Vishnu

ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 35 - ಶ್ರೀರಾಮಾವತಾರಮ್-2

Narayaniyam Dashaka 35 - Shriramavataram-2

🖋️ Kannada script
📄 Download PDF
ನೀತಸ್ಸುಗ್ರೀವಮೈತ್ರೀಂ ತದನು ಹನುಮತಾ ದುನ್ದುಭೇಃ ಕಾಯಮುಚ್ಚೈಃ
ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾಙ್ಗುಷ್ಠೇನ ಭೂಯೋ ಲುಲುವಿಥ ಯುಗಪತ್ ಪತ್ರಿಣಾ ಸಪ್ತ ಸಾಲಾನ್ ।
ಹತ್ವಾ ಸುಗ್ರೀವಘಾತೋದ್ಯತಮತುಲಬಲಂ ಬಾಲಿನಂ ವ್ಯಾಜವೃತ್ತ್ಯಾ
ವರ್ಷಾವೇಲಾಮನೈಷೀರ್ವಿರಹತರಲಿತಸ್ತ್ವಂ ಮತಙ್ಗಾಶ್ರಮಾನ್ತೇ ॥1॥
ಸುಗ್ರೀವೇಣಾನುಜೋಕ್ತ್ಯಾ ಸಭಯಮಭಿಯತಾ ವ್ಯೂಹಿತಾಂ ವಾಹಿನೀಂ ತಾ-
ಮೃಕ್ಷಾಣಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ದಿಕ್ಷು ದ್ರುತಮಥ ದಯಿತಾಮಾರ್ಗಣಾಯಾವನಮ್ರಾಮ್ ।
ಸನ್ದೇಶಂ ಚಾಙ್ಗುಲೀಯಂ ಪವನಸುತಕರೇ ಪ್ರಾದಿಶೋ ಮೋದಶಾಲೀ
ಮಾರ್ಗೇ ಮಾರ್ಗೇ ಮಮಾರ್ಗೇ ಕಪಿಭಿರಪಿ ತದಾ ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಾ ಸಪ್ರಯಾಸೈಃ ॥2॥
ತ್ವದ್ವಾರ್ತಾಕರ್ಣನೋದ್ಯದ್ಗರುದುರುಜವಸಮ್ಪಾತಿಸಮ್ಪಾತಿವಾಕ್ಯ-
ಪ್ರೋತ್ತೀರ್ಣಾರ್ಣೋಧಿರನ್ತರ್ನಗರಿ ಜನಕಜಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ದತ್ವಾಙ್ಗುಲೀಯಮ್ ।
ಪ್ರಕ್ಷುದ್ಯೋದ್ಯಾನಮಕ್ಷಕ್ಷಪಣಚಣರಣಃ ಸೋಢಬನ್ಧೋ ದಶಾಸ್ಯಂ
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ಲುಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಲಙ್ಕಾಂ ಝಟಿತಿ ಸ ಹನುಮಾನ್ ಮೌಲಿರತ್ನಂ ದದೌ ತೇ ॥3॥
ತ್ವಂ ಸುಗ್ರೀವಾಙ್ಗದಾದಿಪ್ರಬಲಕಪಿಚಮೂಚಕ್ರವಿಕ್ರಾನ್ತಭೂಮೀ-
ಚಕ್ರೋಽಭಿಕ್ರಮ್ಯ ಪಾರೇಜಲಧಿ ನಿಶಿಚರೇನ್ದ್ರಾನುಜಾಶ್ರೀಯಮಾಣಃ ।
ತತ್ಪ್ರೋಕ್ತಾಂ ಶತ್ರುವಾರ್ತಾಂ ರಹಸಿ ನಿಶಮಯನ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಪಾರ್ಥ್ಯರೋಷ-
ಪ್ರಾಸ್ತಾಗ್ನೇಯಾಸ್ತ್ರತೇಜಸ್ತ್ರಸದುದಧಿಗಿರಾ ಲಬ್ಧವಾನ್ ಮಧ್ಯಮಾರ್ಗಮ್ ॥4॥
ಕೀಶೈರಾಶಾನ್ತರೋಪಾಹೃತಗಿರಿನಿಕರೈಃ ಸೇತುಮಾಧಾಪ್ಯ ಯಾತೋ
ಯಾತೂನ್ಯಾಮರ್ದ್ಯ ದಂಷ್ಟ್ರಾನಖಶಿಖರಿಶಿಲಾಸಾಲಶಸ್ತ್ರೈಃ ಸ್ವಸೈನ್ಯೈಃ ।
ವ್ಯಾಕುರ್ವನ್ ಸಾನುಜಸ್ತ್ವಂ ಸಮರಭುವಿ ಪರಂ ವಿಕ್ರಮಂ ಶಕ್ರಜೇತ್ರಾ
ವೇಗಾನ್ನಾಗಾಸ್ತ್ರಬದ್ಧಃ ಪತಗಪತಿಗರುನ್ಮಾರುತೈರ್ಮೋಚಿತೋಽಭೂಃ ॥5॥
ಸೌಮಿತ್ರಿಸ್ತ್ವತ್ರ ಶಕ್ತಿಪ್ರಹೃತಿಗಲದಸುರ್ವಾತಜಾನೀತಶೈಲ-
ಘ್ರಾಣಾತ್ ಪ್ರಾಣಾನುಪೇತೋ ವ್ಯಕೃಣುತ ಕುಸೃತಿಶ್ಲಾಘಿನಂ ಮೇಘನಾದಮ್ ।
ಮಾಯಾಕ್ಷೋಭೇಷು ವೈಭೀಷಣವಚನಹೃತಸ್ತಮ್ಭನಃ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಂ
ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಕಮ್ಪಿತೋರ್ವೀತಲಮಖಿಲಚಮೂಭಕ್ಷಿಣಂ ವ್ಯಕ್ಷಿಣೋಸ್ತ್ವಮ್ ॥6॥
ಗೃಹ್ಣನ್ ಜಮ್ಭಾರಿಸಮ್ಪ್ರೇಷಿತರಥಕವಚೌ ರಾವಣೇನಾಭಿಯುದ್ಧ್ಯನ್
ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರೇಣಾಸ್ಯ ಭಿನ್ದನ್ ಗಲತತಿಮಬಲಾಮಗ್ನಿಶುದ್ಧಾಂ ಪ್ರಗೃಹ್ಣನ್ ।
ದೇವಶ್ರೇಣೀವರೋಜ್ಜೀವಿತಸಮರಮೃತೈರಕ್ಷತೈಃ ಋಕ್ಷಸಙ್ಘೈ-
ರ್ಲಙ್ಕಾಭರ್ತ್ರಾ ಚ ಸಾಕಂ ನಿಜನಗರಮಗಾಃ ಸಪ್ರಿಯಃ ಪುಷ್ಪಕೇಣ ॥7॥
ಪ್ರೀತೋ ದಿವ್ಯಾಭಿಷೇಕೈರಯುತಸಮಧಿಕಾನ್ ವತ್ಸರಾನ್ ಪರ್ಯರಂಸೀ-
ರ್ಮೈಥಿಲ್ಯಾಂ ಪಾಪವಾಚಾ ಶಿವ! ಶಿವ! ಕಿಲ ತಾಂ ಗರ್ಭಿಣೀಮಭ್ಯಹಾಸೀಃ ।
ಶತ್ರುಘ್ನೇನಾರ್ದಯಿತ್ವಾ ಲವಣನಿಶಿಚರಂ ಪ್ರಾರ್ದಯಃ ಶೂದ್ರಪಾಶಂ
ತಾವದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೇಹೇ ಕೃತವಸತಿರುಪಾಸೂತ ಸೀತಾ ಸುತೌ ತೇ ॥8॥
