Vishnu

നാരായണീയം ദശക 76 - ഉദ്ധവദൌത്യമ്

Narayaniyam Dashaka 76 - Uddhavadautyam

🖋️ Malayalam script
📄 Download PDF
ഗത്വാ സാന്ദീപനിമഥ ചതുഷ്ഷഷ്ടിമാത്രൈരഹോഭിഃ
സര്വജ്ഞസ്ത്വം സഹ മുസലിനാ സര്വവിദ്യാ ഗൃഹീത്വാ ।
പുത്രം നഷ്ടം യമനിലയനാദാഹൃതം ദക്ഷിണാര്ഥം
ദത്വാ തസ്മൈ നിജപുരമഗാ നാദയന് പാഞ്ചജന്യമ് ॥1॥
സ്മൃത്വാ സ്മൃത്വാ പശുപസുദൃശഃ പ്രേമഭാരപ്രണുന്നാഃ
കാരുണ്യേന ത്വമപി വിവശഃ പ്രാഹിണോരുദ്ധവം തമ് ।
കിഞ്ചാമുഷ്മൈ പരമസുഹൃദേ ഭക്തവര്യായ താസാം
ഭക്ത്യുദ്രേകം സകലഭുവനേ ദുര്ലഭം ദര്ശയിഷ്യന് ॥2॥
ത്വന്മാഹാത്മ്യപ്രഥിമപിശുനം ഗോകുലം പ്രാപ്യ സായം
ത്വദ്വാര്താഭിര്ബഹു സ രമയാമാസ നന്ദം യശോദാമ് ।
പ്രാതര്ദ്ദൃഷ്ട്വാ മണിമയരഥം ശങ്കിതാഃ പങ്കജാക്ഷ്യഃ
ശ്രുത്വാ പ്രാപ്തം ഭവദനുചരം ത്യക്തകാര്യാഃ സമീയുഃ ॥3॥
ദൃഷ്ട്വാ ചൈനം ത്വദുപമലസദ്വേഷഭൂഷാഭിരാമം
സ്മൃത്വാ സ്മൃത്വാ തവ വിലസിതാന്യുച്ചകൈസ്താനി താനി ।
രുദ്ധാലാപാഃ കഥമപി പുനര്ഗദ്ഗദാം വാചമൂചുഃ
സൌജന്യാദീന് നിജപരഭിദാമപ്യലം വിസ്മരന്ത്യഃ ॥4॥
ശ്രീമാന് കിം ത്വം പിതൃജനകൃതേ പ്രേഷിതോ നിര്ദയേന
ക്വാസൌ കാന്തോ നഗരസുദൃശാം ഹാ ഹരേ നാഥ പായാഃ ।
ആശ്ലേഷാണാമമൃതവപുഷോ ഹന്ത തേ ചുമ്ബനാനാ-
മുന്മാദാനാം കുഹകവചസാം വിസ്മരേത് കാന്ത കാ വാ ॥5॥
രാസക്രീഡാലുലിതലലിതം വിശ്ലഥത്കേശപാശം
മന്ദോദ്ഭിന്നശ്രമജലകണം ലോഭനീയം ത്വദങ്ഗമ് ।
കാരുണ്യാബ്ധേ സകൃദപി സമാലിങ്ഗിതും ദര്ശയേതി
പ്രേമോന്മാദാദ്ഭുവനമദന ത്വത്പ്രിയാസ്ത്വാം വിലേപുഃ ॥6॥
ഏവമ്പ്രായൈര്വിവശവചനൈരാകുലാ ഗോപികാസ്താ-
സ്ത്വത്സന്ദേശൈഃ പ്രകൃതിമനയത് സോഽഥ വിജ്ഞാനഗര്ഭൈഃ ।
ഭൂയസ്താഭിര്മുദിതമതിഭിസ്ത്വന്മയീഭിര്വധൂഭി-
സ്തത്തദ്വാര്താസരസമനയത് കാനിചിദ്വാസരാണി ॥7॥
ത്വത്പ്രോദ്ഗാനൈഃ സഹിതമനിശം സര്വതോ ഗേഹകൃത്യം
ത്വദ്വാര്തൈവ പ്രസരതി മിഥഃ സൈവ ചോത്സ്വാപലാപാഃ ।
ചേഷ്ടാഃ പ്രായസ്ത്വദനുകൃതയസ്ത്വന്മയം സര്വമേവം
ദൃഷ്ട്വാ തത്ര വ്യമുഹദധികം വിസ്മയാദുദ്ധവോഽയമ് ॥8॥
രാധായാ മേ പ്രിയതമമിദം മത്പ്രിയൈവം ബ്രവീതി
ത്വം കിം മൌനം കലയസി സഖേ മാനിനീമത്പ്രിയേവ।
ഇത്യാദ്യേവ പ്രവദതി സഖി ത്വത്പ്രിയോ നിര്ജനേ മാ-
മിത്ഥംവാദൈരരമദയം ത്വത്പ്രിയാമുത്പലാക്ഷീമ് ॥9॥
ഏഷ്യാമി ദ്രാഗനുപഗമനം കേവലം കാര്യഭാരാ-
ദ്വിശ്ലേഷേഽപി സ്മരണദൃഢതാസമ്ഭവാന്മാസ്തു ഖേദഃ ।
ബ്രഹ്മാനന്ദേ മിലതി നചിരാത് സങ്ഗമോ വാ വിയോഗ-
സ്തുല്യോ വഃ സ്യാദിതി തവ ഗിരാ സോഽകരോന്നിര്വ്യഥാസ്താഃ ॥10॥
ഏവം ഭക്തി സകലഭുവനേ നേക്ഷിതാ ന ശ്രുതാ വാ
കിം ശാസ്ത്രൌഘൈഃ കിമിഹ തപസാ ഗോപികാഭ്യോ നമോഽസ്തു ।
ഇത്യാനന്ദാകുലമുപഗതം ഗോകുലാദുദ്ധവം തം
ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടോ ഗുരുപുരപതേ പാഹി മാമാമയൌഘാത് ॥11॥
