Narayaniyam Dashaka 31 - Balidarpaharanam — Gurmukhi Script

ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਤਵ ਤਨੁਮਹਃਪ੍ਰੇਕ੍षਣਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਥਾऽਪਿ

ਤ੍ਵਾਮਾਰਾਧ੍ਯਨ੍ਨਜਿਤ ਰਚਯਨ੍ਨਞ੍ਜਲਿਂ ਸਞ੍ਜਗਾਦ ।

ਮਤ੍ਤਃ ਕਿਂ ਤੇ ਸਮਭਿਲषਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਸੂਨੋ ਵਦ ਤ੍ਵਂ

ਵਿਤ੍ਤਂ ਭਕ੍ਤਂ ਭਵਨਮਵਨੀਂ ਵਾऽਪਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯੇ ॥1॥

ਤਾਮੀਕ੍षਣਾਂ ਬਲਿਗਿਰਮੁਪਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕਾਰੁਣ੍ਯਪੂਰ੍ਣੋऽ-

ਪ੍ਯਸ੍ਯੋਤ੍ਸੇਕਂ ਸ਼ਮਯਿਤੁਮਨਾ ਦੈਤ੍ਯਵਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ ।

ਭੂਮਿਂ ਪਾਦਤ੍ਰਯਪਰਿਮਿਤਾਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਮਾਸਿਥ ਤ੍ਵਂ

ਸਰ੍ਵਂ ਦੇਹੀਤਿ ਤੁ ਨਿਗਦਿਤੇ ਕਸ੍ਯ ਹਾਸ੍ਯਂ ਨ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ॥2॥

ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਮਾਂ ਤ੍ਰਿਪਦਮਿਹ ਕਿਂ ਯਾਚਸੇ ਬਾਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ

ਸਰ੍ਵਾਂ ਭੂਮਿਂ ਵृਣੁ ਕਿਮਮੁਨੇਤ੍ਯਾਲਪਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ ਦृਪ੍ਯਨ੍ ।

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਦਰ੍ਪਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਪਦਪਰਿਪੂਰ੍ਤ੍ਯਕ੍षਮਃ ਕ੍षੇਪਵਾਦਾਨ੍

ਬਨ੍ਧਂ ਚਾਸਾਵਗਮਦਤਦਰ੍ਹੋऽਪਿ ਗਾਢੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ॥3॥

ਪਾਦਤ੍ਰਯ੍ਯਾ ਯਦਿ ਨ ਮੁਦਿਤੋ ਵਿष੍ਟਪੈਰ੍ਨਾਪਿ ਤੁष੍ਯੇ-

ਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਰਦ ਭਵਤੇ ਦਾਤੁਕਾਮੇऽਥ ਤੋਯਮ੍ ।

ਦੈਤ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤਵ ਖਲੁ ਪਰੀਕ੍षਾਰ੍ਥਿਨਃ ਪ੍ਰੇਰਣਾਤ੍ਤਂ

ਮਾ ਮਾ ਦੇਯਂ ਹਰਿਰਯਮਿਤਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮੇਵਾਬਭਾषੇ ॥4॥

ਯਾਚਤ੍ਯੇਵਂ ਯਦਿ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਣਕਾਮੋऽਸ੍ਮਿ ਸੋऽਹਂ

ਦਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯੇਵ ਸ੍ਥਿਰਮਿਤਿ ਵਦਨ੍ ਕਾਵ੍ਯਸ਼ਪ੍ਤੋऽਪਿ ਦੈਤ੍ਯਃ ।

ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਵਲ੍ਯਾ ਨਿਜਦਯਿਤਯਾ ਦਤ੍ਤਪਾਦ੍ਯਾਯ ਤੁਭ੍ਯਂ

ਚਿਤ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਸਕਲਮਪਿ ਸ ਪ੍ਰਾਰ੍ਪਯਤ੍ਤੋਯਪੂਰ੍ਵਮ੍ ॥5॥

ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਦਿਤਿਕੁਲਪਤੌ ਤ੍ਵਯ੍ਯਸ਼ੇषਾਰ੍ਪਣਂ ਤਦ੍-

ਵ੍ਯਾਤਨ੍ਵਾਨੇ ਮੁਮੁਚੁਃ-ऋषਯਃ ਸਾਮਰਾਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਮ੍ ।

ਦਿਵ੍ਯਂ ਰੂਪਂ ਤਵ ਚ ਤਦਿਦਂ ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਜਾ-

ਮੁਚ੍ਚੈਰੁਚ੍ਚੈਰਵृਧਦਵਧੀਕृਤ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਣ੍ਡਭਾਣ੍ਡਮ੍ ॥6॥

ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਾਗ੍ਰਂ ਨਿਜਪਦਗਤਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੋਦ੍ਭਵੋऽਸੌ

