Vishnu

নারাযণীযং দশক 75 - কংসবধ

Narayaniyam Dashaka 75 - Kamsavadha

🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
প্রাতঃ সন্ত্রস্তভোজক্ষিতিপতিবচসা প্রস্তুতে মল্লতূর্যে
সঙ্ঘে রাজ্ঞাং চ মঞ্চানভিযযুষি গতে নন্দগোপেঽপি হর্ম্যম্ ।
কংসে সৌধাধিরূঢে ত্বমপি সহবলঃ সানুগশ্চারুবেষো
রঙ্গদ্বারং গতোঽভূঃ কুপিতকুবলযাপীডনাগাবলীঢম্ ॥1॥
পাপিষ্ঠাপেহি মার্গাদ্দ্রুতমিতি বচসা নিষ্ঠুরক্রুদ্ধবুদ্ধে-
রম্বষ্ঠস্য প্রণোদাদধিকজবজুষা হস্তিনা গৃহ্যমাণঃ ।
কেলীমুক্তোঽথ গোপীকুচকলশচিরস্পর্ধিনং কুম্ভমস্য
ব্যাহত্যালীযথাস্ত্বং চরণভুবি পুনর্নির্গতো বল্গুহাসী ॥2॥
হস্তপ্রাপ্যোঽপ্যগম্যো ঝটিতি মুনিজনস্যেব ধাবন্ গজেন্দ্রং
ক্রীডন্নাপাত্য ভূমৌ পুনরভিপততস্তস্য দন্তং সজীবম্ ।
মূলাদুন্মূল্য তন্মূলগমহিতমহামৌক্তিকান্যাত্মমিত্রে
প্রাদাস্ত্বং হারমেভির্ললিতবিরচিতং রাধিকাযৈ দিশেতি ॥3॥
গৃহ্ণানং দন্তমংসে যুতমথ হলিনা রঙ্গমঙ্গাবিশন্তং
ত্বাং মঙ্গল্যাঙ্গভঙ্গীরভসহৃতমনোলোচনা বীক্ষ্য লোকাঃ ।
হংহো ধন্যো হি নন্দো নহি নহি পশুপালাঙ্গনা নো যশোদা
নো নো ধন্যেক্ষণাঃ স্মস্ত্রিজগতি বযমেবেতি সর্বে শশংসুঃ ॥4॥
পূর্ণং ব্রহ্মৈব সাক্ষান্নিরবধি পরমানন্দসান্দ্রপ্রকাশং
গোপেশু ত্বং ব্যলাসীর্ন খলু বহুজনৈস্তাবদাবেদিতোঽভূঃ ।
দৃষ্ট্বাঽথ ত্বাং তদেদম্প্রথমমুপগতে পুণ্যকালে জনৌঘাঃ
পূর্ণানন্দা বিপাপাঃ সরসমভিজগুস্ত্বত্কৃতানি স্মৃতানি ॥5॥
চাণূরো মল্লবীরস্তদনু নৃপগিরা মুষ্টিকো মুষ্টিশালী
ত্বাং রামং চাভিপেদে ঝটঝটিতি মিথো মুষ্টিপাতাতিরূক্ষম্ ।
উত্পাতাপাতনাকর্ষণবিবিধরণান্যাসতাং তত্র চিত্রং
মৃত্যোঃ প্রাগেব মল্লপ্রভুরগমদযং ভূরিশো বন্ধমোক্ষান্ ॥6॥
হা ধিক্ কষ্টং কুমারৌ সুললিতবপুষৌ মল্লবীরৌ কঠোরৌ
ন দ্রক্ষ্যামো ব্রজামস্ত্বরিতমিতি জনে ভাষমাণে তদানীম্ ।
চাণূরং তং করোদ্ভ্রামণবিগলদসুং পোথযামাসিথোর্ব্যাং
পিষ্টোঽভূন্মুষ্টিকোঽপি দ্রুতমথ হলিনা নষ্টশিষ্টৈর্দধাবে ॥7॥
কংস সংবার্য তূর্যং খলমতিরবিদন্ কার্যমার্যান্ পিতৃংস্তা-
নাহন্তুং ব্যাপ্তমূর্তেস্তব চ সমশিষদ্দূরমুত্সারণায ।
রুষ্টো দুষ্টোক্তিভিস্ত্বং গরুড ইব গিরিং মঞ্চমঞ্চন্নুদঞ্চত্-
খড্গব্যাবল্গদুস্সঙ্গ্রহমপি চ হঠাত্ প্রাগ্রহীরৌগ্রসেনিম্ ॥8॥
সদ্যো নিষ্পিষ্টসন্ধিং ভুবি নরপতিমাপাত্য তস্যোপরিষ্টা-
ত্ত্বয্যাপাত্যে তদৈব ত্বদুপরি পতিতা নাকিনাং পুষ্পবৃষ্টিঃ ।
কিং কিং ব্রূমস্তদানীং সততমপি ভিযা ত্বদ্গতাত্মা স ভেজে
সাযুজ্যং ত্বদ্বধোত্থা পরম পরমিযং বাসনা কালনেমেঃ ॥9॥
তদ্ভ্রাতৃনষ্ট পিষ্ট্বা দ্রুতমথ পিতরৌ সন্নমন্নুগ্রসেনং
কৃত্বা রাজানমুচ্চৈর্যদুকুলমখিলং মোদযন্ কামদানৈঃ ।
ভক্তানামুত্তমং চোদ্ধবমমরগুরোরাপ্তনীতিং সখাযং
লব্ধ্বা তুষ্টো নগর্যাং পবনপুরপতে রুন্ধি মে সর্বরোগান্ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
