Narayaniyam Dashaka 31 - Balidarpaharanam — Grantha Script

𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍈𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌵 𑌤𑌨𑍁𑌮𑌹𑌃𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌤𑍍 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌥𑌾𑌽𑌪𑌿

𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑌾𑌰𑌾𑌧𑍍𑌯𑌨𑍍𑌨𑌜𑌿𑌤 𑌰𑌚𑌯𑌨𑍍𑌨𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌂 𑌸𑌞𑍍𑌜𑌗𑌾𑌦 ।

𑌮𑌤𑍍𑌤𑌃 𑌕𑌿𑌂 𑌤𑍇 𑌸𑌮𑌭𑌿𑌲𑌷𑌿𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌸𑍂𑌨𑍋 𑌵𑌦 𑌤𑍍𑌵𑌂

𑌵𑌿𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌭𑌵𑌨𑌮𑌵𑌨𑍀𑌂 𑌵𑌾𑌽𑌪𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌸𑍍𑌯𑍇 ॥1॥

𑌤𑌾𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌂 𑌬𑌲𑌿𑌗𑌿𑌰𑌮𑍁𑌪𑌾𑌕𑌰𑍍𑌣𑍍𑌯 𑌕𑌾𑌰𑍁𑌣𑍍𑌯𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑍋𑌽-

𑌪𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯𑍋𑌤𑍍𑌸𑍇𑌕𑌂 𑌶𑌮𑌯𑌿𑌤𑍁𑌮𑌨𑌾 𑌦𑍈𑌤𑍍𑌯𑌵𑌂𑌶𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌶𑌂𑌸𑌨𑍍 ।

𑌭𑍂𑌮𑌿𑌂 𑌪𑌾𑌦𑌤𑍍𑌰𑌯𑌪𑌰𑌿𑌮𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸𑌿𑌥 𑌤𑍍𑌵𑌂

𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌹𑍀𑌤𑌿 𑌤𑍁 𑌨𑌿𑌗𑌦𑌿𑌤𑍇 𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌹𑌾𑌸𑍍𑌯𑌂 𑌨 𑌵𑌾 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍 ॥2॥

𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑍇𑌶𑌂 𑌮𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌪𑌦𑌮𑌿𑌹 𑌕𑌿𑌂 𑌯𑌾𑌚𑌸𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌿𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂

𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌂 𑌵𑍃𑌣𑍁 𑌕𑌿𑌮𑌮𑍁𑌨𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌲𑌪𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌸 𑌦𑍃𑌪𑍍𑌯𑌨𑍍 ।

𑌯𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌦𑌰𑍍𑌪𑌾𑌤𑍍 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌪𑌦𑌪𑌰𑌿𑌪𑍂𑌰𑍍𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌮𑌃 𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪𑌵𑌾𑌦𑌾𑌨𑍍

𑌬𑌨𑍍𑌧𑌂 𑌚𑌾𑌸𑌾𑌵𑌗𑌮𑌦𑌤𑌦𑌰𑍍𑌹𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌗𑌾𑌢𑍋𑌪𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥3॥

𑌪𑌾𑌦𑌤𑍍𑌰𑌯𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌨 𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌪𑍈𑌰𑍍𑌨𑌾𑌪𑌿 𑌤𑍁𑌷𑍍𑌯𑍇-

𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌵𑌰𑌦 𑌭𑌵𑌤𑍇 𑌦𑌾𑌤𑍁𑌕𑌾𑌮𑍇𑌽𑌥 𑌤𑍋𑌯𑌮𑍍 ।

𑌦𑍈𑌤𑍍𑌯𑌾𑌚𑌾𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌵 𑌖𑌲𑍁 𑌪𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌨𑌃 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌰𑌣𑌾𑌤𑍍𑌤𑌂

𑌮𑌾 𑌮𑌾 𑌦𑍇𑌯𑌂 𑌹𑌰𑌿𑌰𑌯𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌮𑍇𑌵𑌾𑌬𑌭𑌾𑌷𑍇 ॥4॥

𑌯𑌾𑌚𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑌂 𑌯𑌦𑌿 𑌸 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌕𑌾𑌮𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌸𑍋𑌽𑌹𑌂

𑌦𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑍇𑌵 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌵𑌦𑌨𑍍 𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑌶𑌪𑍍𑌤𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌦𑍈𑌤𑍍𑌯𑌃 ।

𑌵𑌿𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌵𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌨𑌿𑌜𑌦𑌯𑌿𑌤𑌯𑌾 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌪𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾𑌯 𑌤𑍁𑌭𑍍𑌯𑌂

𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌸𑌕𑌲𑌮𑌪𑌿 𑌸 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌪𑌯𑌤𑍍𑌤𑍋𑌯𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌮𑍍 ॥5॥

𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌦𑍇𑌹𑌂 𑌦𑌿𑌤𑌿𑌕𑍁𑌲𑌪𑌤𑍗 𑌤𑍍𑌵𑌯𑍍𑌯𑌶𑍇𑌷𑌾𑌰𑍍𑌪𑌣𑌂 𑌤𑌦𑍍-

𑌵𑍍𑌯𑌾𑌤𑌨𑍍𑌵𑌾𑌨𑍇 𑌮𑍁𑌮𑍁𑌚𑍁𑌃-𑌋𑌷𑌯𑌃 𑌸𑌾𑌮𑌰𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌵𑌰𑍍𑌷𑌮𑍍 ।

𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌤𑌵 𑌚 𑌤𑌦𑌿𑌦𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌭𑌾𑌜𑌾-

𑌮𑍁𑌚𑍍𑌚𑍈𑌰𑍁𑌚𑍍𑌚𑍈𑌰𑌵𑍃𑌧𑌦𑌵𑌧𑍀𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌣𑍍𑌡𑌭𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ॥6॥

𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌪𑌾𑌦𑌾𑌗𑍍𑌰𑌂 𑌨𑌿𑌜𑌪𑌦𑌗𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌡𑌰𑍀𑌕𑍋𑌦𑍍𑌭𑌵𑍋𑌽𑌸𑍗

𑌕𑍁𑌣𑍍𑌡𑍀𑌤𑍋𑌯𑍈𑌰𑌸𑌿𑌚𑌦𑌪𑍁𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯𑌜𑍍𑌜𑌲𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌲𑍋𑌕𑌾𑌨𑍍 ।

𑌹𑌰𑍍𑌷𑍋𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌷𑌾𑌤𑍍 𑌸𑍁𑌬𑌹𑍁 𑌨𑌨𑍃𑌤𑍇 𑌖𑍇𑌚𑌰𑍈𑌰𑍁𑌤𑍍𑌸𑌵𑍇𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍

𑌭𑍇𑌰𑍀𑌂 𑌨𑌿𑌘𑍍𑌨𑌨𑍍 𑌭𑍁𑌵𑌨𑌮𑌚𑌰𑌜𑍍𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌶𑌾𑌲𑍀 ॥7॥

𑌤𑌾𑌵𑌦𑍍𑌦𑍈𑌤𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌨𑍁𑌮𑌤𑌿𑌮𑍃𑌤𑍇 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑌾𑌰𑌬𑍍𑌧𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾

𑌦𑍇𑌵𑍋𑌪𑍇𑌤𑍈𑌰𑍍𑌭𑌵𑌦𑌨𑍁𑌚𑌰𑍈𑌸𑍍𑌸𑌙𑍍𑌗𑌤𑌾 𑌭𑌙𑍍𑌗𑌮𑌾𑌪𑌨𑍍 ।

𑌕𑌾𑌲𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌽𑌯𑌂 𑌵𑌸𑌤𑌿 𑌪𑍁𑌰𑌤𑍋 𑌯𑌦𑍍𑌵𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌗𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌮𑌃

𑌕𑌿𑌂 𑌵𑍋 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍈𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌬𑌲𑌿𑌗𑌿𑌰𑌾 𑌤𑍇𑌽𑌥 𑌪𑌾𑌤𑌾𑌲𑌮𑌾𑌪𑍁𑌃 ॥8॥

𑌪𑌾𑌶𑍈𑌰𑍍𑌬𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌪𑌤𑌗𑌪𑌤𑌿𑌨𑌾 𑌦𑍈𑌤𑍍𑌯𑌮𑍁𑌚𑍍𑌚𑍈𑌰𑌵𑌾𑌦𑍀-

𑌸𑍍𑌤𑌾𑌰𑍍𑌤𑍍𑌤𑍀𑌯𑍀𑌕𑌂 𑌦𑌿𑌶 𑌮𑌮 𑌪𑌦𑌂 𑌕𑌿𑌂 𑌨 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑍋𑌽𑌸𑌿 ।

𑌪𑌾𑌦𑌂 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑍍𑌨𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌯 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌕𑌮𑍍𑌪𑌂 𑌵𑌦𑌨𑍍𑌤𑌂

