Vishnu

ਨਾਰਾਯਣੀਯਂ ਦਸ਼ਕ 87 - ਕੁਚੇਲੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮ੍

Narayaniyam Dashaka 87 - Kuchelopakhyanam

🖋️ Gurmukhi script
📄 Download PDF
ਕੁਚੇਲਨਾਮਾ ਭਵਤਃ ਸਤੀਰ੍ਥ੍ਯਤਾਂ ਗਤਃ ਸ ਸਾਨ੍ਦੀਪਨਿਮਨ੍ਦਿਰੇ ਦ੍ਵਿਜਃ ।
ਤ੍ਵਦੇਕਰਾਗੇਣ ਧਨਾਦਿਨਿਸ੍ਸ੍ਪृਹੋ ਦਿਨਾਨਿ ਨਿਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸ਼ਮੀ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ ॥1॥
ਸਮਾਨਸ਼ੀਲਾऽਪਿ ਤਦੀਯਵਲ੍ਲਭਾ ਤਥੈਵ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਜਯਂ ਸਮੇਯੁषੀ ।
ਕਦਾਚਿਦੂਚੇ ਬਤ ਵृਤ੍ਤਿਲਬ੍ਧਯੇ ਰਮਾਪਤਿਃ ਕਿਂ ਨ ਸਖਾ ਨਿषੇਵ੍ਯਤੇ ॥2॥
ਇਤੀਰਿਤੋऽਯਂ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਕ੍षੁਧਾਰ੍ਤਯਾ ਜੁਗੁਪ੍ਸਮਾਨੋऽਪਿ ਧਨੇ ਮਦਾਵਹੇ ।
ਤਦਾ ਤ੍ਵਦਾਲੋਕਨਕੌਤੁਕਾਦ੍ਯਯੌ ਵਹਨ੍ ਪਟਾਨ੍ਤੇ ਪृਥੁਕਾਨੁਪਾਯਨਮ੍ ॥3॥
ਗਤੋऽਯਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਯੀਂ ਭਵਤ੍ਪੁਰੀਂ ਗृਹੇषੁ ਸ਼ੈਬ੍ਯਾਭਵਨਂ ਸਮੇਯਿਵਾਨ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵੈਕੁਣ੍ਠਮਿਵਾਪ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਤਵਾਤਿਸਮ੍ਭਾਵਨਯਾ ਤੁ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ॥4॥
ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਂ ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਚ ਵੀਜਿਤਂ ਕਰੇ ਗृਹੀਤ੍ਵਾऽਕਥਯਃ ਪੁਰਾਕृਤਮ੍ ।
ਯਦਿਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥਂ ਗੁਰੁਦਾਰਚੋਦਿਤੈਰਪਰ੍ਤੁਵਰ੍ष ਤਦਮਰ੍षਿ ਕਾਨਨੇ ॥5॥
ਤ੍ਰਪਾਜੁषੋऽਸ੍ਮਾਤ੍ ਪृਥੁਕਂ ਬਲਾਦਥ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਮੁष੍ਟੌ ਸਕृਦਾਸ਼ਿਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਕृਤਂ ਕृਤਂ ਨਨ੍ਵਿਯਤੇਤਿ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਦ੍ਰਮਾ ਕਿਲੋਪੇਤ੍ਯ ਕਰਂ ਰੁਰੋਧ ਤੇ ॥6॥
ਭਕ੍ਤੇषੁ ਭਕ੍ਤੇਨ ਸ ਮਾਨਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਰੀਂ ਵਸਨ੍ਨੇਕਨਿਸ਼ਾਂ ਮਹਾਸੁਖਮ੍ ।
ਬਤਾਪਰੇਦ੍ਯੁਰ੍ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਵਿਨਾ ਯਯੌ ਵਿਚਿਤ੍ਰਰੂਪਸ੍ਤਵ ਖਲ੍ਵਨੁਗ੍ਰਹਃ ॥7॥
ਯਦਿ ਹ੍ਯਯਾਚਿष੍ਯਮਦਾਸ੍ਯਦਚ੍ਯੁਤੋ ਵਦਾਮਿ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਕਿਮਿਤਿ ਵ੍ਰਜਨ੍ਨਸੌ ।
ਤ੍ਵਦੁਕ੍ਤਿਲੀਲਾਸ੍ਮਿਤਮਗ੍ਨਧੀਃ ਪੁਨਃ ਕ੍ਰਮਾਦਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮਣਿਦੀਪ੍ਰਮਾਲਯਮ੍ ॥8॥
ਕਿਂ ਮਾਰ੍ਗਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ ਇਤਿ ਭ੍ਰਮ੍ਮਨ੍ ਕ੍षਣਂ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਲ੍ਲਭਾਮ੍ ।
ਸਖੀਪਰੀਤਾਂ ਮਣਿਹੇਮਭੂषਿਤਾਂ ਬੁਬੋਧ ਚ ਤ੍ਵਤ੍ਕਰੁਣਾਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਾਮ੍ ॥9॥
