అన్యావతారనికరేష్వనిరీక్షితం తే
భూమాతిరేకమభివీక్ష్య తదాఘమోక్షే ।
బ్రహ్మా పరీక్షితుమనాః స పరోక్షభావం
నిన్యేఽథ వత్సకగణాన్ ప్రవితత్య మాయామ్ ॥1॥
వత్సానవీక్ష్య వివశే పశుపోత్కరే తా-
నానేతుకామ ఇవ ధాతృమతానువర్తీ ।
త్వం సామిభుక్తకబలో గతవాంస్తదానీం
భుక్తాంస్తిరోఽధిత సరోజభవః కుమారాన్ ॥2॥
వత్సాయితస్తదను గోపగణాయితస్త్వం
శిక్యాదిభాణ్డమురలీగవలాదిరూపః ।
ప్రాగ్వద్విహృత్య విపినేషు చిరాయ సాయం
త్వం మాయయాఽథ బహుధా వ్రజమాయయాథ ॥3॥
త్వామేవ శిక్యగవలాదిమయం దధానో
భూయస్త్వమేవ పశువత్సకబాలరూపః ।
గోరూపిణీభిరపి గోపవధూమయీభి-
రాసాదితోఽసి జననీభిరతిప్రహర్షాత్ ॥4॥
జీవం హి కఞ్చిదభిమానవశాత్స్వకీయం
మత్వా తనూజ ఇతి రాగభరం వహన్త్యః ।
ఆత్మానమేవ తు భవన్తమవాప్య సూనుం
ప్రీతిం యయుర్న కియతీం వనితాశ్చ గావః ॥5॥
ఏవం ప్రతిక్షణవిజృమ్భితహర్షభార-
నిశ్శేషగోపగణలాలితభూరిమూర్తిమ్ ।
త్వామగ్రజోఽపి బుబుధే కిల వత్సరాన్తే
బ్రహ్మాత్మనోరపి మహాన్ యువయోర్విశేషః ॥6॥
వర్షావధౌ నవపురాతనవత్సపాలాన్
దృష్ట్వా వివేకమసృణే ద్రుహిణే విమూఢే ।
ప్రాదీదృశః ప్రతినవాన్ మకుటాఙ్గదాది
భూషాంశ్చతుర్భుజయుజః సజలామ్బుదాభాన్ ॥7॥
ప్రత్యేకమేవ కమలాపరిలాలితాఙ్గాన్
భోగీన్ద్రభోగశయనాన్ నయనాభిరామాన్ ।
లీలానిమీలితదృశః సనకాదియోగి-
వ్యాసేవితాన్ కమలభూర్భవతో దదర్శ ॥8॥
నారాయణాకృతిమసఙ్ఖ్యతమాం నిరీక్ష్య
సర్వత్ర సేవకమపి స్వమవేక్ష్య ధాతా ।
మాయానిమగ్నహృదయో విముమోహ యావ-
దేకో బభూవిథ తదా కబలార్ధపాణిః ॥9॥
నశ్యన్మదే తదను విశ్వపతిం ముహుస్త్వాం
నత్వా చ నూతవతి ధాతరి ధామ యాతే ।
పోతైః సమం ప్రముదితైః ప్రవిశన్ నికేతం
వాతాలయాధిప విభో పరిపాహి రోగాత్ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
anyāvatāranikareṣvanirīkṣitaṃ te
bhūmātirekamabhivīkṣya tadāghamokṣe |
brahmā parīkṣitumanāḥ sa parokṣabhāvaṃ
ninye'tha vatsakagaṇān pravitatya māyām ||1||
vatsānavīkṣya vivaśe paśupotkare tā-
nānetukāma iva dhātṛmatānuvartī |
tvaṃ sāmibhuktakabalo gatavāṃstadānīṃ
bhuktāṃstiro'dhita sarojabhavaḥ kumārān ||2||
vatsāyitastadanu gopagaṇāyitastvaṃ
śikyādibhāṇḍamuralīgavalādirūpaḥ |
prāgvadvihṛtya vipineṣu cirāya sāyaṃ
tvaṃ māyayā'tha bahudhā vrajamāyayātha ||3||
tvāmeva śikyagavalādimayaṃ dadhāno
bhūyastvameva paśuvatsakabālarūpaḥ |
gorūpiṇībhirapi gopavadhūmayībhi-
