Vishnu

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 7 - ଵିରାଟ୍ସ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଜନ୍ମ, ତପଃ ତଥା ଵୈକୁଣ୍ଠଦର୍ଶନମ୍ଵରୂପଵର୍ଣନମ୍

Narayaniyam Dashaka 7 - Viratsbrahmanah Janma, Tapah Tatha Vaikunthadarshanamvarupavarnanam

🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ଏଵଂ ଦେଵ ଚତୁର୍ଦଶାତ୍ମକଜଗଦ୍ରୂପେଣ ଜାତଃ ପୁନ-
ସ୍ତସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵଂ ଖଲୁ ସତ୍ଯଲୋକନିଲଯେ ଜାତୋଽସି ଧାତା ସ୍ଵଯମ୍ ।
ଯଂ ଶଂସନ୍ତି ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭମଖିଲତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜୀଵାତ୍ମକଂ
ଯୋଽଭୂତ୍ ସ୍ଫୀତରଜୋଵିକାରଵିକସନ୍ନାନାସିସୃକ୍ଷାରସଃ ॥1॥
ସୋଽଯଂ ଵିଶ୍ଵଵିସର୍ଗଦତ୍ତହୃଦଯଃ ସମ୍ପଶ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵଯଂ
ବୋଧଂ ଖଲ୍ଵନଵାପ୍ଯ ଵିଶ୍ଵଵିଷଯଂ ଚିନ୍ତାକୁଲସ୍ତସ୍ଥିଵାନ୍ ।
ତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ଜଗତାଂ ପତେ ତପ ତପେତ୍ଯେଵଂ ହି ଵୈହାଯସୀଂ
ଵାଣୀମେନମଶିଶ୍ରଵଃ ଶ୍ରୁତିସୁଖାଂ କୁର୍ଵଂସ୍ତପଃପ୍ରେରଣାମ୍ ॥2॥
କୋଽସୌ ମାମଵଦତ୍ ପୁମାନିତି ଜଲାପୂର୍ଣେ ଜଗନ୍ମଣ୍ଡଲେ
ଦିକ୍ଷୂଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କିମପ୍ଯନୀକ୍ଷିତଵତା ଵାକ୍ଯାର୍ଥମୁତ୍ପଶ୍ଯତା ।
ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରମାତ୍ତତପସା ତେନ ତ୍ଵମାରାଧିତ -
ସ୍ତସ୍ମୈ ଦର୍ଶିତଵାନସି ସ୍ଵନିଲଯଂ ଵୈକୁଣ୍ଠମେକାଦ୍ଭୁତମ୍ ॥3॥
ମାଯା ଯତ୍ର କଦାପି ନୋ ଵିକୁରୁତେ ଭାତେ ଜଗଦ୍ଭ୍ଯୋ ବହିଃ
ଶୋକକ୍ରୋଧଵିମୋହସାଧ୍ଵସମୁଖା ଭାଵାସ୍ତୁ ଦୂରଂ ଗତାଃ ।
ସାନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦଝରୀ ଚ ଯତ୍ର ପରମଜ୍ଯୋତିଃପ୍ରକାଶାତ୍ମକେ
ତତ୍ତେ ଧାମ ଵିଭାଵିତଂ ଵିଜଯତେ ଵୈକୁଣ୍ଠରୂପଂ ଵିଭୋ ॥4॥
ଯସ୍ମିନ୍ନାମ ଚତୁର୍ଭୁଜା ହରିମଣିଶ୍ଯାମାଵଦାତତ୍ଵିଷୋ
ନାନାଭୂଷଣରତ୍ନଦୀପିତଦିଶୋ ରାଜଦ୍ଵିମାନାଲଯାଃ ।
ଭକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତତଥାଵିଧୋନ୍ନତପଦା ଦୀଵ୍ଯନ୍ତି ଦିଵ୍ଯା ଜନା-
ତତ୍ତେ ଧାମ ନିରସ୍ତସର୍ଵଶମଲଂ ଵୈକୁଣ୍ଠରୂପଂ ଜଯେତ୍ ॥5॥
ନାନାଦିଵ୍ଯଵଧୂଜନୈରଭିଵୃତା ଵିଦ୍ଯୁଲ୍ଲତାତୁଲ୍ଯଯା
ଵିଶ୍ଵୋନ୍ମାଦନହୃଦ୍ଯଗାତ୍ରଲତଯା ଵିଦ୍ଯୋତିତାଶାନ୍ତରା ।
ତ୍ଵତ୍ପାଦାମ୍ବୁଜସୌରଭୈକକୁତୁକାଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସ୍ଵଯଂ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ଯସ୍ମିନ୍ ଵିସ୍ମଯନୀଯଦିଵ୍ଯଵିଭଵଂ ତତ୍ତେ ପଦଂ ଦେହି ମେ ॥6॥
