ਅਨ੍ਯਾਵਤਾਰਨਿਕਰੇष੍ਵਨਿਰੀਕ੍षਿਤਂ ਤੇ
ਭੂਮਾਤਿਰੇਕਮਭਿਵੀਕ੍ष੍ਯ ਤਦਾਘਮੋਕ੍षੇ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਰੀਕ੍षਿਤੁਮਨਾਃ ਸ ਪਰੋਕ੍षਭਾਵਂ
ਨਿਨ੍ਯੇऽਥ ਵਤ੍ਸਕਗਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਿਤਤ੍ਯ ਮਾਯਾਮ੍ ॥1॥
ਵਤ੍ਸਾਨਵੀਕ੍ष੍ਯ ਵਿਵਸ਼ੇ ਪਸ਼ੁਪੋਤ੍ਕਰੇ ਤਾ-
ਨਾਨੇਤੁਕਾਮ ਇਵ ਧਾਤृਮਤਾਨੁਵਰ੍ਤੀ ।
ਤ੍ਵਂ ਸਾਮਿਭੁਕ੍ਤਕਬਲੋ ਗਤਵਾਂਸ੍ਤਦਾਨੀਂ
ਭੁਕ੍ਤਾਂਸ੍ਤਿਰੋऽਧਿਤ ਸਰੋਜਭਵਃ ਕੁਮਾਰਾਨ੍ ॥2॥
ਵਤ੍ਸਾਯਿਤਸ੍ਤਦਨੁ ਗੋਪਗਣਾਯਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ
ਸ਼ਿਕ੍ਯਾਦਿਭਾਣ੍ਡਮੁਰਲੀਗਵਲਾਦਿਰੂਪਃ ।
ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਦ੍ਵਿਹृਤ੍ਯ ਵਿਪਿਨੇषੁ ਚਿਰਾਯ ਸਾਯਂ
ਤ੍ਵਂ ਮਾਯਯਾऽਥ ਬਹੁਧਾ ਵ੍ਰਜਮਾਯਯਾਥ ॥3॥
ਤ੍ਵਾਮੇਵ ਸ਼ਿਕ੍ਯਗਵਲਾਦਿਮਯਂ ਦਧਾਨੋ
ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਪਸ਼ੁਵਤ੍ਸਕਬਾਲਰੂਪਃ ।
ਗੋਰੂਪਿਣੀਭਿਰਪਿ ਗੋਪਵਧੂਮਯੀਭਿ-
ਰਾਸਾਦਿਤੋऽਸਿ ਜਨਨੀਭਿਰਤਿਪ੍ਰਹਰ੍षਾਤ੍ ॥4॥
ਜੀਵਂ ਹਿ ਕਞ੍ਚਿਦਭਿਮਾਨਵਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਕੀਯਂ
ਮਤ੍ਵਾ ਤਨੂਜ ਇਤਿ ਰਾਗਭਰਂ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਃ ।
ਆਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਤੁ ਭਵਨ੍ਤਮਵਾਪ੍ਯ ਸੂਨੁਂ
ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਯਯੁਰ੍ਨ ਕਿਯਤੀਂ ਵਨਿਤਾਸ਼੍ਚ ਗਾਵਃ ॥5॥
ਏਵਂ ਪ੍ਰਤਿਕ੍षਣਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਹਰ੍षਭਾਰ-
ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਗੋਪਗਣਲਾਲਿਤਭੂਰਿਮੂਰ੍ਤਿਮ੍ ।
ਤ੍ਵਾਮਗ੍ਰਜੋऽਪਿ ਬੁਬੁਧੇ ਕਿਲ ਵਤ੍ਸਰਾਨ੍ਤੇ
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਨੋਰਪਿ ਮਹਾਨ੍ ਯੁਵਯੋਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਃ ॥6॥
ਵਰ੍षਾਵਧੌ ਨਵਪੁਰਾਤਨਵਤ੍ਸਪਾਲਾਨ੍
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਵੇਕਮਸृਣੇ ਦ੍ਰੁਹਿਣੇ ਵਿਮੂਢੇ ।
ਪ੍ਰਾਦੀਦृਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਨਵਾਨ੍ ਮਕੁਟਾਙ੍ਗਦਾਦਿ
ਭੂषਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਯੁਜਃ ਸਜਲਾਮ੍ਬੁਦਾਭਾਨ੍ ॥7॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮੇਵ ਕਮਲਾਪਰਿਲਾਲਿਤਾਙ੍ਗਾਨ੍
ਭੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਭੋਗਸ਼ਯਨਾਨ੍ ਨਯਨਾਭਿਰਾਮਾਨ੍ ।
ਲੀਲਾਨਿਮੀਲਿਤਦृਸ਼ਃ ਸਨਕਾਦਿਯੋਗਿ-
ਵ੍ਯਾਸੇਵਿਤਾਨ੍ ਕਮਲਭੂਰ੍ਭਵਤੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ॥8॥
ਨਾਰਾਯਣਾਕृਤਿਮਸਙ੍ਖ੍ਯਤਮਾਂ ਨਿਰੀਕ੍ष੍ਯ
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸੇਵਕਮਪਿ ਸ੍ਵਮਵੇਕ੍ष੍ਯ ਧਾਤਾ ।
ਮਾਯਾਨਿਮਗ੍ਨਹृਦਯੋ ਵਿਮੁਮੋਹ ਯਾਵ-
ਦੇਕੋ ਬਭੂਵਿਥ ਤਦਾ ਕਬਲਾਰ੍ਧਪਾਣਿਃ ॥9॥
ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਮਦੇ ਤਦਨੁ ਵਿਸ਼੍ਵਪਤਿਂ ਮੁਹੁਸ੍ਤ੍ਵਾਂ
ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਨੂਤਵਤਿ ਧਾਤਰਿ ਧਾਮ ਯਾਤੇ ।