prātaḥ santrastabhojakṣitipativacasā prastute mallatūrye
saṅghe rājñāṃ ca mañcānabhiyayuṣi gate nandagope'pi harmyam |
kaṃse saudhādhirūḍhe tvamapi sahabalaḥ sānugaścāruveṣo
raṅgadvāraṃ gato'bhūḥ kupitakuvalayāpīḍanāgāvalīḍham ||1||
pāpiṣṭhāpehi mārgāddrutamiti vacasā niṣṭhurakruddhabuddhe-
rambaṣṭhasya praṇodādadhikajavajuṣā hastinā gṛhyamāṇaḥ |
kelīmukto'tha gopīkucakalaśaciraspardhinaṃ kumbhamasya
vyāhatyālīyathāstvaṃ caraṇabhuvi punarnirgato valguhāsī ||2||
hastaprāpyo'pyagamyo jhaṭiti munijanasyeva dhāvan gajendraṃ
krīḍannāpātya bhūmau punarabhipatatastasya dantaṃ sajīvam |
mūlādunmūlya tanmūlagamahitamahāmauktikānyātmamitre
prādāstvaṃ hāramebhirlalitaviracitaṃ rādhikāyai diśeti ||3||
gṛhṇānaṃ dantamaṃse yutamatha halinā raṅgamaṅgāviśantaṃ
tvāṃ maṅgalyāṅgabhaṅgīrabhasahṛtamanolocanā vīkṣya lokāḥ |
haṃho dhanyo hi nando nahi nahi paśupālāṅganā no yaśodā
no no dhanyekṣaṇāḥ smastrijagati vayameveti sarve śaśaṃsuḥ ||4||
pūrṇaṃ brahmaiva sākṣānniravadhi paramānandasāndraprakāśaṃ
gopeśu tvaṃ vyalāsīrna khalu bahujanaistāvadāvedito'bhūḥ |
dṛṣṭvā'tha tvāṃ tadedamprathamamupagate puṇyakāle janaughāḥ
pūrṇānandā vipāpāḥ sarasamabhijagustvatkṛtāni smṛtāni ||5||
cāṇūro mallavīrastadanu nṛpagirā muṣṭiko muṣṭiśālī
tvāṃ rāmaṃ cābhipede jhaṭajhaṭiti mitho muṣṭipātātirūkṣam |
utpātāpātanākarṣaṇavividharaṇānyāsatāṃ tatra citraṃ
mṛtyoḥ prāgeva mallaprabhuragamadayaṃ bhūriśo bandhamokṣān ||6||
hā dhik kaṣṭaṃ kumārau sulalitavapuṣau mallavīrau kaṭhorau
na drakṣyāmo vrajāmastvaritamiti jane bhāṣamāṇe tadānīm |
cāṇūraṃ taṃ karodbhrāmaṇavigaladasuṃ pothayāmāsithorvyāṃ
piṣṭo'bhūnmuṣṭiko'pi drutamatha halinā naṣṭaśiṣṭairdadhāve ||7||
kaṃsa saṃvārya tūryaṃ khalamatiravidan kāryamāryān pitṛṃstā-
nāhantuṃ vyāptamūrtestava ca samaśiṣaddūramutsāraṇāya |
ruṣṭo duṣṭoktibhistvaṃ garuḍa iva giriṃ mañcamañcannudañcat-
khaḍgavyāvalgadussaṅgrahamapi ca haṭhāt prāgrahīraugrasenim ||8||
sadyo niṣpiṣṭasandhiṃ bhuvi narapatimāpātya tasyopariṣṭā-
ttvayyāpātye tadaiva tvadupari patitā nākināṃ puṣpavṛṣṭiḥ |
kiṃ kiṃ brūmastadānīṃ satatamapi bhiyā tvadgatātmā sa bheje
sāyujyaṃ tvadvadhotthā parama paramiyaṃ vāsanā kālanemeḥ ||9||
tadbhrātṛnaṣṭa piṣṭvā drutamatha pitarau sannamannugrasenaṃ
kṛtvā rājānamuccairyadukulamakhilaṃ modayan kāmadānaiḥ |
bhaktānāmuttamaṃ coddhavamamaragurorāptanītiṃ sakhāyaṃ
