Vishnu

ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 97 - ಉತ್ತಮಭಕ್ತಿಪ್ರಾರ್ಥನಾ ತಥಾ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಕಥಾ

Narayaniyam Dashaka 97 - Uttamabhaktiprarthana Tatha Markandeya Katha

🖋️ Kannada script
📄 Download PDF
ತ್ರೈಗುಣ್ಯಾದ್ಭಿನ್ನರೂಪಂ ಭವತಿ ಹಿ ಭುವನೇ ಹೀನಮಧ್ಯೋತ್ತಮಂ ಯತ್
ಜ್ಞಾನಂ ಶ್ರದ್ಧಾ ಚ ಕರ್ತಾ ವಸತಿರಪಿ ಸುಖಂ ಕರ್ಮ ಚಾಹಾರಭೇದಾಃ ।
ತ್ವತ್ಕ್ಷೇತ್ರತ್ವನ್ನಿಷೇವಾದಿ ತು ಯದಿಹ ಪುನಸ್ತ್ವತ್ಪರಂ ತತ್ತು ಸರ್ವಂ
ಪ್ರಾಹುರ್ನೈಗುಣ್ಯನಿಷ್ಠಂ ತದನುಭಜನತೋ ಮಙ್ಕ್ಷು ಸಿದ್ಧೋ ಭವೇಯಮ್ ॥1॥
ತ್ವಯ್ಯೇವ ನ್ಯಸ್ತಚಿತ್ತಃ ಸುಖಮಯಿ ವಿಚರನ್ ಸರ್ವಚೇಷ್ಟಾಸ್ತ್ವದರ್ಥಂ
ತ್ವದ್ಭಕ್ತೈಃ ಸೇವ್ಯಮಾನಾನಪಿ ಚರಿತಚರಾನಾಶ್ರಯನ್ ಪುಣ್ಯದೇಶಾನ್ ।
ದಸ್ಯೌ ವಿಪ್ರೇ ಮೃಗಾದಿಷ್ವಪಿ ಚ ಸಮಮತಿರ್ಮುಚ್ಯಮಾನಾವಮಾನ-
ಸ್ಪರ್ಧಾಸೂಯಾದಿದೋಷಃ ಸತತಮಖಿಲಭೂತೇಷು ಸಮ್ಪೂಜಯೇ ತ್ವಾಮ್ ॥2॥
ತ್ವದ್ಭಾವೋ ಯಾವದೇಷು ಸ್ಫುರತಿ ನ ವಿಶದಂ ತಾವದೇವಂ ಹ್ಯುಪಾಸ್ತಿಂ
ಕುರ್ವನ್ನೈಕಾತ್ಮ್ಯಬೋಧೇ ಝಟಿತಿ ವಿಕಸತಿ ತ್ವನ್ಮಯೋಽಹಂ ಚರೇಯಮ್ ।
ತ್ವದ್ಧರ್ಮಸ್ಯಾಸ್ಯ ತಾವತ್ ಕಿಮಪಿ ನ ಭಗವನ್ ಪ್ರಸ್ತುತಸ್ಯ ಪ್ರಣಾಶ-
ಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಾತ್ಮನೈವ ಪ್ರದಿಶ ಮಮ ವಿಭೋ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗಂ ಮನೋಜ್ಞಮ್ ॥3॥
ತಂ ಚೈನಂ ಭಕ್ತಿಯೋಗಂ ದ್ರಢಯಿತುಮಯಿ ಮೇ ಸಾಧ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಮಾಯು-
ರ್ದಿಷ್ಟ್ಯಾ ತತ್ರಾಪಿ ಸೇವ್ಯಂ ತವ ಚರಣಮಹೋ ಭೇಷಜಾಯೇವ ದುಗ್ಧಮ್ ।
ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಹಿ ಪೂರ್ವಂ ಗಣಕನಿಗದಿತದ್ವಾದಶಾಬ್ದಾಯುರುಚ್ಚೈಃ
ಸೇವಿತ್ವಾ ವತ್ಸರಂ ತ್ವಾಂ ತವ ಭಟನಿವಹೈರ್ದ್ರಾವಯಾಮಾಸ ಮೃತ್ಯುಮ್ ॥4॥
ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಶ್ಚಿರಾಯುಃ ಸ ಖಲು ಪುನರಪಿ ತ್ವತ್ಪರಃ ಪುಷ್ಪಭದ್ರಾ-
ತೀರೇ ನಿನ್ಯೇ ತಪಸ್ಯನ್ನತುಲಸುಖರತಿಃ ಷಟ್ ತು ಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ।
ದೇವೇನ್ದ್ರಃ ಸಪ್ತಮಸ್ತಂ ಸುರಯುವತಿಮರುನ್ಮನ್ಮಥೈರ್ಮೋಹಯಿಷ್ಯನ್
ಯೋಗೋಷ್ಮಪ್ಲುಷ್ಯಮಾಣೈರ್ನ ತು ಪುನರಶಕತ್ತ್ವಜ್ಜನಂ ನಿರ್ಜಯೇತ್ ಕಃ ॥5॥
ಪ್ರೀತ್ಯಾ ನಾರಾಯಣಾಖ್ಯಸ್ತ್ವಮಥ ನರಸಖಃ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವಂ
ತುಷ್ಟ್ಯಾ ತೋಷ್ಟೂಯಮಾನಃ ಸ ತು ವಿವಿಧವರೈರ್ಲೋಭಿತೋ ನಾನುಮೇನೇ ।
