Vishnu

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 76 - ଉଦ୍ଧଵଦୌତ୍ଯମ୍

Narayaniyam Dashaka 76 - Uddhavadautyam

🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ଗତ୍ଵା ସାନ୍ଦୀପନିମଥ ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଟିମାତ୍ରୈରହୋଭିଃ
ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ସହ ମୁସଲିନା ସର୍ଵଵିଦ୍ଯା ଗୃହୀତ୍ଵା ।
ପୁତ୍ରଂ ନଷ୍ଟଂ ଯମନିଲଯନାଦାହୃତଂ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଥଂ
ଦତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ନିଜପୁରମଗା ନାଦଯନ୍ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯମ୍ ॥1॥
ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ୍ମୃତ୍ଵା ପଶୁପସୁଦୃଶଃ ପ୍ରେମଭାରପ୍ରଣୁନ୍ନାଃ
କାରୁଣ୍ଯେନ ତ୍ଵମପି ଵିଵଶଃ ପ୍ରାହିଣୋରୁଦ୍ଧଵଂ ତମ୍ ।
କିଞ୍ଚାମୁଷ୍ମୈ ପରମସୁହୃଦେ ଭକ୍ତଵର୍ଯାଯ ତାସାଂ
ଭକ୍ତ୍ଯୁଦ୍ରେକଂ ସକଲଭୁଵନେ ଦୁର୍ଲଭଂ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯନ୍ ॥2॥
ତ୍ଵନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯପ୍ରଥିମପିଶୁନଂ ଗୋକୁଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସାଯଂ
ତ୍ଵଦ୍ଵାର୍ତାଭିର୍ବହୁ ସ ରମଯାମାସ ନନ୍ଦଂ ଯଶୋଦାମ୍ ।
ପ୍ରାତର୍ଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଣିମଯରଥଂ ଶଙ୍କିତାଃ ପଙ୍କଜାକ୍ଷ୍ଯଃ
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଭଵଦନୁଚରଂ ତ୍ଯକ୍ତକାର୍ଯାଃ ସମୀଯୁଃ ॥3॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈନଂ ତ୍ଵଦୁପମଲସଦ୍ଵେଷଭୂଷାଭିରାମଂ
ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ୍ମୃତ୍ଵା ତଵ ଵିଲସିତାନ୍ଯୁଚ୍ଚକୈସ୍ତାନି ତାନି ।
ରୁଦ୍ଧାଲାପାଃ କଥମପି ପୁନର୍ଗଦ୍ଗଦାଂ ଵାଚମୂଚୁଃ
ସୌଜନ୍ଯାଦୀନ୍ ନିଜପରଭିଦାମପ୍ଯଲଂ ଵିସ୍ମରନ୍ତ୍ଯଃ ॥4॥
ଶ୍ରୀମାନ୍ କିଂ ତ୍ଵଂ ପିତୃଜନକୃତେ ପ୍ରେଷିତୋ ନିର୍ଦଯେନ
କ୍ଵାସୌ କାନ୍ତୋ ନଗରସୁଦୃଶାଂ ହା ହରେ ନାଥ ପାଯାଃ ।
ଆଶ୍ଲେଷାଣାମମୃତଵପୁଷୋ ହନ୍ତ ତେ ଚୁମ୍ବନାନା-
ମୁନ୍ମାଦାନାଂ କୁହକଵଚସାଂ ଵିସ୍ମରେତ୍ କାନ୍ତ କା ଵା ॥5॥
ରାସକ୍ରୀଡାଲୁଲିତଲଲିତଂ ଵିଶ୍ଲଥତ୍କେଶପାଶଂ
ମନ୍ଦୋଦ୍ଭିନ୍ନଶ୍ରମଜଲକଣଂ ଲୋଭନୀଯଂ ତ୍ଵଦଙ୍ଗମ୍ ।
କାରୁଣ୍ଯାବ୍ଧେ ସକୃଦପି ସମାଲିଙ୍ଗିତୁଂ ଦର୍ଶଯେତି
ପ୍ରେମୋନ୍ମାଦାଦ୍ଭୁଵନମଦନ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିଲେପୁଃ ॥6॥
ଏଵମ୍ପ୍ରାଯୈର୍ଵିଵଶଵଚନୈରାକୁଲା ଗୋପିକାସ୍ତା-
