Vishnu

ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 76 - ಉದ್ಧವದೌತ್ಯಮ್

Narayaniyam Dashaka 76 - Uddhavadautyam

🖋️ Kannada script
📄 Download PDF
ಗತ್ವಾ ಸಾನ್ದೀಪನಿಮಥ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಮಾತ್ರೈರಹೋಭಿಃ
ಸರ್ವಜ್ಞಸ್ತ್ವಂ ಸಹ ಮುಸಲಿನಾ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾ ಗೃಹೀತ್ವಾ ।
ಪುತ್ರಂ ನಷ್ಟಂ ಯಮನಿಲಯನಾದಾಹೃತಂ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಥಂ
ದತ್ವಾ ತಸ್ಮೈ ನಿಜಪುರಮಗಾ ನಾದಯನ್ ಪಾಞ್ಚಜನ್ಯಮ್ ॥1॥
ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಪಶುಪಸುದೃಶಃ ಪ್ರೇಮಭಾರಪ್ರಣುನ್ನಾಃ
ಕಾರುಣ್ಯೇನ ತ್ವಮಪಿ ವಿವಶಃ ಪ್ರಾಹಿಣೋರುದ್ಧವಂ ತಮ್ ।
ಕಿಞ್ಚಾಮುಷ್ಮೈ ಪರಮಸುಹೃದೇ ಭಕ್ತವರ್ಯಾಯ ತಾಸಾಂ
ಭಕ್ತ್ಯುದ್ರೇಕಂ ಸಕಲಭುವನೇ ದುರ್ಲಭಂ ದರ್ಶಯಿಷ್ಯನ್ ॥2॥
ತ್ವನ್ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಪ್ರಥಿಮಪಿಶುನಂ ಗೋಕುಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಾಯಂ
ತ್ವದ್ವಾರ್ತಾಭಿರ್ಬಹು ಸ ರಮಯಾಮಾಸ ನನ್ದಂ ಯಶೋದಾಮ್ ।
ಪ್ರಾತರ್ದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಣಿಮಯರಥಂ ಶಙ್ಕಿತಾಃ ಪಙ್ಕಜಾಕ್ಷ್ಯಃ
ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಭವದನುಚರಂ ತ್ಯಕ್ತಕಾರ್ಯಾಃ ಸಮೀಯುಃ ॥3॥
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚೈನಂ ತ್ವದುಪಮಲಸದ್ವೇಷಭೂಷಾಭಿರಾಮಂ
ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ತವ ವಿಲಸಿತಾನ್ಯುಚ್ಚಕೈಸ್ತಾನಿ ತಾನಿ ।
ರುದ್ಧಾಲಾಪಾಃ ಕಥಮಪಿ ಪುನರ್ಗದ್ಗದಾಂ ವಾಚಮೂಚುಃ
ಸೌಜನ್ಯಾದೀನ್ ನಿಜಪರಭಿದಾಮಪ್ಯಲಂ ವಿಸ್ಮರನ್ತ್ಯಃ ॥4॥
ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕಿಂ ತ್ವಂ ಪಿತೃಜನಕೃತೇ ಪ್ರೇಷಿತೋ ನಿರ್ದಯೇನ
ಕ್ವಾಸೌ ಕಾನ್ತೋ ನಗರಸುದೃಶಾಂ ಹಾ ಹರೇ ನಾಥ ಪಾಯಾಃ ।
ಆಶ್ಲೇಷಾಣಾಮಮೃತವಪುಷೋ ಹನ್ತ ತೇ ಚುಮ್ಬನಾನಾ-
ಮುನ್ಮಾದಾನಾಂ ಕುಹಕವಚಸಾಂ ವಿಸ್ಮರೇತ್ ಕಾನ್ತ ಕಾ ವಾ ॥5॥
ರಾಸಕ್ರೀಡಾಲುಲಿತಲಲಿತಂ ವಿಶ್ಲಥತ್ಕೇಶಪಾಶಂ
ಮನ್ದೋದ್ಭಿನ್ನಶ್ರಮಜಲಕಣಂ ಲೋಭನೀಯಂ ತ್ವದಙ್ಗಮ್ ।
ಕಾರುಣ್ಯಾಬ್ಧೇ ಸಕೃದಪಿ ಸಮಾಲಿಙ್ಗಿತುಂ ದರ್ಶಯೇತಿ
ಪ್ರೇಮೋನ್ಮಾದಾದ್ಭುವನಮದನ ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಾಸ್ತ್ವಾಂ ವಿಲೇಪುಃ ॥6॥
ಏವಮ್ಪ್ರಾಯೈರ್ವಿವಶವಚನೈರಾಕುಲಾ ಗೋಪಿಕಾಸ್ತಾ-
ಸ್ತ್ವತ್ಸನ್ದೇಶೈಃ ಪ್ರಕೃತಿಮನಯತ್ ಸೋಽಥ ವಿಜ್ಞಾನಗರ್ಭೈಃ ।
ಭೂಯಸ್ತಾಭಿರ್ಮುದಿತಮತಿಭಿಸ್ತ್ವನ್ಮಯೀಭಿರ್ವಧೂಭಿ-