ତତ୍ରୈଵଂ ପ୍ରତିଦର୍ଶିତେ ନିଜପଦେ ରତ୍ନାସନାଧ୍ଯାସିତଂ
ଭାସ୍ଵତ୍କୋଟିଲସତ୍କିରୀଟକଟକାଦ୍ଯାକଲ୍ପଦୀପ୍ରାକୃତି ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କିତମାତ୍ତକୌସ୍ତୁଭମଣିଚ୍ଛାଯାରୁଣଂ କାରଣଂ
ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ତଵ ରୂପମୈକ୍ଷତ ଵିଧିସ୍ତତ୍ତେ ଵିଭୋ ଭାତୁ ମେ ॥7॥
କାଲାମ୍ଭୋଦକଲାଯକୋମଲରୁଚୀଚକ୍ରେଣ ଚକ୍ରଂ ଦିଶା -
ମାଵୃଣ୍ଵାନମୁଦାରମନ୍ଦହସିତସ୍ଯନ୍ଦପ୍ରସନ୍ନାନନମ୍ ।
ରାଜତ୍କମ୍ବୁଗଦାରିପଙ୍କଜଧରଶ୍ରୀମଦ୍ଭୁଜାମଣ୍ଡଲଂ
ସ୍ରଷ୍ଟୁସ୍ତୁଷ୍ଟିକରଂ ଵପୁସ୍ତଵ ଵିଭୋ ମଦ୍ରୋଗମୁଦ୍ଵାସଯେତ୍ ॥8॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମ୍ଭୃତସମ୍ଭ୍ରମଃ କମଲଭୂସ୍ତ୍ଵତ୍ପାଦପାଥୋରୁହେ
ହର୍ଷାଵେଶଵଶଂଵଦୋ ନିପତିତଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା କୃତାର୍ଥୀଭଵନ୍ ।
ଜାନାସ୍ଯେଵ ମନୀଷିତଂ ମମ ଵିଭୋ ଜ୍ଞାନଂ ତଦାପାଦଯ
ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତଭଵତ୍ସ୍ଵରୂପପରମିତ୍ଯାଚଷ୍ଟ ତଂ ତ୍ଵାଂ ଭଜେ ॥9॥
ଆତାମ୍ରେ ଚରଣେ ଵିନମ୍ରମଥ ତଂ ହସ୍ତେନ ହସ୍ତେ ସ୍ପୃଶନ୍
ବୋଧସ୍ତେ ଭଵିତା ନ ସର୍ଗଵିଧିଭିର୍ବନ୍ଧୋଽପି ସଞ୍ଜାଯତେ ।
ଇତ୍ଯାଭାଷ୍ଯ ଗିରଂ ପ୍ରତୋଷ୍ଯ ନିତରାଂ ତଚ୍ଚିତ୍ତଗୂଢଃ ସ୍ଵଯଂ
ସୃଷ୍ଟୌ ତଂ ସମୁଦୈରଯଃ ସ ଭଗଵନ୍ନୁଲ୍ଲାସଯୋଲ୍ଲାଘତାମ୍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
evaṃ deva caturdaśātmakajagadrūpeṇa jātaḥ puna-
stasyordhvaṃ khalu satyalokanilaye jāto'si dhātā svayam |
yaṃ śaṃsanti hiraṇyagarbhamakhilatrailokyajīvātmakaṃ
yo'bhūt sphītarajovikāravikasannānāsisṛkṣārasaḥ ||1||
so'yaṃ viśvavisargadattahṛdayaḥ sampaśyamānaḥ svayaṃ
bodhaṃ khalvanavāpya viśvaviṣayaṃ cintākulastasthivān |
tāvattvaṃ jagatāṃ pate tapa tapetyevaṃ hi vaihāyasīṃ
vāṇīmenamaśiśravaḥ śrutisukhāṃ kurvaṃstapaḥpreraṇām ||2||
ko'sau māmavadat pumāniti jalāpūrṇe jaganmaṇḍale
dikṣūdvīkṣya kimapyanīkṣitavatā vākyārthamutpaśyatā |
divyaṃ varṣasahasramāttatapasā tena tvamārādhita -
stasmai darśitavānasi svanilayaṃ vaikuṇṭhamekādbhutam ||3||
māyā yatra kadāpi no vikurute bhāte jagadbhyo bahiḥ
śokakrodhavimohasādhvasamukhā bhāvāstu dūraṃ gatāḥ |