ସ୍ତ୍ଵତ୍ସନ୍ଦେଶୈଃ ପ୍ରକୃତିମନଯତ୍ ସୋଽଥ ଵିଜ୍ଞାନଗର୍ଭୈଃ ।
ଭୂଯସ୍ତାଭିର୍ମୁଦିତମତିଭିସ୍ତ୍ଵନ୍ମଯୀଭିର୍ଵଧୂଭି-
ସ୍ତତ୍ତଦ୍ଵାର୍ତାସରସମନଯତ୍ କାନିଚିଦ୍ଵାସରାଣି ॥7॥
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରୋଦ୍ଗାନୈଃ ସହିତମନିଶଂ ସର୍ଵତୋ ଗେହକୃତ୍ଯଂ
ତ୍ଵଦ୍ଵାର୍ତୈଵ ପ୍ରସରତି ମିଥଃ ସୈଵ ଚୋତ୍ସ୍ଵାପଲାପାଃ ।
ଚେଷ୍ଟାଃ ପ୍ରାଯସ୍ତ୍ଵଦନୁକୃତଯସ୍ତ୍ଵନ୍ମଯଂ ସର୍ଵମେଵଂ
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ଵ୍ଯମୁହଦଧିକଂ ଵିସ୍ମଯାଦୁଦ୍ଧଵୋଽଯମ୍ ॥8॥
ରାଧାଯା ମେ ପ୍ରିଯତମମିଦଂ ମତ୍ପ୍ରିଯୈଵଂ ବ୍ରଵୀତି
ତ୍ଵଂ କିଂ ମୌନଂ କଲଯସି ସଖେ ମାନିନୀମତ୍ପ୍ରିଯେଵ।
ଇତ୍ଯାଦ୍ଯେଵ ପ୍ରଵଦତି ସଖି ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯୋ ନିର୍ଜନେ ମା-
ମିତ୍ଥଂଵାଦୈରରମଦଯଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାମୁତ୍ପଲାକ୍ଷୀମ୍ ॥9॥
ଏଷ୍ଯାମି ଦ୍ରାଗନୁପଗମନଂ କେଵଲଂ କାର୍ଯଭାରା-
ଦ୍ଵିଶ୍ଲେଷେଽପି ସ୍ମରଣଦୃଢତାସମ୍ଭଵାନ୍ମାସ୍ତୁ ଖେଦଃ ।
ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦେ ମିଲତି ନଚିରାତ୍ ସଙ୍ଗମୋ ଵା ଵିଯୋଗ-
ସ୍ତୁଲ୍ଯୋ ଵଃ ସ୍ଯାଦିତି ତଵ ଗିରା ସୋଽକରୋନ୍ନିର୍ଵ୍ଯଥାସ୍ତାଃ ॥10॥
ଏଵଂ ଭକ୍ତି ସକଲଭୁଵନେ ନେକ୍ଷିତା ନ ଶ୍ରୁତା ଵା
କିଂ ଶାସ୍ତ୍ରୌଘୈଃ କିମିହ ତପସା ଗୋପିକାଭ୍ଯୋ ନମୋଽସ୍ତୁ ।
ଇତ୍ଯାନନ୍ଦାକୁଲମୁପଗତଂ ଗୋକୁଲାଦୁଦ୍ଧଵଂ ତଂ
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟୋ ଗୁରୁପୁରପତେ ପାହି ମାମାମଯୌଘାତ୍ ॥11॥
Roman (IAST) Transliteration
gatvā sāndīpanimatha catuṣṣaṣṭimātrairahobhiḥ
sarvajñastvaṃ saha musalinā sarvavidyā gṛhītvā |
putraṃ naṣṭaṃ yamanilayanādāhṛtaṃ dakṣiṇārthaṃ
datvā tasmai nijapuramagā nādayan pāñcajanyam ||1||
smṛtvā smṛtvā paśupasudṛśaḥ premabhārapraṇunnāḥ
kāruṇyena tvamapi vivaśaḥ prāhiṇoruddhavaṃ tam |
kiñcāmuṣmai paramasuhṛde bhaktavaryāya tāsāṃ
bhaktyudrekaṃ sakalabhuvane durlabhaṃ darśayiṣyan ||2||
tvanmāhātmyaprathimapiśunaṃ gokulaṃ prāpya sāyaṃ
tvadvārtābhirbahu sa ramayāmāsa nandaṃ yaśodām |
prātarddṛṣṭvā maṇimayarathaṃ śaṅkitāḥ paṅkajākṣyaḥ
śrutvā prāptaṃ bhavadanucaraṃ tyaktakāryāḥ samīyuḥ ||3||
dṛṣṭvā cainaṃ tvadupamalasadveṣabhūṣābhirāmaṃ
smṛtvā smṛtvā tava vilasitānyuccakaistāni tāni |
ruddhālāpāḥ kathamapi punargadgadāṃ vācamūcuḥ