ಸ್ತತ್ತದ್ವಾರ್ತಾಸರಸಮನಯತ್ ಕಾನಿಚಿದ್ವಾಸರಾಣಿ ॥7॥
ತ್ವತ್ಪ್ರೋದ್ಗಾನೈಃ ಸಹಿತಮನಿಶಂ ಸರ್ವತೋ ಗೇಹಕೃತ್ಯಂ
ತ್ವದ್ವಾರ್ತೈವ ಪ್ರಸರತಿ ಮಿಥಃ ಸೈವ ಚೋತ್ಸ್ವಾಪಲಾಪಾಃ ।
ಚೇಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಾಯಸ್ತ್ವದನುಕೃತಯಸ್ತ್ವನ್ಮಯಂ ಸರ್ವಮೇವಂ
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತ್ರ ವ್ಯಮುಹದಧಿಕಂ ವಿಸ್ಮಯಾದುದ್ಧವೋಽಯಮ್ ॥8॥
ರಾಧಾಯಾ ಮೇ ಪ್ರಿಯತಮಮಿದಂ ಮತ್ಪ್ರಿಯೈವಂ ಬ್ರವೀತಿ
ತ್ವಂ ಕಿಂ ಮೌನಂ ಕಲಯಸಿ ಸಖೇ ಮಾನಿನೀಮತ್ಪ್ರಿಯೇವ।
ಇತ್ಯಾದ್ಯೇವ ಪ್ರವದತಿ ಸಖಿ ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯೋ ನಿರ್ಜನೇ ಮಾ-
ಮಿತ್ಥಂವಾದೈರರಮದಯಂ ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಾಮುತ್ಪಲಾಕ್ಷೀಮ್ ॥9॥
ಏಷ್ಯಾಮಿ ದ್ರಾಗನುಪಗಮನಂ ಕೇವಲಂ ಕಾರ್ಯಭಾರಾ-
ದ್ವಿಶ್ಲೇಷೇಽಪಿ ಸ್ಮರಣದೃಢತಾಸಮ್ಭವಾನ್ಮಾಸ್ತು ಖೇದಃ ।
ಬ್ರಹ್ಮಾನನ್ದೇ ಮಿಲತಿ ನಚಿರಾತ್ ಸಙ್ಗಮೋ ವಾ ವಿಯೋಗ-
ಸ್ತುಲ್ಯೋ ವಃ ಸ್ಯಾದಿತಿ ತವ ಗಿರಾ ಸೋಽಕರೋನ್ನಿರ್ವ್ಯಥಾಸ್ತಾಃ ॥10॥
ಏವಂ ಭಕ್ತಿ ಸಕಲಭುವನೇ ನೇಕ್ಷಿತಾ ನ ಶ್ರುತಾ ವಾ
ಕಿಂ ಶಾಸ್ತ್ರೌಘೈಃ ಕಿಮಿಹ ತಪಸಾ ಗೋಪಿಕಾಭ್ಯೋ ನಮೋಽಸ್ತು ।
ಇತ್ಯಾನನ್ದಾಕುಲಮುಪಗತಂ ಗೋಕುಲಾದುದ್ಧವಂ ತಂ
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೃಷ್ಟೋ ಗುರುಪುರಪತೇ ಪಾಹಿ ಮಾಮಾಮಯೌಘಾತ್ ॥11॥
Roman (IAST) Transliteration
gatvā sāndīpanimatha catuṣṣaṣṭimātrairahobhiḥ
sarvajñastvaṃ saha musalinā sarvavidyā gṛhītvā |
putraṃ naṣṭaṃ yamanilayanādāhṛtaṃ dakṣiṇārthaṃ
datvā tasmai nijapuramagā nādayan pāñcajanyam ||1||
smṛtvā smṛtvā paśupasudṛśaḥ premabhārapraṇunnāḥ
kāruṇyena tvamapi vivaśaḥ prāhiṇoruddhavaṃ tam |
kiñcāmuṣmai paramasuhṛde bhaktavaryāya tāsāṃ
bhaktyudrekaṃ sakalabhuvane durlabhaṃ darśayiṣyan ||2||
tvanmāhātmyaprathimapiśunaṃ gokulaṃ prāpya sāyaṃ
tvadvārtābhirbahu sa ramayāmāsa nandaṃ yaśodām |
prātarddṛṣṭvā maṇimayarathaṃ śaṅkitāḥ paṅkajākṣyaḥ
śrutvā prāptaṃ bhavadanucaraṃ tyaktakāryāḥ samīyuḥ ||3||
dṛṣṭvā cainaṃ tvadupamalasadveṣabhūṣābhirāmaṃ
smṛtvā smṛtvā tava vilasitānyuccakaistāni tāni |
ruddhālāpāḥ kathamapi punargadgadāṃ vācamūcuḥ
saujanyādīn nijaparabhidāmapyalaṃ vismarantyaḥ ||4||
śrīmān kiṃ tvaṃ pitṛjanakṛte preṣito nirdayena
