Narayaniyam Dashaka 62 - Indrayajnanirodhanam Tatha Govardhanayagam — Grantha Script

𑌕𑌦𑌾𑌚𑌿𑌦𑍍𑌗𑍋𑌪𑌾𑌲𑌾𑌨𑍍 𑌵𑌿𑌹𑌿𑌤𑌮𑌖𑌸𑌮𑍍𑌭𑌾𑌰𑌵𑌿𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍

𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌶𑍗𑌰𑍇 𑌮𑌘𑌵𑌮𑌦𑌮𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵𑌂𑌸𑌿𑌤𑍁𑌮𑌨𑌾𑌃 ।

𑌵𑌿𑌜𑌾𑌨𑌨𑍍𑌨𑌪𑍍𑌯𑍇𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌵𑌿𑌨𑌯𑌮𑍃𑌦𑍁 𑌨𑌨𑍍𑌦𑌾𑌦𑌿𑌪𑌶𑍁𑌪𑌾-

𑌨𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌃 𑌕𑍋 𑌵𑌾𑌽𑌯𑌂 𑌜𑌨𑌕 𑌭𑌵𑌤𑌾𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌮 𑌇𑌤𑌿 ॥1॥

𑌬𑌭𑌾𑌷𑍇 𑌨𑌨𑍍𑌦𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌤 𑌨𑌨𑍁 𑌵𑌿𑌧𑍇𑌯𑍋 𑌮𑌘𑌵𑌤𑍋

𑌮𑌖𑍋 𑌵𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌵𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌸𑍁𑌖𑌯𑌤𑌿 𑌸 𑌵𑌰𑍍𑌷𑍇𑌣 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀𑌮𑍍 ।

𑌨𑍃𑌣𑌾𑌂 𑌵𑌰𑍍𑌷𑌾𑌯𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌿𑌖𑌿𑌲𑌮𑍁𑌪𑌜𑍀𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌹𑌿𑌤𑌲𑍇

𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌾𑌦𑌸𑍍𑌮𑌾𑌕𑌂 𑌤𑍃𑌣𑌸𑌲𑌿𑌲𑌜𑍀𑌵𑌾 𑌹𑌿 𑌪𑌶𑌵𑌃 ॥2॥

𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌾𑌚𑌂 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑌯𑌿 𑌭𑌵𑌾𑌨𑌾𑌹 𑌸𑌰𑌸𑌂

𑌧𑌿𑌗𑍇𑌤𑌨𑍍𑌨𑍋 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌘𑌵𑌜𑌨𑌿𑌤𑌾 𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌯𑌤𑍍 ।

𑌅𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌜𑍀𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌸𑍃𑌜𑌤𑌿 𑌖𑌲𑍁 𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌂 𑌸𑌮𑍁𑌚𑌿𑌤𑌾𑌂

𑌮𑌹𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑍇 𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌾𑌃 𑌕𑌿𑌮𑌿𑌵 𑌬𑌲𑌿𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌯 𑌦𑌦𑌤𑍇 ॥3॥

𑌇𑌦𑌂 𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌦𑌿𑌹 𑌪𑌶𑌵𑍋 𑌨𑌃 𑌕𑍁𑌲𑌧𑌨𑌂

𑌤𑌦𑌾𑌜𑍀𑌵𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾𑌸𑍗 𑌬𑌲𑌿𑌰𑌚𑌲𑌭𑌰𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌸𑌮𑍁𑌚𑌿𑌤𑌃 ।

𑌸𑍁𑌰𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋𑌽𑌪𑍍𑌯𑍁𑌤𑍍𑌕𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌨𑌨𑍁 𑌧𑌰𑌣𑌿𑌦𑍇𑌵𑌾𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌿𑌤𑌲𑍇

𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑍇𑌽𑌪𑍍𑌯𑌾𑌰𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌇𑌤𑌿 𑌜𑌗𑌦𑌿𑌥 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌨𑌿𑌜𑌜𑌨𑌾𑌨𑍍 ॥4॥

𑌭𑌵𑌦𑍍𑌵𑌾𑌚𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌬𑌹𑍁𑌮𑌤𑌿𑌯𑍁𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇𑌽𑌪𑌿 𑌪𑌶𑍁𑌪𑌾𑌃

𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌨𑌰𑍍𑌚𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌬𑌲𑌿𑌮𑌦𑌦𑍁𑌰𑍁𑌚𑍍𑌚𑍈𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌿𑌭𑍃𑌤𑍇 ।

𑌵𑍍𑌯𑌧𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍁𑌭𑍃𑌶𑌮𑌨𑌮𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑌰𑌯𑍁𑌤𑌾-

𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌾𑌦𑌶𑍍𑌶𑍈𑌲𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌬𑌲𑌿𑌮𑌖𑌿𑌲𑌮𑌾𑌭𑍀𑌰𑌪𑍁𑌰𑌤𑌃 ॥5॥

𑌅𑌵𑍋𑌚𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵𑌂 𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌕𑌿𑌮𑌿𑌹 𑌵𑌿𑌤𑌥𑌂 𑌮𑍇 𑌨𑌿𑌗𑌦𑌿𑌤𑌂

𑌗𑌿𑌰𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍋 𑌨𑌨𑍍𑌵𑍇𑌷 𑌸𑍍𑌵𑌬𑌲𑌿𑌮𑍁𑌪𑌭𑍁𑌙𑍍𑌕𑍍𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌵𑌪𑍁𑌷𑌾 ।

𑌅𑌯𑌂 𑌗𑍋𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌗𑍋𑌤𑍍𑌰𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌿 𑌚 𑌕𑍁𑌪𑌿𑌤𑍇 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑍁𑌮𑌲𑌂

𑌸𑌮𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌜𑌹𑍃𑌷𑍁𑌰𑌖𑌿𑌲𑌾 𑌗𑍋𑌕𑍁𑌲𑌜𑍁𑌷𑌃 ॥6॥

𑌪𑌰𑌿𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌾 𑌯𑌾𑌤𑌾𑌃 𑌖𑌲𑍁 𑌭𑌵𑌦𑍁𑌪𑍇𑌤𑌾 𑌵𑍍𑌰𑌜𑌜𑍁𑌷𑍋

𑌵𑍍𑌰𑌜𑌂 𑌯𑌾𑌵𑌤𑍍𑌤𑌾𑌵𑌨𑍍𑌨𑌿𑌜𑌮𑌖𑌵𑌿𑌭𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌮𑌯𑌨𑍍 ।

𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌜𑌾𑌨𑌨𑍍𑌨𑌪𑍍𑌯𑌧𑌿𑌕𑌰𑌜𑌸𑌾𑌽𑌽𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌹𑍃𑌦𑌯𑍋

𑌨 𑌸𑍇𑌹𑍇 𑌦𑍇𑌵𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌦𑍁𑌪𑌰𑌚𑌿𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑍋𑌨𑍍𑌨𑌤𑌿𑌰𑌪𑌿 ॥7॥

𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌯𑌾𑌤𑍋 𑌮𑌧𑍁𑌭𑌿𑌦𑌪𑌿 𑌦𑍇𑌵𑍇𑌷𑍍𑌵𑌵𑌿𑌨𑌯𑌂

𑌵𑌿𑌧𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌚𑍇𑌨𑍍𑌨𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌦𑌶𑌸𑌦𑌸𑌾𑌂 𑌕𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌮𑌹𑌿𑌮𑌾 ।

𑌤𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌧𑍍𑌵𑌂𑌸𑌿𑌷𑍍𑌯𑍇 𑌪𑌶𑍁𑌪𑌹𑌤𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌿𑌤𑌿

𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌜𑍇𑌤𑍁𑌂 𑌸 𑌕𑌿𑌲 𑌮𑌘𑌵𑌾 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌮𑌦𑌨𑌿𑌧𑌿𑌃 ॥8॥

𑌤𑍍𑌵𑌦𑌾𑌵𑌾𑌸𑌂 𑌹𑌨𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌲𑌯𑌜𑌲𑌦𑌾𑌨𑌮𑍍𑌬𑌰𑌭𑍁𑌵𑌿

𑌪𑍍𑌰𑌹𑌿𑌣𑍍𑌵𑌨𑍍 𑌬𑌿𑌭𑍍𑌰𑌾𑌣; 𑌕𑍁𑌲𑌿𑌶𑌮𑌯𑌮𑌭𑍍𑌰𑍇𑌭𑌗𑌮𑌨𑌃 ।

𑌪𑍍𑌰𑌤𑌸𑍍𑌥𑍇𑌽𑌨𑍍𑌯𑍈𑌰𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌦𑌹𑌨𑌮𑌰𑍁𑌦𑌾𑌦𑍍𑌯𑍈𑌵𑌿𑌂𑌹𑌸𑌿𑌤𑍋