labdhvā tuṣṭo nagaryāṃ pavanapurapate rundhi me sarvarogān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रातः सन्त्रस्तभोजक्षितिपतिवचसा प्रस्तुते मल्लतूर्ये
सङ्घे राज्ञां च मञ्चानभिययुषि गते नन्दगोपेऽपि हर्म्यम् ।
कंसे सौधाधिरूढे त्वमपि सहबलः सानुगश्चारुवेषो
रङ्गद्वारं गतोऽभूः कुपितकुवलयापीडनागावलीढम् ॥1॥
पापिष्ठापेहि मार्गाद्द्रुतमिति वचसा निष्ठुरक्रुद्धबुद्धे-
रम्बष्ठस्य प्रणोदादधिकजवजुषा हस्तिना गृह्यमाणः ।
केलीमुक्तोऽथ गोपीकुचकलशचिरस्पर्धिनं कुम्भमस्य
व्याहत्यालीयथास्त्वं चरणभुवि पुनर्निर्गतो वल्गुहासी ॥2॥
हस्तप्राप्योऽप्यगम्यो झटिति मुनिजनस्येव धावन् गजेन्द्रं
क्रीडन्नापात्य भूमौ पुनरभिपततस्तस्य दन्तं सजीवम् ।
मूलादुन्मूल्य तन्मूलगमहितमहामौक्तिकान्यात्ममित्रे
प्रादास्त्वं हारमेभिर्ललितविरचितं राधिकायै दिशेति ॥3॥
गृह्णानं दन्तमंसे युतमथ हलिना रङ्गमङ्गाविशन्तं
त्वां मङ्गल्याङ्गभङ्गीरभसहृतमनोलोचना वीक्ष्य लोकाः ।
हंहो धन्यो हि नन्दो नहि नहि पशुपालाङ्गना नो यशोदा
नो नो धन्येक्षणाः स्मस्त्रिजगति वयमेवेति सर्वे शशंसुः ॥4॥
पूर्णं ब्रह्मैव साक्षान्निरवधि परमानन्दसान्द्रप्रकाशं
गोपेशु त्वं व्यलासीर्न खलु बहुजनैस्तावदावेदितोऽभूः ।
दृष्ट्वाऽथ त्वां तदेदम्प्रथममुपगते पुण्यकाले जनौघाः
पूर्णानन्दा विपापाः सरसमभिजगुस्त्वत्कृतानि स्मृतानि ॥5॥
चाणूरो मल्लवीरस्तदनु नृपगिरा मुष्टिको मुष्टिशाली
त्वां रामं चाभिपेदे झटझटिति मिथो मुष्टिपातातिरूक्षम् ।
उत्पातापातनाकर्षणविविधरणान्यासतां तत्र चित्रं
मृत्योः प्रागेव मल्लप्रभुरगमदयं भूरिशो बन्धमोक्षान् ॥6॥
हा धिक् कष्टं कुमारौ सुललितवपुषौ मल्लवीरौ कठोरौ
न द्रक्ष्यामो व्रजामस्त्वरितमिति जने भाषमाणे तदानीम् ।
चाणूरं तं करोद्भ्रामणविगलदसुं पोथयामासिथोर्व्यां
पिष्टोऽभून्मुष्टिकोऽपि द्रुतमथ हलिना नष्टशिष्टैर्दधावे ॥7॥
कंस संवार्य तूर्यं खलमतिरविदन् कार्यमार्यान् पितृंस्ता-
नाहन्तुं व्याप्तमूर्तेस्तव च समशिषद्दूरमुत्सारणाय ।
रुष्टो दुष्टोक्तिभिस्त्वं गरुड इव गिरिं मञ्चमञ्चन्नुदञ्चत्-
खड्गव्यावल्गदुस्सङ्ग्रहमपि च हठात् प्राग्रहीरौग्रसेनिम् ॥8॥
सद्यो निष्पिष्टसन्धिं भुवि नरपतिमापात्य तस्योपरिष्टा-
त्त्वय्यापात्ये तदैव त्वदुपरि पतिता नाकिनां पुष्पवृष्टिः ।
किं किं ब्रूमस्तदानीं सततमपि भिया त्वद्गतात्मा स भेजे
सायुज्यं त्वद्वधोत्था परम परमियं वासना कालनेमेः ॥9॥
तद्भ्रातृनष्ट पिष्ट्वा द्रुतमथ पितरौ सन्नमन्नुग्रसेनं
कृत्वा राजानमुच्चैर्यदुकुलमखिलं मोदयन् कामदानैः ।
भक्तानामुत्तमं चोद्धवममरगुरोराप्तनीतिं सखायं
लब्ध्वा तुष्टो नगर्यां पवनपुरपते रुन्धि मे सर्वरोगान् ॥10॥
prātaḥ santrastabhojakṣitipativacasā prastute mallatūrye
saṅghe rājñāṃ ca mañcānabhiyayuṣi gate nandagope'pi harmyam |