kvāsau kānto nagarasudṛśāṃ hā hare nātha pāyāḥ |
āśleṣāṇāmamṛtavapuṣo hanta te cumbanānā-
munmādānāṃ kuhakavacasāṃ vismaret kānta kā vā ||5||
rāsakrīḍālulitalalitaṃ viślathatkeśapāśaṃ
mandodbhinnaśramajalakaṇaṃ lobhanīyaṃ tvadaṅgam |
kāruṇyābdhe sakṛdapi samāliṅgituṃ darśayeti
premonmādādbhuvanamadana tvatpriyāstvāṃ vilepuḥ ||6||
evamprāyairvivaśavacanairākulā gopikāstā-
stvatsandeśaiḥ prakṛtimanayat so'tha vijñānagarbhaiḥ |
bhūyastābhirmuditamatibhistvanmayībhirvadhūbhi-
stattadvārtāsarasamanayat kānicidvāsarāṇi ||7||
tvatprodgānaiḥ sahitamaniśaṃ sarvato gehakṛtyaṃ
tvadvārtaiva prasarati mithaḥ saiva cotsvāpalāpāḥ |
ceṣṭāḥ prāyastvadanukṛtayastvanmayaṃ sarvamevaṃ
dṛṣṭvā tatra vyamuhadadhikaṃ vismayāduddhavo'yam ||8||
rādhāyā me priyatamamidaṃ matpriyaivaṃ bravīti
tvaṃ kiṃ maunaṃ kalayasi sakhe māninīmatpriyeva|
ityādyeva pravadati sakhi tvatpriyo nirjane mā-
mitthaṃvādairaramadayaṃ tvatpriyāmutpalākṣīm ||9||
eṣyāmi drāganupagamanaṃ kevalaṃ kāryabhārā-
dviśleṣe'pi smaraṇadṛḍhatāsambhavānmāstu khedaḥ |
brahmānande milati nacirāt saṅgamo vā viyoga-
stulyo vaḥ syāditi tava girā so'karonnirvyathāstāḥ ||10||
evaṃ bhakti sakalabhuvane nekṣitā na śrutā vā
kiṃ śāstraughaiḥ kimiha tapasā gopikābhyo namo'stu |
ityānandākulamupagataṃ gokulāduddhavaṃ taṃ
dṛṣṭvā hṛṣṭo gurupurapate pāhi māmāmayaughāt ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
गत्वा सान्दीपनिमथ चतुष्षष्टिमात्रैरहोभिः
सर्वज्ञस्त्वं सह मुसलिना सर्वविद्या गृहीत्वा ।
पुत्रं नष्टं यमनिलयनादाहृतं दक्षिणार्थं
दत्वा तस्मै निजपुरमगा नादयन् पाञ्चजन्यम् ॥1॥
स्मृत्वा स्मृत्वा पशुपसुदृशः प्रेमभारप्रणुन्नाः
कारुण्येन त्वमपि विवशः प्राहिणोरुद्धवं तम् ।
किञ्चामुष्मै परमसुहृदे भक्तवर्याय तासां
भक्त्युद्रेकं सकलभुवने दुर्लभं दर्शयिष्यन् ॥2॥
त्वन्माहात्म्यप्रथिमपिशुनं गोकुलं प्राप्य सायं
त्वद्वार्ताभिर्बहु स रमयामास नन्दं यशोदाम् ।
प्रातर्द्दृष्ट्वा मणिमयरथं शङ्किताः पङ्कजाक्ष्यः