rāsādito'si jananībhiratipraharṣāt ||4||
jīvaṃ hi kañcidabhimānavaśātsvakīyaṃ
matvā tanūja iti rāgabharaṃ vahantyaḥ |
ātmānameva tu bhavantamavāpya sūnuṃ
prītiṃ yayurna kiyatīṃ vanitāśca gāvaḥ ||5||
evaṃ pratikṣaṇavijṛmbhitaharṣabhāra-
niśśeṣagopagaṇalālitabhūrimūrtim |
tvāmagrajo'pi bubudhe kila vatsarānte
brahmātmanorapi mahān yuvayorviśeṣaḥ ||6||
varṣāvadhau navapurātanavatsapālān
dṛṣṭvā vivekamasṛṇe druhiṇe vimūḍhe |
prādīdṛśaḥ pratinavān makuṭāṅgadādi
bhūṣāṃścaturbhujayujaḥ sajalāmbudābhān ||7||
pratyekameva kamalāparilālitāṅgān
bhogīndrabhogaśayanān nayanābhirāmān |
līlānimīlitadṛśaḥ sanakādiyogi-
vyāsevitān kamalabhūrbhavato dadarśa ||8||
nārāyaṇākṛtimasaṅkhyatamāṃ nirīkṣya
sarvatra sevakamapi svamavekṣya dhātā |
māyānimagnahṛdayo vimumoha yāva-
deko babhūvitha tadā kabalārdhapāṇiḥ ||9||
naśyanmade tadanu viśvapatiṃ muhustvāṃ
natvā ca nūtavati dhātari dhāma yāte |
potaiḥ samaṃ pramuditaiḥ praviśan niketaṃ
vātālayādhipa vibho paripāhi rogāt ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
अन्यावतारनिकरेष्वनिरीक्षितं ते
भूमातिरेकमभिवीक्ष्य तदाघमोक्षे ।
ब्रह्मा परीक्षितुमनाः स परोक्षभावं
निन्येऽथ वत्सकगणान् प्रवितत्य मायाम् ॥1॥
वत्सानवीक्ष्य विवशे पशुपोत्करे ता-
नानेतुकाम इव धातृमतानुवर्ती ।
त्वं सामिभुक्तकबलो गतवांस्तदानीं
भुक्तांस्तिरोऽधित सरोजभवः कुमारान् ॥2॥
वत्सायितस्तदनु गोपगणायितस्त्वं
शिक्यादिभाण्डमुरलीगवलादिरूपः ।
प्राग्वद्विहृत्य विपिनेषु चिराय सायं
त्वं माययाऽथ बहुधा व्रजमाययाथ ॥3॥
त्वामेव शिक्यगवलादिमयं दधानो
भूयस्त्वमेव पशुवत्सकबालरूपः ।
गोरूपिणीभिरपि गोपवधूमयीभि-
रासादितोऽसि जननीभिरतिप्रहर्षात् ॥4॥
जीवं हि कञ्चिदभिमानवशात्स्वकीयं
मत्वा तनूज इति रागभरं वहन्त्यः ।
आत्मानमेव तु भवन्तमवाप्य सूनुं
प्रीतिं ययुर्न कियतीं वनिताश्च गावः ॥5॥
एवं प्रतिक्षणविजृम्भितहर्षभार-
निश्शेषगोपगणलालितभूरिमूर्तिम् ।
त्वामग्रजोऽपि बुबुधे किल वत्सरान्ते
ब्रह्मात्मनोरपि महान् युवयोर्विशेषः ॥6॥
वर्षावधौ नवपुरातनवत्सपालान्
दृष्ट्वा विवेकमसृणे द्रुहिणे विमूढे ।
प्रादीदृशः प्रतिनवान् मकुटाङ्गदादि
भूषांश्चतुर्भुजयुजः सजलाम्बुदाभान् ॥7॥