saujanyādīn nijaparabhidāmapyalaṃ vismarantyaḥ ||4||
śrīmān kiṃ tvaṃ pitṛjanakṛte preṣito nirdayena
kvāsau kānto nagarasudṛśāṃ hā hare nātha pāyāḥ |
āśleṣāṇāmamṛtavapuṣo hanta te cumbanānā-
munmādānāṃ kuhakavacasāṃ vismaret kānta kā vā ||5||
rāsakrīḍālulitalalitaṃ viślathatkeśapāśaṃ
mandodbhinnaśramajalakaṇaṃ lobhanīyaṃ tvadaṅgam |
kāruṇyābdhe sakṛdapi samāliṅgituṃ darśayeti
premonmādādbhuvanamadana tvatpriyāstvāṃ vilepuḥ ||6||
evamprāyairvivaśavacanairākulā gopikāstā-
stvatsandeśaiḥ prakṛtimanayat so'tha vijñānagarbhaiḥ |
bhūyastābhirmuditamatibhistvanmayībhirvadhūbhi-
stattadvārtāsarasamanayat kānicidvāsarāṇi ||7||
tvatprodgānaiḥ sahitamaniśaṃ sarvato gehakṛtyaṃ
tvadvārtaiva prasarati mithaḥ saiva cotsvāpalāpāḥ |
ceṣṭāḥ prāyastvadanukṛtayastvanmayaṃ sarvamevaṃ
dṛṣṭvā tatra vyamuhadadhikaṃ vismayāduddhavo'yam ||8||
rādhāyā me priyatamamidaṃ matpriyaivaṃ bravīti
tvaṃ kiṃ maunaṃ kalayasi sakhe māninīmatpriyeva|
ityādyeva pravadati sakhi tvatpriyo nirjane mā-
mitthaṃvādairaramadayaṃ tvatpriyāmutpalākṣīm ||9||
eṣyāmi drāganupagamanaṃ kevalaṃ kāryabhārā-
dviśleṣe'pi smaraṇadṛḍhatāsambhavānmāstu khedaḥ |
brahmānande milati nacirāt saṅgamo vā viyoga-
stulyo vaḥ syāditi tava girā so'karonnirvyathāstāḥ ||10||
evaṃ bhakti sakalabhuvane nekṣitā na śrutā vā
kiṃ śāstraughaiḥ kimiha tapasā gopikābhyo namo'stu |
ityānandākulamupagataṃ gokulāduddhavaṃ taṃ
dṛṣṭvā hṛṣṭo gurupurapate pāhi māmāmayaughāt ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
गत्वा सान्दीपनिमथ चतुष्षष्टिमात्रैरहोभिः
सर्वज्ञस्त्वं सह मुसलिना सर्वविद्या गृहीत्वा ।
पुत्रं नष्टं यमनिलयनादाहृतं दक्षिणार्थं
दत्वा तस्मै निजपुरमगा नादयन् पाञ्चजन्यम् ॥1॥
स्मृत्वा स्मृत्वा पशुपसुदृशः प्रेमभारप्रणुन्नाः
कारुण्येन त्वमपि विवशः प्राहिणोरुद्धवं तम् ।
किञ्चामुष्मै परमसुहृदे भक्तवर्याय तासां
भक्त्युद्रेकं सकलभुवने दुर्लभं दर्शयिष्यन् ॥2॥
त्वन्माहात्म्यप्रथिमपिशुनं गोकुलं प्राप्य सायं