sāndrānandajharī ca yatra paramajyotiḥprakāśātmake
tatte dhāma vibhāvitaṃ vijayate vaikuṇṭharūpaṃ vibho ||4||
yasminnāma caturbhujā harimaṇiśyāmāvadātatviṣo
nānābhūṣaṇaratnadīpitadiśo rājadvimānālayāḥ |
bhaktiprāptatathāvidhonnatapadā dīvyanti divyā janā-
tatte dhāma nirastasarvaśamalaṃ vaikuṇṭharūpaṃ jayet ||5||
nānādivyavadhūjanairabhivṛtā vidyullatātulyayā
viśvonmādanahṛdyagātralatayā vidyotitāśāntarā |
tvatpādāmbujasaurabhaikakutukāllakṣmīḥ svayaṃ lakṣyate
yasmin vismayanīyadivyavibhavaṃ tatte padaṃ dehi me ||6||
tatraivaṃ pratidarśite nijapade ratnāsanādhyāsitaṃ
bhāsvatkoṭilasatkirīṭakaṭakādyākalpadīprākṛti |
śrīvatsāṅkitamāttakaustubhamaṇicchāyāruṇaṃ kāraṇaṃ
viśveṣāṃ tava rūpamaikṣata vidhistatte vibho bhātu me ||7||
kālāmbhodakalāyakomalarucīcakreṇa cakraṃ diśā -
māvṛṇvānamudāramandahasitasyandaprasannānanam |
rājatkambugadāripaṅkajadharaśrīmadbhujāmaṇḍalaṃ
sraṣṭustuṣṭikaraṃ vapustava vibho madrogamudvāsayet ||8||
dṛṣṭvā sambhṛtasambhramaḥ kamalabhūstvatpādapāthoruhe
harṣāveśavaśaṃvado nipatitaḥ prītyā kṛtārthībhavan |
jānāsyeva manīṣitaṃ mama vibho jñānaṃ tadāpādaya
dvaitādvaitabhavatsvarūpaparamityācaṣṭa taṃ tvāṃ bhaje ||9||
ātāmre caraṇe vinamramatha taṃ hastena haste spṛśan
bodhaste bhavitā na sargavidhibhirbandho'pi sañjāyate |
ityābhāṣya giraṃ pratoṣya nitarāṃ taccittagūḍhaḥ svayaṃ
sṛṣṭau taṃ samudairayaḥ sa bhagavannullāsayollāghatām ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
एवं देव चतुर्दशात्मकजगद्रूपेण जातः पुन-
स्तस्योर्ध्वं खलु सत्यलोकनिलये जातोऽसि धाता स्वयम् ।
यं शंसन्ति हिरण्यगर्भमखिलत्रैलोक्यजीवात्मकं
योऽभूत् स्फीतरजोविकारविकसन्नानासिसृक्षारसः ॥1॥
सोऽयं विश्वविसर्गदत्तहृदयः सम्पश्यमानः स्वयं
बोधं खल्वनवाप्य विश्वविषयं चिन्ताकुलस्तस्थिवान् ।
तावत्त्वं जगतां पते तप तपेत्येवं हि वैहायसीं
वाणीमेनमशिश्रवः श्रुतिसुखां कुर्वंस्तपःप्रेरणाम् ॥2॥
