Vishnu

ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 75 - ಕಂಸವಧ

Narayaniyam Dashaka 75 - Kamsavadha

🖋️ Kannada script
📄 Download PDF
ಪ್ರಾತಃ ಸನ್ತ್ರಸ್ತಭೋಜಕ್ಷಿತಿಪತಿವಚಸಾ ಪ್ರಸ್ತುತೇ ಮಲ್ಲತೂರ್ಯೇ
ಸಙ್ಘೇ ರಾಜ್ಞಾಂ ಚ ಮಞ್ಚಾನಭಿಯಯುಷಿ ಗತೇ ನನ್ದಗೋಪೇಽಪಿ ಹರ್ಮ್ಯಮ್ ।
ಕಂಸೇ ಸೌಧಾಧಿರೂಢೇ ತ್ವಮಪಿ ಸಹಬಲಃ ಸಾನುಗಶ್ಚಾರುವೇಷೋ
ರಙ್ಗದ್ವಾರಂ ಗತೋಽಭೂಃ ಕುಪಿತಕುವಲಯಾಪೀಡನಾಗಾವಲೀಢಮ್ ॥1॥
ಪಾಪಿಷ್ಠಾಪೇಹಿ ಮಾರ್ಗಾದ್ದ್ರುತಮಿತಿ ವಚಸಾ ನಿಷ್ಠುರಕ್ರುದ್ಧಬುದ್ಧೇ-
ರಮ್ಬಷ್ಠಸ್ಯ ಪ್ರಣೋದಾದಧಿಕಜವಜುಷಾ ಹಸ್ತಿನಾ ಗೃಹ್ಯಮಾಣಃ ।
ಕೇಲೀಮುಕ್ತೋಽಥ ಗೋಪೀಕುಚಕಲಶಚಿರಸ್ಪರ್ಧಿನಂ ಕುಮ್ಭಮಸ್ಯ
ವ್ಯಾಹತ್ಯಾಲೀಯಥಾಸ್ತ್ವಂ ಚರಣಭುವಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಗತೋ ವಲ್ಗುಹಾಸೀ ॥2॥
ಹಸ್ತಪ್ರಾಪ್ಯೋಽಪ್ಯಗಮ್ಯೋ ಝಟಿತಿ ಮುನಿಜನಸ್ಯೇವ ಧಾವನ್ ಗಜೇನ್ದ್ರಂ
ಕ್ರೀಡನ್ನಾಪಾತ್ಯ ಭೂಮೌ ಪುನರಭಿಪತತಸ್ತಸ್ಯ ದನ್ತಂ ಸಜೀವಮ್ ।
ಮೂಲಾದುನ್ಮೂಲ್ಯ ತನ್ಮೂಲಗಮಹಿತಮಹಾಮೌಕ್ತಿಕಾನ್ಯಾತ್ಮಮಿತ್ರೇ
ಪ್ರಾದಾಸ್ತ್ವಂ ಹಾರಮೇಭಿರ್ಲಲಿತವಿರಚಿತಂ ರಾಧಿಕಾಯೈ ದಿಶೇತಿ ॥3॥
ಗೃಹ್ಣಾನಂ ದನ್ತಮಂಸೇ ಯುತಮಥ ಹಲಿನಾ ರಙ್ಗಮಙ್ಗಾವಿಶನ್ತಂ
ತ್ವಾಂ ಮಙ್ಗಲ್ಯಾಙ್ಗಭಙ್ಗೀರಭಸಹೃತಮನೋಲೋಚನಾ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಲೋಕಾಃ ।
ಹಂಹೋ ಧನ್ಯೋ ಹಿ ನನ್ದೋ ನಹಿ ನಹಿ ಪಶುಪಾಲಾಙ್ಗನಾ ನೋ ಯಶೋದಾ
ನೋ ನೋ ಧನ್ಯೇಕ್ಷಣಾಃ ಸ್ಮಸ್ತ್ರಿಜಗತಿ ವಯಮೇವೇತಿ ಸರ್ವೇ ಶಶಂಸುಃ ॥4॥
ಪೂರ್ಣಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಸಾಕ್ಷಾನ್ನಿರವಧಿ ಪರಮಾನನ್ದಸಾನ್ದ್ರಪ್ರಕಾಶಂ
ಗೋಪೇಶು ತ್ವಂ ವ್ಯಲಾಸೀರ್ನ ಖಲು ಬಹುಜನೈಸ್ತಾವದಾವೇದಿತೋಽಭೂಃ ।
ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಥ ತ್ವಾಂ ತದೇದಮ್ಪ್ರಥಮಮುಪಗತೇ ಪುಣ್ಯಕಾಲೇ ಜನೌಘಾಃ
ಪೂರ್ಣಾನನ್ದಾ ವಿಪಾಪಾಃ ಸರಸಮಭಿಜಗುಸ್ತ್ವತ್ಕೃತಾನಿ ಸ್ಮೃತಾನಿ ॥5॥
ಚಾಣೂರೋ ಮಲ್ಲವೀರಸ್ತದನು ನೃಪಗಿರಾ ಮುಷ್ಟಿಕೋ ಮುಷ್ಟಿಶಾಲೀ
ತ್ವಾಂ ರಾಮಂ ಚಾಭಿಪೇದೇ ಝಟಝಟಿತಿ ಮಿಥೋ ಮುಷ್ಟಿಪಾತಾತಿರೂಕ್ಷಮ್ ।
ಉತ್ಪಾತಾಪಾತನಾಕರ್ಷಣವಿವಿಧರಣಾನ್ಯಾಸತಾಂ ತತ್ರ ಚಿತ್ರಂ
ಮೃತ್ಯೋಃ ಪ್ರಾಗೇವ ಮಲ್ಲಪ್ರಭುರಗಮದಯಂ ಭೂರಿಶೋ ಬನ್ಧಮೋಕ್ಷಾನ್ ॥6॥
ಹಾ ಧಿಕ್ ಕಷ್ಟಂ ಕುಮಾರೌ ಸುಲಲಿತವಪುಷೌ ಮಲ್ಲವೀರೌ ಕಠೋರೌ
ನ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮೋ ವ್ರಜಾಮಸ್ತ್ವರಿತಮಿತಿ ಜನೇ ಭಾಷಮಾಣೇ ತದಾನೀಮ್ ।
ಚಾಣೂರಂ ತಂ ಕರೋದ್ಭ್ರಾಮಣವಿಗಲದಸುಂ ಪೋಥಯಾಮಾಸಿಥೋರ್ವ್ಯಾಂ
ಪಿಷ್ಟೋಽಭೂನ್ಮುಷ್ಟಿಕೋಽಪಿ ದ್ರುತಮಥ ಹಲಿನಾ ನಷ್ಟಶಿಷ್ಟೈರ್ದಧಾವೇ ॥7॥
ಕಂಸ ಸಂವಾರ್ಯ ತೂರ್ಯಂ ಖಲಮತಿರವಿದನ್ ಕಾರ್ಯಮಾರ್ಯಾನ್ ಪಿತೃಂಸ್ತಾ-
ನಾಹನ್ತುಂ ವ್ಯಾಪ್ತಮೂರ್ತೇಸ್ತವ ಚ ಸಮಶಿಷದ್ದೂರಮುತ್ಸಾರಣಾಯ ।