𑌪𑍍𑌰𑌹𑍍𑌲𑌾𑌦𑍍𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍁𑌪𑌗𑌤𑍋 𑌮𑌾𑌨𑌯𑌨𑍍𑌨𑌸𑍍𑌤𑌵𑍀𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑍍 ॥9॥

𑌦𑌰𑍍𑌪𑍋𑌚𑍍𑌛𑌿𑌤𑍍𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌵𑌿𑌹𑌿𑌤𑌮𑌖𑌿𑌲𑌂 𑌦𑍈𑌤𑍍𑌯 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑍋𑌽𑌸𑌿 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑍈-

𑌰𑍍𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌤𑍇𑌽𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌦𑌿𑌵𑌵𑌿𑌜𑌯𑍀 𑌵𑌾𑌸𑌵𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌚 𑌪𑌶𑍍𑌚𑌾𑌤𑍍 ।

𑌮𑌤𑍍𑌸𑌾𑌯𑍁𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌭𑌜 𑌚 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌵𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌾 𑌬𑌲𑌿𑌂 𑌤𑌂

𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑍈𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿𑌤𑌮𑌖𑌵𑌰𑌃 𑌪𑌾𑌹𑌿 𑌵𑌾𑌤𑌾𑌲𑌯𑍇𑌶 ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

prītyā daityastava tanumahaḥprekṣaṇāt sarvathā'pi

tvāmārādhyannajita racayannañjaliṃ sañjagāda |

mattaḥ kiṃ te samabhilaṣitaṃ viprasūno vada tvaṃ

vittaṃ bhaktaṃ bhavanamavanīṃ vā'pi sarvaṃ pradāsye ||1||

tāmīkṣaṇāṃ baligiramupākarṇya kāruṇyapūrṇo'-

pyasyotsekaṃ śamayitumanā daityavaṃśaṃ praśaṃsan |

bhūmiṃ pādatrayaparimitāṃ prārthayāmāsitha tvaṃ

sarvaṃ dehīti tu nigadite kasya hāsyaṃ na vā syāt ||2||

viśveśaṃ māṃ tripadamiha kiṃ yācase bāliśastvaṃ

sarvāṃ bhūmiṃ vṛṇu kimamunetyālapattvāṃ sa dṛpyan |

yasmāddarpāt tripadaparipūrtyakṣamaḥ kṣepavādān

bandhaṃ cāsāvagamadatadarho'pi gāḍhopaśāntyai ||3||

pādatrayyā yadi na mudito viṣṭapairnāpi tuṣye-

dityukte'smin varada bhavate dātukāme'tha toyam |

daityācāryastava khalu parīkṣārthinaḥ preraṇāttaṃ

mā mā deyaṃ harirayamiti vyaktamevābabhāṣe ||4||

yācatyevaṃ yadi sa bhagavān pūrṇakāmo'smi so'haṃ

dāsyāmyeva sthiramiti vadan kāvyaśapto'pi daityaḥ |

vindhyāvalyā nijadayitayā dattapādyāya tubhyaṃ

citraṃ citraṃ sakalamapi sa prārpayattoyapūrvam ||5||

nissandehaṃ ditikulapatau tvayyaśeṣārpaṇaṃ tad-

vyātanvāne mumucuḥ-ṛṣayaḥ sāmarāḥ puṣpavarṣam |

divyaṃ rūpaṃ tava ca tadidaṃ paśyatāṃ viśvabhājā-

muccairuccairavṛdhadavadhīkṛtya viśvāṇḍabhāṇḍam ||6||

tvatpādāgraṃ nijapadagataṃ puṇḍarīkodbhavo'sau

kuṇḍītoyairasicadapunādyajjalaṃ viśvalokān |

harṣotkarṣāt subahu nanṛte khecarairutsave'smin

bherīṃ nighnan bhuvanamacarajjāmbavān bhaktiśālī ||7||

tāvaddaityāstvanumatimṛte bharturārabdhayuddhā

devopetairbhavadanucaraissaṅgatā bhaṅgamāpan |

kālātmā'yaṃ vasati purato yadvaśāt prāgjitāḥ smaḥ

kiṃ vo yuddhairiti baligirā te'tha pātālamāpuḥ ||8||

pāśairbaddhaṃ patagapatinā daityamuccairavādī-

stārttīyīkaṃ diśa mama padaṃ kiṃ na viśveśvaro'si |

pādaṃ mūrdhni praṇaya bhagavannityakampaṃ vadantaṃ

prahlādstaṃ svayamupagato mānayannastavīttvām ||9||

darpocchittyai vihitamakhilaṃ daitya siddho'si puṇyai-

rlokaste'stu tridivavijayī vāsavatvaṃ ca paścāt |

matsāyujyaṃ bhaja ca punarityanvagṛhṇā baliṃ taṃ

vipraissantānitamakhavaraḥ pāhi vātālayeśa ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

