Narayaniyam Dashaka 62 - Indrayajnanirodhanam Tatha Govardhanayagam — Oriya Script

କଦାଚିଦ୍ଗୋପାଲାନ୍ ଵିହିତମଖସମ୍ଭାରଵିଭଵାନ୍

ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଶୌରେ ମଘଵମଦମୁଦ୍ଧ୍ଵଂସିତୁମନାଃ ।

ଵିଜାନନ୍ନପ୍ଯେତାନ୍ ଵିନଯମୃଦୁ ନନ୍ଦାଦିପଶୁପା-

ନପୃଚ୍ଛଃ କୋ ଵାଽଯଂ ଜନକ ଭଵତାମୁଦ୍ଯମ ଇତି ॥1॥

ବଭାଷେ ନନ୍ଦସ୍ତ୍ଵାଂ ସୁତ ନନୁ ଵିଧେଯୋ ମଘଵତୋ

ମଖୋ ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ସୁଖଯତି ସ ଵର୍ଷେଣ ପୃଥିଵୀମ୍ ।

ନୃଣାଂ ଵର୍ଷାଯତ୍ତଂ ନିଖିଲମୁପଜୀଵ୍ଯଂ ମହିତଲେ

ଵିଶେଷାଦସ୍ମାକଂ ତୃଣସଲିଲଜୀଵା ହି ପଶଵଃ ॥2॥

ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଚଂ ପିତୁରଯି ଭଵାନାହ ସରସଂ

ଧିଗେତନ୍ନୋ ସତ୍ଯଂ ମଘଵଜନିତା ଵୃଷ୍ଟିରିତି ଯତ୍ ।

ଅଦୃଷ୍ଟଂ ଜୀଵାନାଂ ସୃଜତି ଖଲୁ ଵୃଷ୍ଟିଂ ସମୁଚିତାଂ

ମହାରଣ୍ଯେ ଵୃକ୍ଷାଃ କିମିଵ ବଲିମିନ୍ଦ୍ରାଯ ଦଦତେ ॥3॥

ଇଦଂ ତାଵତ୍ ସତ୍ଯଂ ଯଦିହ ପଶଵୋ ନଃ କୁଲଧନଂ

ତଦାଜୀଵ୍ଯାଯାସୌ ବଲିରଚଲଭର୍ତ୍ରେ ସମୁଚିତଃ ।

ସୁରେଭ୍ଯୋଽପ୍ଯୁତ୍କୃଷ୍ଟା ନନୁ ଧରଣିଦେଵାଃ କ୍ଷିତିତଲେ

ତତସ୍ତେଽପ୍ଯାରାଧ୍ଯା ଇତି ଜଗଦିଥ ତ୍ଵଂ ନିଜଜନାନ୍ ॥4॥

ଭଵଦ୍ଵାଚଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବହୁମତିଯୁତାସ୍ତେଽପି ପଶୁପାଃ

ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାନର୍ଚନ୍ତୋ ବଲିମଦଦୁରୁଚ୍ଚୈଃ କ୍ଷିତିଭୃତେ ।

ଵ୍ଯଧୁଃ ପ୍ରାଦକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ସୁଭୃଶମନମନ୍ନାଦରଯୁତା-

ସ୍ତ୍ଵମାଦଶ୍ଶୈଲାତ୍ମା ବଲିମଖିଲମାଭୀରପୁରତଃ ॥5॥

ଅଵୋଚଶ୍ଚୈଵଂ ତାନ୍ କିମିହ ଵିତଥଂ ମେ ନିଗଦିତଂ

ଗିରୀନ୍ଦ୍ରୋ ନନ୍ଵେଷ ସ୍ଵବଲିମୁପଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ଵଵପୁଷା ।

ଅଯଂ ଗୋତ୍ରୋ ଗୋତ୍ରଦ୍ଵିଷି ଚ କୁପିତେ ରକ୍ଷିତୁମଲଂ

ସମସ୍ତାନିତ୍ଯୁକ୍ତା ଜହୃଷୁରଖିଲା ଗୋକୁଲଜୁଷଃ ॥6॥

ପରିପ୍ରୀତା ଯାତାଃ ଖଲୁ ଭଵଦୁପେତା ଵ୍ରଜଜୁଷୋ

ଵ୍ରଜଂ ଯାଵତ୍ତାଵନ୍ନିଜମଖଵିଭଙ୍ଗଂ ନିଶମଯନ୍ ।

ଭଵନ୍ତଂ ଜାନନ୍ନପ୍ଯଧିକରଜସାଽଽକ୍ରାନ୍ତହୃଦଯୋ

ନ ସେହେ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଦୁପରଚିତାତ୍ମୋନ୍ନତିରପି ॥7॥

ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵଂ ଯାତୋ ମଧୁଭିଦପି ଦେଵେଷ୍ଵଵିନଯଂ

ଵିଧତ୍ତେ ଚେନ୍ନଷ୍ଟସ୍ତ୍ରିଦଶସଦସାଂ କୋଽପି ମହିମା ।

ତତଶ୍ଚ ଧ୍ଵଂସିଷ୍ଯେ ପଶୁପହତକସ୍ଯ ଶ୍ରିଯମିତି

ପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ତ୍ଵାଂ ଜେତୁଂ ସ କିଲ ମଘଵା ଦୁର୍ମଦନିଧିଃ ॥8॥

ତ୍ଵଦାଵାସଂ ହନ୍ତୁଂ ପ୍ରଲଯଜଲଦାନମ୍ବରଭୁଵି

ପ୍ରହିଣ୍ଵନ୍ ବିଭ୍ରାଣ; କୁଲିଶମଯମଭ୍ରେଭଗମନଃ ।

ପ୍ରତସ୍ଥେଽନ୍ଯୈରନ୍ତର୍ଦହନମରୁଦାଦ୍ଯୈଵିଂହସିତୋ

ଭଵନ୍ମାଯା ନୈଵ ତ୍ରିଭୁଵନପତେ ମୋହଯତି କମ୍ ॥9॥

ସୁରେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚେତ୍ ଦ୍ଵିଜକରୁଣଯା ଶୈଲକୃପଯାଽ-

ପ୍ଯନାତଙ୍କୋଽସ୍ମାକଂ ନିଯତ ଇତି ଵିଶ୍ଵାସ୍ଯ ପଶୁପାନ୍ ।

ଅହୋ କିନ୍ନାଯାତୋ ଗିରିଭିଦିତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ନିଵସନ୍

ମରୁଦ୍ଗେହାଧୀଶ ପ୍ରଣୁଦ ମୁରଵୈରିନ୍ ମମ ଗଦାନ୍ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