ವಾಲ್ಮೀಕೇಸ್ತ್ವತ್ಸುತೋದ್ಗಾಪಿತಮಧುರಕೃತೇರಾಜ್ಞಯಾ ಯಜ್ಞವಾಟೇ
ಸೀತಾಂ ತ್ವಯ್ಯಾಪ್ತುಕಾಮೇ ಕ್ಷಿತಿಮವಿಶದಸೌ ತ್ವಂ ಚ ಕಾಲಾರ್ಥಿತೋಽಭೂಃ ।
ಹೇತೋಃ ಸೌಮಿತ್ರಿಘಾತೀ ಸ್ವಯಮಥ ಸರಯೂಮಗ್ನನಿಶ್ಶೇಷಭೃತ್ಯೈಃ
ಸಾಕಂ ನಾಕಂ ಪ್ರಯಾತೋ ನಿಜಪದಮಗಮೋ ದೇವ ವೈಕುಣ್ಠಮಾದ್ಯಮ್ ॥9॥
ಸೋಽಯಂ ಮರ್ತ್ಯಾವತಾರಸ್ತವ ಖಲು ನಿಯತಂ ಮರ್ತ್ಯಶಿಕ್ಷಾರ್ಥಮೇವಂ
ವಿಶ್ಲೇಷಾರ್ತಿರ್ನಿರಾಗಸ್ತ್ಯಜನಮಪಿ ಭವೇತ್ ಕಾಮಧರ್ಮಾತಿಸಕ್ತ್ಯಾ ।
ನೋ ಚೇತ್ ಸ್ವಾತ್ಮಾನುಭೂತೇಃ ಕ್ವ ನು ತವ ಮನಸೋ ವಿಕ್ರಿಯಾ ಚಕ್ರಪಾಣೇ
ಸ ತ್ವಂ ಸತ್ತ್ವೈಕಮೂರ್ತೇ ಪವನಪುರಪತೇ ವ್ಯಾಧುನು ವ್ಯಾಧಿತಾಪಾನ್ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ
kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |
hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā
varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||
sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-
mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |
sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī
mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||
tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-
prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |
prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ
dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||
tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-
cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |
tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-
prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||
kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto
yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |
vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā
vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||
saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-
ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |
māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ
samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||
gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan
brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |
devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-
rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||
prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-
rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |
śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ
tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||
vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe
sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |
hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ
sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||
so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ
viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |
no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe
sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
नीतस्सुग्रीवमैत्रीं तदनु हनुमता दुन्दुभेः कायमुच्चैः
क्षिप्त्वाङ्गुष्ठेन भूयो लुलुविथ युगपत् पत्रिणा सप्त सालान् ।
हत्वा सुग्रीवघातोद्यतमतुलबलं बालिनं व्याजवृत्त्या
वर्षावेलामनैषीर्विरहतरलितस्त्वं मतङ्गाश्रमान्ते ॥1॥
सुग्रीवेणानुजोक्त्या सभयमभियता व्यूहितां वाहिनीं ता-
मृक्षाणां वीक्ष्य दिक्षु द्रुतमथ दयितामार्गणायावनम्राम् ।
सन्देशं चाङ्गुलीयं पवनसुतकरे प्रादिशो मोदशाली
मार्गे मार्गे ममार्गे कपिभिरपि तदा त्वत्प्रिया सप्रयासैः ॥2॥
त्वद्वार्ताकर्णनोद्यद्गरुदुरुजवसम्पातिसम्पातिवाक्य-
प्रोत्तीर्णार्णोधिरन्तर्नगरि जनकजां वीक्ष्य दत्वाङ्गुलीयम् ।
प्रक्षुद्योद्यानमक्षक्षपणचणरणः सोढबन्धो दशास्यं
दृष्ट्वा प्लुष्ट्वा च लङ्कां झटिति स हनुमान् मौलिरत्नं ददौ ते ॥3॥
त्वं सुग्रीवाङ्गदादिप्रबलकपिचमूचक्रविक्रान्तभूमी-
चक्रोऽभिक्रम्य पारेजलधि निशिचरेन्द्रानुजाश्रीयमाणः ।
तत्प्रोक्तां शत्रुवार्तां रहसि निशमयन् प्रार्थनापार्थ्यरोष-
प्रास्ताग्नेयास्त्रतेजस्त्रसदुदधिगिरा लब्धवान् मध्यमार्गम् ॥4॥
कीशैराशान्तरोपाहृतगिरिनिकरैः सेतुमाधाप्य यातो
यातून्यामर्द्य दंष्ट्रानखशिखरिशिलासालशस्त्रैः स्वसैन्यैः ।
व्याकुर्वन् सानुजस्त्वं समरभुवि परं विक्रमं शक्रजेत्रा
वेगान्नागास्त्रबद्धः पतगपतिगरुन्मारुतैर्मोचितोऽभूः ॥5॥
सौमित्रिस्त्वत्र शक्तिप्रहृतिगलदसुर्वातजानीतशैल-
घ्राणात् प्राणानुपेतो व्यकृणुत कुसृतिश्लाघिनं मेघनादम् ।
मायाक्षोभेषु वैभीषणवचनहृतस्तम्भनः कुम्भकर्णं
सम्प्राप्तं कम्पितोर्वीतलमखिलचमूभक्षिणं व्यक्षिणोस्त्वम् ॥6॥
गृह्णन् जम्भारिसम्प्रेषितरथकवचौ रावणेनाभियुद्ध्यन्
ब्रह्मास्त्रेणास्य भिन्दन् गलततिमबलामग्निशुद्धां प्रगृह्णन् ।
देवश्रेणीवरोज्जीवितसमरमृतैरक्षतैः ऋक्षसङ्घै-
र्लङ्काभर्त्रा च साकं निजनगरमगाः सप्रियः पुष्पकेण ॥7॥
प्रीतो दिव्याभिषेकैरयुतसमधिकान् वत्सरान् पर्यरंसी-
र्मैथिल्यां पापवाचा शिव! शिव! किल तां गर्भिणीमभ्यहासीः ।
शत्रुघ्नेनार्दयित्वा लवणनिशिचरं प्रार्दयः शूद्रपाशं
तावद्वाल्मीकिगेहे कृतवसतिरुपासूत सीता सुतौ ते ॥8॥
वाल्मीकेस्त्वत्सुतोद्गापितमधुरकृतेराज्ञया यज्ञवाटे
सीतां त्वय्याप्तुकामे क्षितिमविशदसौ त्वं च कालार्थितोऽभूः ।
हेतोः सौमित्रिघाती स्वयमथ सरयूमग्ननिश्शेषभृत्यैः
साकं नाकं प्रयातो निजपदमगमो देव वैकुण्ठमाद्यम् ॥9॥
सोऽयं मर्त्यावतारस्तव खलु नियतं मर्त्यशिक्षार्थमेवं
विश्लेषार्तिर्निरागस्त्यजनमपि भवेत् कामधर्मातिसक्त्या ।
नो चेत् स्वात्मानुभूतेः क्व नु तव मनसो विक्रिया चक्रपाणे
स त्वं सत्त्वैकमूर्ते पवनपुरपते व्याधुनु व्याधितापान् ॥10॥
nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ
kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |
hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā
varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||
sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-
mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |
sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī
mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||
tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-
prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |
prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ
dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||
tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-
cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |
tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-
prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||
kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto
yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |
vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā
vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||
saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-
ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |
māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ
samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||
gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan
brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |
devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-
rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||
prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-
rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |
śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ
tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||
vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe
sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |
hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ
sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||
so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ
viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |
no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe
sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in