਸ ਮੁਨਿਨਾ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਪਥੋ
ਭਵਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪਦ੍ਧਰਣਿਧਰਮੁਦ੍ਯਨ੍ਤਮੁਦਕਾਤ੍ ॥2॥
ਅਹੋ ਆਰਣ੍ਯੋऽਯਂ ਮृਗ ਇਤਿ ਹਸਨ੍ਤਂ ਬਹੁਤਰੈ-
ਰ੍ਦੁਰੁਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤਂ ਦਿਤਿਸੁਤਮਵਜ੍ਞਾਯ ਭਗਵਨ੍ ।
ਮਹੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਸ਼ਿਰਸਿ ਚਕਿਤਾਂ ਸ੍ਵੇਨ ਮਹਸਾ
ਪਯੋਧਾਵਾਧਾਯ ਪ੍ਰਸਭਮੁਦਯੁਙ੍ਕ੍ਥਾ ਮृਧਵਿਧੌ ॥3॥
ਗਦਾਪਾਣੌ ਦੈਤ੍ਯੇ ਤ੍ਵਮਪਿ ਹਿ ਗृਹੀਤੋਨ੍ਨਤਗਦੋ
ਨਿਯੁਦ੍ਧੇਨ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ ਘਟਘਟਰਵੋਦ੍ਘੁष੍ਟਵਿਯਤਾ ।
ਰਣਾਲੋਕੌਤ੍ਸੁਕ੍ਯਾਨ੍ਮਿਲਤਿ ਸੁਰਸਙ੍ਘੇ ਦ੍ਰੁਤਮਮੁਂ
ਨਿਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਥਮਮਿਤਿ ਧਾਤ੍ਰਾ ਜਗਦਿषੇ ॥4॥
ਗਦੋਨ੍ਮਰ੍ਦੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਵ ਖਲੁ ਗਦਾਯਾਂ ਦਿਤਿਭੁਵੋ
ਗਦਾਘਾਤਾਦ੍ਭੂਮੌ ਝਟਿਤਿ ਪਤਿਤਾਯਾਮਹਹ! ਭੋਃ ।
ਮृਦੁਸ੍ਮੇਰਾਸ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦਨੁਜਕੁਲਨਿਰ੍ਮੂਲਨਚਣਂ
ਮਹਾਚਕ੍ਰਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਕਰਭੁਵਿ ਦਧਾਨੋ ਰੁਰੁਚਿषੇ ॥5॥
ਤਤਃ ਸ਼ੂਲਂ ਕਾਲਪ੍ਰਤਿਮਰੁषਿ ਦੈਤ੍ਯੇ ਵਿਸृਜਤਿ
ਤ੍ਵਯਿ ਛਿਨ੍ਦਤ੍ਯੇਨਤ੍ ਕਰਕਲਿਤਚਕ੍ਰਪ੍ਰਹਰਣਾਤ੍ ।
ਸਮਾਰੁष੍ਟੋ ਮੁष੍ਟ੍ਯਾ ਸ ਖਲੁ ਵਿਤੁਦਂਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਤਨੋਤ੍
ਗਲਨ੍ਮਾਯੇ ਮਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਕਿਲ ਜਗਨ੍ਮੋਹਨਕਰੀਃ ॥6॥
ਭਵਚ੍ਚਕ੍ਰਜ੍ਯੋਤਿष੍ਕਣਲਵਨਿਪਾਤੇਨ ਵਿਧੁਤੇ
ਤਤੋ ਮਾਯਾਚਕ੍ਰੇ ਵਿਤਤਘਨਰੋषਾਨ੍ਧਮਨਸਮ੍ ।
ਗਰਿष੍ਠਾਭਿਰ੍ਮੁष੍ਟਿਪ੍ਰਹृਤਿਭਿਰਭਿਘ੍ਨਨ੍ਤਮਸੁਰਂ
ਸ੍ਵਪਾਦਾਙ੍ਗੁष੍ਠੇਨ ਸ਼੍ਰਵਣਪਦਮੂਲੇ ਨਿਰਵਧੀਃ ॥7॥
ਮਹਾਕਾਯਃ ਸੋ॓ऽਯਂ ਤਵ ਚਰਣਪਾਤਪ੍ਰਮਥਿਤੋ
ਗਲਦ੍ਰਕ੍ਤੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦਪਤਦृषਿਭਿਃ ਸ਼੍ਲਾਘਿਤਹਤਿਃ ।
ਤਦਾ ਤ੍ਵਾਮੁਦ੍ਦਾਮਪ੍ਰਮਦਭਰਵਿਦ੍ਯੋਤਿਹृਦਯਾ
ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਾਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਰਨੁਵਨ੍ਨਧ੍ਵਰਤਨੁਮ੍ ॥8॥
ਤ੍ਵਚਿ ਛਨ੍ਦੋ ਰੋਮਸ੍ਵਪਿ ਕੁਸ਼ਗਣਸ਼੍ਚਕ੍षੁषਿ ਘृਤਂ
ਚਤੁਰ੍ਹੋਤਾਰੋऽਙ੍ਘ੍ਰੌ ਸ੍ਰੁਗਪਿ ਵਦਨੇ ਚੋਦਰ ਇਡਾ ।
ਗ੍ਰਹਾ ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਂ ਤੇ ਪਰਪੁਰੁष ਕਰ੍ਣੇ ਚ ਚਮਸਾ
ਵਿਭੋ ਸੋਮੋ ਵੀਰ੍ਯਂ ਵਰਦ ਗਲਦੇਸ਼ੇऽਪ੍ਯੁਪਸਦਃ ॥9॥
ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿਸ੍ਤਵਨਮੁਖਰੈਰ੍ਮੋਦਿਤਮਨਾ