ರುಷ್ಟೋ ದುಷ್ಟೋಕ್ತಿಭಿಸ್ತ್ವಂ ಗರುಡ ಇವ ಗಿರಿಂ ಮಞ್ಚಮಞ್ಚನ್ನುದಞ್ಚತ್-
ಖಡ್ಗವ್ಯಾವಲ್ಗದುಸ್ಸಙ್ಗ್ರಹಮಪಿ ಚ ಹಠಾತ್ ಪ್ರಾಗ್ರಹೀರೌಗ್ರಸೇನಿಮ್ ॥8॥
ಸದ್ಯೋ ನಿಷ್ಪಿಷ್ಟಸನ್ಧಿಂ ಭುವಿ ನರಪತಿಮಾಪಾತ್ಯ ತಸ್ಯೋಪರಿಷ್ಟಾ-
ತ್ತ್ವಯ್ಯಾಪಾತ್ಯೇ ತದೈವ ತ್ವದುಪರಿ ಪತಿತಾ ನಾಕಿನಾಂ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಃ ।
ಕಿಂ ಕಿಂ ಬ್ರೂಮಸ್ತದಾನೀಂ ಸತತಮಪಿ ಭಿಯಾ ತ್ವದ್ಗತಾತ್ಮಾ ಸ ಭೇಜೇ
ಸಾಯುಜ್ಯಂ ತ್ವದ್ವಧೋತ್ಥಾ ಪರಮ ಪರಮಿಯಂ ವಾಸನಾ ಕಾಲನೇಮೇಃ ॥9॥
ತದ್ಭ್ರಾತೃನಷ್ಟ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ದ್ರುತಮಥ ಪಿತರೌ ಸನ್ನಮನ್ನುಗ್ರಸೇನಂ
ಕೃತ್ವಾ ರಾಜಾನಮುಚ್ಚೈರ್ಯದುಕುಲಮಖಿಲಂ ಮೋದಯನ್ ಕಾಮದಾನೈಃ ।
ಭಕ್ತಾನಾಮುತ್ತಮಂ ಚೋದ್ಧವಮಮರಗುರೋರಾಪ್ತನೀತಿಂ ಸಖಾಯಂ
ಲಬ್ಧ್ವಾ ತುಷ್ಟೋ ನಗರ್ಯಾಂ ಪವನಪುರಪತೇ ರುನ್ಧಿ ಮೇ ಸರ್ವರೋಗಾನ್ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
prātaḥ santrastabhojakṣitipativacasā prastute mallatūrye
saṅghe rājñāṃ ca mañcānabhiyayuṣi gate nandagope'pi harmyam |
kaṃse saudhādhirūḍhe tvamapi sahabalaḥ sānugaścāruveṣo
raṅgadvāraṃ gato'bhūḥ kupitakuvalayāpīḍanāgāvalīḍham ||1||
pāpiṣṭhāpehi mārgāddrutamiti vacasā niṣṭhurakruddhabuddhe-
rambaṣṭhasya praṇodādadhikajavajuṣā hastinā gṛhyamāṇaḥ |
kelīmukto'tha gopīkucakalaśaciraspardhinaṃ kumbhamasya
vyāhatyālīyathāstvaṃ caraṇabhuvi punarnirgato valguhāsī ||2||
hastaprāpyo'pyagamyo jhaṭiti munijanasyeva dhāvan gajendraṃ
krīḍannāpātya bhūmau punarabhipatatastasya dantaṃ sajīvam |
mūlādunmūlya tanmūlagamahitamahāmauktikānyātmamitre
prādāstvaṃ hāramebhirlalitaviracitaṃ rādhikāyai diśeti ||3||
gṛhṇānaṃ dantamaṃse yutamatha halinā raṅgamaṅgāviśantaṃ
tvāṃ maṅgalyāṅgabhaṅgīrabhasahṛtamanolocanā vīkṣya lokāḥ |
haṃho dhanyo hi nando nahi nahi paśupālāṅganā no yaśodā
no no dhanyekṣaṇāḥ smastrijagati vayameveti sarve śaśaṃsuḥ ||4||
pūrṇaṃ brahmaiva sākṣānniravadhi paramānandasāndraprakāśaṃ
gopeśu tvaṃ vyalāsīrna khalu bahujanaistāvadāvedito'bhūḥ |
dṛṣṭvā'tha tvāṃ tadedamprathamamupagate puṇyakāle janaughāḥ
pūrṇānandā vipāpāḥ sarasamabhijagustvatkṛtāni smṛtāni ||5||
cāṇūro mallavīrastadanu nṛpagirā muṣṭiko muṣṭiśālī
