Narayaniyam Dashaka 15 - Kapilopadesham — Bengali Script

মতিরিহ গুণসক্তা বন্ধকৃত্তেষ্বসক্তা

ত্বমৃতকৃদুপরুন্ধে ভক্তিযোগস্তু সক্তিম্ ।

মহদনুগমলভ্যা ভক্তিরেবাত্র সাধ্যা

কপিলতনুরিতি ত্বং দেবহূত্যৈ ন্যগাদীঃ ॥1॥

প্রকৃতিমহদহঙ্কারাশ্চ মাত্রাশ্চ ভূতা-

ন্যপি হৃদপি দশাক্ষী পূরুষঃ পঞ্চবিংশঃ ।

ইতি বিদিতবিভাগো মুচ্যতেঽসৌ প্রকৃত্যা

কপিলতনুরিতি ত্বং দেবহূত্যৈ ন্যগাদীঃ ॥2॥

প্রকৃতিগতগুণৌঘৈর্নাজ্যতে পূরুষোঽযং

যদি তু সজতি তস্যাং তত্ গুণাস্তং ভজেরন্ ।

মদনুভজনতত্ত্বালোচনৈঃ সাঽপ্যপেযাত্

কপিলতনুরিতি ত্বং দেবহূত্যৈ ন্যগাদীঃ ॥3॥

বিমলমতিরুপাত্তৈরাসনাদ্যৈর্মদঙ্গং

গরুডসমধিরূঢং দিব্যভূষাযুধাঙ্কম্ ।

রুচিতুলিততমালং শীলযেতানুবেলং

কপিলতনুরিতি ত্বং দেবহূত্যৈ ন্যগাদীঃ ॥4॥

মম গুণগণলীলাকর্ণনৈঃ কীর্তনাদ্যৈ-

র্মযি সুরসরিদোঘপ্রখ্যচিত্তানুবৃত্তিঃ ।

ভবতি পরমভক্তিঃ সা হি মৃত্যোর্বিজেত্রী

কপিলতনুরিতি ত্বং দেবহূত্যৈ ন্যগাদীঃ ॥5॥

অহহ বহুলহিংসাসঞ্চিতার্থৈঃ কুটুম্বং

প্রতিদিনমনুপুষ্ণন্ স্ত্রীজিতো বাললালী ।

বিশতি হি গৃহসক্তো যাতনাং ময্যভক্তঃ

কপিলতনুরিতিত্বং দেবহূত্যৈ ন্যগাদীঃ ॥6॥

যুবতিজঠরখিন্নো জাতবোধোঽপ্যকাণ্ডে

প্রসবগলিতবোধঃ পীডযোল্লঙ্ঘ্য বাল্যম্ ।

পুনরপি বত মুহ্যত্যেব তারুণ্যকালে

কপিলতনুরিতি ত্বং দেবহূত্যৈ ন্যগাদীঃ ॥7॥

পিতৃসুরগণযাজী ধার্মিকো যো গৃহস্থঃ

স চ নিপততি কালে দক্ষিণাধ্বোপগামী ।

মযি নিহিতমকামং কর্ম তূদক্পথার্থং

কপিল্তনুরিতি ত্বং দেবহূত্যৈ ন্যগাদীঃ ॥8॥

ইতি সুবিদিতবেদ্যাং দেব হে দেবহূতিং

কৃতনুতিমনুগৃহ্য ত্বং গতো যোগিসঙ্ঘৈঃ ।

বিমলমতিরথাঽসৌ ভক্তিযোগেন মুক্তা

ত্বমপি জনহিতার্থং বর্তসে প্রাগুদীচ্যাম্ ॥9॥

পরম কিমু বহূক্ত্যা ত্বত্পদাম্ভোজভক্তিং

সকলভযবিনেত্রীং সর্বকামোপনেত্রীম্ ।

বদসি খলু দৃঢং ত্বং তদ্বিধূযামযান্ মে

গুরুপবনপুরেশ ত্বয্যুপাধত্স্ব ভক্তিম্ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