ਮਹੀਯਸ੍ਯਾ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਮਲਤਰਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਵਿਲਸਨ੍ ।
ਸ੍ਵਧਿष੍ਣ੍ਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਖਰਸਵਿਹਾਰੀ ਮਧੁਰਿਪੋ
ਨਿਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾ ਰੋਗਂ ਮੇ ਸਕਲਮਪਿ ਵਾਤਾਲਯਪਤੇ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
hiraṇyākṣaṃ tāvadvarada bhavadanveṣaṇaparaṃ
carantaṃ sāṃvarte payasi nijajaṅghāparimite |
bhavadbhakto gatvā kapaṭapaṭudhīrnāradamuniḥ
śanairūce nandan danujamapi nindaṃstava balam ||1||
sa māyāvī viṣṇurharati bhavadīyāṃ vasumatīṃ
prabho kaṣṭaṃ kaṣṭaṃ kimidamiti tenābhigaditaḥ |
nadan kvāsau kvāsaviti sa muninā darśitapatho
bhavantaṃ samprāpaddharaṇidharamudyantamudakāt ||2||
aho āraṇyo'yaṃ mṛga iti hasantaṃ bahutarai-
rduruktairvidhyantaṃ ditisutamavajñāya bhagavan |
mahīṃ dṛṣṭvā daṃṣṭrāśirasi cakitāṃ svena mahasā
payodhāvādhāya prasabhamudayuṅkthā mṛdhavidhau ||3||
gadāpāṇau daitye tvamapi hi gṛhītonnatagado
niyuddhena krīḍan ghaṭaghaṭaravodghuṣṭaviyatā |
raṇālokautsukyānmilati surasaṅghe drutamamuṃ
nirundhyāḥ sandhyātaḥ prathamamiti dhātrā jagadiṣe ||4||
gadonmarde tasmiṃstava khalu gadāyāṃ ditibhuvo
gadāghātādbhūmau jhaṭiti patitāyāmahaha! bhoḥ |
mṛdusmerāsyastvaṃ danujakulanirmūlanacaṇaṃ
mahācakraṃ smṛtvā karabhuvi dadhāno ruruciṣe ||5||
tataḥ śūlaṃ kālapratimaruṣi daitye visṛjati
tvayi chindatyenat karakalitacakrapraharaṇāt |
samāruṣṭo muṣṭyā sa khalu vitudaṃstvāṃ samatanot
galanmāye māyāstvayi kila jaganmohanakarīḥ ||6||
bhavaccakrajyotiṣkaṇalavanipātena vidhute
tato māyācakre vitataghanaroṣāndhamanasam |
gariṣṭhābhirmuṣṭiprahṛtibhirabhighnantamasuraṃ
svapādāṅguṣṭhena śravaṇapadamūle niravadhīḥ ||7||
mahākāyaḥ so॓'yaṃ tava caraṇapātapramathito
galadrakto vaktrādapatadṛṣibhiḥ ślāghitahatiḥ |
tadā tvāmuddāmapramadabharavidyotihṛdayā
munīndrāḥ sāndrābhiḥ stutibhiranuvannadhvaratanum ||8||
tvaci chando romasvapi kuśagaṇaścakṣuṣi ghṛtaṃ
caturhotāro'ṅghrau srugapi vadane codara iḍā |