Roman (IAST) Transliteration
gatvā sāndīpanimatha catuṣṣaṣṭimātrairahobhiḥ
sarvajñastvaṃ saha musalinā sarvavidyā gṛhītvā |
putraṃ naṣṭaṃ yamanilayanādāhṛtaṃ dakṣiṇārthaṃ
datvā tasmai nijapuramagā nādayan pāñcajanyam ||1||
smṛtvā smṛtvā paśupasudṛśaḥ premabhārapraṇunnāḥ
kāruṇyena tvamapi vivaśaḥ prāhiṇoruddhavaṃ tam |
kiñcāmuṣmai paramasuhṛde bhaktavaryāya tāsāṃ
bhaktyudrekaṃ sakalabhuvane durlabhaṃ darśayiṣyan ||2||
tvanmāhātmyaprathimapiśunaṃ gokulaṃ prāpya sāyaṃ
tvadvārtābhirbahu sa ramayāmāsa nandaṃ yaśodām |
prātarddṛṣṭvā maṇimayarathaṃ śaṅkitāḥ paṅkajākṣyaḥ
śrutvā prāptaṃ bhavadanucaraṃ tyaktakāryāḥ samīyuḥ ||3||
dṛṣṭvā cainaṃ tvadupamalasadveṣabhūṣābhirāmaṃ
smṛtvā smṛtvā tava vilasitānyuccakaistāni tāni |
ruddhālāpāḥ kathamapi punargadgadāṃ vācamūcuḥ
saujanyādīn nijaparabhidāmapyalaṃ vismarantyaḥ ||4||
śrīmān kiṃ tvaṃ pitṛjanakṛte preṣito nirdayena
kvāsau kānto nagarasudṛśāṃ hā hare nātha pāyāḥ |
āśleṣāṇāmamṛtavapuṣo hanta te cumbanānā-
munmādānāṃ kuhakavacasāṃ vismaret kānta kā vā ||5||
rāsakrīḍālulitalalitaṃ viślathatkeśapāśaṃ
mandodbhinnaśramajalakaṇaṃ lobhanīyaṃ tvadaṅgam |
kāruṇyābdhe sakṛdapi samāliṅgituṃ darśayeti
premonmādādbhuvanamadana tvatpriyāstvāṃ vilepuḥ ||6||
evamprāyairvivaśavacanairākulā gopikāstā-
stvatsandeśaiḥ prakṛtimanayat so'tha vijñānagarbhaiḥ |
bhūyastābhirmuditamatibhistvanmayībhirvadhūbhi-
stattadvārtāsarasamanayat kānicidvāsarāṇi ||7||
tvatprodgānaiḥ sahitamaniśaṃ sarvato gehakṛtyaṃ
tvadvārtaiva prasarati mithaḥ saiva cotsvāpalāpāḥ |
ceṣṭāḥ prāyastvadanukṛtayastvanmayaṃ sarvamevaṃ
dṛṣṭvā tatra vyamuhadadhikaṃ vismayāduddhavo'yam ||8||
rādhāyā me priyatamamidaṃ matpriyaivaṃ bravīti
tvaṃ kiṃ maunaṃ kalayasi sakhe māninīmatpriyeva|
ityādyeva pravadati sakhi tvatpriyo nirjane mā-
mitthaṃvādairaramadayaṃ tvatpriyāmutpalākṣīm ||9||
eṣyāmi drāganupagamanaṃ kevalaṃ kāryabhārā-
dviśleṣe'pi smaraṇadṛḍhatāsambhavānmāstu khedaḥ |
brahmānande milati nacirāt saṅgamo vā viyoga-
stulyo vaḥ syāditi tava girā so'karonnirvyathāstāḥ ||10||
evaṃ bhakti sakalabhuvane nekṣitā na śrutā vā
kiṃ śāstraughaiḥ kimiha tapasā gopikābhyo namo'stu |
ityānandākulamupagataṃ gokulāduddhavaṃ taṃ