tvāṃ rāmaṃ cābhipede jhaṭajhaṭiti mitho muṣṭipātātirūkṣam |
utpātāpātanākarṣaṇavividharaṇānyāsatāṃ tatra citraṃ
mṛtyoḥ prāgeva mallaprabhuragamadayaṃ bhūriśo bandhamokṣān ||6||
hā dhik kaṣṭaṃ kumārau sulalitavapuṣau mallavīrau kaṭhorau
na drakṣyāmo vrajāmastvaritamiti jane bhāṣamāṇe tadānīm |
cāṇūraṃ taṃ karodbhrāmaṇavigaladasuṃ pothayāmāsithorvyāṃ
piṣṭo'bhūnmuṣṭiko'pi drutamatha halinā naṣṭaśiṣṭairdadhāve ||7||
kaṃsa saṃvārya tūryaṃ khalamatiravidan kāryamāryān pitṛṃstā-
nāhantuṃ vyāptamūrtestava ca samaśiṣaddūramutsāraṇāya |
ruṣṭo duṣṭoktibhistvaṃ garuḍa iva giriṃ mañcamañcannudañcat-
khaḍgavyāvalgadussaṅgrahamapi ca haṭhāt prāgrahīraugrasenim ||8||
sadyo niṣpiṣṭasandhiṃ bhuvi narapatimāpātya tasyopariṣṭā-
ttvayyāpātye tadaiva tvadupari patitā nākināṃ puṣpavṛṣṭiḥ |
kiṃ kiṃ brūmastadānīṃ satatamapi bhiyā tvadgatātmā sa bheje
sāyujyaṃ tvadvadhotthā parama paramiyaṃ vāsanā kālanemeḥ ||9||
tadbhrātṛnaṣṭa piṣṭvā drutamatha pitarau sannamannugrasenaṃ
kṛtvā rājānamuccairyadukulamakhilaṃ modayan kāmadānaiḥ |
bhaktānāmuttamaṃ coddhavamamaragurorāptanītiṃ sakhāyaṃ
labdhvā tuṣṭo nagaryāṃ pavanapurapate rundhi me sarvarogān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रातः सन्त्रस्तभोजक्षितिपतिवचसा प्रस्तुते मल्लतूर्ये
सङ्घे राज्ञां च मञ्चानभिययुषि गते नन्दगोपेऽपि हर्म्यम् ।
कंसे सौधाधिरूढे त्वमपि सहबलः सानुगश्चारुवेषो
रङ्गद्वारं गतोऽभूः कुपितकुवलयापीडनागावलीढम् ॥1॥
पापिष्ठापेहि मार्गाद्द्रुतमिति वचसा निष्ठुरक्रुद्धबुद्धे-
रम्बष्ठस्य प्रणोदादधिकजवजुषा हस्तिना गृह्यमाणः ।
केलीमुक्तोऽथ गोपीकुचकलशचिरस्पर्धिनं कुम्भमस्य
व्याहत्यालीयथास्त्वं चरणभुवि पुनर्निर्गतो वल्गुहासी ॥2॥
हस्तप्राप्योऽप्यगम्यो झटिति मुनिजनस्येव धावन् गजेन्द्रं
क्रीडन्नापात्य भूमौ पुनरभिपततस्तस्य दन्तं सजीवम् ।
मूलादुन्मूल्य तन्मूलगमहितमहामौक्तिकान्यात्ममित्रे
प्रादास्त्वं हारमेभिर्ललितविरचितं राधिकायै दिशेति ॥3॥
गृह्णानं दन्तमंसे युतमथ हलिना रङ्गमङ्गाविशन्तं
त्वां मङ्गल्याङ्गभङ्गीरभसहृतमनोलोचना वीक्ष्य लोकाः ।