grahā jihvāyāṃ te parapuruṣa karṇe ca camasā
vibho somo vīryaṃ varada galadeśe'pyupasadaḥ ||9||
munīndrairityādistavanamukharairmoditamanā
mahīyasyā mūrtyā vimalatarakīrtyā ca vilasan |
svadhiṣṇyaṃ samprāptaḥ sukharasavihārī madhuripo
nirundhyā rogaṃ me sakalamapi vātālayapate ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
हिरण्याक्षं तावद्वरद भवदन्वेषणपरं
चरन्तं सांवर्ते पयसि निजजङ्घापरिमिते ।
भवद्भक्तो गत्वा कपटपटुधीर्नारदमुनिः
शनैरूचे नन्दन् दनुजमपि निन्दंस्तव बलम् ॥1॥
स मायावी विष्णुर्हरति भवदीयां वसुमतीं
प्रभो कष्टं कष्टं किमिदमिति तेनाभिगदितः ।
नदन् क्वासौ क्वासविति स मुनिना दर्शितपथो
भवन्तं सम्प्रापद्धरणिधरमुद्यन्तमुदकात् ॥2॥
अहो आरण्योऽयं मृग इति हसन्तं बहुतरै-
र्दुरुक्तैर्विध्यन्तं दितिसुतमवज्ञाय भगवन् ।
महीं दृष्ट्वा दंष्ट्राशिरसि चकितां स्वेन महसा
पयोधावाधाय प्रसभमुदयुङ्क्था मृधविधौ ॥3॥
गदापाणौ दैत्ये त्वमपि हि गृहीतोन्नतगदो
नियुद्धेन क्रीडन् घटघटरवोद्घुष्टवियता ।
रणालोकौत्सुक्यान्मिलति सुरसङ्घे द्रुतममुं
निरुन्ध्याः सन्ध्यातः प्रथममिति धात्रा जगदिषे ॥4॥
गदोन्मर्दे तस्मिंस्तव खलु गदायां दितिभुवो
गदाघाताद्भूमौ झटिति पतितायामहह! भोः ।
मृदुस्मेरास्यस्त्वं दनुजकुलनिर्मूलनचणं
महाचक्रं स्मृत्वा करभुवि दधानो रुरुचिषे ॥5॥
ततः शूलं कालप्रतिमरुषि दैत्ये विसृजति
त्वयि छिन्दत्येनत् करकलितचक्रप्रहरणात् ।
समारुष्टो मुष्ट्या स खलु वितुदंस्त्वां समतनोत्
गलन्माये मायास्त्वयि किल जगन्मोहनकरीः ॥6॥
भवच्चक्रज्योतिष्कणलवनिपातेन विधुते
ततो मायाचक्रे विततघनरोषान्धमनसम् ।
गरिष्ठाभिर्मुष्टिप्रहृतिभिरभिघ्नन्तमसुरं
स्वपादाङ्गुष्ठेन श्रवणपदमूले निरवधीः ॥7॥
महाकायः सो॓ऽयं तव चरणपातप्रमथितो
गलद्रक्तो वक्त्रादपतदृषिभिः श्लाघितहतिः ।
तदा त्वामुद्दामप्रमदभरविद्योतिहृदया
मुनीन्द्राः सान्द्राभिः स्तुतिभिरनुवन्नध्वरतनुम् ॥8॥
त्वचि छन्दो रोमस्वपि कुशगणश्चक्षुषि घृतं
चतुर्होतारोऽङ्घ्रौ स्रुगपि वदने चोदर इडा ।
ग्रहा जिह्वायां ते परपुरुष कर्णे च चमसा
विभो सोमो वीर्यं वरद गलदेशेऽप्युपसदः ॥9॥
मुनीन्द्रैरित्यादिस्तवनमुखरैर्मोदितमना
महीयस्या मूर्त्या विमलतरकीर्त्या च विलसन् ।
स्वधिष्ण्यं सम्प्राप्तः सुखरसविहारी मधुरिपो
निरुन्ध्या रोगं मे सकलमपि वातालयपते ॥10॥