kadācidgopālān vihitamakhasambhāravibhavān

nirīkṣya tvaṃ śaure maghavamadamuddhvaṃsitumanāḥ |

vijānannapyetān vinayamṛdu nandādipaśupā-

napṛcchaḥ ko vā'yaṃ janaka bhavatāmudyama iti ||1||

babhāṣe nandastvāṃ suta nanu vidheyo maghavato

makho varṣe varṣe sukhayati sa varṣeṇa pṛthivīm |

nṛṇāṃ varṣāyattaṃ nikhilamupajīvyaṃ mahitale

viśeṣādasmākaṃ tṛṇasalilajīvā hi paśavaḥ ||2||

iti śrutvā vācaṃ piturayi bhavānāha sarasaṃ

dhigetanno satyaṃ maghavajanitā vṛṣṭiriti yat |

adṛṣṭaṃ jīvānāṃ sṛjati khalu vṛṣṭiṃ samucitāṃ

mahāraṇye vṛkṣāḥ kimiva balimindrāya dadate ||3||

idaṃ tāvat satyaṃ yadiha paśavo naḥ kuladhanaṃ

tadājīvyāyāsau baliracalabhartre samucitaḥ |

surebhyo'pyutkṛṣṭā nanu dharaṇidevāḥ kṣititale

tataste'pyārādhyā iti jagaditha tvaṃ nijajanān ||4||

bhavadvācaṃ śrutvā bahumatiyutāste'pi paśupāḥ

dvijendrānarcanto balimadaduruccaiḥ kṣitibhṛte |

vyadhuḥ prādakṣiṇyaṃ subhṛśamanamannādarayutā-

stvamādaśśailātmā balimakhilamābhīrapurataḥ ||5||

avocaścaivaṃ tān kimiha vitathaṃ me nigaditaṃ

girīndro nanveṣa svabalimupabhuṅkte svavapuṣā |

ayaṃ gotro gotradviṣi ca kupite rakṣitumalaṃ

samastānityuktā jahṛṣurakhilā gokulajuṣaḥ ||6||

pariprītā yātāḥ khalu bhavadupetā vrajajuṣo

vrajaṃ yāvattāvannijamakhavibhaṅgaṃ niśamayan |

bhavantaṃ jānannapyadhikarajasā''krāntahṛdayo

na sehe devendrastvaduparacitātmonnatirapi ||7||

manuṣyatvaṃ yāto madhubhidapi deveṣvavinayaṃ

vidhatte cennaṣṭastridaśasadasāṃ ko'pi mahimā |

tataśca dhvaṃsiṣye paśupahatakasya śriyamiti

pravṛttastvāṃ jetuṃ sa kila maghavā durmadanidhiḥ ||8||

tvadāvāsaṃ hantuṃ pralayajaladānambarabhuvi

prahiṇvan bibhrāṇa; kuliśamayamabhrebhagamanaḥ |

pratasthe'nyairantardahanamarudādyaiviṃhasito

bhavanmāyā naiva tribhuvanapate mohayati kam ||9||

surendraḥ kruddhaścet dvijakaruṇayā śailakṛpayā'-

pyanātaṅko'smākaṃ niyata iti viśvāsya paśupān |

aho kinnāyāto giribhiditi sañcintya nivasan

marudgehādhīśa praṇuda muravairin mama gadān ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

कदाचिद्गोपालान् विहितमखसम्भारविभवान्

निरीक्ष्य त्वं शौरे मघवमदमुद्ध्वंसितुमनाः ।

विजानन्नप्येतान् विनयमृदु नन्दादिपशुपा-

नपृच्छः को वाऽयं जनक भवतामुद्यम इति ॥1॥

बभाषे नन्दस्त्वां सुत ननु विधेयो मघवतो

मखो वर्षे वर्षे सुखयति स वर्षेण पृथिवीम् ।

नृणां वर्षायत्तं निखिलमुपजीव्यं महितले

विशेषादस्माकं तृणसलिलजीवा हि पशवः ॥2॥

इति श्रुत्वा वाचं पितुरयि भवानाह सरसं

धिगेतन्नो सत्यं मघवजनिता वृष्टिरिति यत् ।

अदृष्टं जीवानां सृजति खलु वृष्टिं समुचितां

महारण्ये वृक्षाः किमिव बलिमिन्द्राय ददते ॥3॥

इदं तावत् सत्यं यदिह पशवो नः कुलधनं

तदाजीव्यायासौ बलिरचलभर्त्रे समुचितः ।

सुरेभ्योऽप्युत्कृष्टा ननु धरणिदेवाः क्षितितले

ततस्तेऽप्याराध्या इति जगदिथ त्वं निजजनान् ॥4॥

भवद्वाचं श्रुत्वा बहुमतियुतास्तेऽपि पशुपाः

द्विजेन्द्रानर्चन्तो बलिमददुरुच्चैः क्षितिभृते ।

व्यधुः प्रादक्षिण्यं सुभृशमनमन्नादरयुता-

स्त्वमादश्शैलात्मा बलिमखिलमाभीरपुरतः ॥5॥

अवोचश्चैवं तान् किमिह वितथं मे निगदितं

गिरीन्द्रो नन्वेष स्वबलिमुपभुङ्क्ते स्ववपुषा ।

अयं गोत्रो गोत्रद्विषि च कुपिते रक्षितुमलं

समस्तानित्युक्ता जहृषुरखिला गोकुलजुषः ॥6॥

परिप्रीता याताः खलु भवदुपेता व्रजजुषो

व्रजं यावत्तावन्निजमखविभङ्गं निशमयन् ।

भवन्तं जानन्नप्यधिकरजसाऽऽक्रान्तहृदयो

न सेहे देवेन्द्रस्त्वदुपरचितात्मोन्नतिरपि ॥7॥

मनुष्यत्वं यातो मधुभिदपि देवेष्वविनयं

विधत्ते चेन्नष्टस्त्रिदशसदसां कोऽपि महिमा ।

ततश्च ध्वंसिष्ये पशुपहतकस्य श्रियमिति

प्रवृत्तस्त्वां जेतुं स किल मघवा दुर्मदनिधिः ॥8॥

त्वदावासं हन्तुं प्रलयजलदानम्बरभुवि

प्रहिण्वन् बिभ्राण; कुलिशमयमभ्रेभगमनः ।

प्रतस्थेऽन्यैरन्तर्दहनमरुदाद्यैविंहसितो

भवन्माया नैव त्रिभुवनपते मोहयति कम् ॥9॥

सुरेन्द्रः क्रुद्धश्चेत् द्विजकरुणया शैलकृपयाऽ-

प्यनातङ्कोऽस्माकं नियत इति विश्वास्य पशुपान् ।

अहो किन्नायातो गिरिभिदिति सञ्चिन्त्य निवसन्

मरुद्गेहाधीश प्रणुद मुरवैरिन् मम गदान् ॥10॥