ದ್ರಷ್ಟುಂ ಮಾಯ़ಆಂ ತ್ವದೀಯಾಂ ಕಿಲ ಪುನರವೃಣೋದ್ಭಕ್ತಿತೃಪ್ತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ
ಮಾಯಾದುಃಖಾನಭಿಜ್ಞಸ್ತದಪಿ ಮೃಗಯತೇ ನೂನಮಾಶ್ಚರ್ಯಹೇತೋಃ ॥6॥
ಯಾತೇ ತ್ವಯ್ಯಾಶು ವಾತಾಕುಲಜಲದಗಲತ್ತೋಯಪೂರ್ಣಾತಿಘೂರ್ಣತ್-
ಸಪ್ತಾರ್ಣೋರಾಶಿಮಗ್ನೇ ಜಗತಿ ಸ ತು ಜಲೇ ಸಮ್ಭ್ರಮನ್ ವರ್ಷಕೋಟೀಃ ।
ದೀನಃ ಪ್ರೈಕ್ಷಿಷ್ಟ ದೂರೇ ವಟದಲಶಯನಂ ಕಞ್ಚಿದಾಶ್ಚರ್ಯಬಾಲಂ
ತ್ವಾಮೇವ ಶ್ಯಾಮಲಾಙ್ಗಂ ವದನಸರಸಿಜನ್ಯಸ್ತಪಾದಾಙ್ಗುಲೀಕಮ್ ॥7॥
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ವಾಂ ಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ತ್ವರಿತಮುಪಗತಃ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಕಾಮೋ ಮುನೀನ್ದ್ರಃ
ಶ್ವಾಸೇನಾನ್ತರ್ನಿವಿಷ್ಟಃ ಪುನರಿಹ ಸಕಲಂ ದೃಷ್ಟವಾನ್ ವಿಷ್ಟಪೌಘಮ್ ।
ಭೂಯೋಽಪಿ ಶ್ವಾಸವಾತೈರ್ಬಹಿರನುಪತಿತೋ ವೀಕ್ಷಿತಸ್ತ್ವತ್ಕಟಾಕ್ಷೈ-
ರ್ಮೋದಾದಾಶ್ಲೇಷ್ಟುಕಾಮಸ್ತ್ವಯಿ ಪಿಹಿತತನೌ ಸ್ವಾಶ್ರಮೇ ಪ್ರಾಗ್ವದಾಸೀತ್ ॥8॥
ಗೌರ್ಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ತದಗ್ರೇ ಪುರಭಿದಥ ಗತಸ್ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಪ್ರೇಕ್ಷಣಾರ್ಥೀ
ಸಿದ್ಧಾನೇವಾಸ್ಯ ದತ್ವಾ ಸ್ವಯಮಯಮಜರಾಮೃತ್ಯುತಾದೀನ್ ಗತೋಽಭೂತ್ ।
ಏವಂ ತ್ವತ್ಸೇವಯೈವ ಸ್ಮರರಿಪುರಪಿ ಸ ಪ್ರೀಯತೇ ಯೇನ ತಸ್ಮಾ-
ನ್ಮೂರ್ತಿತ್ರಯ್ಯಾತ್ಮಕಸ್ತ್ವಂ ನನು ಸಕಲನಿಯನ್ತೇತಿ ಸುವ್ಯಕ್ತಮಾಸೀತ್ ॥9॥
ತ್ರ್ಯಂಶೇಸ್ಮಿನ್ ಸತ್ಯಲೋಕೇ ವಿಧಿಹರಿಪುರಭಿನ್ಮನ್ದಿರಾಣ್ಯೂರ್ಧ್ವಮೂರ್ಧ್ವಂ
ತೇಭೋಽಪ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ತು ಮಾಯಾವಿಕೃತಿವಿರಹಿತೋ ಭಾತಿ ವೈಕುಣ್ಠಲೋಕಃ ।
ತತ್ರ ತ್ವಂ ಕಾರಣಾಮ್ಭಸ್ಯಪಿ ಪಶುಪಕುಲೇ ಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವೈಕರೂಪೀ
ಸಚ್ಚಿತ್ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಯಾತ್ಮಾ ಪವನಪುರಪತೇ ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಸರ್ವರೋಗಾತ್ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
traiguṇyādbhinnarūpaṃ bhavati hi bhuvane hīnamadhyottamaṃ yat
jñānaṃ śraddhā ca kartā vasatirapi sukhaṃ karma cāhārabhedāḥ |
tvatkṣetratvanniṣevādi tu yadiha punastvatparaṃ tattu sarvaṃ
prāhurnaiguṇyaniṣṭhaṃ tadanubhajanato maṅkṣu siddho bhaveyam ||1||
