Vishnu

ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 7 - ವಿರಾಟ್ಸ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಜನ್ಮ, ತಪಃ ತಥಾ ವೈಕುಣ್ಠದರ್ಶನಮ್ವರೂಪವರ್ಣನಮ್

Narayaniyam Dashaka 7 - Viratsbrahmanah Janma, Tapah Tatha Vaikunthadarshanamvarupavarnanam

🖋️ Kannada script
📄 Download PDF
ಏವಂ ದೇವ ಚತುರ್ದಶಾತ್ಮಕಜಗದ್ರೂಪೇಣ ಜಾತಃ ಪುನ-
ಸ್ತಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಂ ಖಲು ಸತ್ಯಲೋಕನಿಲಯೇ ಜಾತೋಽಸಿ ಧಾತಾ ಸ್ವಯಮ್ ।
ಯಂ ಶಂಸನ್ತಿ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಮಖಿಲತ್ರೈಲೋಕ್ಯಜೀವಾತ್ಮಕಂ
ಯೋಽಭೂತ್ ಸ್ಫೀತರಜೋವಿಕಾರವಿಕಸನ್ನಾನಾಸಿಸೃಕ್ಷಾರಸಃ ॥1॥
ಸೋಽಯಂ ವಿಶ್ವವಿಸರ್ಗದತ್ತಹೃದಯಃ ಸಮ್ಪಶ್ಯಮಾನಃ ಸ್ವಯಂ
ಬೋಧಂ ಖಲ್ವನವಾಪ್ಯ ವಿಶ್ವವಿಷಯಂ ಚಿನ್ತಾಕುಲಸ್ತಸ್ಥಿವಾನ್ ।
ತಾವತ್ತ್ವಂ ಜಗತಾಂ ಪತೇ ತಪ ತಪೇತ್ಯೇವಂ ಹಿ ವೈಹಾಯಸೀಂ
ವಾಣೀಮೇನಮಶಿಶ್ರವಃ ಶ್ರುತಿಸುಖಾಂ ಕುರ್ವಂಸ್ತಪಃಪ್ರೇರಣಾಮ್ ॥2॥
ಕೋಽಸೌ ಮಾಮವದತ್ ಪುಮಾನಿತಿ ಜಲಾಪೂರ್ಣೇ ಜಗನ್ಮಣ್ಡಲೇ
ದಿಕ್ಷೂದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ಕಿಮಪ್ಯನೀಕ್ಷಿತವತಾ ವಾಕ್ಯಾರ್ಥಮುತ್ಪಶ್ಯತಾ ।
ದಿವ್ಯಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಮಾತ್ತತಪಸಾ ತೇನ ತ್ವಮಾರಾಧಿತ -
ಸ್ತಸ್ಮೈ ದರ್ಶಿತವಾನಸಿ ಸ್ವನಿಲಯಂ ವೈಕುಣ್ಠಮೇಕಾದ್ಭುತಮ್ ॥3॥
ಮಾಯಾ ಯತ್ರ ಕದಾಪಿ ನೋ ವಿಕುರುತೇ ಭಾತೇ ಜಗದ್ಭ್ಯೋ ಬಹಿಃ
ಶೋಕಕ್ರೋಧವಿಮೋಹಸಾಧ್ವಸಮುಖಾ ಭಾವಾಸ್ತು ದೂರಂ ಗತಾಃ ।
ಸಾನ್ದ್ರಾನನ್ದಝರೀ ಚ ಯತ್ರ ಪರಮಜ್ಯೋತಿಃಪ್ರಕಾಶಾತ್ಮಕೇ
ತತ್ತೇ ಧಾಮ ವಿಭಾವಿತಂ ವಿಜಯತೇ ವೈಕುಣ್ಠರೂಪಂ ವಿಭೋ ॥4॥
ಯಸ್ಮಿನ್ನಾಮ ಚತುರ್ಭುಜಾ ಹರಿಮಣಿಶ್ಯಾಮಾವದಾತತ್ವಿಷೋ
ನಾನಾಭೂಷಣರತ್ನದೀಪಿತದಿಶೋ ರಾಜದ್ವಿಮಾನಾಲಯಾಃ ।
ಭಕ್ತಿಪ್ರಾಪ್ತತಥಾವಿಧೋನ್ನತಪದಾ ದೀವ್ಯನ್ತಿ ದಿವ್ಯಾ ಜನಾ-
ತತ್ತೇ ಧಾಮ ನಿರಸ್ತಸರ್ವಶಮಲಂ ವೈಕುಣ್ಠರೂಪಂ ಜಯೇತ್ ॥5॥
ನಾನಾದಿವ್ಯವಧೂಜನೈರಭಿವೃತಾ ವಿದ್ಯುಲ್ಲತಾತುಲ್ಯಯಾ
ವಿಶ್ವೋನ್ಮಾದನಹೃದ್ಯಗಾತ್ರಲತಯಾ ವಿದ್ಯೋತಿತಾಶಾನ್ತರಾ ।
ತ್ವತ್ಪಾದಾಮ್ಬುಜಸೌರಭೈಕಕುತುಕಾಲ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸ್ವಯಂ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ
ಯಸ್ಮಿನ್ ವಿಸ್ಮಯನೀಯದಿವ್ಯವಿಭವಂ ತತ್ತೇ ಪದಂ ದೇಹಿ ಮೇ ॥6॥
ತತ್ರೈವಂ ಪ್ರತಿದರ್ಶಿತೇ ನಿಜಪದೇ ರತ್ನಾಸನಾಧ್ಯಾಸಿತಂ
ಭಾಸ್ವತ್ಕೋಟಿಲಸತ್ಕಿರೀಟಕಟಕಾದ್ಯಾಕಲ್ಪದೀಪ್ರಾಕೃತಿ ।
