Narayaniyam Dashaka 15 - Kapilopadesham — Grantha Script

𑌮𑌤𑌿𑌰𑌿𑌹 𑌗𑍁𑌣𑌸𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌬𑌨𑍍𑌧𑌕𑍃𑌤𑍍𑌤𑍇𑌷𑍍𑌵𑌸𑌕𑍍𑌤𑌾

𑌤𑍍𑌵𑌮𑍃𑌤𑌕𑍃𑌦𑍁𑌪𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌯𑍋𑌗𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌸𑌕𑍍𑌤𑌿𑌮𑍍 ।

𑌮𑌹𑌦𑌨𑍁𑌗𑌮𑌲𑌭𑍍𑌯𑌾 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌰𑍇𑌵𑌾𑌤𑍍𑌰 𑌸𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾

𑌕𑌪𑌿𑌲𑌤𑌨𑍁𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌹𑍂𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌨𑍍𑌯𑌗𑌾𑌦𑍀𑌃 ॥1॥

𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑌿𑌮𑌹𑌦𑌹𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌭𑍂𑌤𑌾-

𑌨𑍍𑌯𑌪𑌿 𑌹𑍃𑌦𑌪𑌿 𑌦𑌶𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀 𑌪𑍂𑌰𑍁𑌷𑌃 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌵𑌿𑌂𑌶𑌃 ।

𑌇𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌵𑌿𑌭𑌾𑌗𑍋 𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇𑌽𑌸𑍗 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾

𑌕𑌪𑌿𑌲𑌤𑌨𑍁𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌹𑍂𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌨𑍍𑌯𑌗𑌾𑌦𑍀𑌃 ॥2॥

𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑌿𑌗𑌤𑌗𑍁𑌣𑍗𑌘𑍈𑌰𑍍𑌨𑌾𑌜𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌪𑍂𑌰𑍁𑌷𑍋𑌽𑌯𑌂

𑌯𑌦𑌿 𑌤𑍁 𑌸𑌜𑌤𑌿 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌤𑌤𑍍 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌭𑌜𑍇𑌰𑌨𑍍 ।

𑌮𑌦𑌨𑍁𑌭𑌜𑌨𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌲𑍋𑌚𑌨𑍈𑌃 𑌸𑌾𑌽𑌪𑍍𑌯𑌪𑍇𑌯𑌾𑌤𑍍

𑌕𑌪𑌿𑌲𑌤𑌨𑍁𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌹𑍂𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌨𑍍𑌯𑌗𑌾𑌦𑍀𑌃 ॥3॥

𑌵𑌿𑌮𑌲𑌮𑌤𑌿𑌰𑍁𑌪𑌾𑌤𑍍𑌤𑍈𑌰𑌾𑌸𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯𑍈𑌰𑍍𑌮𑌦𑌙𑍍𑌗𑌂

𑌗𑌰𑍁𑌡𑌸𑌮𑌧𑌿𑌰𑍂𑌢𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌭𑍂𑌷𑌾𑌯𑍁𑌧𑌾𑌙𑍍𑌕𑌮𑍍 ।

𑌰𑍁𑌚𑌿𑌤𑍁𑌲𑌿𑌤𑌤𑌮𑌾𑌲𑌂 𑌶𑍀𑌲𑌯𑍇𑌤𑌾𑌨𑍁𑌵𑍇𑌲𑌂

𑌕𑌪𑌿𑌲𑌤𑌨𑍁𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌹𑍂𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌨𑍍𑌯𑌗𑌾𑌦𑍀𑌃 ॥4॥

𑌮𑌮 𑌗𑍁𑌣𑌗𑌣𑌲𑍀𑌲𑌾𑌕𑌰𑍍𑌣𑌨𑍈𑌃 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯𑍈-

𑌰𑍍𑌮𑌯𑌿 𑌸𑍁𑌰𑌸𑌰𑌿𑌦𑍋𑌘𑌪𑍍𑌰𑌖𑍍𑌯𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑍁𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌃 ।

𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌪𑌰𑌮𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌃 𑌸𑌾 𑌹𑌿 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍋𑌰𑍍𑌵𑌿𑌜𑍇𑌤𑍍𑌰𑍀

𑌕𑌪𑌿𑌲𑌤𑌨𑍁𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌹𑍂𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌨𑍍𑌯𑌗𑌾𑌦𑍀𑌃 ॥5॥

𑌅𑌹𑌹 𑌬𑌹𑍁𑌲𑌹𑌿𑌂𑌸𑌾𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑍈𑌃 𑌕𑍁𑌟𑍁𑌮𑍍𑌬𑌂

𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌦𑌿𑌨𑌮𑌨𑍁𑌪𑍁𑌷𑍍𑌣𑌨𑍍 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀𑌜𑌿𑌤𑍋 𑌬𑌾𑌲𑌲𑌾𑌲𑍀 ।