tvayyeva nyastacittaḥ sukhamayi vicaran sarvaceṣṭāstvadarthaṃ
tvadbhaktaiḥ sevyamānānapi caritacarānāśrayan puṇyadeśān |
dasyau vipre mṛgādiṣvapi ca samamatirmucyamānāvamāna-
spardhāsūyādidoṣaḥ satatamakhilabhūteṣu sampūjaye tvām ||2||
tvadbhāvo yāvadeṣu sphurati na viśadaṃ tāvadevaṃ hyupāstiṃ
kurvannaikātmyabodhe jhaṭiti vikasati tvanmayo'haṃ careyam |
tvaddharmasyāsya tāvat kimapi na bhagavan prastutasya praṇāśa-
stasmātsarvātmanaiva pradiśa mama vibho bhaktimārgaṃ manojñam ||3||
taṃ cainaṃ bhaktiyogaṃ draḍhayitumayi me sādhyamārogyamāyu-
rdiṣṭyā tatrāpi sevyaṃ tava caraṇamaho bheṣajāyeva dugdham |
mārkaṇḍeyo hi pūrvaṃ gaṇakanigaditadvādaśābdāyuruccaiḥ
sevitvā vatsaraṃ tvāṃ tava bhaṭanivahairdrāvayāmāsa mṛtyum ||4||
mārkaṇḍeyaścirāyuḥ sa khalu punarapi tvatparaḥ puṣpabhadrā-
tīre ninye tapasyannatulasukharatiḥ ṣaṭ tu manvantarāṇi |
devendraḥ saptamastaṃ surayuvatimarunmanmathairmohayiṣyan
yogoṣmapluṣyamāṇairna tu punaraśakattvajjanaṃ nirjayet kaḥ ||5||
prītyā nārāyaṇākhyastvamatha narasakhaḥ prāptavānasya pārśvaṃ
tuṣṭyā toṣṭūyamānaḥ sa tu vividhavarairlobhito nānumene |
draṣṭuṃ māya़āṃ tvadīyāṃ kila punaravṛṇodbhaktitṛptāntarātmā
māyāduḥkhānabhijñastadapi mṛgayate nūnamāścaryahetoḥ ||6||
yāte tvayyāśu vātākulajaladagalattoyapūrṇātighūrṇat-
saptārṇorāśimagne jagati sa tu jale sambhraman varṣakoṭīḥ |
dīnaḥ praikṣiṣṭa dūre vaṭadalaśayanaṃ kañcidāścaryabālaṃ
tvāmeva śyāmalāṅgaṃ vadanasarasijanyastapādāṅgulīkam ||7||
dṛṣṭvā tvāṃ hṛṣṭaromā tvaritamupagataḥ spraṣṭukāmo munīndraḥ
śvāsenāntarniviṣṭaḥ punariha sakalaṃ dṛṣṭavān viṣṭapaugham |
bhūyo'pi śvāsavātairbahiranupatito vīkṣitastvatkaṭākṣai-
rmodādāśleṣṭukāmastvayi pihitatanau svāśrame prāgvadāsīt ||8||