ಶ್ರೀವತ್ಸಾಙ್ಕಿತಮಾತ್ತಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಚ್ಛಾಯಾರುಣಂ ಕಾರಣಂ
ವಿಶ್ವೇಷಾಂ ತವ ರೂಪಮೈಕ್ಷತ ವಿಧಿಸ್ತತ್ತೇ ವಿಭೋ ಭಾತು ಮೇ ॥7॥
ಕಾಲಾಮ್ಭೋದಕಲಾಯಕೋಮಲರುಚೀಚಕ್ರೇಣ ಚಕ್ರಂ ದಿಶಾ -
ಮಾವೃಣ್ವಾನಮುದಾರಮನ್ದಹಸಿತಸ್ಯನ್ದಪ್ರಸನ್ನಾನನಮ್ ।
ರಾಜತ್ಕಮ್ಬುಗದಾರಿಪಙ್ಕಜಧರಶ್ರೀಮದ್ಭುಜಾಮಣ್ಡಲಂ
ಸ್ರಷ್ಟುಸ್ತುಷ್ಟಿಕರಂ ವಪುಸ್ತವ ವಿಭೋ ಮದ್ರೋಗಮುದ್ವಾಸಯೇತ್ ॥8॥
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮ್ಭೃತಸಮ್ಭ್ರಮಃ ಕಮಲಭೂಸ್ತ್ವತ್ಪಾದಪಾಥೋರುಹೇ
ಹರ್ಷಾವೇಶವಶಂವದೋ ನಿಪತಿತಃ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಕೃತಾರ್ಥೀಭವನ್ ।
ಜಾನಾಸ್ಯೇವ ಮನೀಷಿತಂ ಮಮ ವಿಭೋ ಜ್ಞಾನಂ ತದಾಪಾದಯ
ದ್ವೈತಾದ್ವೈತಭವತ್ಸ್ವರೂಪಪರಮಿತ್ಯಾಚಷ್ಟ ತಂ ತ್ವಾಂ ಭಜೇ ॥9॥
ಆತಾಮ್ರೇ ಚರಣೇ ವಿನಮ್ರಮಥ ತಂ ಹಸ್ತೇನ ಹಸ್ತೇ ಸ್ಪೃಶನ್
ಬೋಧಸ್ತೇ ಭವಿತಾ ನ ಸರ್ಗವಿಧಿಭಿರ್ಬನ್ಧೋಽಪಿ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ।
ಇತ್ಯಾಭಾಷ್ಯ ಗಿರಂ ಪ್ರತೋಷ್ಯ ನಿತರಾಂ ತಚ್ಚಿತ್ತಗೂಢಃ ಸ್ವಯಂ
ಸೃಷ್ಟೌ ತಂ ಸಮುದೈರಯಃ ಸ ಭಗವನ್ನುಲ್ಲಾಸಯೋಲ್ಲಾಘತಾಮ್ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
evaṃ deva caturdaśātmakajagadrūpeṇa jātaḥ puna-
stasyordhvaṃ khalu satyalokanilaye jāto'si dhātā svayam |
yaṃ śaṃsanti hiraṇyagarbhamakhilatrailokyajīvātmakaṃ
yo'bhūt sphītarajovikāravikasannānāsisṛkṣārasaḥ ||1||
so'yaṃ viśvavisargadattahṛdayaḥ sampaśyamānaḥ svayaṃ
bodhaṃ khalvanavāpya viśvaviṣayaṃ cintākulastasthivān |
tāvattvaṃ jagatāṃ pate tapa tapetyevaṃ hi vaihāyasīṃ
vāṇīmenamaśiśravaḥ śrutisukhāṃ kurvaṃstapaḥpreraṇām ||2||
ko'sau māmavadat pumāniti jalāpūrṇe jaganmaṇḍale
dikṣūdvīkṣya kimapyanīkṣitavatā vākyārthamutpaśyatā |
divyaṃ varṣasahasramāttatapasā tena tvamārādhita -
stasmai darśitavānasi svanilayaṃ vaikuṇṭhamekādbhutam ||3||
māyā yatra kadāpi no vikurute bhāte jagadbhyo bahiḥ
śokakrodhavimohasādhvasamukhā bhāvāstu dūraṃ gatāḥ |
sāndrānandajharī ca yatra paramajyotiḥprakāśātmake
tatte dhāma vibhāvitaṃ vijayate vaikuṇṭharūpaṃ vibho ||4||
yasminnāma caturbhujā harimaṇiśyāmāvadātatviṣo