श्रुत्वा प्राप्तं भवदनुचरं त्यक्तकार्याः समीयुः ॥3॥
दृष्ट्वा चैनं त्वदुपमलसद्वेषभूषाभिरामं
स्मृत्वा स्मृत्वा तव विलसितान्युच्चकैस्तानि तानि ।
रुद्धालापाः कथमपि पुनर्गद्गदां वाचमूचुः
सौजन्यादीन् निजपरभिदामप्यलं विस्मरन्त्यः ॥4॥
श्रीमान् किं त्वं पितृजनकृते प्रेषितो निर्दयेन
क्वासौ कान्तो नगरसुदृशां हा हरे नाथ पायाः ।
आश्लेषाणाममृतवपुषो हन्त ते चुम्बनाना-
मुन्मादानां कुहकवचसां विस्मरेत् कान्त का वा ॥5॥
रासक्रीडालुलितललितं विश्लथत्केशपाशं
मन्दोद्भिन्नश्रमजलकणं लोभनीयं त्वदङ्गम् ।
कारुण्याब्धे सकृदपि समालिङ्गितुं दर्शयेति
प्रेमोन्मादाद्भुवनमदन त्वत्प्रियास्त्वां विलेपुः ॥6॥
एवम्प्रायैर्विवशवचनैराकुला गोपिकास्ता-
स्त्वत्सन्देशैः प्रकृतिमनयत् सोऽथ विज्ञानगर्भैः ।
भूयस्ताभिर्मुदितमतिभिस्त्वन्मयीभिर्वधूभि-
स्तत्तद्वार्तासरसमनयत् कानिचिद्वासराणि ॥7॥
त्वत्प्रोद्गानैः सहितमनिशं सर्वतो गेहकृत्यं
त्वद्वार्तैव प्रसरति मिथः सैव चोत्स्वापलापाः ।
चेष्टाः प्रायस्त्वदनुकृतयस्त्वन्मयं सर्वमेवं
दृष्ट्वा तत्र व्यमुहदधिकं विस्मयादुद्धवोऽयम् ॥8॥
राधाया मे प्रियतममिदं मत्प्रियैवं ब्रवीति
त्वं किं मौनं कलयसि सखे मानिनीमत्प्रियेव।
इत्याद्येव प्रवदति सखि त्वत्प्रियो निर्जने मा-
मित्थंवादैररमदयं त्वत्प्रियामुत्पलाक्षीम् ॥9॥
एष्यामि द्रागनुपगमनं केवलं कार्यभारा-
द्विश्लेषेऽपि स्मरणदृढतासम्भवान्मास्तु खेदः ।
ब्रह्मानन्दे मिलति नचिरात् सङ्गमो वा वियोग-
स्तुल्यो वः स्यादिति तव गिरा सोऽकरोन्निर्व्यथास्ताः ॥10॥
एवं भक्ति सकलभुवने नेक्षिता न श्रुता वा
किं शास्त्रौघैः किमिह तपसा गोपिकाभ्यो नमोऽस्तु ।
इत्यानन्दाकुलमुपगतं गोकुलादुद्धवं तं
दृष्ट्वा हृष्टो गुरुपुरपते पाहि मामामयौघात् ॥11॥
gatvā sāndīpanimatha catuṣṣaṣṭimātrairahobhiḥ
sarvajñastvaṃ saha musalinā sarvavidyā gṛhītvā |
putraṃ naṣṭaṃ yamanilayanādāhṛtaṃ dakṣiṇārthaṃ
datvā tasmai nijapuramagā nādayan pāñcajanyam ||1||
smṛtvā smṛtvā paśupasudṛśaḥ premabhārapraṇunnāḥ
kāruṇyena tvamapi vivaśaḥ prāhiṇoruddhavaṃ tam |
kiñcāmuṣmai paramasuhṛde bhaktavaryāya tāsāṃ