hiraṇyākṣaṃ tāvadvarada bhavadanveṣaṇaparaṃ
carantaṃ sāṃvarte payasi nijajaṅghāparimite |
bhavadbhakto gatvā kapaṭapaṭudhīrnāradamuniḥ
śanairūce nandan danujamapi nindaṃstava balam ||1||
sa māyāvī viṣṇurharati bhavadīyāṃ vasumatīṃ
prabho kaṣṭaṃ kaṣṭaṃ kimidamiti tenābhigaditaḥ |
nadan kvāsau kvāsaviti sa muninā darśitapatho
bhavantaṃ samprāpaddharaṇidharamudyantamudakāt ||2||
aho āraṇyo'yaṃ mṛga iti hasantaṃ bahutarai-
rduruktairvidhyantaṃ ditisutamavajñāya bhagavan |
mahīṃ dṛṣṭvā daṃṣṭrāśirasi cakitāṃ svena mahasā
payodhāvādhāya prasabhamudayuṅkthā mṛdhavidhau ||3||
gadāpāṇau daitye tvamapi hi gṛhītonnatagado
niyuddhena krīḍan ghaṭaghaṭaravodghuṣṭaviyatā |
raṇālokautsukyānmilati surasaṅghe drutamamuṃ
nirundhyāḥ sandhyātaḥ prathamamiti dhātrā jagadiṣe ||4||
gadonmarde tasmiṃstava khalu gadāyāṃ ditibhuvo
gadāghātādbhūmau jhaṭiti patitāyāmahaha! bhoḥ |
mṛdusmerāsyastvaṃ danujakulanirmūlanacaṇaṃ
mahācakraṃ smṛtvā karabhuvi dadhāno ruruciṣe ||5||
tataḥ śūlaṃ kālapratimaruṣi daitye visṛjati
tvayi chindatyenat karakalitacakrapraharaṇāt |
samāruṣṭo muṣṭyā sa khalu vitudaṃstvāṃ samatanot
galanmāye māyāstvayi kila jaganmohanakarīḥ ||6||
bhavaccakrajyotiṣkaṇalavanipātena vidhute
tato māyācakre vitataghanaroṣāndhamanasam |
gariṣṭhābhirmuṣṭiprahṛtibhirabhighnantamasuraṃ
svapādāṅguṣṭhena śravaṇapadamūle niravadhīḥ ||7||
mahākāyaḥ so॓'yaṃ tava caraṇapātapramathito
galadrakto vaktrādapatadṛṣibhiḥ ślāghitahatiḥ |
tadā tvāmuddāmapramadabharavidyotihṛdayā
munīndrāḥ sāndrābhiḥ stutibhiranuvannadhvaratanum ||8||
tvaci chando romasvapi kuśagaṇaścakṣuṣi ghṛtaṃ
caturhotāro'ṅghrau srugapi vadane codara iḍā |
grahā jihvāyāṃ te parapuruṣa karṇe ca camasā
vibho somo vīryaṃ varada galadeśe'pyupasadaḥ ||9||
munīndrairityādistavanamukharairmoditamanā
mahīyasyā mūrtyā vimalatarakīrtyā ca vilasan |
svadhiṣṇyaṃ samprāptaḥ sukharasavihārī madhuripo
nirundhyā rogaṃ me sakalamapi vātālayapate ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in