𑌵𑌿𑌶𑌤𑌿 𑌹𑌿 𑌗𑍃𑌹𑌸𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌯𑌾𑌤𑌨𑌾𑌂 𑌮𑌯𑍍𑌯𑌭𑌕𑍍𑌤𑌃

𑌕𑌪𑌿𑌲𑌤𑌨𑍁𑌰𑌿𑌤𑌿𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌹𑍂𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌨𑍍𑌯𑌗𑌾𑌦𑍀𑌃 ॥6॥

𑌯𑍁𑌵𑌤𑌿𑌜𑌠𑌰𑌖𑌿𑌨𑍍𑌨𑍋 𑌜𑌾𑌤𑌬𑍋𑌧𑍋𑌽𑌪𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇

𑌪𑍍𑌰𑌸𑌵𑌗𑌲𑌿𑌤𑌬𑍋𑌧𑌃 𑌪𑍀𑌡𑌯𑍋𑌲𑍍𑌲𑌙𑍍𑌘𑍍𑌯 𑌬𑌾𑌲𑍍𑌯𑌮𑍍 ।

𑌪𑍁𑌨𑌰𑌪𑌿 𑌬𑌤 𑌮𑍁𑌹𑍍𑌯𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵 𑌤𑌾𑌰𑍁𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌲𑍇

𑌕𑌪𑌿𑌲𑌤𑌨𑍁𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌹𑍂𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌨𑍍𑌯𑌗𑌾𑌦𑍀𑌃 ॥7॥

𑌪𑌿𑌤𑍃𑌸𑍁𑌰𑌗𑌣𑌯𑌾𑌜𑍀 𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑍋 𑌯𑍋 𑌗𑍃𑌹𑌸𑍍𑌥𑌃

𑌸 𑌚 𑌨𑌿𑌪𑌤𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾𑌧𑍍𑌵𑍋𑌪𑌗𑌾𑌮𑍀 ।

𑌮𑌯𑌿 𑌨𑌿𑌹𑌿𑌤𑌮𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌤𑍂𑌦𑌕𑍍𑌪𑌥𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂

𑌕𑌪𑌿𑌲𑍍𑌤𑌨𑍁𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌹𑍂𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌨𑍍𑌯𑌗𑌾𑌦𑍀𑌃 ॥8॥

𑌇𑌤𑌿 𑌸𑍁𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌵𑍇𑌦𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌦𑍇𑌵 𑌹𑍇 𑌦𑍇𑌵𑌹𑍂𑌤𑌿𑌂

𑌕𑍃𑌤𑌨𑍁𑌤𑌿𑌮𑌨𑍁𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌗𑌤𑍋 𑌯𑍋𑌗𑌿𑌸𑌙𑍍𑌘𑍈𑌃 ।

𑌵𑌿𑌮𑌲𑌮𑌤𑌿𑌰𑌥𑌾𑌽𑌸𑍗 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌯𑍋𑌗𑍇𑌨 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾

𑌤𑍍𑌵𑌮𑌪𑌿 𑌜𑌨𑌹𑌿𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌸𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌗𑍁𑌦𑍀𑌚𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍 ॥9॥

𑌪𑌰𑌮 𑌕𑌿𑌮𑍁 𑌬𑌹𑍂𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌪𑌦𑌾𑌮𑍍𑌭𑍋𑌜𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌂

𑌸𑌕𑌲𑌭𑌯𑌵𑌿𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑍀𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌕𑌾𑌮𑍋𑌪𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑍀𑌮𑍍 ।

𑌵𑌦𑌸𑌿 𑌖𑌲𑍁 𑌦𑍃𑌢𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌧𑍂𑌯𑌾𑌮𑌯𑌾𑌨𑍍 𑌮𑍇

𑌗𑍁𑌰𑍁𑌪𑌵𑌨𑌪𑍁𑌰𑍇𑌶 𑌤𑍍𑌵𑌯𑍍𑌯𑍁𑌪𑌾𑌧𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌮𑍍 ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