bhaktyudrekaṃ sakalabhuvane durlabhaṃ darśayiṣyan ||2||
tvanmāhātmyaprathimapiśunaṃ gokulaṃ prāpya sāyaṃ
tvadvārtābhirbahu sa ramayāmāsa nandaṃ yaśodām |
prātarddṛṣṭvā maṇimayarathaṃ śaṅkitāḥ paṅkajākṣyaḥ
śrutvā prāptaṃ bhavadanucaraṃ tyaktakāryāḥ samīyuḥ ||3||
dṛṣṭvā cainaṃ tvadupamalasadveṣabhūṣābhirāmaṃ
smṛtvā smṛtvā tava vilasitānyuccakaistāni tāni |
ruddhālāpāḥ kathamapi punargadgadāṃ vācamūcuḥ
saujanyādīn nijaparabhidāmapyalaṃ vismarantyaḥ ||4||
śrīmān kiṃ tvaṃ pitṛjanakṛte preṣito nirdayena
kvāsau kānto nagarasudṛśāṃ hā hare nātha pāyāḥ |
āśleṣāṇāmamṛtavapuṣo hanta te cumbanānā-
munmādānāṃ kuhakavacasāṃ vismaret kānta kā vā ||5||
rāsakrīḍālulitalalitaṃ viślathatkeśapāśaṃ
mandodbhinnaśramajalakaṇaṃ lobhanīyaṃ tvadaṅgam |
kāruṇyābdhe sakṛdapi samāliṅgituṃ darśayeti
premonmādādbhuvanamadana tvatpriyāstvāṃ vilepuḥ ||6||
evamprāyairvivaśavacanairākulā gopikāstā-
stvatsandeśaiḥ prakṛtimanayat so'tha vijñānagarbhaiḥ |
bhūyastābhirmuditamatibhistvanmayībhirvadhūbhi-
stattadvārtāsarasamanayat kānicidvāsarāṇi ||7||
tvatprodgānaiḥ sahitamaniśaṃ sarvato gehakṛtyaṃ
tvadvārtaiva prasarati mithaḥ saiva cotsvāpalāpāḥ |
ceṣṭāḥ prāyastvadanukṛtayastvanmayaṃ sarvamevaṃ
dṛṣṭvā tatra vyamuhadadhikaṃ vismayāduddhavo'yam ||8||
rādhāyā me priyatamamidaṃ matpriyaivaṃ bravīti
tvaṃ kiṃ maunaṃ kalayasi sakhe māninīmatpriyeva|
ityādyeva pravadati sakhi tvatpriyo nirjane mā-
mitthaṃvādairaramadayaṃ tvatpriyāmutpalākṣīm ||9||
eṣyāmi drāganupagamanaṃ kevalaṃ kāryabhārā-
dviśleṣe'pi smaraṇadṛḍhatāsambhavānmāstu khedaḥ |
brahmānande milati nacirāt saṅgamo vā viyoga-
stulyo vaḥ syāditi tava girā so'karonnirvyathāstāḥ ||10||
evaṃ bhakti sakalabhuvane nekṣitā na śrutā vā
kiṃ śāstraughaiḥ kimiha tapasā gopikābhyo namo'stu |
ityānandākulamupagataṃ gokulāduddhavaṃ taṃ
dṛṣṭvā hṛṣṭo gurupurapate pāhi māmāmayaughāt ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in