त्वद्वार्ताभिर्बहु स रमयामास नन्दं यशोदाम् ।
प्रातर्द्दृष्ट्वा मणिमयरथं शङ्किताः पङ्कजाक्ष्यः
श्रुत्वा प्राप्तं भवदनुचरं त्यक्तकार्याः समीयुः ॥3॥
दृष्ट्वा चैनं त्वदुपमलसद्वेषभूषाभिरामं
स्मृत्वा स्मृत्वा तव विलसितान्युच्चकैस्तानि तानि ।
रुद्धालापाः कथमपि पुनर्गद्गदां वाचमूचुः
सौजन्यादीन् निजपरभिदामप्यलं विस्मरन्त्यः ॥4॥
श्रीमान् किं त्वं पितृजनकृते प्रेषितो निर्दयेन
क्वासौ कान्तो नगरसुदृशां हा हरे नाथ पायाः ।
आश्लेषाणाममृतवपुषो हन्त ते चुम्बनाना-
मुन्मादानां कुहकवचसां विस्मरेत् कान्त का वा ॥5॥
रासक्रीडालुलितललितं विश्लथत्केशपाशं
मन्दोद्भिन्नश्रमजलकणं लोभनीयं त्वदङ्गम् ।
कारुण्याब्धे सकृदपि समालिङ्गितुं दर्शयेति
प्रेमोन्मादाद्भुवनमदन त्वत्प्रियास्त्वां विलेपुः ॥6॥
एवम्प्रायैर्विवशवचनैराकुला गोपिकास्ता-
स्त्वत्सन्देशैः प्रकृतिमनयत् सोऽथ विज्ञानगर्भैः ।
भूयस्ताभिर्मुदितमतिभिस्त्वन्मयीभिर्वधूभि-
स्तत्तद्वार्तासरसमनयत् कानिचिद्वासराणि ॥7॥
त्वत्प्रोद्गानैः सहितमनिशं सर्वतो गेहकृत्यं
त्वद्वार्तैव प्रसरति मिथः सैव चोत्स्वापलापाः ।
चेष्टाः प्रायस्त्वदनुकृतयस्त्वन्मयं सर्वमेवं
दृष्ट्वा तत्र व्यमुहदधिकं विस्मयादुद्धवोऽयम् ॥8॥
राधाया मे प्रियतममिदं मत्प्रियैवं ब्रवीति
त्वं किं मौनं कलयसि सखे मानिनीमत्प्रियेव।
इत्याद्येव प्रवदति सखि त्वत्प्रियो निर्जने मा-
मित्थंवादैररमदयं त्वत्प्रियामुत्पलाक्षीम् ॥9॥
एष्यामि द्रागनुपगमनं केवलं कार्यभारा-
द्विश्लेषेऽपि स्मरणदृढतासम्भवान्मास्तु खेदः ।
ब्रह्मानन्दे मिलति नचिरात् सङ्गमो वा वियोग-
स्तुल्यो वः स्यादिति तव गिरा सोऽकरोन्निर्व्यथास्ताः ॥10॥
एवं भक्ति सकलभुवने नेक्षिता न श्रुता वा
किं शास्त्रौघैः किमिह तपसा गोपिकाभ्यो नमोऽस्तु ।
इत्यानन्दाकुलमुपगतं गोकुलादुद्धवं तं
दृष्ट्वा हृष्टो गुरुपुरपते पाहि मामामयौघात् ॥11॥
gatvā sāndīpanimatha catuṣṣaṣṭimātrairahobhiḥ
sarvajñastvaṃ saha musalinā sarvavidyā gṛhītvā |
putraṃ naṣṭaṃ yamanilayanādāhṛtaṃ dakṣiṇārthaṃ
datvā tasmai nijapuramagā nādayan pāñcajanyam ||1||
smṛtvā smṛtvā paśupasudṛśaḥ premabhārapraṇunnāḥ
kāruṇyena tvamapi vivaśaḥ prāhiṇoruddhavaṃ tam |
kiñcāmuṣmai paramasuhṛde bhaktavaryāya tāsāṃ