ਕੁਣ੍ਡੀਤੋਯੈਰਸਿਚਦਪੁਨਾਦ੍ਯਜ੍ਜਲਂ ਵਿਸ਼੍ਵਲੋਕਾਨ੍ ।

ਹਰ੍षੋਤ੍ਕਰ੍षਾਤ੍ ਸੁਬਹੁ ਨਨृਤੇ ਖੇਚਰੈਰੁਤ੍ਸਵੇऽਸ੍ਮਿਨ੍

ਭੇਰੀਂ ਨਿਘ੍ਨਨ੍ ਭੁਵਨਮਚਰਜ੍ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ ਭਕ੍ਤਿਸ਼ਾਲੀ ॥7॥

ਤਾਵਦ੍ਦੈਤ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਨੁਮਤਿਮृਤੇ ਭਰ੍ਤੁਰਾਰਬ੍ਧਯੁਦ੍ਧਾ

ਦੇਵੋਪੇਤੈਰ੍ਭਵਦਨੁਚਰੈਸ੍ਸਙ੍ਗਤਾ ਭਙ੍ਗਮਾਪਨ੍ ।

ਕਾਲਾਤ੍ਮਾऽਯਂ ਵਸਤਿ ਪੁਰਤੋ ਯਦ੍ਵਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਿਤਾਃ ਸ੍ਮਃ

ਕਿਂ ਵੋ ਯੁਦ੍ਧੈਰਿਤਿ ਬਲਿਗਿਰਾ ਤੇऽਥ ਪਾਤਾਲਮਾਪੁਃ ॥8॥

ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਦ੍ਧਂ ਪਤਗਪਤਿਨਾ ਦੈਤ੍ਯਮੁਚ੍ਚੈਰਵਾਦੀ-

ਸ੍ਤਾਰ੍ਤ੍ਤੀਯੀਕਂ ਦਿਸ਼ ਮਮ ਪਦਂ ਕਿਂ ਨ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੋऽਸਿ ।

ਪਾਦਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪ੍ਰਣਯ ਭਗਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਕਮ੍ਪਂ ਵਦਨ੍ਤਂ

ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ੍ਸ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਮੁਪਗਤੋ ਮਾਨਯਨ੍ਨਸ੍ਤਵੀਤ੍ਤ੍ਵਾਮ੍ ॥9॥

ਦਰ੍ਪੋਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਯੈ ਵਿਹਿਤਮਖਿਲਂ ਦੈਤ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧੋऽਸਿ ਪੁਣ੍ਯੈ-

ਰ੍ਲੋਕਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਦਿਵਵਿਜਯੀ ਵਾਸਵਤ੍ਵਂ ਚ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ।

ਮਤ੍ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਭਜ ਚ ਪੁਨਰਿਤ੍ਯਨ੍ਵਗृਹ੍ਣਾ ਬਲਿਂ ਤਂ

ਵਿਪ੍ਰੈਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਿਤਮਖਵਰਃ ਪਾਹਿ ਵਾਤਾਲਯੇਸ਼ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