ਪੋਤੈਃ ਸਮਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤੈਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ ਨਿਕੇਤਂ
ਵਾਤਾਲਯਾਧਿਪ ਵਿਭੋ ਪਰਿਪਾਹਿ ਰੋਗਾਤ੍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
anyāvatāranikareṣvanirīkṣitaṃ te
bhūmātirekamabhivīkṣya tadāghamokṣe |
brahmā parīkṣitumanāḥ sa parokṣabhāvaṃ
ninye'tha vatsakagaṇān pravitatya māyām ||1||
vatsānavīkṣya vivaśe paśupotkare tā-
nānetukāma iva dhātṛmatānuvartī |
tvaṃ sāmibhuktakabalo gatavāṃstadānīṃ
bhuktāṃstiro'dhita sarojabhavaḥ kumārān ||2||
vatsāyitastadanu gopagaṇāyitastvaṃ
śikyādibhāṇḍamuralīgavalādirūpaḥ |
prāgvadvihṛtya vipineṣu cirāya sāyaṃ
tvaṃ māyayā'tha bahudhā vrajamāyayātha ||3||
tvāmeva śikyagavalādimayaṃ dadhāno
bhūyastvameva paśuvatsakabālarūpaḥ |
gorūpiṇībhirapi gopavadhūmayībhi-
rāsādito'si jananībhiratipraharṣāt ||4||
jīvaṃ hi kañcidabhimānavaśātsvakīyaṃ
matvā tanūja iti rāgabharaṃ vahantyaḥ |
ātmānameva tu bhavantamavāpya sūnuṃ
prītiṃ yayurna kiyatīṃ vanitāśca gāvaḥ ||5||
evaṃ pratikṣaṇavijṛmbhitaharṣabhāra-
niśśeṣagopagaṇalālitabhūrimūrtim |
tvāmagrajo'pi bubudhe kila vatsarānte
brahmātmanorapi mahān yuvayorviśeṣaḥ ||6||
varṣāvadhau navapurātanavatsapālān
dṛṣṭvā vivekamasṛṇe druhiṇe vimūḍhe |
prādīdṛśaḥ pratinavān makuṭāṅgadādi
bhūṣāṃścaturbhujayujaḥ sajalāmbudābhān ||7||
pratyekameva kamalāparilālitāṅgān
bhogīndrabhogaśayanān nayanābhirāmān |
līlānimīlitadṛśaḥ sanakādiyogi-
vyāsevitān kamalabhūrbhavato dadarśa ||8||
nārāyaṇākṛtimasaṅkhyatamāṃ nirīkṣya
sarvatra sevakamapi svamavekṣya dhātā |
māyānimagnahṛdayo vimumoha yāva-
deko babhūvitha tadā kabalārdhapāṇiḥ ||9||
naśyanmade tadanu viśvapatiṃ muhustvāṃ
natvā ca nūtavati dhātari dhāma yāte |
potaiḥ samaṃ pramuditaiḥ praviśan niketaṃ
vātālayādhipa vibho paripāhi rogāt ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
अन्यावतारनिकरेष्वनिरीक्षितं ते
भूमातिरेकमभिवीक्ष्य तदाघमोक्षे ।
ब्रह्मा परीक्षितुमनाः स परोक्षभावं
निन्येऽथ वत्सकगणान् प्रवितत्य मायाम् ॥1॥
वत्सानवीक्ष्य विवशे पशुपोत्करे ता-
नानेतुकाम इव धातृमतानुवर्ती ।
त्वं सामिभुक्तकबलो गतवांस्तदानीं
भुक्तांस्तिरोऽधित सरोजभवः कुमारान् ॥2॥
वत्सायितस्तदनु गोपगणायितस्त्वं
शिक्यादिभाण्डमुरलीगवलादिरूपः ।
प्राग्वद्विहृत्य विपिनेषु चिराय सायं
त्वं माययाऽथ बहुधा व्रजमाययाथ ॥3॥
त्वामेव शिक्यगवलादिमयं दधानो
भूयस्त्वमेव पशुवत्सकबालरूपः ।
गोरूपिणीभिरपि गोपवधूमयीभि-
रासादितोऽसि जननीभिरतिप्रहर्षात् ॥4॥
जीवं हि कञ्चिदभिमानवशात्स्वकीयं
मत्वा तनूज इति रागभरं वहन्त्यः ।