हंहो धन्यो हि नन्दो नहि नहि पशुपालाङ्गना नो यशोदा
नो नो धन्येक्षणाः स्मस्त्रिजगति वयमेवेति सर्वे शशंसुः ॥4॥
पूर्णं ब्रह्मैव साक्षान्निरवधि परमानन्दसान्द्रप्रकाशं
गोपेशु त्वं व्यलासीर्न खलु बहुजनैस्तावदावेदितोऽभूः ।
दृष्ट्वाऽथ त्वां तदेदम्प्रथममुपगते पुण्यकाले जनौघाः
पूर्णानन्दा विपापाः सरसमभिजगुस्त्वत्कृतानि स्मृतानि ॥5॥
चाणूरो मल्लवीरस्तदनु नृपगिरा मुष्टिको मुष्टिशाली
त्वां रामं चाभिपेदे झटझटिति मिथो मुष्टिपातातिरूक्षम् ।
उत्पातापातनाकर्षणविविधरणान्यासतां तत्र चित्रं
मृत्योः प्रागेव मल्लप्रभुरगमदयं भूरिशो बन्धमोक्षान् ॥6॥
हा धिक् कष्टं कुमारौ सुललितवपुषौ मल्लवीरौ कठोरौ
न द्रक्ष्यामो व्रजामस्त्वरितमिति जने भाषमाणे तदानीम् ।
चाणूरं तं करोद्भ्रामणविगलदसुं पोथयामासिथोर्व्यां
पिष्टोऽभून्मुष्टिकोऽपि द्रुतमथ हलिना नष्टशिष्टैर्दधावे ॥7॥
कंस संवार्य तूर्यं खलमतिरविदन् कार्यमार्यान् पितृंस्ता-
नाहन्तुं व्याप्तमूर्तेस्तव च समशिषद्दूरमुत्सारणाय ।
रुष्टो दुष्टोक्तिभिस्त्वं गरुड इव गिरिं मञ्चमञ्चन्नुदञ्चत्-
खड्गव्यावल्गदुस्सङ्ग्रहमपि च हठात् प्राग्रहीरौग्रसेनिम् ॥8॥
सद्यो निष्पिष्टसन्धिं भुवि नरपतिमापात्य तस्योपरिष्टा-
त्त्वय्यापात्ये तदैव त्वदुपरि पतिता नाकिनां पुष्पवृष्टिः ।
किं किं ब्रूमस्तदानीं सततमपि भिया त्वद्गतात्मा स भेजे
सायुज्यं त्वद्वधोत्था परम परमियं वासना कालनेमेः ॥9॥
तद्भ्रातृनष्ट पिष्ट्वा द्रुतमथ पितरौ सन्नमन्नुग्रसेनं
कृत्वा राजानमुच्चैर्यदुकुलमखिलं मोदयन् कामदानैः ।
भक्तानामुत्तमं चोद्धवममरगुरोराप्तनीतिं सखायं
लब्ध्वा तुष्टो नगर्यां पवनपुरपते रुन्धि मे सर्वरोगान् ॥10॥
prātaḥ santrastabhojakṣitipativacasā prastute mallatūrye
saṅghe rājñāṃ ca mañcānabhiyayuṣi gate nandagope'pi harmyam |
kaṃse saudhādhirūḍhe tvamapi sahabalaḥ sānugaścāruveṣo
raṅgadvāraṃ gato'bhūḥ kupitakuvalayāpīḍanāgāvalīḍham ||1||
pāpiṣṭhāpehi mārgāddrutamiti vacasā niṣṭhurakruddhabuddhe-
rambaṣṭhasya praṇodādadhikajavajuṣā hastinā gṛhyamāṇaḥ |
kelīmukto'tha gopīkucakalaśaciraspardhinaṃ kumbhamasya
vyāhatyālīyathāstvaṃ caraṇabhuvi punarnirgato valguhāsī ||2||
hastaprāpyo'pyagamyo jhaṭiti munijanasyeva dhāvan gajendraṃ