nānābhūṣaṇaratnadīpitadiśo rājadvimānālayāḥ |
bhaktiprāptatathāvidhonnatapadā dīvyanti divyā janā-
tatte dhāma nirastasarvaśamalaṃ vaikuṇṭharūpaṃ jayet ||5||
nānādivyavadhūjanairabhivṛtā vidyullatātulyayā
viśvonmādanahṛdyagātralatayā vidyotitāśāntarā |
tvatpādāmbujasaurabhaikakutukāllakṣmīḥ svayaṃ lakṣyate
yasmin vismayanīyadivyavibhavaṃ tatte padaṃ dehi me ||6||
tatraivaṃ pratidarśite nijapade ratnāsanādhyāsitaṃ
bhāsvatkoṭilasatkirīṭakaṭakādyākalpadīprākṛti |
śrīvatsāṅkitamāttakaustubhamaṇicchāyāruṇaṃ kāraṇaṃ
viśveṣāṃ tava rūpamaikṣata vidhistatte vibho bhātu me ||7||
kālāmbhodakalāyakomalarucīcakreṇa cakraṃ diśā -
māvṛṇvānamudāramandahasitasyandaprasannānanam |
rājatkambugadāripaṅkajadharaśrīmadbhujāmaṇḍalaṃ
sraṣṭustuṣṭikaraṃ vapustava vibho madrogamudvāsayet ||8||
dṛṣṭvā sambhṛtasambhramaḥ kamalabhūstvatpādapāthoruhe
harṣāveśavaśaṃvado nipatitaḥ prītyā kṛtārthībhavan |
jānāsyeva manīṣitaṃ mama vibho jñānaṃ tadāpādaya
dvaitādvaitabhavatsvarūpaparamityācaṣṭa taṃ tvāṃ bhaje ||9||
ātāmre caraṇe vinamramatha taṃ hastena haste spṛśan
bodhaste bhavitā na sargavidhibhirbandho'pi sañjāyate |
ityābhāṣya giraṃ pratoṣya nitarāṃ taccittagūḍhaḥ svayaṃ
sṛṣṭau taṃ samudairayaḥ sa bhagavannullāsayollāghatām ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
एवं देव चतुर्दशात्मकजगद्रूपेण जातः पुन-
स्तस्योर्ध्वं खलु सत्यलोकनिलये जातोऽसि धाता स्वयम् ।
यं शंसन्ति हिरण्यगर्भमखिलत्रैलोक्यजीवात्मकं
योऽभूत् स्फीतरजोविकारविकसन्नानासिसृक्षारसः ॥1॥
सोऽयं विश्वविसर्गदत्तहृदयः सम्पश्यमानः स्वयं
बोधं खल्वनवाप्य विश्वविषयं चिन्ताकुलस्तस्थिवान् ।
तावत्त्वं जगतां पते तप तपेत्येवं हि वैहायसीं
वाणीमेनमशिश्रवः श्रुतिसुखां कुर्वंस्तपःप्रेरणाम् ॥2॥
कोऽसौ मामवदत् पुमानिति जलापूर्णे जगन्मण्डले
दिक्षूद्वीक्ष्य किमप्यनीक्षितवता वाक्यार्थमुत्पश्यता ।
दिव्यं वर्षसहस्रमात्ततपसा तेन त्वमाराधित -
