Narayaniyam Dashaka 62 - Indrayajnanirodhanam Tatha Govardhanayagam — Devanagari Script

कदाचिद्गोपालान् विहितमखसम्भारविभवान्

निरीक्ष्य त्वं शौरे मघवमदमुद्ध्वंसितुमनाः ।

विजानन्नप्येतान् विनयमृदु नन्दादिपशुपा-

नपृच्छः को वाऽयं जनक भवतामुद्यम इति ॥1॥

बभाषे नन्दस्त्वां सुत ननु विधेयो मघवतो

मखो वर्षे वर्षे सुखयति स वर्षेण पृथिवीम् ।

नृणां वर्षायत्तं निखिलमुपजीव्यं महितले

विशेषादस्माकं तृणसलिलजीवा हि पशवः ॥2॥

इति श्रुत्वा वाचं पितुरयि भवानाह सरसं

धिगेतन्नो सत्यं मघवजनिता वृष्टिरिति यत् ।

अदृष्टं जीवानां सृजति खलु वृष्टिं समुचितां

महारण्ये वृक्षाः किमिव बलिमिन्द्राय ददते ॥3॥

इदं तावत् सत्यं यदिह पशवो नः कुलधनं

तदाजीव्यायासौ बलिरचलभर्त्रे समुचितः ।

सुरेभ्योऽप्युत्कृष्टा ननु धरणिदेवाः क्षितितले

ततस्तेऽप्याराध्या इति जगदिथ त्वं निजजनान् ॥4॥

भवद्वाचं श्रुत्वा बहुमतियुतास्तेऽपि पशुपाः

द्विजेन्द्रानर्चन्तो बलिमददुरुच्चैः क्षितिभृते ।

व्यधुः प्रादक्षिण्यं सुभृशमनमन्नादरयुता-

स्त्वमादश्शैलात्मा बलिमखिलमाभीरपुरतः ॥5॥

अवोचश्चैवं तान् किमिह वितथं मे निगदितं

गिरीन्द्रो नन्वेष स्वबलिमुपभुङ्क्ते स्ववपुषा ।

अयं गोत्रो गोत्रद्विषि च कुपिते रक्षितुमलं

समस्तानित्युक्ता जहृषुरखिला गोकुलजुषः ॥6॥

परिप्रीता याताः खलु भवदुपेता व्रजजुषो

व्रजं यावत्तावन्निजमखविभङ्गं निशमयन् ।

भवन्तं जानन्नप्यधिकरजसाऽऽक्रान्तहृदयो

न सेहे देवेन्द्रस्त्वदुपरचितात्मोन्नतिरपि ॥7॥

मनुष्यत्वं यातो मधुभिदपि देवेष्वविनयं

विधत्ते चेन्नष्टस्त्रिदशसदसां कोऽपि महिमा ।

ततश्च ध्वंसिष्ये पशुपहतकस्य श्रियमिति

प्रवृत्तस्त्वां जेतुं स किल मघवा दुर्मदनिधिः ॥8॥

त्वदावासं हन्तुं प्रलयजलदानम्बरभुवि

प्रहिण्वन् बिभ्राण; कुलिशमयमभ्रेभगमनः ।

प्रतस्थेऽन्यैरन्तर्दहनमरुदाद्यैविंहसितो

भवन्माया नैव त्रिभुवनपते मोहयति कम् ॥9॥

सुरेन्द्रः क्रुद्धश्चेत् द्विजकरुणया शैलकृपयाऽ-

प्यनातङ्कोऽस्माकं नियत इति विश्वास्य पशुपान् ।

अहो किन्नायातो गिरिभिदिति सञ्चिन्त्य निवसन्

मरुद्गेहाधीश प्रणुद मुरवैरिन् मम गदान् ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

kadācidgopālān vihitamakhasambhāravibhavān

nirīkṣya tvaṃ śaure maghavamadamuddhvaṃsitumanāḥ |

vijānannapyetān vinayamṛdu nandādipaśupā-

napṛcchaḥ ko vā'yaṃ janaka bhavatāmudyama iti ||1||

babhāṣe nandastvāṃ suta nanu vidheyo maghavato

makho varṣe varṣe sukhayati sa varṣeṇa pṛthivīm |

nṛṇāṃ varṣāyattaṃ nikhilamupajīvyaṃ mahitale

viśeṣādasmākaṃ tṛṇasalilajīvā hi paśavaḥ ||2||

iti śrutvā vācaṃ piturayi bhavānāha sarasaṃ

dhigetanno satyaṃ maghavajanitā vṛṣṭiriti yat |

adṛṣṭaṃ jīvānāṃ sṛjati khalu vṛṣṭiṃ samucitāṃ

mahāraṇye vṛkṣāḥ kimiva balimindrāya dadate ||3||

idaṃ tāvat satyaṃ yadiha paśavo naḥ kuladhanaṃ

tadājīvyāyāsau baliracalabhartre samucitaḥ |

surebhyo'pyutkṛṣṭā nanu dharaṇidevāḥ kṣititale

tataste'pyārādhyā iti jagaditha tvaṃ nijajanān ||4||

bhavadvācaṃ śrutvā bahumatiyutāste'pi paśupāḥ

dvijendrānarcanto balimadaduruccaiḥ kṣitibhṛte |

vyadhuḥ prādakṣiṇyaṃ subhṛśamanamannādarayutā-

stvamādaśśailātmā balimakhilamābhīrapurataḥ ||5||

avocaścaivaṃ tān kimiha vitathaṃ me nigaditaṃ

girīndro nanveṣa svabalimupabhuṅkte svavapuṣā |

ayaṃ gotro gotradviṣi ca kupite rakṣitumalaṃ

samastānityuktā jahṛṣurakhilā gokulajuṣaḥ ||6||

pariprītā yātāḥ khalu bhavadupetā vrajajuṣo

vrajaṃ yāvattāvannijamakhavibhaṅgaṃ niśamayan |

bhavantaṃ jānannapyadhikarajasā''krāntahṛdayo

na sehe devendrastvaduparacitātmonnatirapi ||7||

manuṣyatvaṃ yāto madhubhidapi deveṣvavinayaṃ

vidhatte cennaṣṭastridaśasadasāṃ ko'pi mahimā |

tataśca dhvaṃsiṣye paśupahatakasya śriyamiti

pravṛttastvāṃ jetuṃ sa kila maghavā durmadanidhiḥ ||8||

tvadāvāsaṃ hantuṃ pralayajaladānambarabhuvi

prahiṇvan bibhrāṇa; kuliśamayamabhrebhagamanaḥ |

pratasthe'nyairantardahanamarudādyaiviṃhasito

bhavanmāyā naiva tribhuvanapate mohayati kam ||9||

surendraḥ kruddhaścet dvijakaruṇayā śailakṛpayā'-

pyanātaṅko'smākaṃ niyata iti viśvāsya paśupān |

aho kinnāyāto giribhiditi sañcintya nivasan

marudgehādhīśa praṇuda muravairin mama gadān ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)