Vishnu

ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 24 - ಪ್ರಹ್ಲಾದಚರಿತಮ್

Narayaniyam Dashaka 24 - Prahladacharitam

🖋️ Kannada script
📄 Download PDF
ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷೇ ಪೋತ್ರಿಪ್ರವರವಪುಷಾ ದೇವ ಭವತಾ
ಹತೇ ಶೋಕಕ್ರೋಧಗ್ಲಪಿತಧೃತಿರೇತಸ್ಯ ಸಹಜಃ ।
ಹಿರಣ್ಯಪ್ರಾರಮ್ಭಃ ಕಶಿಪುರಮರಾರಾತಿಸದಸಿ
ಪ್ರತಿಜ್ಞಮಾತೇನೇ ತವ ಕಿಲ ವಧಾರ್ಥಂ ಮಧುರಿಪೋ ॥1॥
ವಿಧಾತಾರಂ ಘೋರಂ ಸ ಖಲು ತಪಸಿತ್ವಾ ನಚಿರತಃ
ಪುರಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕುರ್ವನ್ ಸುರನರಮೃಗಾದ್ಯೈರನಿಧನಮ್ ।
ವರಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ದೃಪ್ತೋ ಜಗದಿಹ ಭವನ್ನಾಯಕಮಿದಂ
ಪರಿಕ್ಷುನ್ದನ್ನಿನ್ದ್ರಾದಹರತ ದಿವಂ ತ್ವಾಮಗಣಯನ್ ॥2॥
ನಿಹನ್ತುಂ ತ್ವಾಂ ಭೂಯಸ್ತವ ಪದಮವಾಪ್ತಸ್ಯ ಚ ರಿಪೋ-
ರ್ಬಹಿರ್ದೃಷ್ಟೇರನ್ತರ್ದಧಿಥ ಹೃದಯೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಪುಷಾ ।
ನದನ್ನುಚ್ಚೈಸ್ತತ್ರಾಪ್ಯಖಿಲಭುವನಾನ್ತೇ ಚ ಮೃಗಯನ್
ಭಿಯಾ ಯಾತಂ ಮತ್ವಾ ಸ ಖಲು ಜಿತಕಾಶೀ ನಿವವೃತೇ ॥3॥
ತತೋಽಸ್ಯ ಪ್ರಹ್ಲಾದಃ ಸಮಜನಿ ಸುತೋ ಗರ್ಭವಸತೌ
ಮುನೇರ್ವೀಣಾಪಾಣೇರಧಿಗತಭವದ್ಭಕ್ತಿಮಹಿಮಾ ।
ಸ ವೈ ಜಾತ್ಯಾ ದೈತ್ಯಃ ಶಿಶುರಪಿ ಸಮೇತ್ಯ ತ್ವಯಿ ರತಿಂ
ಗತಸ್ತ್ವದ್ಭಕ್ತಾನಾಂ ವರದ ಪರಮೋದಾಹರಣತಾಮ್ ॥4॥
ಸುರಾರೀಣಾಂ ಹಾಸ್ಯಂ ತವ ಚರಣದಾಸ್ಯಂ ನಿಜಸುತೇ
ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಗುರುಭಿರಶಿಶಿಕ್ಷಚ್ಚಿರಮಮುಮ್ ।
ಗುರುಪ್ರೋಕ್ತಂ ಚಾಸಾವಿದಮಿದಮಭದ್ರಾಯ ದೃಢಮಿ-
ತ್ಯಪಾಕುರ್ವನ್ ಸರ್ವಂ ತವ ಚರಣಭಕ್ತ್ಯೈವ ವವೃಧೇ ॥ 5 ॥
ಅಧೀತೇಷು ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕಿಮಿತಿ ಪರಿಪೃಷ್ಟೇಽಥ ತನಯೇ
ಭವದ್ಭಕ್ತಿಂ ವರ್ಯಾಮಭಿಗದತಿ ಪರ್ಯಾಕುಲಧೃತಿಃ ।
ಗುರುಭ್ಯೋ ರೋಷಿತ್ವಾ ಸಹಜಮತಿರಸ್ಯೇತ್ಯಭಿವಿದನ್
ವಧೋಪಾಯಾನಸ್ಮಿನ್ ವ್ಯತನುತ ಭವತ್ಪಾದಶರಣೇ ॥6॥
ಸ ಶೂಲೈರಾವಿದ್ಧಃ ಸುಬಹು ಮಥಿತೋ ದಿಗ್ಗಜಗಣೈ-
ರ್ಮಹಾಸರ್ಪೈರ್ದಷ್ಟೋಽಪ್ಯನಶನಗರಾಹಾರವಿಧುತಃ ।
ಗಿರೀನ್ದ್ರವಕ್ಷಿಪ್ತೋಽಪ್ಯಹಹ! ಪರಮಾತ್ಮನ್ನಯಿ ವಿಭೋ
ತ್ವಯಿ ನ್ಯಸ್ತಾತ್ಮತ್ವಾತ್ ಕಿಮಪಿ ನ ನಿಪೀಡಾಮಭಜತ ॥7॥
ತತಃ ಶಙ್ಕಾವಿಷ್ಟಃ ಸ ಪುನರತಿದುಷ್ಟೋಽಸ್ಯ ಜನಕೋ
ಗುರೂಕ್ತ್ಯಾ ತದ್ಗೇಹೇ ಕಿಲ ವರುಣಪಾಶೈಸ್ತಮರುಣತ್ ।
ಗುರೋಶ್ಚಾಸಾನ್ನಿಧ್ಯೇ ಸ ಪುನರನುಗಾನ್ ದೈತ್ಯತನಯಾನ್
ಭವದ್ಭಕ್ತೇಸ್ತತ್ತ್ವಂ ಪರಮಮಪಿ ವಿಜ್ಞಾನಮಶಿಷತ್ ॥8॥
ಪಿತಾ ಶೃಣ್ವನ್ ಬಾಲಪ್ರಕರಮಖಿಲಂ ತ್ವತ್ಸ್ತುತಿಪರಂ
ರುಷಾನ್ಧಃ ಪ್ರಾಹೈನಂ ಕುಲಹತಕ ಕಸ್ತೇ ಬಲಮಿತಿ ।
ಬಲಂ ಮೇ ವೈಕುಣ್ಠಸ್ತವ ಚ ಜಗತಾಂ ಚಾಪಿ ಸ ಬಲಂ
ಸ ಏವ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಸಕಲಮಿತಿ ಧೀರೋಽಯಮಗದೀತ್ ॥9॥
ಅರೇ ಕ್ವಾಸೌ ಕ್ವಾಸೌ ಸಕಲಜಗದಾತ್ಮಾ ಹರಿರಿತಿ
