Vishnu

నారాయణీయం దశక 87 - కుచేలోపాఖ్యానమ్

Narayaniyam Dashaka 87 - Kuchelopakhyanam

🖋️ Telugu script
📄 Download PDF
కుచేలనామా భవతః సతీర్థ్యతాం గతః స సాన్దీపనిమన్దిరే ద్విజః ।
త్వదేకరాగేణ ధనాదినిస్స్పృహో దినాని నిన్యే ప్రశమీ గృహాశ్రమీ ॥1॥
సమానశీలాఽపి తదీయవల్లభా తథైవ నో చిత్తజయం సమేయుషీ ।
కదాచిదూచే బత వృత్తిలబ్ధయే రమాపతిః కిం న సఖా నిషేవ్యతే ॥2॥
ఇతీరితోఽయం ప్రియయా క్షుధార్తయా జుగుప్సమానోఽపి ధనే మదావహే ।
తదా త్వదాలోకనకౌతుకాద్యయౌ వహన్ పటాన్తే పృథుకానుపాయనమ్ ॥3॥
గతోఽయమాశ్చర్యమయీం భవత్పురీం గృహేషు శైబ్యాభవనం సమేయివాన్ ।
ప్రవిశ్య వైకుణ్ఠమివాప నిర్వృతిం తవాతిసమ్భావనయా తు కిం పునః ॥4॥
ప్రపూజితం తం ప్రియయా చ వీజితం కరే గృహీత్వాఽకథయః పురాకృతమ్ ।
యదిన్ధనార్థం గురుదారచోదితైరపర్తువర్ష తదమర్షి కాననే ॥5॥
త్రపాజుషోఽస్మాత్ పృథుకం బలాదథ ప్రగృహ్య ముష్టౌ సకృదాశితే త్వయా ।
కృతం కృతం నన్వియతేతి సమ్భ్రమాద్రమా కిలోపేత్య కరం రురోధ తే ॥6॥
భక్తేషు భక్తేన స మానితస్త్వయా పురీం వసన్నేకనిశాం మహాసుఖమ్ ।
బతాపరేద్యుర్ద్రవిణం వినా యయౌ విచిత్రరూపస్తవ ఖల్వనుగ్రహః ॥7॥
యది హ్యయాచిష్యమదాస్యదచ్యుతో వదామి భార్యాం కిమితి వ్రజన్నసౌ ।
త్వదుక్తిలీలాస్మితమగ్నధీః పునః క్రమాదపశ్యన్మణిదీప్రమాలయమ్ ॥8॥
కిం మార్గవిభ్రంశ ఇతి భ్రమ్మన్ క్షణం గృహం ప్రవిష్టః స దదర్శ వల్లభామ్ ।
సఖీపరీతాం మణిహేమభూషితాం బుబోధ చ త్వత్కరుణాం మహాద్భుతామ్ ॥9॥
స రత్నశాలాసు వసన్నపి స్వయం సమున్నమద్భక్తిభరోఽమృతం యయౌ ।
త్వమేవమాపూరితభక్తవాఞ్ఛితో మరుత్పురాధీశ హరస్వ మే గదాన్ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
kucelanāmā bhavataḥ satīrthyatāṃ gataḥ sa sāndīpanimandire dvijaḥ |
tvadekarāgeṇa dhanādinisspṛho dināni ninye praśamī gṛhāśramī ||1||
samānaśīlā'pi tadīyavallabhā tathaiva no cittajayaṃ sameyuṣī |
kadācidūce bata vṛttilabdhaye ramāpatiḥ kiṃ na sakhā niṣevyate ||2||
itīrito'yaṃ priyayā kṣudhārtayā jugupsamāno'pi dhane madāvahe |
tadā tvadālokanakautukādyayau vahan paṭānte pṛthukānupāyanam ||3||
gato'yamāścaryamayīṃ bhavatpurīṃ gṛheṣu śaibyābhavanaṃ sameyivān |
praviśya vaikuṇṭhamivāpa nirvṛtiṃ tavātisambhāvanayā tu kiṃ punaḥ ||4||
prapūjitaṃ taṃ priyayā ca vījitaṃ kare gṛhītvā'kathayaḥ purākṛtam |
yadindhanārthaṃ gurudāracoditairapartuvarṣa tadamarṣi kānane ||5||
trapājuṣo'smāt pṛthukaṃ balādatha pragṛhya muṣṭau sakṛdāśite tvayā |
kṛtaṃ kṛtaṃ nanviyateti sambhramādramā kilopetya karaṃ rurodha te ||6||
bhakteṣu bhaktena sa mānitastvayā purīṃ vasannekaniśāṃ mahāsukham |
batāparedyurdraviṇaṃ vinā yayau vicitrarūpastava khalvanugrahaḥ ||7||
yadi hyayāciṣyamadāsyadacyuto vadāmi bhāryāṃ kimiti vrajannasau |
tvaduktilīlāsmitamagnadhīḥ punaḥ kramādapaśyanmaṇidīpramālayam ||8||
kiṃ mārgavibhraṃśa iti bhramman kṣaṇaṃ gṛhaṃ praviṣṭaḥ sa dadarśa vallabhām |
sakhīparītāṃ maṇihemabhūṣitāṃ bubodha ca tvatkaruṇāṃ mahādbhutām ||9||
sa ratnaśālāsu vasannapi svayaṃ samunnamadbhaktibharo'mṛtaṃ yayau |