dṛṣṭvā hṛṣṭo gurupurapate pāhi māmāmayaughāt ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
गत्वा सान्दीपनिमथ चतुष्षष्टिमात्रैरहोभिः
सर्वज्ञस्त्वं सह मुसलिना सर्वविद्या गृहीत्वा ।
पुत्रं नष्टं यमनिलयनादाहृतं दक्षिणार्थं
दत्वा तस्मै निजपुरमगा नादयन् पाञ्चजन्यम् ॥1॥
स्मृत्वा स्मृत्वा पशुपसुदृशः प्रेमभारप्रणुन्नाः
कारुण्येन त्वमपि विवशः प्राहिणोरुद्धवं तम् ।
किञ्चामुष्मै परमसुहृदे भक्तवर्याय तासां
भक्त्युद्रेकं सकलभुवने दुर्लभं दर्शयिष्यन् ॥2॥
त्वन्माहात्म्यप्रथिमपिशुनं गोकुलं प्राप्य सायं
त्वद्वार्ताभिर्बहु स रमयामास नन्दं यशोदाम् ।
प्रातर्द्दृष्ट्वा मणिमयरथं शङ्किताः पङ्कजाक्ष्यः
श्रुत्वा प्राप्तं भवदनुचरं त्यक्तकार्याः समीयुः ॥3॥
दृष्ट्वा चैनं त्वदुपमलसद्वेषभूषाभिरामं
स्मृत्वा स्मृत्वा तव विलसितान्युच्चकैस्तानि तानि ।
रुद्धालापाः कथमपि पुनर्गद्गदां वाचमूचुः
सौजन्यादीन् निजपरभिदामप्यलं विस्मरन्त्यः ॥4॥
श्रीमान् किं त्वं पितृजनकृते प्रेषितो निर्दयेन
क्वासौ कान्तो नगरसुदृशां हा हरे नाथ पायाः ।
आश्लेषाणाममृतवपुषो हन्त ते चुम्बनाना-
मुन्मादानां कुहकवचसां विस्मरेत् कान्त का वा ॥5॥
रासक्रीडालुलितललितं विश्लथत्केशपाशं
मन्दोद्भिन्नश्रमजलकणं लोभनीयं त्वदङ्गम् ।
कारुण्याब्धे सकृदपि समालिङ्गितुं दर्शयेति
प्रेमोन्मादाद्भुवनमदन त्वत्प्रियास्त्वां विलेपुः ॥6॥
एवम्प्रायैर्विवशवचनैराकुला गोपिकास्ता-
स्त्वत्सन्देशैः प्रकृतिमनयत् सोऽथ विज्ञानगर्भैः ।
भूयस्ताभिर्मुदितमतिभिस्त्वन्मयीभिर्वधूभि-
स्तत्तद्वार्तासरसमनयत् कानिचिद्वासराणि ॥7॥
त्वत्प्रोद्गानैः सहितमनिशं सर्वतो गेहकृत्यं
त्वद्वार्तैव प्रसरति मिथः सैव चोत्स्वापलापाः ।
चेष्टाः प्रायस्त्वदनुकृतयस्त्वन्मयं सर्वमेवं
दृष्ट्वा तत्र व्यमुहदधिकं विस्मयादुद्धवोऽयम् ॥8॥
राधाया मे प्रियतममिदं मत्प्रियैवं ब्रवीति
त्वं किं मौनं कलयसि सखे मानिनीमत्प्रियेव।
इत्याद्येव प्रवदति सखि त्वत्प्रियो निर्जने मा-
मित्थंवादैररमदयं त्वत्प्रियामुत्पलाक्षीम् ॥9॥
एष्यामि द्रागनुपगमनं केवलं कार्यभारा-
द्विश्लेषेऽपि स्मरणदृढतासम्भवान्मास्तु खेदः ।
ब्रह्मानन्दे मिलति नचिरात् सङ्गमो वा वियोग-
स्तुल्यो वः स्यादिति तव गिरा सोऽकरोन्निर्व्यथास्ताः ॥10॥
एवं भक्ति सकलभुवने नेक्षिता न श्रुता वा
किं शास्त्रौघैः किमिह तपसा गोपिकाभ्यो नमोऽस्तु ।
इत्यानन्दाकुलमुपगतं गोकुलादुद्धवं तं
दृष्ट्वा हृष्टो गुरुपुरपते पाहि मामामयौघात् ॥11॥
gatvā sāndīpanimatha catuṣṣaṣṭimātrairahobhiḥ
sarvajñastvaṃ saha musalinā sarvavidyā gṛhītvā |