ಪ್ರಭಿನ್ತೇ ಸ್ಮ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಚಲಿತಕರವಾಲೋ ದಿತಿಸುತಃ ।
ಅತಃ ಪಶ್ಚಾದ್ವಿಷ್ಣೋ ನ ಹಿ ವದಿತುಮೀಶೋಽಸ್ಮಿ ಸಹಸಾ
ಕೃಪಾತ್ಮನ್ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನ್ ಪವನಪುರವಾಸಿನ್ ಮೃಡಯ ಮಾಮ್ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
hiraṇyākṣe potripravaravapuṣā deva bhavatā
hate śokakrodhaglapitadhṛtiretasya sahajaḥ |
hiraṇyaprārambhaḥ kaśipuramarārātisadasi
pratijñamātene tava kila vadhārthaṃ madhuripo ||1||
vidhātāraṃ ghoraṃ sa khalu tapasitvā nacirataḥ
puraḥ sākṣātkurvan suranaramṛgādyairanidhanam |
varaṃ labdhvā dṛpto jagadiha bhavannāyakamidaṃ
parikṣundannindrādaharata divaṃ tvāmagaṇayan ||2||
nihantuṃ tvāṃ bhūyastava padamavāptasya ca ripo-
rbahirdṛṣṭerantardadhitha hṛdaye sūkṣmavapuṣā |
nadannuccaistatrāpyakhilabhuvanānte ca mṛgayan
bhiyā yātaṃ matvā sa khalu jitakāśī nivavṛte ||3||
tato'sya prahlādaḥ samajani suto garbhavasatau
munervīṇāpāṇeradhigatabhavadbhaktimahimā |
sa vai jātyā daityaḥ śiśurapi sametya tvayi ratiṃ
gatastvadbhaktānāṃ varada paramodāharaṇatām ||4||
surārīṇāṃ hāsyaṃ tava caraṇadāsyaṃ nijasute
sa dṛṣṭvā duṣṭātmā gurubhiraśiśikṣacciramamum |
guruproktaṃ cāsāvidamidamabhadrāya dṛḍhami-
tyapākurvan sarvaṃ tava caraṇabhaktyaiva vavṛdhe || 5 ||
adhīteṣu śreṣṭhaṃ kimiti paripṛṣṭe'tha tanaye
bhavadbhaktiṃ varyāmabhigadati paryākuladhṛtiḥ |
gurubhyo roṣitvā sahajamatirasyetyabhividan
vadhopāyānasmin vyatanuta bhavatpādaśaraṇe ||6||
sa śūlairāviddhaḥ subahu mathito diggajagaṇai-
rmahāsarpairdaṣṭo'pyanaśanagarāhāravidhutaḥ |
girīndravakṣipto'pyahaha! paramātmannayi vibho
tvayi nyastātmatvāt kimapi na nipīḍāmabhajata ||7||
tataḥ śaṅkāviṣṭaḥ sa punaratiduṣṭo'sya janako
gurūktyā tadgehe kila varuṇapāśaistamaruṇat |
guroścāsānnidhye sa punaranugān daityatanayān
bhavadbhaktestattvaṃ paramamapi vijñānamaśiṣat ||8||
pitā śṛṇvan bālaprakaramakhilaṃ tvatstutiparaṃ
ruṣāndhaḥ prāhainaṃ kulahataka kaste balamiti |
balaṃ me vaikuṇṭhastava ca jagatāṃ cāpi sa balaṃ