प्रत्येकमेव कमलापरिलालिताङ्गान्
भोगीन्द्रभोगशयनान् नयनाभिरामान् ।
लीलानिमीलितदृशः सनकादियोगि-
व्यासेवितान् कमलभूर्भवतो ददर्श ॥8॥
नारायणाकृतिमसङ्ख्यतमां निरीक्ष्य
सर्वत्र सेवकमपि स्वमवेक्ष्य धाता ।
मायानिमग्नहृदयो विमुमोह याव-
देको बभूविथ तदा कबलार्धपाणिः ॥9॥
नश्यन्मदे तदनु विश्वपतिं मुहुस्त्वां
नत्वा च नूतवति धातरि धाम याते ।
पोतैः समं प्रमुदितैः प्रविशन् निकेतं
वातालयाधिप विभो परिपाहि रोगात् ॥10॥
anyāvatāranikareṣvanirīkṣitaṃ te
bhūmātirekamabhivīkṣya tadāghamokṣe |
brahmā parīkṣitumanāḥ sa parokṣabhāvaṃ
ninye'tha vatsakagaṇān pravitatya māyām ||1||
vatsānavīkṣya vivaśe paśupotkare tā-
nānetukāma iva dhātṛmatānuvartī |
tvaṃ sāmibhuktakabalo gatavāṃstadānīṃ
bhuktāṃstiro'dhita sarojabhavaḥ kumārān ||2||
vatsāyitastadanu gopagaṇāyitastvaṃ
śikyādibhāṇḍamuralīgavalādirūpaḥ |
prāgvadvihṛtya vipineṣu cirāya sāyaṃ
tvaṃ māyayā'tha bahudhā vrajamāyayātha ||3||
tvāmeva śikyagavalādimayaṃ dadhāno
bhūyastvameva paśuvatsakabālarūpaḥ |
gorūpiṇībhirapi gopavadhūmayībhi-
rāsādito'si jananībhiratipraharṣāt ||4||
jīvaṃ hi kañcidabhimānavaśātsvakīyaṃ
matvā tanūja iti rāgabharaṃ vahantyaḥ |
ātmānameva tu bhavantamavāpya sūnuṃ
prītiṃ yayurna kiyatīṃ vanitāśca gāvaḥ ||5||
evaṃ pratikṣaṇavijṛmbhitaharṣabhāra-
niśśeṣagopagaṇalālitabhūrimūrtim |
tvāmagrajo'pi bubudhe kila vatsarānte
brahmātmanorapi mahān yuvayorviśeṣaḥ ||6||
varṣāvadhau navapurātanavatsapālān
dṛṣṭvā vivekamasṛṇe druhiṇe vimūḍhe |
prādīdṛśaḥ pratinavān makuṭāṅgadādi
bhūṣāṃścaturbhujayujaḥ sajalāmbudābhān ||7||
pratyekameva kamalāparilālitāṅgān
bhogīndrabhogaśayanān nayanābhirāmān |
līlānimīlitadṛśaḥ sanakādiyogi-
vyāsevitān kamalabhūrbhavato dadarśa ||8||
nārāyaṇākṛtimasaṅkhyatamāṃ nirīkṣya
sarvatra sevakamapi svamavekṣya dhātā |
māyānimagnahṛdayo vimumoha yāva-
deko babhūvitha tadā kabalārdhapāṇiḥ ||9||
naśyanmade tadanu viśvapatiṃ muhustvāṃ
natvā ca nūtavati dhātari dhāma yāte |
potaiḥ samaṃ pramuditaiḥ praviśan niketaṃ
vātālayādhipa vibho paripāhi rogāt ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.