kaṃse saudhādhirūḍhe tvamapi sahabalaḥ sānugaścāruveṣo
raṅgadvāraṃ gato'bhūḥ kupitakuvalayāpīḍanāgāvalīḍham ||1||
pāpiṣṭhāpehi mārgāddrutamiti vacasā niṣṭhurakruddhabuddhe-
rambaṣṭhasya praṇodādadhikajavajuṣā hastinā gṛhyamāṇaḥ |
kelīmukto'tha gopīkucakalaśaciraspardhinaṃ kumbhamasya
vyāhatyālīyathāstvaṃ caraṇabhuvi punarnirgato valguhāsī ||2||
hastaprāpyo'pyagamyo jhaṭiti munijanasyeva dhāvan gajendraṃ
krīḍannāpātya bhūmau punarabhipatatastasya dantaṃ sajīvam |
mūlādunmūlya tanmūlagamahitamahāmauktikānyātmamitre
prādāstvaṃ hāramebhirlalitaviracitaṃ rādhikāyai diśeti ||3||
gṛhṇānaṃ dantamaṃse yutamatha halinā raṅgamaṅgāviśantaṃ
tvāṃ maṅgalyāṅgabhaṅgīrabhasahṛtamanolocanā vīkṣya lokāḥ |
haṃho dhanyo hi nando nahi nahi paśupālāṅganā no yaśodā
no no dhanyekṣaṇāḥ smastrijagati vayameveti sarve śaśaṃsuḥ ||4||
pūrṇaṃ brahmaiva sākṣānniravadhi paramānandasāndraprakāśaṃ
gopeśu tvaṃ vyalāsīrna khalu bahujanaistāvadāvedito'bhūḥ |
dṛṣṭvā'tha tvāṃ tadedamprathamamupagate puṇyakāle janaughāḥ
pūrṇānandā vipāpāḥ sarasamabhijagustvatkṛtāni smṛtāni ||5||
cāṇūro mallavīrastadanu nṛpagirā muṣṭiko muṣṭiśālī
tvāṃ rāmaṃ cābhipede jhaṭajhaṭiti mitho muṣṭipātātirūkṣam |
utpātāpātanākarṣaṇavividharaṇānyāsatāṃ tatra citraṃ
mṛtyoḥ prāgeva mallaprabhuragamadayaṃ bhūriśo bandhamokṣān ||6||
hā dhik kaṣṭaṃ kumārau sulalitavapuṣau mallavīrau kaṭhorau
na drakṣyāmo vrajāmastvaritamiti jane bhāṣamāṇe tadānīm |
cāṇūraṃ taṃ karodbhrāmaṇavigaladasuṃ pothayāmāsithorvyāṃ
piṣṭo'bhūnmuṣṭiko'pi drutamatha halinā naṣṭaśiṣṭairdadhāve ||7||
kaṃsa saṃvārya tūryaṃ khalamatiravidan kāryamāryān pitṛṃstā-
nāhantuṃ vyāptamūrtestava ca samaśiṣaddūramutsāraṇāya |
ruṣṭo duṣṭoktibhistvaṃ garuḍa iva giriṃ mañcamañcannudañcat-
khaḍgavyāvalgadussaṅgrahamapi ca haṭhāt prāgrahīraugrasenim ||8||
sadyo niṣpiṣṭasandhiṃ bhuvi narapatimāpātya tasyopariṣṭā-
ttvayyāpātye tadaiva tvadupari patitā nākināṃ puṣpavṛṣṭiḥ |
kiṃ kiṃ brūmastadānīṃ satatamapi bhiyā tvadgatātmā sa bheje
sāyujyaṃ tvadvadhotthā parama paramiyaṃ vāsanā kālanemeḥ ||9||
tadbhrātṛnaṣṭa piṣṭvā drutamatha pitarau sannamannugrasenaṃ
kṛtvā rājānamuccairyadukulamakhilaṃ modayan kāmadānaiḥ |
bhaktānāmuttamaṃ coddhavamamaragurorāptanītiṃ sakhāyaṃ
labdhvā tuṣṭo nagaryāṃ pavanapurapate rundhi me sarvarogān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in