sa eva trailokyaṃ sakalamiti dhīro'yamagadīt ||9||
are kvāsau kvāsau sakalajagadātmā haririti
prabhinte sma stambhaṃ calitakaravālo ditisutaḥ |
ataḥ paścādviṣṇo na hi vaditumīśo'smi sahasā
kṛpātman viśvātman pavanapuravāsin mṛḍaya mām ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
हिरण्याक्षे पोत्रिप्रवरवपुषा देव भवता
हते शोकक्रोधग्लपितधृतिरेतस्य सहजः ।
हिरण्यप्रारम्भः कशिपुरमरारातिसदसि
प्रतिज्ञमातेने तव किल वधार्थं मधुरिपो ॥1॥
विधातारं घोरं स खलु तपसित्वा नचिरतः
पुरः साक्षात्कुर्वन् सुरनरमृगाद्यैरनिधनम् ।
वरं लब्ध्वा दृप्तो जगदिह भवन्नायकमिदं
परिक्षुन्दन्निन्द्रादहरत दिवं त्वामगणयन् ॥2॥
निहन्तुं त्वां भूयस्तव पदमवाप्तस्य च रिपो-
र्बहिर्दृष्टेरन्तर्दधिथ हृदये सूक्ष्मवपुषा ।
नदन्नुच्चैस्तत्राप्यखिलभुवनान्ते च मृगयन्
भिया यातं मत्वा स खलु जितकाशी निववृते ॥3॥
ततोऽस्य प्रह्लादः समजनि सुतो गर्भवसतौ
मुनेर्वीणापाणेरधिगतभवद्भक्तिमहिमा ।
स वै जात्या दैत्यः शिशुरपि समेत्य त्वयि रतिं
गतस्त्वद्भक्तानां वरद परमोदाहरणताम् ॥4॥
सुरारीणां हास्यं तव चरणदास्यं निजसुते
स दृष्ट्वा दुष्टात्मा गुरुभिरशिशिक्षच्चिरममुम् ।
गुरुप्रोक्तं चासाविदमिदमभद्राय दृढमि-
त्यपाकुर्वन् सर्वं तव चरणभक्त्यैव ववृधे ॥ 5 ॥
अधीतेषु श्रेष्ठं किमिति परिपृष्टेऽथ तनये
भवद्भक्तिं वर्यामभिगदति पर्याकुलधृतिः ।
गुरुभ्यो रोषित्वा सहजमतिरस्येत्यभिविदन्
वधोपायानस्मिन् व्यतनुत भवत्पादशरणे ॥6॥
स शूलैराविद्धः सुबहु मथितो दिग्गजगणै-
र्महासर्पैर्दष्टोऽप्यनशनगराहारविधुतः ।
गिरीन्द्रवक्षिप्तोऽप्यहह! परमात्मन्नयि विभो
त्वयि न्यस्तात्मत्वात् किमपि न निपीडामभजत ॥7॥
ततः शङ्काविष्टः स पुनरतिदुष्टोऽस्य जनको
गुरूक्त्या तद्गेहे किल वरुणपाशैस्तमरुणत् ।
गुरोश्चासान्निध्ये स पुनरनुगान् दैत्यतनयान्
भवद्भक्तेस्तत्त्वं परममपि विज्ञानमशिषत् ॥8॥
पिता शृण्वन् बालप्रकरमखिलं त्वत्स्तुतिपरं
रुषान्धः प्राहैनं कुलहतक कस्ते बलमिति ।
बलं मे वैकुण्ठस्तव च जगतां चापि स बलं
स एव त्रैलोक्यं सकलमिति धीरोऽयमगदीत् ॥9॥
अरे क्वासौ क्वासौ सकलजगदात्मा हरिरिति
प्रभिन्ते स्म स्तम्भं चलितकरवालो दितिसुतः ।
अतः पश्चाद्विष्णो न हि वदितुमीशोऽस्मि सहसा
कृपात्मन् विश्वात्मन् पवनपुरवासिन् मृडय माम् ॥10॥