bhaktyudrekaṃ sakalabhuvane durlabhaṃ darśayiṣyan ||2||
tvanmāhātmyaprathimapiśunaṃ gokulaṃ prāpya sāyaṃ
tvadvārtābhirbahu sa ramayāmāsa nandaṃ yaśodām |
prātarddṛṣṭvā maṇimayarathaṃ śaṅkitāḥ paṅkajākṣyaḥ
śrutvā prāptaṃ bhavadanucaraṃ tyaktakāryāḥ samīyuḥ ||3||
dṛṣṭvā cainaṃ tvadupamalasadveṣabhūṣābhirāmaṃ
smṛtvā smṛtvā tava vilasitānyuccakaistāni tāni |
ruddhālāpāḥ kathamapi punargadgadāṃ vācamūcuḥ
saujanyādīn nijaparabhidāmapyalaṃ vismarantyaḥ ||4||
śrīmān kiṃ tvaṃ pitṛjanakṛte preṣito nirdayena
kvāsau kānto nagarasudṛśāṃ hā hare nātha pāyāḥ |
āśleṣāṇāmamṛtavapuṣo hanta te cumbanānā-
munmādānāṃ kuhakavacasāṃ vismaret kānta kā vā ||5||
rāsakrīḍālulitalalitaṃ viślathatkeśapāśaṃ
mandodbhinnaśramajalakaṇaṃ lobhanīyaṃ tvadaṅgam |
kāruṇyābdhe sakṛdapi samāliṅgituṃ darśayeti
premonmādādbhuvanamadana tvatpriyāstvāṃ vilepuḥ ||6||
evamprāyairvivaśavacanairākulā gopikāstā-
stvatsandeśaiḥ prakṛtimanayat so'tha vijñānagarbhaiḥ |
bhūyastābhirmuditamatibhistvanmayībhirvadhūbhi-
stattadvārtāsarasamanayat kānicidvāsarāṇi ||7||
tvatprodgānaiḥ sahitamaniśaṃ sarvato gehakṛtyaṃ
tvadvārtaiva prasarati mithaḥ saiva cotsvāpalāpāḥ |
ceṣṭāḥ prāyastvadanukṛtayastvanmayaṃ sarvamevaṃ
dṛṣṭvā tatra vyamuhadadhikaṃ vismayāduddhavo'yam ||8||
rādhāyā me priyatamamidaṃ matpriyaivaṃ bravīti
tvaṃ kiṃ maunaṃ kalayasi sakhe māninīmatpriyeva|
ityādyeva pravadati sakhi tvatpriyo nirjane mā-
mitthaṃvādairaramadayaṃ tvatpriyāmutpalākṣīm ||9||
eṣyāmi drāganupagamanaṃ kevalaṃ kāryabhārā-
dviśleṣe'pi smaraṇadṛḍhatāsambhavānmāstu khedaḥ |
brahmānande milati nacirāt saṅgamo vā viyoga-
stulyo vaḥ syāditi tava girā so'karonnirvyathāstāḥ ||10||
evaṃ bhakti sakalabhuvane nekṣitā na śrutā vā
kiṃ śāstraughaiḥ kimiha tapasā gopikābhyo namo'stu |
ityānandākulamupagataṃ gokulāduddhavaṃ taṃ
dṛṣṭvā hṛṣṭo gurupurapate pāhi māmāmayaughāt ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in