Narayaniyam Dashaka 35 - Shriramavataram-2 — Gurmukhi Script

ਨੀਤਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੈਤ੍ਰੀਂ ਤਦਨੁ ਹਨੁਮਤਾ ਦੁਨ੍ਦੁਭੇਃ ਕਾਯਮੁਚ੍ਚੈਃ

ਕ੍षਿਪ੍ਤ੍ਵਾਙ੍ਗੁष੍ਠੇਨ ਭੂਯੋ ਲੁਲੁਵਿਥ ਯੁਗਪਤ੍ ਪਤ੍ਰਿਣਾ ਸਪ੍ਤ ਸਾਲਾਨ੍ ।

ਹਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਘਾਤੋਦ੍ਯਤਮਤੁਲਬਲਂ ਬਾਲਿਨਂ ਵ੍ਯਾਜਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ

ਵਰ੍षਾਵੇਲਾਮਨੈषੀਰ੍ਵਿਰਹਤਰਲਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਤਙ੍ਗਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਤੇ ॥1॥

ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣਾਨੁਜੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਭਯਮਭਿਯਤਾ ਵ੍ਯੂਹਿਤਾਂ ਵਾਹਿਨੀਂ ਤਾ-

ਮृਕ੍षਾਣਾਂ ਵੀਕ੍ष੍ਯ ਦਿਕ੍षੁ ਦ੍ਰੁਤਮਥ ਦਯਿਤਾਮਾਰ੍ਗਣਾਯਾਵਨਮ੍ਰਾਮ੍ ।

ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਂ ਚਾਙ੍ਗੁਲੀਯਂ ਪਵਨਸੁਤਕਰੇ ਪ੍ਰਾਦਿਸ਼ੋ ਮੋਦਸ਼ਾਲੀ

ਮਾਰ੍ਗੇ ਮਾਰ੍ਗੇ ਮਮਾਰ੍ਗੇ ਕਪਿਭਿਰਪਿ ਤਦਾ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਪ੍ਰਯਾਸੈਃ ॥2॥

ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾਕਰ੍ਣਨੋਦ੍ਯਦ੍ਗਰੁਦੁਰੁਜਵਸਮ੍ਪਾਤਿਸਮ੍ਪਾਤਿਵਾਕ੍ਯ-

ਪ੍ਰੋਤ੍ਤੀਰ੍ਣਾਰ੍ਣੋਧਿਰਨ੍ਤਰ੍ਨਗਰਿ ਜਨਕਜਾਂ ਵੀਕ੍ष੍ਯ ਦਤ੍ਵਾਙ੍ਗੁਲੀਯਮ੍ ।

ਪ੍ਰਕ੍षੁਦ੍ਯੋਦ੍ਯਾਨਮਕ੍षਕ੍षਪਣਚਣਰਣਃ ਸੋਢਬਨ੍ਧੋ ਦਸ਼ਾਸ੍ਯਂ

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਲੁष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਲਙ੍ਕਾਂ ਝਟਿਤਿ ਸ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਮੌਲਿਰਤ੍ਨਂ ਦਦੌ ਤੇ ॥3॥

ਤ੍ਵਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਙ੍ਗਦਾਦਿਪ੍ਰਬਲਕਪਿਚਮੂਚਕ੍ਰਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਭੂਮੀ-

ਚਕ੍ਰੋऽਭਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਪਾਰੇਜਲਧਿ ਨਿਸ਼ਿਚਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨੁਜਾਸ਼੍ਰੀਯਮਾਣਃ ।

ਤਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਾਰ੍ਤਾਂ ਰਹਸਿ ਨਿਸ਼ਮਯਨ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਪਾਰ੍ਥ੍ਯਰੋष-

ਪ੍ਰਾਸ੍ਤਾਗ੍ਨੇਯਾਸ੍ਤ੍ਰਤੇਜਸ੍ਤ੍ਰਸਦੁਦਧਿਗਿਰਾ ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍ ਮਧ੍ਯਮਾਰ੍ਗਮ੍ ॥4॥

ਕੀਸ਼ੈਰਾਸ਼ਾਨ੍ਤਰੋਪਾਹृਤਗਿਰਿਨਿਕਰੈਃ ਸੇਤੁਮਾਧਾਪ੍ਯ ਯਾਤੋ

ਯਾਤੂਨ੍ਯਾਮਰ੍ਦ੍ਯ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਨਖਸ਼ਿਖਰਿਸ਼ਿਲਾਸਾਲਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯੈਃ ।

ਵ੍ਯਾਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸਾਨੁਜਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਰਭੁਵਿ ਪਰਂ ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਸ਼ਕ੍ਰਜੇਤ੍ਰਾ

ਵੇਗਾਨ੍ਨਾਗਾਸ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧਃ ਪਤਗਪਤਿਗਰੁਨ੍ਮਾਰੁਤੈਰ੍ਮੋਚਿਤੋऽਭੂਃ ॥5॥

ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਹृਤਿਗਲਦਸੁਰ੍ਵਾਤਜਾਨੀਤਸ਼ੈਲ-

ਘ੍ਰਾਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨੁਪੇਤੋ ਵ੍ਯਕृਣੁਤ ਕੁਸृਤਿਸ਼੍ਲਾਘਿਨਂ ਮੇਘਨਾਦਮ੍ ।

ਮਾਯਾਕ੍षੋਭੇषੁ ਵੈਭੀषਣਵਚਨਹृਤਸ੍ਤਮ੍ਭਨਃ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ

ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕਮ੍ਪਿਤੋਰ੍ਵੀਤਲਮਖਿਲਚਮੂਭਕ੍षਿਣਂ ਵ੍ਯਕ੍षਿਣੋਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ ॥6॥

ਗृਹ੍ਣਨ੍ ਜਮ੍ਭਾਰਿਸਮ੍ਪ੍ਰੇषਿਤਰਥਕਵਚੌ ਰਾਵਣੇਨਾਭਿਯੁਦ੍ਧ੍ਯਨ੍

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਸ੍ਯ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ ਗਲਤਤਿਮਬਲਾਮਗ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਣਨ੍ ।

ਦੇਵਸ਼੍ਰੇਣੀਵਰੋਜ੍ਜੀਵਿਤਸਮਰਮृਤੈਰਕ੍षਤੈਃ ऋਕ੍षਸਙ੍ਘੈ-

ਰ੍ਲਙ੍ਕਾਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਚ ਸਾਕਂ ਨਿਜਨਗਰਮਗਾਃ ਸਪ੍ਰਿਯਃ ਪੁष੍ਪਕੇਣ ॥7॥

ਪ੍ਰੀਤੋ ਦਿਵ੍ਯਾਭਿषੇਕੈਰਯੁਤਸਮਧਿਕਾਨ੍ ਵਤ੍ਸਰਾਨ੍ ਪਰ੍ਯਰਂਸੀ-

ਰ੍ਮੈਥਿਲ੍ਯਾਂ ਪਾਪਵਾਚਾ ਸ਼ਿਵ! ਸ਼ਿਵ! ਕਿਲ ਤਾਂ ਗਰ੍ਭਿਣੀਮਭ੍ਯਹਾਸੀਃ ।

ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨਾਰ੍ਦਯਿਤ੍ਵਾ ਲਵਣਨਿਸ਼ਿਚਰਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਦਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਪਾਸ਼ਂ

ਤਾਵਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਗੇਹੇ ਕृਤਵਸਤਿਰੁਪਾਸੂਤ ਸੀਤਾ ਸੁਤੌ ਤੇ ॥8॥

ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਸੁਤੋਦ੍ਗਾਪਿਤਮਧੁਰਕृਤੇਰਾਜ੍ਞਯਾ ਯਜ੍ਞਵਾਟੇ

ਸੀਤਾਂ ਤ੍ਵਯ੍ਯਾਪ੍ਤੁਕਾਮੇ ਕ੍षਿਤਿਮਵਿਸ਼ਦਸੌ ਤ੍ਵਂ ਚ ਕਾਲਾਰ੍ਥਿਤੋऽਭੂਃ ।

ਹੇਤੋਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਘਾਤੀ ਸ੍ਵਯਮਥ ਸਰਯੂਮਗ੍ਨਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਭृਤ੍ਯੈਃ

ਸਾਕਂ ਨਾਕਂ ਪ੍ਰਯਾਤੋ ਨਿਜਪਦਮਗਮੋ ਦੇਵ ਵੈਕੁਣ੍ਠਮਾਦ੍ਯਮ੍ ॥9॥

ਸੋऽਯਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਵਤਾਰਸ੍ਤਵ ਖਲੁ ਨਿਯਤਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ਼ਿਕ੍षਾਰ੍ਥਮੇਵਂ

ਵਿਸ਼੍ਲੇषਾਰ੍ਤਿਰ੍ਨਿਰਾਗਸ੍ਤ੍ਯਜਨਮਪਿ ਭਵੇਤ੍ ਕਾਮਧਰ੍ਮਾਤਿਸਕ੍ਤ੍ਯਾ ।

ਨੋ ਚੇਤ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨੁਭੂਤੇਃ ਕ੍ਵ ਨੁ ਤਵ ਮਨਸੋ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾ ਚਕ੍ਰਪਾਣੇ