gauryā sārdhaṃ tadagre purabhidatha gatastvatpriyaprekṣaṇārthī
siddhānevāsya datvā svayamayamajarāmṛtyutādīn gato'bhūt |
evaṃ tvatsevayaiva smararipurapi sa prīyate yena tasmā-
nmūrtitrayyātmakastvaṃ nanu sakalaniyanteti suvyaktamāsīt ||9||
tryaṃśesmin satyaloke vidhiharipurabhinmandirāṇyūrdhvamūrdhvaṃ
tebho'pyūrdhvaṃ tu māyāvikṛtivirahito bhāti vaikuṇṭhalokaḥ |
tatra tvaṃ kāraṇāmbhasyapi paśupakule śuddhasattvaikarūpī
saccitbrahmādvayātmā pavanapurapate pāhi māṃ sarvarogāt ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
त्रैगुण्याद्भिन्नरूपं भवति हि भुवने हीनमध्योत्तमं यत्
ज्ञानं श्रद्धा च कर्ता वसतिरपि सुखं कर्म चाहारभेदाः ।
त्वत्क्षेत्रत्वन्निषेवादि तु यदिह पुनस्त्वत्परं तत्तु सर्वं
प्राहुर्नैगुण्यनिष्ठं तदनुभजनतो मङ्क्षु सिद्धो भवेयम् ॥1॥
त्वय्येव न्यस्तचित्तः सुखमयि विचरन् सर्वचेष्टास्त्वदर्थं
त्वद्भक्तैः सेव्यमानानपि चरितचरानाश्रयन् पुण्यदेशान् ।
दस्यौ विप्रे मृगादिष्वपि च सममतिर्मुच्यमानावमान-
स्पर्धासूयादिदोषः सततमखिलभूतेषु सम्पूजये त्वाम् ॥2॥
त्वद्भावो यावदेषु स्फुरति न विशदं तावदेवं ह्युपास्तिं
कुर्वन्नैकात्म्यबोधे झटिति विकसति त्वन्मयोऽहं चरेयम् ।
त्वद्धर्मस्यास्य तावत् किमपि न भगवन् प्रस्तुतस्य प्रणाश-
स्तस्मात्सर्वात्मनैव प्रदिश मम विभो भक्तिमार्गं मनोज्ञम् ॥3॥
तं चैनं भक्तियोगं द्रढयितुमयि मे साध्यमारोग्यमायु-
र्दिष्ट्या तत्रापि सेव्यं तव चरणमहो भेषजायेव दुग्धम् ।
मार्कण्डेयो हि पूर्वं गणकनिगदितद्वादशाब्दायुरुच्चैः
सेवित्वा वत्सरं त्वां तव भटनिवहैर्द्रावयामास मृत्युम् ॥4॥
मार्कण्डेयश्चिरायुः स खलु पुनरपि त्वत्परः पुष्पभद्रा-
तीरे निन्ये तपस्यन्नतुलसुखरतिः षट् तु मन्वन्तराणि ।
देवेन्द्रः सप्तमस्तं सुरयुवतिमरुन्मन्मथैर्मोहयिष्यन्
योगोष्मप्लुष्यमाणैर्न तु पुनरशकत्त्वज्जनं निर्जयेत् कः ॥5॥
प्रीत्या नारायणाख्यस्त्वमथ नरसखः प्राप्तवानस्य पार्श्वं
तुष्ट्या तोष्टूयमानः स तु विविधवरैर्लोभितो नानुमेने ।