putraṃ naṣṭaṃ yamanilayanādāhṛtaṃ dakṣiṇārthaṃ
datvā tasmai nijapuramagā nādayan pāñcajanyam ||1||
smṛtvā smṛtvā paśupasudṛśaḥ premabhārapraṇunnāḥ
kāruṇyena tvamapi vivaśaḥ prāhiṇoruddhavaṃ tam |
kiñcāmuṣmai paramasuhṛde bhaktavaryāya tāsāṃ
bhaktyudrekaṃ sakalabhuvane durlabhaṃ darśayiṣyan ||2||
tvanmāhātmyaprathimapiśunaṃ gokulaṃ prāpya sāyaṃ
tvadvārtābhirbahu sa ramayāmāsa nandaṃ yaśodām |
prātarddṛṣṭvā maṇimayarathaṃ śaṅkitāḥ paṅkajākṣyaḥ
śrutvā prāptaṃ bhavadanucaraṃ tyaktakāryāḥ samīyuḥ ||3||
dṛṣṭvā cainaṃ tvadupamalasadveṣabhūṣābhirāmaṃ
smṛtvā smṛtvā tava vilasitānyuccakaistāni tāni |
ruddhālāpāḥ kathamapi punargadgadāṃ vācamūcuḥ
saujanyādīn nijaparabhidāmapyalaṃ vismarantyaḥ ||4||
śrīmān kiṃ tvaṃ pitṛjanakṛte preṣito nirdayena
kvāsau kānto nagarasudṛśāṃ hā hare nātha pāyāḥ |
āśleṣāṇāmamṛtavapuṣo hanta te cumbanānā-
munmādānāṃ kuhakavacasāṃ vismaret kānta kā vā ||5||
rāsakrīḍālulitalalitaṃ viślathatkeśapāśaṃ
mandodbhinnaśramajalakaṇaṃ lobhanīyaṃ tvadaṅgam |
kāruṇyābdhe sakṛdapi samāliṅgituṃ darśayeti
premonmādādbhuvanamadana tvatpriyāstvāṃ vilepuḥ ||6||
evamprāyairvivaśavacanairākulā gopikāstā-
stvatsandeśaiḥ prakṛtimanayat so'tha vijñānagarbhaiḥ |
bhūyastābhirmuditamatibhistvanmayībhirvadhūbhi-
stattadvārtāsarasamanayat kānicidvāsarāṇi ||7||
tvatprodgānaiḥ sahitamaniśaṃ sarvato gehakṛtyaṃ
tvadvārtaiva prasarati mithaḥ saiva cotsvāpalāpāḥ |
ceṣṭāḥ prāyastvadanukṛtayastvanmayaṃ sarvamevaṃ
dṛṣṭvā tatra vyamuhadadhikaṃ vismayāduddhavo'yam ||8||
rādhāyā me priyatamamidaṃ matpriyaivaṃ bravīti
tvaṃ kiṃ maunaṃ kalayasi sakhe māninīmatpriyeva|
ityādyeva pravadati sakhi tvatpriyo nirjane mā-
mitthaṃvādairaramadayaṃ tvatpriyāmutpalākṣīm ||9||
eṣyāmi drāganupagamanaṃ kevalaṃ kāryabhārā-
dviśleṣe'pi smaraṇadṛḍhatāsambhavānmāstu khedaḥ |
brahmānande milati nacirāt saṅgamo vā viyoga-
stulyo vaḥ syāditi tava girā so'karonnirvyathāstāḥ ||10||
evaṃ bhakti sakalabhuvane nekṣitā na śrutā vā
kiṃ śāstraughaiḥ kimiha tapasā gopikābhyo namo'stu |
ityānandākulamupagataṃ gokulāduddhavaṃ taṃ
dṛṣṭvā hṛṣṭo gurupurapate pāhi māmāmayaughāt ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in