Narayaniyam Dashaka 15 - Kapilopadesham — Gujarati Script

મતિરિહ ગુણસક્તા બન્ધકૃત્તેષ્વસક્તા

ત્વમૃતકૃદુપરુન્ધે ભક્તિયોગસ્તુ સક્તિમ્ ।

મહદનુગમલભ્યા ભક્તિરેવાત્ર સાધ્યા

કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥1॥

પ્રકૃતિમહદહઙ્કારાશ્ચ માત્રાશ્ચ ભૂતા-

ન્યપિ હૃદપિ દશાક્ષી પૂરુષઃ પઞ્ચવિંશઃ ।

ઇતિ વિદિતવિભાગો મુચ્યતેઽસૌ પ્રકૃત્યા

કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥2॥

પ્રકૃતિગતગુણૌઘૈર્નાજ્યતે પૂરુષોઽયં

યદિ તુ સજતિ તસ્યાં તત્ ગુણાસ્તં ભજેરન્ ।

મદનુભજનતત્ત્વાલોચનૈઃ સાઽપ્યપેયાત્

કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥3॥

વિમલમતિરુપાત્તૈરાસનાદ્યૈર્મદઙ્ગં

ગરુડસમધિરૂઢં દિવ્યભૂષાયુધાઙ્કમ્ ।

રુચિતુલિતતમાલં શીલયેતાનુવેલં

કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥4॥

મમ ગુણગણલીલાકર્ણનૈઃ કીર્તનાદ્યૈ-

ર્મયિ સુરસરિદોઘપ્રખ્યચિત્તાનુવૃત્તિઃ ।

ભવતિ પરમભક્તિઃ સા હિ મૃત્યોર્વિજેત્રી

કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥5॥

અહહ બહુલહિંસાસઞ્ચિતાર્થૈઃ કુટુમ્બં

પ્રતિદિનમનુપુષ્ણન્ સ્ત્રીજિતો બાલલાલી ।

વિશતિ હિ ગૃહસક્તો યાતનાં મય્યભક્તઃ

કપિલતનુરિતિત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥6॥

યુવતિજઠરખિન્નો જાતબોધોઽપ્યકાણ્ડે

પ્રસવગલિતબોધઃ પીડયોલ્લઙ્ઘ્ય બાલ્યમ્ ।

પુનરપિ બત મુહ્યત્યેવ તારુણ્યકાલે

કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥7॥

પિતૃસુરગણયાજી ધાર્મિકો યો ગૃહસ્થઃ

સ ચ નિપતતિ કાલે દક્ષિણાધ્વોપગામી ।

મયિ નિહિતમકામં કર્મ તૂદક્પથાર્થં

કપિલ્તનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥8॥

ઇતિ સુવિદિતવેદ્યાં દેવ હે દેવહૂતિં

કૃતનુતિમનુગૃહ્ય ત્વં ગતો યોગિસઙ્ઘૈઃ ।

વિમલમતિરથાઽસૌ ભક્તિયોગેન મુક્તા

ત્વમપિ જનહિતાર્થં વર્તસે પ્રાગુદીચ્યામ્ ॥9॥

પરમ કિમુ બહૂક્ત્યા ત્વત્પદામ્ભોજભક્તિં

સકલભયવિનેત્રીં સર્વકામોપનેત્રીમ્ ।

વદસિ ખલુ દૃઢં ત્વં તદ્વિધૂયામયાન્ મે

ગુરુપવનપુરેશ ત્વય્યુપાધત્સ્વ ભક્તિમ્ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