स्तस्मै दर्शितवानसि स्वनिलयं वैकुण्ठमेकाद्भुतम् ॥3॥
माया यत्र कदापि नो विकुरुते भाते जगद्भ्यो बहिः
शोकक्रोधविमोहसाध्वसमुखा भावास्तु दूरं गताः ।
सान्द्रानन्दझरी च यत्र परमज्योतिःप्रकाशात्मके
तत्ते धाम विभावितं विजयते वैकुण्ठरूपं विभो ॥4॥
यस्मिन्नाम चतुर्भुजा हरिमणिश्यामावदातत्विषो
नानाभूषणरत्नदीपितदिशो राजद्विमानालयाः ।
भक्तिप्राप्ततथाविधोन्नतपदा दीव्यन्ति दिव्या जना-
तत्ते धाम निरस्तसर्वशमलं वैकुण्ठरूपं जयेत् ॥5॥
नानादिव्यवधूजनैरभिवृता विद्युल्लतातुल्यया
विश्वोन्मादनहृद्यगात्रलतया विद्योतिताशान्तरा ।
त्वत्पादाम्बुजसौरभैककुतुकाल्लक्ष्मीः स्वयं लक्ष्यते
यस्मिन् विस्मयनीयदिव्यविभवं तत्ते पदं देहि मे ॥6॥
तत्रैवं प्रतिदर्शिते निजपदे रत्नासनाध्यासितं
भास्वत्कोटिलसत्किरीटकटकाद्याकल्पदीप्राकृति ।
श्रीवत्साङ्कितमात्तकौस्तुभमणिच्छायारुणं कारणं
विश्वेषां तव रूपमैक्षत विधिस्तत्ते विभो भातु मे ॥7॥
कालाम्भोदकलायकोमलरुचीचक्रेण चक्रं दिशा -
मावृण्वानमुदारमन्दहसितस्यन्दप्रसन्नाननम् ।
राजत्कम्बुगदारिपङ्कजधरश्रीमद्भुजामण्डलं
स्रष्टुस्तुष्टिकरं वपुस्तव विभो मद्रोगमुद्वासयेत् ॥8॥
दृष्ट्वा सम्भृतसम्भ्रमः कमलभूस्त्वत्पादपाथोरुहे
हर्षावेशवशंवदो निपतितः प्रीत्या कृतार्थीभवन् ।
जानास्येव मनीषितं मम विभो ज्ञानं तदापादय
द्वैताद्वैतभवत्स्वरूपपरमित्याचष्ट तं त्वां भजे ॥9॥
आताम्रे चरणे विनम्रमथ तं हस्तेन हस्ते स्पृशन्
बोधस्ते भविता न सर्गविधिभिर्बन्धोऽपि सञ्जायते ।
इत्याभाष्य गिरं प्रतोष्य नितरां तच्चित्तगूढः स्वयं
सृष्टौ तं समुदैरयः स भगवन्नुल्लासयोल्लाघताम् ॥10॥
evaṃ deva caturdaśātmakajagadrūpeṇa jātaḥ puna-
stasyordhvaṃ khalu satyalokanilaye jāto'si dhātā svayam |
yaṃ śaṃsanti hiraṇyagarbhamakhilatrailokyajīvātmakaṃ
yo'bhūt sphītarajovikāravikasannānāsisṛkṣārasaḥ ||1||
so'yaṃ viśvavisargadattahṛdayaḥ sampaśyamānaḥ svayaṃ
bodhaṃ khalvanavāpya viśvaviṣayaṃ cintākulastasthivān |
tāvattvaṃ jagatāṃ pate tapa tapetyevaṃ hi vaihāyasīṃ