कोऽसौ मामवदत् पुमानिति जलापूर्णे जगन्मण्डले
दिक्षूद्वीक्ष्य किमप्यनीक्षितवता वाक्यार्थमुत्पश्यता ।
दिव्यं वर्षसहस्रमात्ततपसा तेन त्वमाराधित -
स्तस्मै दर्शितवानसि स्वनिलयं वैकुण्ठमेकाद्भुतम् ॥3॥
माया यत्र कदापि नो विकुरुते भाते जगद्भ्यो बहिः
शोकक्रोधविमोहसाध्वसमुखा भावास्तु दूरं गताः ।
सान्द्रानन्दझरी च यत्र परमज्योतिःप्रकाशात्मके
तत्ते धाम विभावितं विजयते वैकुण्ठरूपं विभो ॥4॥
यस्मिन्नाम चतुर्भुजा हरिमणिश्यामावदातत्विषो
नानाभूषणरत्नदीपितदिशो राजद्विमानालयाः ।
भक्तिप्राप्ततथाविधोन्नतपदा दीव्यन्ति दिव्या जना-
तत्ते धाम निरस्तसर्वशमलं वैकुण्ठरूपं जयेत् ॥5॥
नानादिव्यवधूजनैरभिवृता विद्युल्लतातुल्यया
विश्वोन्मादनहृद्यगात्रलतया विद्योतिताशान्तरा ।
त्वत्पादाम्बुजसौरभैककुतुकाल्लक्ष्मीः स्वयं लक्ष्यते
यस्मिन् विस्मयनीयदिव्यविभवं तत्ते पदं देहि मे ॥6॥
तत्रैवं प्रतिदर्शिते निजपदे रत्नासनाध्यासितं
भास्वत्कोटिलसत्किरीटकटकाद्याकल्पदीप्राकृति ।
श्रीवत्साङ्कितमात्तकौस्तुभमणिच्छायारुणं कारणं
विश्वेषां तव रूपमैक्षत विधिस्तत्ते विभो भातु मे ॥7॥
कालाम्भोदकलायकोमलरुचीचक्रेण चक्रं दिशा -
मावृण्वानमुदारमन्दहसितस्यन्दप्रसन्नाननम् ।
राजत्कम्बुगदारिपङ्कजधरश्रीमद्भुजामण्डलं
स्रष्टुस्तुष्टिकरं वपुस्तव विभो मद्रोगमुद्वासयेत् ॥8॥
दृष्ट्वा सम्भृतसम्भ्रमः कमलभूस्त्वत्पादपाथोरुहे
हर्षावेशवशंवदो निपतितः प्रीत्या कृतार्थीभवन् ।
जानास्येव मनीषितं मम विभो ज्ञानं तदापादय
द्वैताद्वैतभवत्स्वरूपपरमित्याचष्ट तं त्वां भजे ॥9॥
आताम्रे चरणे विनम्रमथ तं हस्तेन हस्ते स्पृशन्
बोधस्ते भविता न सर्गविधिभिर्बन्धोऽपि सञ्जायते ।
इत्याभाष्य गिरं प्रतोष्य नितरां तच्चित्तगूढः स्वयं
सृष्टौ तं समुदैरयः स भगवन्नुल्लासयोल्लाघताम् ॥10॥
evaṃ deva caturdaśātmakajagadrūpeṇa jātaḥ puna-
stasyordhvaṃ khalu satyalokanilaye jāto'si dhātā svayam |
yaṃ śaṃsanti hiraṇyagarbhamakhilatrailokyajīvātmakaṃ
yo'bhūt sphītarajovikāravikasannānāsisṛkṣārasaḥ ||1||
so'yaṃ viśvavisargadattahṛdayaḥ sampaśyamānaḥ svayaṃ
bodhaṃ khalvanavāpya viśvaviṣayaṃ cintākulastasthivān |