matiriha guṇasaktā bandhakṛtteṣvasaktā

tvamṛtakṛduparundhe bhaktiyogastu saktim |

mahadanugamalabhyā bhaktirevātra sādhyā

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||1||

prakṛtimahadahaṅkārāśca mātrāśca bhūtā-

nyapi hṛdapi daśākṣī pūruṣaḥ pañcaviṃśaḥ |

iti viditavibhāgo mucyate'sau prakṛtyā

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||2||

prakṛtigataguṇaughairnājyate pūruṣo'yaṃ

yadi tu sajati tasyāṃ tat guṇāstaṃ bhajeran |

madanubhajanatattvālocanaiḥ sā'pyapeyāt

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||3||

vimalamatirupāttairāsanādyairmadaṅgaṃ

garuḍasamadhirūḍhaṃ divyabhūṣāyudhāṅkam |

rucitulitatamālaṃ śīlayetānuvelaṃ

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||4||

mama guṇagaṇalīlākarṇanaiḥ kīrtanādyai-

rmayi surasaridoghaprakhyacittānuvṛttiḥ |

bhavati paramabhaktiḥ sā hi mṛtyorvijetrī

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||5||

ahaha bahulahiṃsāsañcitārthaiḥ kuṭumbaṃ

pratidinamanupuṣṇan strījito bālalālī |

viśati hi gṛhasakto yātanāṃ mayyabhaktaḥ

kapilatanurititvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||6||

yuvatijaṭharakhinno jātabodho'pyakāṇḍe

prasavagalitabodhaḥ pīḍayollaṅghya bālyam |

punarapi bata muhyatyeva tāruṇyakāle

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||7||

pitṛsuragaṇayājī dhārmiko yo gṛhasthaḥ

sa ca nipatati kāle dakṣiṇādhvopagāmī |

mayi nihitamakāmaṃ karma tūdakpathārthaṃ

kapiltanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||8||

iti suviditavedyāṃ deva he devahūtiṃ

kṛtanutimanugṛhya tvaṃ gato yogisaṅghaiḥ |

vimalamatirathā'sau bhaktiyogena muktā

tvamapi janahitārthaṃ vartase prāgudīcyām ||9||

parama kimu bahūktyā tvatpadāmbhojabhaktiṃ

sakalabhayavinetrīṃ sarvakāmopanetrīm |

vadasi khalu dṛḍhaṃ tvaṃ tadvidhūyāmayān me

gurupavanapureśa tvayyupādhatsva bhaktim ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

मतिरिह गुणसक्ता बन्धकृत्तेष्वसक्ता

त्वमृतकृदुपरुन्धे भक्तियोगस्तु सक्तिम् ।

महदनुगमलभ्या भक्तिरेवात्र साध्या

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥1॥

प्रकृतिमहदहङ्काराश्च मात्राश्च भूता-

न्यपि हृदपि दशाक्षी पूरुषः पञ्चविंशः ।

इति विदितविभागो मुच्यतेऽसौ प्रकृत्या

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥2॥

प्रकृतिगतगुणौघैर्नाज्यते पूरुषोऽयं

यदि तु सजति तस्यां तत् गुणास्तं भजेरन् ।

मदनुभजनतत्त्वालोचनैः साऽप्यपेयात्

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥3॥

विमलमतिरुपात्तैरासनाद्यैर्मदङ्गं

गरुडसमधिरूढं दिव्यभूषायुधाङ्कम् ।

रुचितुलिततमालं शीलयेतानुवेलं

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥4॥

मम गुणगणलीलाकर्णनैः कीर्तनाद्यै-

र्मयि सुरसरिदोघप्रख्यचित्तानुवृत्तिः ।

भवति परमभक्तिः सा हि मृत्योर्विजेत्री

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥5॥

अहह बहुलहिंसासञ्चितार्थैः कुटुम्बं

प्रतिदिनमनुपुष्णन् स्त्रीजितो बाललाली ।

विशति हि गृहसक्तो यातनां मय्यभक्तः

कपिलतनुरितित्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥6॥

युवतिजठरखिन्नो जातबोधोऽप्यकाण्डे

प्रसवगलितबोधः पीडयोल्लङ्घ्य बाल्यम् ।

पुनरपि बत मुह्यत्येव तारुण्यकाले

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥7॥

पितृसुरगणयाजी धार्मिको यो गृहस्थः

स च निपतति काले दक्षिणाध्वोपगामी ।

मयि निहितमकामं कर्म तूदक्पथार्थं

कपिल्तनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥8॥

इति सुविदितवेद्यां देव हे देवहूतिं

कृतनुतिमनुगृह्य त्वं गतो योगिसङ्घैः ।

विमलमतिरथाऽसौ भक्तियोगेन मुक्ता

त्वमपि जनहितार्थं वर्तसे प्रागुदीच्याम् ॥9॥

परम किमु बहूक्त्या त्वत्पदाम्भोजभक्तिं

सकलभयविनेत्रीं सर्वकामोपनेत्रीम् ।

वदसि खलु दृढं त्वं तद्विधूयामयान् मे

गुरुपवनपुरेश त्वय्युपाधत्स्व भक्तिम् ॥10॥