matiriha guṇasaktā bandhakṛtteṣvasaktā

tvamṛtakṛduparundhe bhaktiyogastu saktim |

mahadanugamalabhyā bhaktirevātra sādhyā

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||1||

prakṛtimahadahaṅkārāśca mātrāśca bhūtā-

nyapi hṛdapi daśākṣī pūruṣaḥ pañcaviṃśaḥ |

iti viditavibhāgo mucyate'sau prakṛtyā

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||2||

prakṛtigataguṇaughairnājyate pūruṣo'yaṃ

yadi tu sajati tasyāṃ tat guṇāstaṃ bhajeran |

madanubhajanatattvālocanaiḥ sā'pyapeyāt

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||3||

vimalamatirupāttairāsanādyairmadaṅgaṃ

garuḍasamadhirūḍhaṃ divyabhūṣāyudhāṅkam |

rucitulitatamālaṃ śīlayetānuvelaṃ

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||4||

mama guṇagaṇalīlākarṇanaiḥ kīrtanādyai-

rmayi surasaridoghaprakhyacittānuvṛttiḥ |

bhavati paramabhaktiḥ sā hi mṛtyorvijetrī

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||5||

ahaha bahulahiṃsāsañcitārthaiḥ kuṭumbaṃ

pratidinamanupuṣṇan strījito bālalālī |

viśati hi gṛhasakto yātanāṃ mayyabhaktaḥ

kapilatanurititvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||6||

yuvatijaṭharakhinno jātabodho'pyakāṇḍe

prasavagalitabodhaḥ pīḍayollaṅghya bālyam |

punarapi bata muhyatyeva tāruṇyakāle

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||7||

pitṛsuragaṇayājī dhārmiko yo gṛhasthaḥ

sa ca nipatati kāle dakṣiṇādhvopagāmī |

mayi nihitamakāmaṃ karma tūdakpathārthaṃ

kapiltanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||8||

iti suviditavedyāṃ deva he devahūtiṃ

kṛtanutimanugṛhya tvaṃ gato yogisaṅghaiḥ |

vimalamatirathā'sau bhaktiyogena muktā

tvamapi janahitārthaṃ vartase prāgudīcyām ||9||

parama kimu bahūktyā tvatpadāmbhojabhaktiṃ

sakalabhayavinetrīṃ sarvakāmopanetrīm |

vadasi khalu dṛḍhaṃ tvaṃ tadvidhūyāmayān me

gurupavanapureśa tvayyupādhatsva bhaktim ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

मतिरिह गुणसक्ता बन्धकृत्तेष्वसक्ता

त्वमृतकृदुपरुन्धे भक्तियोगस्तु सक्तिम् ।

महदनुगमलभ्या भक्तिरेवात्र साध्या

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥1॥

प्रकृतिमहदहङ्काराश्च मात्राश्च भूता-

न्यपि हृदपि दशाक्षी पूरुषः पञ्चविंशः ।

इति विदितविभागो मुच्यतेऽसौ प्रकृत्या

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥2॥

प्रकृतिगतगुणौघैर्नाज्यते पूरुषोऽयं

यदि तु सजति तस्यां तत् गुणास्तं भजेरन् ।

मदनुभजनतत्त्वालोचनैः साऽप्यपेयात्

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥3॥

विमलमतिरुपात्तैरासनाद्यैर्मदङ्गं

गरुडसमधिरूढं दिव्यभूषायुधाङ्कम् ।

रुचितुलिततमालं शीलयेतानुवेलं

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥4॥

मम गुणगणलीलाकर्णनैः कीर्तनाद्यै-

र्मयि सुरसरिदोघप्रख्यचित्तानुवृत्तिः ।

भवति परमभक्तिः सा हि मृत्योर्विजेत्री

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥5॥

अहह बहुलहिंसासञ्चितार्थैः कुटुम्बं

प्रतिदिनमनुपुष्णन् स्त्रीजितो बाललाली ।

विशति हि गृहसक्तो यातनां मय्यभक्तः

कपिलतनुरितित्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥6॥

युवतिजठरखिन्नो जातबोधोऽप्यकाण्डे

प्रसवगलितबोधः पीडयोल्लङ्घ्य बाल्यम् ।

पुनरपि बत मुह्यत्येव तारुण्यकाले

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥7॥

पितृसुरगणयाजी धार्मिको यो गृहस्थः

स च निपतति काले दक्षिणाध्वोपगामी ।

मयि निहितमकामं कर्म तूदक्पथार्थं

कपिल्तनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥8॥

इति सुविदितवेद्यां देव हे देवहूतिं

कृतनुतिमनुगृह्य त्वं गतो योगिसङ्घैः ।

विमलमतिरथाऽसौ भक्तियोगेन मुक्ता

त्वमपि जनहितार्थं वर्तसे प्रागुदीच्याम् ॥9॥

परम किमु बहूक्त्या त्वत्पदाम्भोजभक्तिं

सकलभयविनेत्रीं सर्वकामोपनेत्रीम् ।

वदसि खलु दृढं त्वं तद्विधूयामयान् मे

गुरुपवनपुरेश त्वय्युपाधत्स्व भक्तिम् ॥10॥