ਸ ਰਤ੍ਨਸ਼ਾਲਾਸੁ ਵਸਨ੍ਨਪਿ ਸ੍ਵਯਂ ਸਮੁਨ੍ਨਮਦ੍ਭਕ੍ਤਿਭਰੋऽਮृਤਂ ਯਯੌ ।
ਤ੍ਵਮੇਵਮਾਪੂਰਿਤਭਕ੍ਤਵਾਞ੍ਛਿਤੋ ਮਰੁਤ੍ਪੁਰਾਧੀਸ਼ ਹਰਸ੍ਵ ਮੇ ਗਦਾਨ੍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
kucelanāmā bhavataḥ satīrthyatāṃ gataḥ sa sāndīpanimandire dvijaḥ |
tvadekarāgeṇa dhanādinisspṛho dināni ninye praśamī gṛhāśramī ||1||
samānaśīlā'pi tadīyavallabhā tathaiva no cittajayaṃ sameyuṣī |
kadācidūce bata vṛttilabdhaye ramāpatiḥ kiṃ na sakhā niṣevyate ||2||
itīrito'yaṃ priyayā kṣudhārtayā jugupsamāno'pi dhane madāvahe |
tadā tvadālokanakautukādyayau vahan paṭānte pṛthukānupāyanam ||3||
gato'yamāścaryamayīṃ bhavatpurīṃ gṛheṣu śaibyābhavanaṃ sameyivān |
praviśya vaikuṇṭhamivāpa nirvṛtiṃ tavātisambhāvanayā tu kiṃ punaḥ ||4||
prapūjitaṃ taṃ priyayā ca vījitaṃ kare gṛhītvā'kathayaḥ purākṛtam |
yadindhanārthaṃ gurudāracoditairapartuvarṣa tadamarṣi kānane ||5||
trapājuṣo'smāt pṛthukaṃ balādatha pragṛhya muṣṭau sakṛdāśite tvayā |
kṛtaṃ kṛtaṃ nanviyateti sambhramādramā kilopetya karaṃ rurodha te ||6||
bhakteṣu bhaktena sa mānitastvayā purīṃ vasannekaniśāṃ mahāsukham |
batāparedyurdraviṇaṃ vinā yayau vicitrarūpastava khalvanugrahaḥ ||7||
yadi hyayāciṣyamadāsyadacyuto vadāmi bhāryāṃ kimiti vrajannasau |
tvaduktilīlāsmitamagnadhīḥ punaḥ kramādapaśyanmaṇidīpramālayam ||8||
kiṃ mārgavibhraṃśa iti bhramman kṣaṇaṃ gṛhaṃ praviṣṭaḥ sa dadarśa vallabhām |
sakhīparītāṃ maṇihemabhūṣitāṃ bubodha ca tvatkaruṇāṃ mahādbhutām ||9||
sa ratnaśālāsu vasannapi svayaṃ samunnamadbhaktibharo'mṛtaṃ yayau |
tvamevamāpūritabhaktavāñchito marutpurādhīśa harasva me gadān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
कुचेलनामा भवतः सतीर्थ्यतां गतः स सान्दीपनिमन्दिरे द्विजः ।
त्वदेकरागेण धनादिनिस्स्पृहो दिनानि निन्ये प्रशमी गृहाश्रमी ॥1॥
समानशीलाऽपि तदीयवल्लभा तथैव नो चित्तजयं समेयुषी ।
कदाचिदूचे बत वृत्तिलब्धये रमापतिः किं न सखा निषेव्यते ॥2॥
इतीरितोऽयं प्रियया क्षुधार्तया जुगुप्समानोऽपि धने मदावहे ।
तदा त्वदालोकनकौतुकाद्ययौ वहन् पटान्ते पृथुकानुपायनम् ॥3॥
गतोऽयमाश्चर्यमयीं भवत्पुरीं गृहेषु शैब्याभवनं समेयिवान् ।
प्रविश्य वैकुण्ठमिवाप निर्वृतिं तवातिसम्भावनया तु किं पुनः ॥4॥