आत्मानमेव तु भवन्तमवाप्य सूनुं
प्रीतिं ययुर्न कियतीं वनिताश्च गावः ॥5॥
एवं प्रतिक्षणविजृम्भितहर्षभार-
निश्शेषगोपगणलालितभूरिमूर्तिम् ।
त्वामग्रजोऽपि बुबुधे किल वत्सरान्ते
ब्रह्मात्मनोरपि महान् युवयोर्विशेषः ॥6॥
वर्षावधौ नवपुरातनवत्सपालान्
दृष्ट्वा विवेकमसृणे द्रुहिणे विमूढे ।
प्रादीदृशः प्रतिनवान् मकुटाङ्गदादि
भूषांश्चतुर्भुजयुजः सजलाम्बुदाभान् ॥7॥
प्रत्येकमेव कमलापरिलालिताङ्गान्
भोगीन्द्रभोगशयनान् नयनाभिरामान् ।
लीलानिमीलितदृशः सनकादियोगि-
व्यासेवितान् कमलभूर्भवतो ददर्श ॥8॥
नारायणाकृतिमसङ्ख्यतमां निरीक्ष्य
सर्वत्र सेवकमपि स्वमवेक्ष्य धाता ।
मायानिमग्नहृदयो विमुमोह याव-
देको बभूविथ तदा कबलार्धपाणिः ॥9॥
नश्यन्मदे तदनु विश्वपतिं मुहुस्त्वां
नत्वा च नूतवति धातरि धाम याते ।
पोतैः समं प्रमुदितैः प्रविशन् निकेतं
वातालयाधिप विभो परिपाहि रोगात् ॥10॥
anyāvatāranikareṣvanirīkṣitaṃ te
bhūmātirekamabhivīkṣya tadāghamokṣe |
brahmā parīkṣitumanāḥ sa parokṣabhāvaṃ
ninye'tha vatsakagaṇān pravitatya māyām ||1||
vatsānavīkṣya vivaśe paśupotkare tā-
nānetukāma iva dhātṛmatānuvartī |
tvaṃ sāmibhuktakabalo gatavāṃstadānīṃ
bhuktāṃstiro'dhita sarojabhavaḥ kumārān ||2||
vatsāyitastadanu gopagaṇāyitastvaṃ
śikyādibhāṇḍamuralīgavalādirūpaḥ |
prāgvadvihṛtya vipineṣu cirāya sāyaṃ
tvaṃ māyayā'tha bahudhā vrajamāyayātha ||3||
tvāmeva śikyagavalādimayaṃ dadhāno
bhūyastvameva paśuvatsakabālarūpaḥ |
gorūpiṇībhirapi gopavadhūmayībhi-
rāsādito'si jananībhiratipraharṣāt ||4||
jīvaṃ hi kañcidabhimānavaśātsvakīyaṃ
matvā tanūja iti rāgabharaṃ vahantyaḥ |
ātmānameva tu bhavantamavāpya sūnuṃ
prītiṃ yayurna kiyatīṃ vanitāśca gāvaḥ ||5||
evaṃ pratikṣaṇavijṛmbhitaharṣabhāra-
niśśeṣagopagaṇalālitabhūrimūrtim |
tvāmagrajo'pi bubudhe kila vatsarānte
brahmātmanorapi mahān yuvayorviśeṣaḥ ||6||
varṣāvadhau navapurātanavatsapālān
dṛṣṭvā vivekamasṛṇe druhiṇe vimūḍhe |
prādīdṛśaḥ pratinavān makuṭāṅgadādi
bhūṣāṃścaturbhujayujaḥ sajalāmbudābhān ||7||
pratyekameva kamalāparilālitāṅgān
bhogīndrabhogaśayanān nayanābhirāmān |
līlānimīlitadṛśaḥ sanakādiyogi-
vyāsevitān kamalabhūrbhavato dadarśa ||8||
nārāyaṇākṛtimasaṅkhyatamāṃ nirīkṣya
sarvatra sevakamapi svamavekṣya dhātā |
māyānimagnahṛdayo vimumoha yāva-
deko babhūvitha tadā kabalārdhapāṇiḥ ||9||
naśyanmade tadanu viśvapatiṃ muhustvāṃ
natvā ca nūtavati dhātari dhāma yāte |
potaiḥ samaṃ pramuditaiḥ praviśan niketaṃ
vātālayādhipa vibho paripāhi rogāt ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.