krīḍannāpātya bhūmau punarabhipatatastasya dantaṃ sajīvam |
mūlādunmūlya tanmūlagamahitamahāmauktikānyātmamitre
prādāstvaṃ hāramebhirlalitaviracitaṃ rādhikāyai diśeti ||3||
gṛhṇānaṃ dantamaṃse yutamatha halinā raṅgamaṅgāviśantaṃ
tvāṃ maṅgalyāṅgabhaṅgīrabhasahṛtamanolocanā vīkṣya lokāḥ |
haṃho dhanyo hi nando nahi nahi paśupālāṅganā no yaśodā
no no dhanyekṣaṇāḥ smastrijagati vayameveti sarve śaśaṃsuḥ ||4||
pūrṇaṃ brahmaiva sākṣānniravadhi paramānandasāndraprakāśaṃ
gopeśu tvaṃ vyalāsīrna khalu bahujanaistāvadāvedito'bhūḥ |
dṛṣṭvā'tha tvāṃ tadedamprathamamupagate puṇyakāle janaughāḥ
pūrṇānandā vipāpāḥ sarasamabhijagustvatkṛtāni smṛtāni ||5||
cāṇūro mallavīrastadanu nṛpagirā muṣṭiko muṣṭiśālī
tvāṃ rāmaṃ cābhipede jhaṭajhaṭiti mitho muṣṭipātātirūkṣam |
utpātāpātanākarṣaṇavividharaṇānyāsatāṃ tatra citraṃ
mṛtyoḥ prāgeva mallaprabhuragamadayaṃ bhūriśo bandhamokṣān ||6||
hā dhik kaṣṭaṃ kumārau sulalitavapuṣau mallavīrau kaṭhorau
na drakṣyāmo vrajāmastvaritamiti jane bhāṣamāṇe tadānīm |
cāṇūraṃ taṃ karodbhrāmaṇavigaladasuṃ pothayāmāsithorvyāṃ
piṣṭo'bhūnmuṣṭiko'pi drutamatha halinā naṣṭaśiṣṭairdadhāve ||7||
kaṃsa saṃvārya tūryaṃ khalamatiravidan kāryamāryān pitṛṃstā-
nāhantuṃ vyāptamūrtestava ca samaśiṣaddūramutsāraṇāya |
ruṣṭo duṣṭoktibhistvaṃ garuḍa iva giriṃ mañcamañcannudañcat-
khaḍgavyāvalgadussaṅgrahamapi ca haṭhāt prāgrahīraugrasenim ||8||
sadyo niṣpiṣṭasandhiṃ bhuvi narapatimāpātya tasyopariṣṭā-
ttvayyāpātye tadaiva tvadupari patitā nākināṃ puṣpavṛṣṭiḥ |
kiṃ kiṃ brūmastadānīṃ satatamapi bhiyā tvadgatātmā sa bheje
sāyujyaṃ tvadvadhotthā parama paramiyaṃ vāsanā kālanemeḥ ||9||
tadbhrātṛnaṣṭa piṣṭvā drutamatha pitarau sannamannugrasenaṃ
kṛtvā rājānamuccairyadukulamakhilaṃ modayan kāmadānaiḥ |
bhaktānāmuttamaṃ coddhavamamaragurorāptanītiṃ sakhāyaṃ
labdhvā tuṣṭo nagaryāṃ pavanapurapate rundhi me sarvarogān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in