प्रपूजितं तं प्रियया च वीजितं करे गृहीत्वाऽकथयः पुराकृतम् ।
यदिन्धनार्थं गुरुदारचोदितैरपर्तुवर्ष तदमर्षि कानने ॥5॥
त्रपाजुषोऽस्मात् पृथुकं बलादथ प्रगृह्य मुष्टौ सकृदाशिते त्वया ।
कृतं कृतं नन्वियतेति सम्भ्रमाद्रमा किलोपेत्य करं रुरोध ते ॥6॥
भक्तेषु भक्तेन स मानितस्त्वया पुरीं वसन्नेकनिशां महासुखम् ।
बतापरेद्युर्द्रविणं विना ययौ विचित्ररूपस्तव खल्वनुग्रहः ॥7॥
यदि ह्ययाचिष्यमदास्यदच्युतो वदामि भार्यां किमिति व्रजन्नसौ ।
त्वदुक्तिलीलास्मितमग्नधीः पुनः क्रमादपश्यन्मणिदीप्रमालयम् ॥8॥
किं मार्गविभ्रंश इति भ्रम्मन् क्षणं गृहं प्रविष्टः स ददर्श वल्लभाम् ।
सखीपरीतां मणिहेमभूषितां बुबोध च त्वत्करुणां महाद्भुताम् ॥9॥
स रत्नशालासु वसन्नपि स्वयं समुन्नमद्भक्तिभरोऽमृतं ययौ ।
त्वमेवमापूरितभक्तवाञ्छितो मरुत्पुराधीश हरस्व मे गदान् ॥10॥
kucelanāmā bhavataḥ satīrthyatāṃ gataḥ sa sāndīpanimandire dvijaḥ |
tvadekarāgeṇa dhanādinisspṛho dināni ninye praśamī gṛhāśramī ||1||
samānaśīlā'pi tadīyavallabhā tathaiva no cittajayaṃ sameyuṣī |
kadācidūce bata vṛttilabdhaye ramāpatiḥ kiṃ na sakhā niṣevyate ||2||
itīrito'yaṃ priyayā kṣudhārtayā jugupsamāno'pi dhane madāvahe |
tadā tvadālokanakautukādyayau vahan paṭānte pṛthukānupāyanam ||3||
gato'yamāścaryamayīṃ bhavatpurīṃ gṛheṣu śaibyābhavanaṃ sameyivān |
praviśya vaikuṇṭhamivāpa nirvṛtiṃ tavātisambhāvanayā tu kiṃ punaḥ ||4||
prapūjitaṃ taṃ priyayā ca vījitaṃ kare gṛhītvā'kathayaḥ purākṛtam |
yadindhanārthaṃ gurudāracoditairapartuvarṣa tadamarṣi kānane ||5||
trapājuṣo'smāt pṛthukaṃ balādatha pragṛhya muṣṭau sakṛdāśite tvayā |
kṛtaṃ kṛtaṃ nanviyateti sambhramādramā kilopetya karaṃ rurodha te ||6||
bhakteṣu bhaktena sa mānitastvayā purīṃ vasannekaniśāṃ mahāsukham |
batāparedyurdraviṇaṃ vinā yayau vicitrarūpastava khalvanugrahaḥ ||7||
yadi hyayāciṣyamadāsyadacyuto vadāmi bhāryāṃ kimiti vrajannasau |
tvaduktilīlāsmitamagnadhīḥ punaḥ kramādapaśyanmaṇidīpramālayam ||8||
kiṃ mārgavibhraṃśa iti bhramman kṣaṇaṃ gṛhaṃ praviṣṭaḥ sa dadarśa vallabhām |
sakhīparītāṃ maṇihemabhūṣitāṃ bubodha ca tvatkaruṇāṃ mahādbhutām ||9||
sa ratnaśālāsu vasannapi svayaṃ samunnamadbhaktibharo'mṛtaṃ yayau |
tvamevamāpūritabhaktavāñchito marutpurādhīśa harasva me gadān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in