द्रष्टुं माय़आं त्वदीयां किल पुनरवृणोद्भक्तितृप्तान्तरात्मा
मायादुःखानभिज्ञस्तदपि मृगयते नूनमाश्चर्यहेतोः ॥6॥
याते त्वय्याशु वाताकुलजलदगलत्तोयपूर्णातिघूर्णत्-
सप्तार्णोराशिमग्ने जगति स तु जले सम्भ्रमन् वर्षकोटीः ।
दीनः प्रैक्षिष्ट दूरे वटदलशयनं कञ्चिदाश्चर्यबालं
त्वामेव श्यामलाङ्गं वदनसरसिजन्यस्तपादाङ्गुलीकम् ॥7॥
दृष्ट्वा त्वां हृष्टरोमा त्वरितमुपगतः स्प्रष्टुकामो मुनीन्द्रः
श्वासेनान्तर्निविष्टः पुनरिह सकलं दृष्टवान् विष्टपौघम् ।
भूयोऽपि श्वासवातैर्बहिरनुपतितो वीक्षितस्त्वत्कटाक्षै-
र्मोदादाश्लेष्टुकामस्त्वयि पिहिततनौ स्वाश्रमे प्राग्वदासीत् ॥8॥
गौर्या सार्धं तदग्रे पुरभिदथ गतस्त्वत्प्रियप्रेक्षणार्थी
सिद्धानेवास्य दत्वा स्वयमयमजरामृत्युतादीन् गतोऽभूत् ।
एवं त्वत्सेवयैव स्मररिपुरपि स प्रीयते येन तस्मा-
न्मूर्तित्रय्यात्मकस्त्वं ननु सकलनियन्तेति सुव्यक्तमासीत् ॥9॥
त्र्यंशेस्मिन् सत्यलोके विधिहरिपुरभिन्मन्दिराण्यूर्ध्वमूर्ध्वं
तेभोऽप्यूर्ध्वं तु मायाविकृतिविरहितो भाति वैकुण्ठलोकः ।
तत्र त्वं कारणाम्भस्यपि पशुपकुले शुद्धसत्त्वैकरूपी
सच्चित्ब्रह्माद्वयात्मा पवनपुरपते पाहि मां सर्वरोगात् ॥10॥
traiguṇyādbhinnarūpaṃ bhavati hi bhuvane hīnamadhyottamaṃ yat
jñānaṃ śraddhā ca kartā vasatirapi sukhaṃ karma cāhārabhedāḥ |
tvatkṣetratvanniṣevādi tu yadiha punastvatparaṃ tattu sarvaṃ
prāhurnaiguṇyaniṣṭhaṃ tadanubhajanato maṅkṣu siddho bhaveyam ||1||
tvayyeva nyastacittaḥ sukhamayi vicaran sarvaceṣṭāstvadarthaṃ
tvadbhaktaiḥ sevyamānānapi caritacarānāśrayan puṇyadeśān |
dasyau vipre mṛgādiṣvapi ca samamatirmucyamānāvamāna-
spardhāsūyādidoṣaḥ satatamakhilabhūteṣu sampūjaye tvām ||2||
tvadbhāvo yāvadeṣu sphurati na viśadaṃ tāvadevaṃ hyupāstiṃ
kurvannaikātmyabodhe jhaṭiti vikasati tvanmayo'haṃ careyam |
tvaddharmasyāsya tāvat kimapi na bhagavan prastutasya praṇāśa-
stasmātsarvātmanaiva pradiśa mama vibho bhaktimārgaṃ manojñam ||3||