tvamevamāpūritabhaktavāñchito marutpurādhīśa harasva me gadān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
कुचेलनामा भवतः सतीर्थ्यतां गतः स सान्दीपनिमन्दिरे द्विजः ।
त्वदेकरागेण धनादिनिस्स्पृहो दिनानि निन्ये प्रशमी गृहाश्रमी ॥1॥
समानशीलाऽपि तदीयवल्लभा तथैव नो चित्तजयं समेयुषी ।
कदाचिदूचे बत वृत्तिलब्धये रमापतिः किं न सखा निषेव्यते ॥2॥
इतीरितोऽयं प्रियया क्षुधार्तया जुगुप्समानोऽपि धने मदावहे ।
तदा त्वदालोकनकौतुकाद्ययौ वहन् पटान्ते पृथुकानुपायनम् ॥3॥
गतोऽयमाश्चर्यमयीं भवत्पुरीं गृहेषु शैब्याभवनं समेयिवान् ।
प्रविश्य वैकुण्ठमिवाप निर्वृतिं तवातिसम्भावनया तु किं पुनः ॥4॥
प्रपूजितं तं प्रियया च वीजितं करे गृहीत्वाऽकथयः पुराकृतम् ।
यदिन्धनार्थं गुरुदारचोदितैरपर्तुवर्ष तदमर्षि कानने ॥5॥
त्रपाजुषोऽस्मात् पृथुकं बलादथ प्रगृह्य मुष्टौ सकृदाशिते त्वया ।
कृतं कृतं नन्वियतेति सम्भ्रमाद्रमा किलोपेत्य करं रुरोध ते ॥6॥
भक्तेषु भक्तेन स मानितस्त्वया पुरीं वसन्नेकनिशां महासुखम् ।
बतापरेद्युर्द्रविणं विना ययौ विचित्ररूपस्तव खल्वनुग्रहः ॥7॥
यदि ह्ययाचिष्यमदास्यदच्युतो वदामि भार्यां किमिति व्रजन्नसौ ।
त्वदुक्तिलीलास्मितमग्नधीः पुनः क्रमादपश्यन्मणिदीप्रमालयम् ॥8॥
किं मार्गविभ्रंश इति भ्रम्मन् क्षणं गृहं प्रविष्टः स ददर्श वल्लभाम् ।
सखीपरीतां मणिहेमभूषितां बुबोध च त्वत्करुणां महाद्भुताम् ॥9॥
स रत्नशालासु वसन्नपि स्वयं समुन्नमद्भक्तिभरोऽमृतं ययौ ।
त्वमेवमापूरितभक्तवाञ्छितो मरुत्पुराधीश हरस्व मे गदान् ॥10॥
kucelanāmā bhavataḥ satīrthyatāṃ gataḥ sa sāndīpanimandire dvijaḥ |
tvadekarāgeṇa dhanādinisspṛho dināni ninye praśamī gṛhāśramī ||1||
samānaśīlā'pi tadīyavallabhā tathaiva no cittajayaṃ sameyuṣī |
kadācidūce bata vṛttilabdhaye ramāpatiḥ kiṃ na sakhā niṣevyate ||2||
itīrito'yaṃ priyayā kṣudhārtayā jugupsamāno'pi dhane madāvahe |
tadā tvadālokanakautukādyayau vahan paṭānte pṛthukānupāyanam ||3||
gato'yamāścaryamayīṃ bhavatpurīṃ gṛheṣu śaibyābhavanaṃ sameyivān |
praviśya vaikuṇṭhamivāpa nirvṛtiṃ tavātisambhāvanayā tu kiṃ punaḥ ||4||
prapūjitaṃ taṃ priyayā ca vījitaṃ kare gṛhītvā'kathayaḥ purākṛtam |
yadindhanārthaṃ gurudāracoditairapartuvarṣa tadamarṣi kānane ||5||
trapājuṣo'smāt pṛthukaṃ balādatha pragṛhya muṣṭau sakṛdāśite tvayā |
kṛtaṃ kṛtaṃ nanviyateti sambhramādramā kilopetya karaṃ rurodha te ||6||
bhakteṣu bhaktena sa mānitastvayā purīṃ vasannekaniśāṃ mahāsukham |
batāparedyurdraviṇaṃ vinā yayau vicitrarūpastava khalvanugrahaḥ ||7||
yadi hyayāciṣyamadāsyadacyuto vadāmi bhāryāṃ kimiti vrajannasau |
tvaduktilīlāsmitamagnadhīḥ punaḥ kramādapaśyanmaṇidīpramālayam ||8||
kiṃ mārgavibhraṃśa iti bhramman kṣaṇaṃ gṛhaṃ praviṣṭaḥ sa dadarśa vallabhām |
sakhīparītāṃ maṇihemabhūṣitāṃ bubodha ca tvatkaruṇāṃ mahādbhutām ||9||
sa ratnaśālāsu vasannapi svayaṃ samunnamadbhaktibharo'mṛtaṃ yayau |
tvamevamāpūritabhaktavāñchito marutpurādhīśa harasva me gadān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in