vāṇīmenamaśiśravaḥ śrutisukhāṃ kurvaṃstapaḥpreraṇām ||2||
ko'sau māmavadat pumāniti jalāpūrṇe jaganmaṇḍale
dikṣūdvīkṣya kimapyanīkṣitavatā vākyārthamutpaśyatā |
divyaṃ varṣasahasramāttatapasā tena tvamārādhita -
stasmai darśitavānasi svanilayaṃ vaikuṇṭhamekādbhutam ||3||
māyā yatra kadāpi no vikurute bhāte jagadbhyo bahiḥ
śokakrodhavimohasādhvasamukhā bhāvāstu dūraṃ gatāḥ |
sāndrānandajharī ca yatra paramajyotiḥprakāśātmake
tatte dhāma vibhāvitaṃ vijayate vaikuṇṭharūpaṃ vibho ||4||
yasminnāma caturbhujā harimaṇiśyāmāvadātatviṣo
nānābhūṣaṇaratnadīpitadiśo rājadvimānālayāḥ |
bhaktiprāptatathāvidhonnatapadā dīvyanti divyā janā-
tatte dhāma nirastasarvaśamalaṃ vaikuṇṭharūpaṃ jayet ||5||
nānādivyavadhūjanairabhivṛtā vidyullatātulyayā
viśvonmādanahṛdyagātralatayā vidyotitāśāntarā |
tvatpādāmbujasaurabhaikakutukāllakṣmīḥ svayaṃ lakṣyate
yasmin vismayanīyadivyavibhavaṃ tatte padaṃ dehi me ||6||
tatraivaṃ pratidarśite nijapade ratnāsanādhyāsitaṃ
bhāsvatkoṭilasatkirīṭakaṭakādyākalpadīprākṛti |
śrīvatsāṅkitamāttakaustubhamaṇicchāyāruṇaṃ kāraṇaṃ
viśveṣāṃ tava rūpamaikṣata vidhistatte vibho bhātu me ||7||
kālāmbhodakalāyakomalarucīcakreṇa cakraṃ diśā -
māvṛṇvānamudāramandahasitasyandaprasannānanam |
rājatkambugadāripaṅkajadharaśrīmadbhujāmaṇḍalaṃ
sraṣṭustuṣṭikaraṃ vapustava vibho madrogamudvāsayet ||8||
dṛṣṭvā sambhṛtasambhramaḥ kamalabhūstvatpādapāthoruhe
harṣāveśavaśaṃvado nipatitaḥ prītyā kṛtārthībhavan |
jānāsyeva manīṣitaṃ mama vibho jñānaṃ tadāpādaya
dvaitādvaitabhavatsvarūpaparamityācaṣṭa taṃ tvāṃ bhaje ||9||
ātāmre caraṇe vinamramatha taṃ hastena haste spṛśan
bodhaste bhavitā na sargavidhibhirbandho'pi sañjāyate |
ityābhāṣya giraṃ pratoṣya nitarāṃ taccittagūḍhaḥ svayaṃ
sṛṣṭau taṃ samudairayaḥ sa bhagavannullāsayollāghatām ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in