𑌭𑌵𑌨𑍍𑌮𑌾𑌯𑌾 𑌨𑍈𑌵 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌭𑍁𑌵𑌨𑌪𑌤𑍇 𑌮𑍋𑌹𑌯𑌤𑌿 𑌕𑌮𑍍 ॥9॥

𑌸𑍁𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚𑍇𑌤𑍍 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌕𑌰𑍁𑌣𑌯𑌾 𑌶𑍈𑌲𑌕𑍃𑌪𑌯𑌾𑌽-

𑌪𑍍𑌯𑌨𑌾𑌤𑌙𑍍𑌕𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑌾𑌕𑌂 𑌨𑌿𑌯𑌤 𑌇𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌶𑍁𑌪𑌾𑌨𑍍 ।

𑌅𑌹𑍋 𑌕𑌿𑌨𑍍𑌨𑌾𑌯𑌾𑌤𑍋 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌭𑌿𑌦𑌿𑌤𑌿 𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌵𑌸𑌨𑍍

𑌮𑌰𑍁𑌦𑍍𑌗𑍇𑌹𑌾𑌧𑍀𑌶 𑌪𑍍𑌰𑌣𑍁𑌦 𑌮𑍁𑌰𑌵𑍈𑌰𑌿𑌨𑍍 𑌮𑌮 𑌗𑌦𑌾𑌨𑍍 ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

kadācidgopālān vihitamakhasambhāravibhavān

nirīkṣya tvaṃ śaure maghavamadamuddhvaṃsitumanāḥ |

vijānannapyetān vinayamṛdu nandādipaśupā-

napṛcchaḥ ko vā'yaṃ janaka bhavatāmudyama iti ||1||

babhāṣe nandastvāṃ suta nanu vidheyo maghavato

makho varṣe varṣe sukhayati sa varṣeṇa pṛthivīm |

nṛṇāṃ varṣāyattaṃ nikhilamupajīvyaṃ mahitale

viśeṣādasmākaṃ tṛṇasalilajīvā hi paśavaḥ ||2||

iti śrutvā vācaṃ piturayi bhavānāha sarasaṃ

dhigetanno satyaṃ maghavajanitā vṛṣṭiriti yat |

adṛṣṭaṃ jīvānāṃ sṛjati khalu vṛṣṭiṃ samucitāṃ

mahāraṇye vṛkṣāḥ kimiva balimindrāya dadate ||3||

idaṃ tāvat satyaṃ yadiha paśavo naḥ kuladhanaṃ

tadājīvyāyāsau baliracalabhartre samucitaḥ |

surebhyo'pyutkṛṣṭā nanu dharaṇidevāḥ kṣititale

tataste'pyārādhyā iti jagaditha tvaṃ nijajanān ||4||

bhavadvācaṃ śrutvā bahumatiyutāste'pi paśupāḥ

dvijendrānarcanto balimadaduruccaiḥ kṣitibhṛte |

vyadhuḥ prādakṣiṇyaṃ subhṛśamanamannādarayutā-

stvamādaśśailātmā balimakhilamābhīrapurataḥ ||5||

avocaścaivaṃ tān kimiha vitathaṃ me nigaditaṃ

girīndro nanveṣa svabalimupabhuṅkte svavapuṣā |

ayaṃ gotro gotradviṣi ca kupite rakṣitumalaṃ

samastānityuktā jahṛṣurakhilā gokulajuṣaḥ ||6||

pariprītā yātāḥ khalu bhavadupetā vrajajuṣo

vrajaṃ yāvattāvannijamakhavibhaṅgaṃ niśamayan |

bhavantaṃ jānannapyadhikarajasā''krāntahṛdayo

na sehe devendrastvaduparacitātmonnatirapi ||7||

manuṣyatvaṃ yāto madhubhidapi deveṣvavinayaṃ

vidhatte cennaṣṭastridaśasadasāṃ ko'pi mahimā |

tataśca dhvaṃsiṣye paśupahatakasya śriyamiti

pravṛttastvāṃ jetuṃ sa kila maghavā durmadanidhiḥ ||8||

tvadāvāsaṃ hantuṃ pralayajaladānambarabhuvi

prahiṇvan bibhrāṇa; kuliśamayamabhrebhagamanaḥ |

pratasthe'nyairantardahanamarudādyaiviṃhasito

bhavanmāyā naiva tribhuvanapate mohayati kam ||9||

surendraḥ kruddhaścet dvijakaruṇayā śailakṛpayā'-

pyanātaṅko'smākaṃ niyata iti viśvāsya paśupān |

aho kinnāyāto giribhiditi sañcintya nivasan

marudgehādhīśa praṇuda muravairin mama gadān ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

