Narayaniyam Dashaka 15 - Kapilopadesham — Telugu Script

మతిరిహ గుణసక్తా బన్ధకృత్తేష్వసక్తా

త్వమృతకృదుపరున్ధే భక్తియోగస్తు సక్తిమ్ ।

మహదనుగమలభ్యా భక్తిరేవాత్ర సాధ్యా

కపిలతనురితి త్వం దేవహూత్యై న్యగాదీః ॥1॥

ప్రకృతిమహదహఙ్కారాశ్చ మాత్రాశ్చ భూతా-

న్యపి హృదపి దశాక్షీ పూరుషః పఞ్చవింశః ।

ఇతి విదితవిభాగో ముచ్యతేఽసౌ ప్రకృత్యా

కపిలతనురితి త్వం దేవహూత్యై న్యగాదీః ॥2॥

ప్రకృతిగతగుణౌఘైర్నాజ్యతే పూరుషోఽయం

యది తు సజతి తస్యాం తత్ గుణాస్తం భజేరన్ ।

మదనుభజనతత్త్వాలోచనైః సాఽప్యపేయాత్

కపిలతనురితి త్వం దేవహూత్యై న్యగాదీః ॥3॥

విమలమతిరుపాత్తైరాసనాద్యైర్మదఙ్గం

గరుడసమధిరూఢం దివ్యభూషాయుధాఙ్కమ్ ।

రుచితులితతమాలం శీలయేతానువేలం

కపిలతనురితి త్వం దేవహూత్యై న్యగాదీః ॥4॥

మమ గుణగణలీలాకర్ణనైః కీర్తనాద్యై-

ర్మయి సురసరిదోఘప్రఖ్యచిత్తానువృత్తిః ।

భవతి పరమభక్తిః సా హి మృత్యోర్విజేత్రీ

కపిలతనురితి త్వం దేవహూత్యై న్యగాదీః ॥5॥

అహహ బహులహింసాసఞ్చితార్థైః కుటుమ్బం

ప్రతిదినమనుపుష్ణన్ స్త్రీజితో బాలలాలీ ।

విశతి హి గృహసక్తో యాతనాం మయ్యభక్తః

కపిలతనురితిత్వం దేవహూత్యై న్యగాదీః ॥6॥

యువతిజఠరఖిన్నో జాతబోధోఽప్యకాణ్డే

ప్రసవగలితబోధః పీడయోల్లఙ్ఘ్య బాల్యమ్ ।

పునరపి బత ముహ్యత్యేవ తారుణ్యకాలే

కపిలతనురితి త్వం దేవహూత్యై న్యగాదీః ॥7॥

పితృసురగణయాజీ ధార్మికో యో గృహస్థః

స చ నిపతతి కాలే దక్షిణాధ్వోపగామీ ।

మయి నిహితమకామం కర్మ తూదక్పథార్థం

కపిల్తనురితి త్వం దేవహూత్యై న్యగాదీః ॥8॥

ఇతి సువిదితవేద్యాం దేవ హే దేవహూతిం

కృతనుతిమనుగృహ్య త్వం గతో యోగిసఙ్ఘైః ।

విమలమతిరథాఽసౌ భక్తియోగేన ముక్తా

త్వమపి జనహితార్థం వర్తసే ప్రాగుదీచ్యామ్ ॥9॥

పరమ కిము బహూక్త్యా త్వత్పదామ్భోజభక్తిం

సకలభయవినేత్రీం సర్వకామోపనేత్రీమ్ ।

వదసి ఖలు దృఢం త్వం తద్విధూయామయాన్ మే

గురుపవనపురేశ త్వయ్యుపాధత్స్వ భక్తిమ్ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