tāvattvaṃ jagatāṃ pate tapa tapetyevaṃ hi vaihāyasīṃ
vāṇīmenamaśiśravaḥ śrutisukhāṃ kurvaṃstapaḥpreraṇām ||2||
ko'sau māmavadat pumāniti jalāpūrṇe jaganmaṇḍale
dikṣūdvīkṣya kimapyanīkṣitavatā vākyārthamutpaśyatā |
divyaṃ varṣasahasramāttatapasā tena tvamārādhita -
stasmai darśitavānasi svanilayaṃ vaikuṇṭhamekādbhutam ||3||
māyā yatra kadāpi no vikurute bhāte jagadbhyo bahiḥ
śokakrodhavimohasādhvasamukhā bhāvāstu dūraṃ gatāḥ |
sāndrānandajharī ca yatra paramajyotiḥprakāśātmake
tatte dhāma vibhāvitaṃ vijayate vaikuṇṭharūpaṃ vibho ||4||
yasminnāma caturbhujā harimaṇiśyāmāvadātatviṣo
nānābhūṣaṇaratnadīpitadiśo rājadvimānālayāḥ |
bhaktiprāptatathāvidhonnatapadā dīvyanti divyā janā-
tatte dhāma nirastasarvaśamalaṃ vaikuṇṭharūpaṃ jayet ||5||
nānādivyavadhūjanairabhivṛtā vidyullatātulyayā
viśvonmādanahṛdyagātralatayā vidyotitāśāntarā |
tvatpādāmbujasaurabhaikakutukāllakṣmīḥ svayaṃ lakṣyate
yasmin vismayanīyadivyavibhavaṃ tatte padaṃ dehi me ||6||
tatraivaṃ pratidarśite nijapade ratnāsanādhyāsitaṃ
bhāsvatkoṭilasatkirīṭakaṭakādyākalpadīprākṛti |
śrīvatsāṅkitamāttakaustubhamaṇicchāyāruṇaṃ kāraṇaṃ
viśveṣāṃ tava rūpamaikṣata vidhistatte vibho bhātu me ||7||
kālāmbhodakalāyakomalarucīcakreṇa cakraṃ diśā -
māvṛṇvānamudāramandahasitasyandaprasannānanam |
rājatkambugadāripaṅkajadharaśrīmadbhujāmaṇḍalaṃ
sraṣṭustuṣṭikaraṃ vapustava vibho madrogamudvāsayet ||8||
dṛṣṭvā sambhṛtasambhramaḥ kamalabhūstvatpādapāthoruhe
harṣāveśavaśaṃvado nipatitaḥ prītyā kṛtārthībhavan |
jānāsyeva manīṣitaṃ mama vibho jñānaṃ tadāpādaya
dvaitādvaitabhavatsvarūpaparamityācaṣṭa taṃ tvāṃ bhaje ||9||
ātāmre caraṇe vinamramatha taṃ hastena haste spṛśan
bodhaste bhavitā na sargavidhibhirbandho'pi sañjāyate |
ityābhāṣya giraṃ pratoṣya nitarāṃ taccittagūḍhaḥ svayaṃ
sṛṣṭau taṃ samudairayaḥ sa bhagavannullāsayollāghatām ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in