कदाचिद्गोपालान् विहितमखसम्भारविभवान्

निरीक्ष्य त्वं शौरे मघवमदमुद्ध्वंसितुमनाः ।

विजानन्नप्येतान् विनयमृदु नन्दादिपशुपा-

नपृच्छः को वाऽयं जनक भवतामुद्यम इति ॥1॥

बभाषे नन्दस्त्वां सुत ननु विधेयो मघवतो

मखो वर्षे वर्षे सुखयति स वर्षेण पृथिवीम् ।

नृणां वर्षायत्तं निखिलमुपजीव्यं महितले

विशेषादस्माकं तृणसलिलजीवा हि पशवः ॥2॥

इति श्रुत्वा वाचं पितुरयि भवानाह सरसं

धिगेतन्नो सत्यं मघवजनिता वृष्टिरिति यत् ।

अदृष्टं जीवानां सृजति खलु वृष्टिं समुचितां

महारण्ये वृक्षाः किमिव बलिमिन्द्राय ददते ॥3॥

इदं तावत् सत्यं यदिह पशवो नः कुलधनं

तदाजीव्यायासौ बलिरचलभर्त्रे समुचितः ।

सुरेभ्योऽप्युत्कृष्टा ननु धरणिदेवाः क्षितितले

ततस्तेऽप्याराध्या इति जगदिथ त्वं निजजनान् ॥4॥

भवद्वाचं श्रुत्वा बहुमतियुतास्तेऽपि पशुपाः

द्विजेन्द्रानर्चन्तो बलिमददुरुच्चैः क्षितिभृते ।

व्यधुः प्रादक्षिण्यं सुभृशमनमन्नादरयुता-

स्त्वमादश्शैलात्मा बलिमखिलमाभीरपुरतः ॥5॥

अवोचश्चैवं तान् किमिह वितथं मे निगदितं

गिरीन्द्रो नन्वेष स्वबलिमुपभुङ्क्ते स्ववपुषा ।

अयं गोत्रो गोत्रद्विषि च कुपिते रक्षितुमलं

समस्तानित्युक्ता जहृषुरखिला गोकुलजुषः ॥6॥

परिप्रीता याताः खलु भवदुपेता व्रजजुषो

व्रजं यावत्तावन्निजमखविभङ्गं निशमयन् ।

भवन्तं जानन्नप्यधिकरजसाऽऽक्रान्तहृदयो

न सेहे देवेन्द्रस्त्वदुपरचितात्मोन्नतिरपि ॥7॥

मनुष्यत्वं यातो मधुभिदपि देवेष्वविनयं

विधत्ते चेन्नष्टस्त्रिदशसदसां कोऽपि महिमा ।

ततश्च ध्वंसिष्ये पशुपहतकस्य श्रियमिति

प्रवृत्तस्त्वां जेतुं स किल मघवा दुर्मदनिधिः ॥8॥

त्वदावासं हन्तुं प्रलयजलदानम्बरभुवि

प्रहिण्वन् बिभ्राण; कुलिशमयमभ्रेभगमनः ।

प्रतस्थेऽन्यैरन्तर्दहनमरुदाद्यैविंहसितो

भवन्माया नैव त्रिभुवनपते मोहयति कम् ॥9॥

सुरेन्द्रः क्रुद्धश्चेत् द्विजकरुणया शैलकृपयाऽ-

प्यनातङ्कोऽस्माकं नियत इति विश्वास्य पशुपान् ।

अहो किन्नायातो गिरिभिदिति सञ्चिन्त्य निवसन्

मरुद्गेहाधीश प्रणुद मुरवैरिन् मम गदान् ॥10॥