prītyā daityastava tanumahaḥprekṣaṇāt sarvathā'pi

tvāmārādhyannajita racayannañjaliṃ sañjagāda |

mattaḥ kiṃ te samabhilaṣitaṃ viprasūno vada tvaṃ

vittaṃ bhaktaṃ bhavanamavanīṃ vā'pi sarvaṃ pradāsye ||1||

tāmīkṣaṇāṃ baligiramupākarṇya kāruṇyapūrṇo'-

pyasyotsekaṃ śamayitumanā daityavaṃśaṃ praśaṃsan |

bhūmiṃ pādatrayaparimitāṃ prārthayāmāsitha tvaṃ

sarvaṃ dehīti tu nigadite kasya hāsyaṃ na vā syāt ||2||

viśveśaṃ māṃ tripadamiha kiṃ yācase bāliśastvaṃ

sarvāṃ bhūmiṃ vṛṇu kimamunetyālapattvāṃ sa dṛpyan |

yasmāddarpāt tripadaparipūrtyakṣamaḥ kṣepavādān

bandhaṃ cāsāvagamadatadarho'pi gāḍhopaśāntyai ||3||

pādatrayyā yadi na mudito viṣṭapairnāpi tuṣye-

dityukte'smin varada bhavate dātukāme'tha toyam |

daityācāryastava khalu parīkṣārthinaḥ preraṇāttaṃ

mā mā deyaṃ harirayamiti vyaktamevābabhāṣe ||4||

yācatyevaṃ yadi sa bhagavān pūrṇakāmo'smi so'haṃ

dāsyāmyeva sthiramiti vadan kāvyaśapto'pi daityaḥ |

vindhyāvalyā nijadayitayā dattapādyāya tubhyaṃ

citraṃ citraṃ sakalamapi sa prārpayattoyapūrvam ||5||

nissandehaṃ ditikulapatau tvayyaśeṣārpaṇaṃ tad-

vyātanvāne mumucuḥ-ṛṣayaḥ sāmarāḥ puṣpavarṣam |

divyaṃ rūpaṃ tava ca tadidaṃ paśyatāṃ viśvabhājā-

muccairuccairavṛdhadavadhīkṛtya viśvāṇḍabhāṇḍam ||6||

tvatpādāgraṃ nijapadagataṃ puṇḍarīkodbhavo'sau

kuṇḍītoyairasicadapunādyajjalaṃ viśvalokān |

harṣotkarṣāt subahu nanṛte khecarairutsave'smin

bherīṃ nighnan bhuvanamacarajjāmbavān bhaktiśālī ||7||

tāvaddaityāstvanumatimṛte bharturārabdhayuddhā

devopetairbhavadanucaraissaṅgatā bhaṅgamāpan |

kālātmā'yaṃ vasati purato yadvaśāt prāgjitāḥ smaḥ

kiṃ vo yuddhairiti baligirā te'tha pātālamāpuḥ ||8||

pāśairbaddhaṃ patagapatinā daityamuccairavādī-

stārttīyīkaṃ diśa mama padaṃ kiṃ na viśveśvaro'si |

pādaṃ mūrdhni praṇaya bhagavannityakampaṃ vadantaṃ

prahlādstaṃ svayamupagato mānayannastavīttvām ||9||

darpocchittyai vihitamakhilaṃ daitya siddho'si puṇyai-

rlokaste'stu tridivavijayī vāsavatvaṃ ca paścāt |

matsāyujyaṃ bhaja ca punarityanvagṛhṇā baliṃ taṃ

vipraissantānitamakhavaraḥ pāhi vātālayeśa ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

प्रीत्या दैत्यस्तव तनुमहःप्रेक्षणात् सर्वथाऽपि

त्वामाराध्यन्नजित रचयन्नञ्जलिं सञ्जगाद ।

मत्तः किं ते समभिलषितं विप्रसूनो वद त्वं

वित्तं भक्तं भवनमवनीं वाऽपि सर्वं प्रदास्ये ॥1॥

तामीक्षणां बलिगिरमुपाकर्ण्य कारुण्यपूर्णोऽ-

प्यस्योत्सेकं शमयितुमना दैत्यवंशं प्रशंसन् ।

भूमिं पादत्रयपरिमितां प्रार्थयामासिथ त्वं

सर्वं देहीति तु निगदिते कस्य हास्यं न वा स्यात् ॥2॥

विश्वेशं मां त्रिपदमिह किं याचसे बालिशस्त्वं

सर्वां भूमिं वृणु किममुनेत्यालपत्त्वां स दृप्यन् ।

यस्माद्दर्पात् त्रिपदपरिपूर्त्यक्षमः क्षेपवादान्

बन्धं चासावगमदतदर्होऽपि गाढोपशान्त्यै ॥3॥

पादत्रय्या यदि न मुदितो विष्टपैर्नापि तुष्ये-

दित्युक्तेऽस्मिन् वरद भवते दातुकामेऽथ तोयम् ।

दैत्याचार्यस्तव खलु परीक्षार्थिनः प्रेरणात्तं

मा मा देयं हरिरयमिति व्यक्तमेवाबभाषे ॥4॥

याचत्येवं यदि स भगवान् पूर्णकामोऽस्मि सोऽहं

दास्याम्येव स्थिरमिति वदन् काव्यशप्तोऽपि दैत्यः ।

विन्ध्यावल्या निजदयितया दत्तपाद्याय तुभ्यं

चित्रं चित्रं सकलमपि स प्रार्पयत्तोयपूर्वम् ॥5॥

निस्सन्देहं दितिकुलपतौ त्वय्यशेषार्पणं तद्-

व्यातन्वाने मुमुचुः-ऋषयः सामराः पुष्पवर्षम् ।

दिव्यं रूपं तव च तदिदं पश्यतां विश्वभाजा-

मुच्चैरुच्चैरवृधदवधीकृत्य विश्वाण्डभाण्डम् ॥6॥

त्वत्पादाग्रं निजपदगतं पुण्डरीकोद्भवोऽसौ

कुण्डीतोयैरसिचदपुनाद्यज्जलं विश्वलोकान् ।

हर्षोत्कर्षात् सुबहु ननृते खेचरैरुत्सवेऽस्मिन्

भेरीं निघ्नन् भुवनमचरज्जाम्बवान् भक्तिशाली ॥7॥

तावद्दैत्यास्त्वनुमतिमृते भर्तुरारब्धयुद्धा

देवोपेतैर्भवदनुचरैस्सङ्गता भङ्गमापन् ।

कालात्माऽयं वसति पुरतो यद्वशात् प्राग्जिताः स्मः

किं वो युद्धैरिति बलिगिरा तेऽथ पातालमापुः ॥8॥

पाशैर्बद्धं पतगपतिना दैत्यमुच्चैरवादी-

स्तार्त्तीयीकं दिश मम पदं किं न विश्वेश्वरोऽसि ।

पादं मूर्ध्नि प्रणय भगवन्नित्यकम्पं वदन्तं

प्रह्लाद्स्तं स्वयमुपगतो मानयन्नस्तवीत्त्वाम् ॥9॥

दर्पोच्छित्त्यै विहितमखिलं दैत्य सिद्धोऽसि पुण्यै-

र्लोकस्तेऽस्तु त्रिदिवविजयी वासवत्वं च पश्चात् ।

मत्सायुज्यं भज च पुनरित्यन्वगृह्णा बलिं तं

विप्रैस्सन्तानितमखवरः पाहि वातालयेश ॥10॥