ਸ ਤ੍ਵਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵੈਕਮੂਰ੍ਤੇ ਪਵਨਪੁਰਪਤੇ ਵ੍ਯਾਧੁਨੁ ਵ੍ਯਾਧਿਤਾਪਾਨ੍ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ

kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |

hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā

varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||

sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-

mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |

sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī

mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||

tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-

prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |

prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ

dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||

tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-

cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |

tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-

prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||

kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto

yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |

vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā

vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||

saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-

ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |

māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ

samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||

gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan

brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |

devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-

rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||

prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-

rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |

śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ

tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||

vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe

sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |

hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ

sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||

so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ

viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |

no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe

sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

नीतस्सुग्रीवमैत्रीं तदनु हनुमता दुन्दुभेः कायमुच्चैः

क्षिप्त्वाङ्गुष्ठेन भूयो लुलुविथ युगपत् पत्रिणा सप्त सालान् ।

हत्वा सुग्रीवघातोद्यतमतुलबलं बालिनं व्याजवृत्त्या

वर्षावेलामनैषीर्विरहतरलितस्त्वं मतङ्गाश्रमान्ते ॥1॥

सुग्रीवेणानुजोक्त्या सभयमभियता व्यूहितां वाहिनीं ता-

मृक्षाणां वीक्ष्य दिक्षु द्रुतमथ दयितामार्गणायावनम्राम् ।

सन्देशं चाङ्गुलीयं पवनसुतकरे प्रादिशो मोदशाली

मार्गे मार्गे ममार्गे कपिभिरपि तदा त्वत्प्रिया सप्रयासैः ॥2॥

त्वद्वार्ताकर्णनोद्यद्गरुदुरुजवसम्पातिसम्पातिवाक्य-

प्रोत्तीर्णार्णोधिरन्तर्नगरि जनकजां वीक्ष्य दत्वाङ्गुलीयम् ।

प्रक्षुद्योद्यानमक्षक्षपणचणरणः सोढबन्धो दशास्यं

दृष्ट्वा प्लुष्ट्वा च लङ्कां झटिति स हनुमान् मौलिरत्नं ददौ ते ॥3॥

त्वं सुग्रीवाङ्गदादिप्रबलकपिचमूचक्रविक्रान्तभूमी-

चक्रोऽभिक्रम्य पारेजलधि निशिचरेन्द्रानुजाश्रीयमाणः ।

तत्प्रोक्तां शत्रुवार्तां रहसि निशमयन् प्रार्थनापार्थ्यरोष-

प्रास्ताग्नेयास्त्रतेजस्त्रसदुदधिगिरा लब्धवान् मध्यमार्गम् ॥4॥

कीशैराशान्तरोपाहृतगिरिनिकरैः सेतुमाधाप्य यातो

यातून्यामर्द्य दंष्ट्रानखशिखरिशिलासालशस्त्रैः स्वसैन्यैः ।

व्याकुर्वन् सानुजस्त्वं समरभुवि परं विक्रमं शक्रजेत्रा

वेगान्नागास्त्रबद्धः पतगपतिगरुन्मारुतैर्मोचितोऽभूः ॥5॥

सौमित्रिस्त्वत्र शक्तिप्रहृतिगलदसुर्वातजानीतशैल-

घ्राणात् प्राणानुपेतो व्यकृणुत कुसृतिश्लाघिनं मेघनादम् ।

मायाक्षोभेषु वैभीषणवचनहृतस्तम्भनः कुम्भकर्णं

सम्प्राप्तं कम्पितोर्वीतलमखिलचमूभक्षिणं व्यक्षिणोस्त्वम् ॥6॥

गृह्णन् जम्भारिसम्प्रेषितरथकवचौ रावणेनाभियुद्ध्यन्

ब्रह्मास्त्रेणास्य भिन्दन् गलततिमबलामग्निशुद्धां प्रगृह्णन् ।

देवश्रेणीवरोज्जीवितसमरमृतैरक्षतैः ऋक्षसङ्घै-

र्लङ्काभर्त्रा च साकं निजनगरमगाः सप्रियः पुष्पकेण ॥7॥

प्रीतो दिव्याभिषेकैरयुतसमधिकान् वत्सरान् पर्यरंसी-

र्मैथिल्यां पापवाचा शिव! शिव! किल तां गर्भिणीमभ्यहासीः ।

शत्रुघ्नेनार्दयित्वा लवणनिशिचरं प्रार्दयः शूद्रपाशं

तावद्वाल्मीकिगेहे कृतवसतिरुपासूत सीता सुतौ ते ॥8॥

वाल्मीकेस्त्वत्सुतोद्गापितमधुरकृतेराज्ञया यज्ञवाटे

सीतां त्वय्याप्तुकामे क्षितिमविशदसौ त्वं च कालार्थितोऽभूः ।

हेतोः सौमित्रिघाती स्वयमथ सरयूमग्ननिश्शेषभृत्यैः

साकं नाकं प्रयातो निजपदमगमो देव वैकुण्ठमाद्यम् ॥9॥

सोऽयं मर्त्यावतारस्तव खलु नियतं मर्त्यशिक्षार्थमेवं

विश्लेषार्तिर्निरागस्त्यजनमपि भवेत् कामधर्मातिसक्त्या ।

नो चेत् स्वात्मानुभूतेः क्व नु तव मनसो विक्रिया चक्रपाणे

स त्वं सत्त्वैकमूर्ते पवनपुरपते व्याधुनु व्याधितापान् ॥10॥