matiriha guṇasaktā bandhakṛtteṣvasaktā

tvamṛtakṛduparundhe bhaktiyogastu saktim |

mahadanugamalabhyā bhaktirevātra sādhyā

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||1||

prakṛtimahadahaṅkārāśca mātrāśca bhūtā-

nyapi hṛdapi daśākṣī pūruṣaḥ pañcaviṃśaḥ |

iti viditavibhāgo mucyate'sau prakṛtyā

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||2||

prakṛtigataguṇaughairnājyate pūruṣo'yaṃ

yadi tu sajati tasyāṃ tat guṇāstaṃ bhajeran |

madanubhajanatattvālocanaiḥ sā'pyapeyāt

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||3||

vimalamatirupāttairāsanādyairmadaṅgaṃ

garuḍasamadhirūḍhaṃ divyabhūṣāyudhāṅkam |

rucitulitatamālaṃ śīlayetānuvelaṃ

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||4||

mama guṇagaṇalīlākarṇanaiḥ kīrtanādyai-

rmayi surasaridoghaprakhyacittānuvṛttiḥ |

bhavati paramabhaktiḥ sā hi mṛtyorvijetrī

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||5||

ahaha bahulahiṃsāsañcitārthaiḥ kuṭumbaṃ

pratidinamanupuṣṇan strījito bālalālī |

viśati hi gṛhasakto yātanāṃ mayyabhaktaḥ

kapilatanurititvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||6||

yuvatijaṭharakhinno jātabodho'pyakāṇḍe

prasavagalitabodhaḥ pīḍayollaṅghya bālyam |

punarapi bata muhyatyeva tāruṇyakāle

kapilatanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||7||

pitṛsuragaṇayājī dhārmiko yo gṛhasthaḥ

sa ca nipatati kāle dakṣiṇādhvopagāmī |

mayi nihitamakāmaṃ karma tūdakpathārthaṃ

kapiltanuriti tvaṃ devahūtyai nyagādīḥ ||8||

iti suviditavedyāṃ deva he devahūtiṃ

kṛtanutimanugṛhya tvaṃ gato yogisaṅghaiḥ |

vimalamatirathā'sau bhaktiyogena muktā

tvamapi janahitārthaṃ vartase prāgudīcyām ||9||

parama kimu bahūktyā tvatpadāmbhojabhaktiṃ

sakalabhayavinetrīṃ sarvakāmopanetrīm |

vadasi khalu dṛḍhaṃ tvaṃ tadvidhūyāmayān me

gurupavanapureśa tvayyupādhatsva bhaktim ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

मतिरिह गुणसक्ता बन्धकृत्तेष्वसक्ता

त्वमृतकृदुपरुन्धे भक्तियोगस्तु सक्तिम् ।

महदनुगमलभ्या भक्तिरेवात्र साध्या

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥1॥

प्रकृतिमहदहङ्काराश्च मात्राश्च भूता-

न्यपि हृदपि दशाक्षी पूरुषः पञ्चविंशः ।

इति विदितविभागो मुच्यतेऽसौ प्रकृत्या

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥2॥

प्रकृतिगतगुणौघैर्नाज्यते पूरुषोऽयं

यदि तु सजति तस्यां तत् गुणास्तं भजेरन् ।

मदनुभजनतत्त्वालोचनैः साऽप्यपेयात्

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥3॥

विमलमतिरुपात्तैरासनाद्यैर्मदङ्गं

गरुडसमधिरूढं दिव्यभूषायुधाङ्कम् ।

रुचितुलिततमालं शीलयेतानुवेलं

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥4॥

मम गुणगणलीलाकर्णनैः कीर्तनाद्यै-

र्मयि सुरसरिदोघप्रख्यचित्तानुवृत्तिः ।

भवति परमभक्तिः सा हि मृत्योर्विजेत्री

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥5॥

अहह बहुलहिंसासञ्चितार्थैः कुटुम्बं

प्रतिदिनमनुपुष्णन् स्त्रीजितो बाललाली ।

विशति हि गृहसक्तो यातनां मय्यभक्तः

कपिलतनुरितित्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥6॥

युवतिजठरखिन्नो जातबोधोऽप्यकाण्डे

प्रसवगलितबोधः पीडयोल्लङ्घ्य बाल्यम् ।

पुनरपि बत मुह्यत्येव तारुण्यकाले

कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥7॥

पितृसुरगणयाजी धार्मिको यो गृहस्थः

स च निपतति काले दक्षिणाध्वोपगामी ।

मयि निहितमकामं कर्म तूदक्पथार्थं

कपिल्तनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥8॥

इति सुविदितवेद्यां देव हे देवहूतिं

कृतनुतिमनुगृह्य त्वं गतो योगिसङ्घैः ।

विमलमतिरथाऽसौ भक्तियोगेन मुक्ता

त्वमपि जनहितार्थं वर्तसे प्रागुदीच्याम् ॥9॥

परम किमु बहूक्त्या त्वत्पदाम्भोजभक्तिं

सकलभयविनेत्रीं सर्वकामोपनेत्रीम् ।

वदसि खलु दृढं त्वं तद्विधूयामयान् मे

गुरुपवनपुरेश त्वय्युपाधत्स्व भक्तिम् ॥10॥