taṃ cainaṃ bhaktiyogaṃ draḍhayitumayi me sādhyamārogyamāyu-
rdiṣṭyā tatrāpi sevyaṃ tava caraṇamaho bheṣajāyeva dugdham |
mārkaṇḍeyo hi pūrvaṃ gaṇakanigaditadvādaśābdāyuruccaiḥ
sevitvā vatsaraṃ tvāṃ tava bhaṭanivahairdrāvayāmāsa mṛtyum ||4||
mārkaṇḍeyaścirāyuḥ sa khalu punarapi tvatparaḥ puṣpabhadrā-
tīre ninye tapasyannatulasukharatiḥ ṣaṭ tu manvantarāṇi |
devendraḥ saptamastaṃ surayuvatimarunmanmathairmohayiṣyan
yogoṣmapluṣyamāṇairna tu punaraśakattvajjanaṃ nirjayet kaḥ ||5||
prītyā nārāyaṇākhyastvamatha narasakhaḥ prāptavānasya pārśvaṃ
tuṣṭyā toṣṭūyamānaḥ sa tu vividhavarairlobhito nānumene |
draṣṭuṃ māya़āṃ tvadīyāṃ kila punaravṛṇodbhaktitṛptāntarātmā
māyāduḥkhānabhijñastadapi mṛgayate nūnamāścaryahetoḥ ||6||
yāte tvayyāśu vātākulajaladagalattoyapūrṇātighūrṇat-
saptārṇorāśimagne jagati sa tu jale sambhraman varṣakoṭīḥ |
dīnaḥ praikṣiṣṭa dūre vaṭadalaśayanaṃ kañcidāścaryabālaṃ
tvāmeva śyāmalāṅgaṃ vadanasarasijanyastapādāṅgulīkam ||7||
dṛṣṭvā tvāṃ hṛṣṭaromā tvaritamupagataḥ spraṣṭukāmo munīndraḥ
śvāsenāntarniviṣṭaḥ punariha sakalaṃ dṛṣṭavān viṣṭapaugham |
bhūyo'pi śvāsavātairbahiranupatito vīkṣitastvatkaṭākṣai-
rmodādāśleṣṭukāmastvayi pihitatanau svāśrame prāgvadāsīt ||8||
gauryā sārdhaṃ tadagre purabhidatha gatastvatpriyaprekṣaṇārthī
siddhānevāsya datvā svayamayamajarāmṛtyutādīn gato'bhūt |
evaṃ tvatsevayaiva smararipurapi sa prīyate yena tasmā-
nmūrtitrayyātmakastvaṃ nanu sakalaniyanteti suvyaktamāsīt ||9||
tryaṃśesmin satyaloke vidhiharipurabhinmandirāṇyūrdhvamūrdhvaṃ
tebho'pyūrdhvaṃ tu māyāvikṛtivirahito bhāti vaikuṇṭhalokaḥ |
tatra tvaṃ kāraṇāmbhasyapi paśupakule śuddhasattvaikarūpī
saccitbrahmādvayātmā pavanapurapate pāhi māṃ sarvarogāt ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in