प्रीत्या दैत्यस्तव तनुमहःप्रेक्षणात् सर्वथाऽपि

त्वामाराध्यन्नजित रचयन्नञ्जलिं सञ्जगाद ।

मत्तः किं ते समभिलषितं विप्रसूनो वद त्वं

वित्तं भक्तं भवनमवनीं वाऽपि सर्वं प्रदास्ये ॥1॥

तामीक्षणां बलिगिरमुपाकर्ण्य कारुण्यपूर्णोऽ-

प्यस्योत्सेकं शमयितुमना दैत्यवंशं प्रशंसन् ।

भूमिं पादत्रयपरिमितां प्रार्थयामासिथ त्वं

सर्वं देहीति तु निगदिते कस्य हास्यं न वा स्यात् ॥2॥

विश्वेशं मां त्रिपदमिह किं याचसे बालिशस्त्वं

सर्वां भूमिं वृणु किममुनेत्यालपत्त्वां स दृप्यन् ।

यस्माद्दर्पात् त्रिपदपरिपूर्त्यक्षमः क्षेपवादान्

बन्धं चासावगमदतदर्होऽपि गाढोपशान्त्यै ॥3॥

पादत्रय्या यदि न मुदितो विष्टपैर्नापि तुष्ये-

दित्युक्तेऽस्मिन् वरद भवते दातुकामेऽथ तोयम् ।

दैत्याचार्यस्तव खलु परीक्षार्थिनः प्रेरणात्तं

मा मा देयं हरिरयमिति व्यक्तमेवाबभाषे ॥4॥

याचत्येवं यदि स भगवान् पूर्णकामोऽस्मि सोऽहं

दास्याम्येव स्थिरमिति वदन् काव्यशप्तोऽपि दैत्यः ।

विन्ध्यावल्या निजदयितया दत्तपाद्याय तुभ्यं

चित्रं चित्रं सकलमपि स प्रार्पयत्तोयपूर्वम् ॥5॥

निस्सन्देहं दितिकुलपतौ त्वय्यशेषार्पणं तद्-

व्यातन्वाने मुमुचुः-ऋषयः सामराः पुष्पवर्षम् ।

दिव्यं रूपं तव च तदिदं पश्यतां विश्वभाजा-

मुच्चैरुच्चैरवृधदवधीकृत्य विश्वाण्डभाण्डम् ॥6॥

त्वत्पादाग्रं निजपदगतं पुण्डरीकोद्भवोऽसौ

कुण्डीतोयैरसिचदपुनाद्यज्जलं विश्वलोकान् ।

हर्षोत्कर्षात् सुबहु ननृते खेचरैरुत्सवेऽस्मिन्

भेरीं निघ्नन् भुवनमचरज्जाम्बवान् भक्तिशाली ॥7॥

तावद्दैत्यास्त्वनुमतिमृते भर्तुरारब्धयुद्धा

देवोपेतैर्भवदनुचरैस्सङ्गता भङ्गमापन् ।

कालात्माऽयं वसति पुरतो यद्वशात् प्राग्जिताः स्मः

किं वो युद्धैरिति बलिगिरा तेऽथ पातालमापुः ॥8॥

पाशैर्बद्धं पतगपतिना दैत्यमुच्चैरवादी-

स्तार्त्तीयीकं दिश मम पदं किं न विश्वेश्वरोऽसि ।

पादं मूर्ध्नि प्रणय भगवन्नित्यकम्पं वदन्तं

प्रह्लाद्स्तं स्वयमुपगतो मानयन्नस्तवीत्त्वाम् ॥9॥

दर्पोच्छित्त्यै विहितमखिलं दैत्य सिद्धोऽसि पुण्यै-

र्लोकस्तेऽस्तु त्रिदिवविजयी वासवत्वं च पश्चात् ।

मत्सायुज्यं भज च पुनरित्यन्वगृह्णा बलिं तं

विप्रैस्सन्तानितमखवरः पाहि वातालयेश ॥10॥