matiriha guṇasaktā bandhakṛtteṣvasaktā

tvamṛtakṛduparundhe bhaktiyogastu saktim |

mahadanugamalabhyā bhaktirevātra sādhyā

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||1||

prakṛtimahadahaṅkārāśca mātrāśca bhūtā-

nyapi hṛdapi daśākṣī pūruṣaḥ pañcaviṃśaḥ |

iti viditavibhāgo mucyate'sau prakṛtyā

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||2||

prakṛtigataguṇaughairnājyate pūruṣo'yaṃ

yadi tu sajati tasyāṃ tat guṇāstaṃ bhajeran |

madanubhajanatattvālocanaiḥ sā'pyapeyāt

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||3||

vimalamatirupāttairāsanādyairmadaṅgaṃ

garuḍasamadhirūḍhaṃ divyabhūṣāyudhāṅkam |

rucitulitatamālaṃ śīlayetānuvelaṃ

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||4||

mama guṇagaṇalīlākarṇanaiḥ kīrtanādyai-

rmayi surasaridoghaprakhyacittānuvṛttiḥ |

bhavati paramabhaktiḥ sā hi mṛtyorvijetrī

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||5||

ahaha bahulahiṃsāsañcitārthaiḥ kuṭumbaṃ

pratidinamanupuṣṇan strījito bālalālī |

viśati hi gṛhasakto yātanāṃ mayyabhaktaḥ

kapilatanurititvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||6||

yuvatijaṭharakhinno jātabodho'pyakāṇḍe

prasavagalitabodhaḥ pīḍayollaṅghya bālyam |

punarapi bata muhyatyeva tāruṇyakāle

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||7||

pitṛsuragaṇayājī dhārmiko yo gṛhasthaḥ

sa ca nipatati kāle dakṣiṇādhvopagāmī |

mayi nihitamakāmaṃ karma tūdakpathārthaṃ

kapiltanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||8||

iti suviditavedyāṃ deva he devahūtiṃ

kṛtanutimanugṛhya tvaṃ gato yogisaṅghaiḥ |

vimalamatirathā'sau bhaktiyogena muktā

tvamapi janahitārthaṃ vartase prāgudīcyām ||9||

parama kimu bahūktyā tvatpadāmbhojabhaktiṃ

sakalabhayavinetrīṃ sarvakāmopanetrīm |

vadasi khalu dṛḍhaṃ tvaṃ tadvidhūyāmayān me

gurupavanapureśa tvayyupādhatsva bhaktim ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

मतिरिह गुणसक्ता बन्धकृत्तेष्वसक्ता

त्वमृतकृदुपरुन्धे भक्तियोगस्तु सक्तिम् ।

महदनुगमलभ्या भक्तिरेवात्र साध्या

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥1॥

प्रकृतिमहदहङ्काराश्च मात्राश्च भूता-

न्यपि हृदपि दशाक्षी पूरुषः पञ्चविंशः ।

इति विदितविभागो मुच्यतेऽसौ प्रकृत्या

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥2॥

प्रकृतिगतगुणौघैर्नाज्यते पूरुषोऽयं

यदि तु सजति तस्यां तत् गुणास्तं भजेरन् ।

मदनुभजनतत्त्वालोचनैः साऽप्यपेयात्

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥3॥

विमलमतिरुपात्तैरासनाद्यैर्मदङ्गं

गरुडसमधिरूढं दिव्यभूषायुधाङ्कम् ।

रुचितुलिततमालं शीलयेतानुवेलं

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥4॥

मम गुणगणलीलाकर्णनैः कीर्तनाद्यै-

र्मयि सुरसरिदोघप्रख्यचित्तानुवृत्तिः ।

भवति परमभक्तिः सा हि मृत्योर्विजेत्री

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥5॥

अहह बहुलहिंसासञ्चितार्थैः कुटुम्बं

प्रतिदिनमनुपुष्णन् स्त्रीजितो बाललाली ।

विशति हि गृहसक्तो यातनां मय्यभक्तः

कपिलतनुरितित्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥6॥

युवतिजठरखिन्नो जातबोधोऽप्यकाण्डे

प्रसवगलितबोधः पीडयोल्लङ्घ्य बाल्यम् ।

पुनरपि बत मुह्यत्येव तारुण्यकाले

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥7॥

पितृसुरगणयाजी धार्मिको यो गृहस्थः

स च निपतति काले दक्षिणाध्वोपगामी ।

मयि निहितमकामं कर्म तूदक्पथार्थं

कपिल्तनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥8॥

इति सुविदितवेद्यां देव हे देवहूतिं

कृतनुतिमनुगृह्य त्वं गतो योगिसङ्घैः ।

विमलमतिरथाऽसौ भक्तियोगेन मुक्ता

त्वमपि जनहितार्थं वर्तसे प्रागुदीच्याम् ॥9॥

परम किमु बहूक्त्या त्वत्पदाम्भोजभक्तिं

सकलभयविनेत्रीं सर्वकामोपनेत्रीम् ।

वदसि खलु दृढं त्वं तद्विधूयामयान् मे

गुरुपवनपुरेश त्वय्युपाधत्स्व भक्तिम् ॥10॥