hiraṇyākṣe potripravaravapuṣā deva bhavatā
hate śokakrodhaglapitadhṛtiretasya sahajaḥ |
hiraṇyaprārambhaḥ kaśipuramarārātisadasi
pratijñamātene tava kila vadhārthaṃ madhuripo ||1||
vidhātāraṃ ghoraṃ sa khalu tapasitvā nacirataḥ
puraḥ sākṣātkurvan suranaramṛgādyairanidhanam |
varaṃ labdhvā dṛpto jagadiha bhavannāyakamidaṃ
parikṣundannindrādaharata divaṃ tvāmagaṇayan ||2||
nihantuṃ tvāṃ bhūyastava padamavāptasya ca ripo-
rbahirdṛṣṭerantardadhitha hṛdaye sūkṣmavapuṣā |
nadannuccaistatrāpyakhilabhuvanānte ca mṛgayan
bhiyā yātaṃ matvā sa khalu jitakāśī nivavṛte ||3||
tato'sya prahlādaḥ samajani suto garbhavasatau
munervīṇāpāṇeradhigatabhavadbhaktimahimā |
sa vai jātyā daityaḥ śiśurapi sametya tvayi ratiṃ
gatastvadbhaktānāṃ varada paramodāharaṇatām ||4||
surārīṇāṃ hāsyaṃ tava caraṇadāsyaṃ nijasute
sa dṛṣṭvā duṣṭātmā gurubhiraśiśikṣacciramamum |
guruproktaṃ cāsāvidamidamabhadrāya dṛḍhami-
tyapākurvan sarvaṃ tava caraṇabhaktyaiva vavṛdhe || 5 ||
adhīteṣu śreṣṭhaṃ kimiti paripṛṣṭe'tha tanaye
bhavadbhaktiṃ varyāmabhigadati paryākuladhṛtiḥ |
gurubhyo roṣitvā sahajamatirasyetyabhividan
vadhopāyānasmin vyatanuta bhavatpādaśaraṇe ||6||
sa śūlairāviddhaḥ subahu mathito diggajagaṇai-
rmahāsarpairdaṣṭo'pyanaśanagarāhāravidhutaḥ |
girīndravakṣipto'pyahaha! paramātmannayi vibho
tvayi nyastātmatvāt kimapi na nipīḍāmabhajata ||7||
tataḥ śaṅkāviṣṭaḥ sa punaratiduṣṭo'sya janako
gurūktyā tadgehe kila varuṇapāśaistamaruṇat |
guroścāsānnidhye sa punaranugān daityatanayān
bhavadbhaktestattvaṃ paramamapi vijñānamaśiṣat ||8||
pitā śṛṇvan bālaprakaramakhilaṃ tvatstutiparaṃ
ruṣāndhaḥ prāhainaṃ kulahataka kaste balamiti |
balaṃ me vaikuṇṭhastava ca jagatāṃ cāpi sa balaṃ
sa eva trailokyaṃ sakalamiti dhīro'yamagadīt ||9||
are kvāsau kvāsau sakalajagadātmā haririti
prabhinte sma stambhaṃ calitakaravālo ditisutaḥ |
ataḥ paścādviṣṇo na hi vaditumīśo'smi sahasā
kṛpātman viśvātman pavanapuravāsin mṛḍaya mām ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in