Vishnu

નારાયણીયં દશક 87 - કુચેલોપાખ્યાનમ્

Narayaniyam Dashaka 87 - Kuchelopakhyanam

🖋️ Gujarati script
📄 Download PDF
કુચેલનામા ભવતઃ સતીર્થ્યતાં ગતઃ સ સાન્દીપનિમન્દિરે દ્વિજઃ ।
ત્વદેકરાગેણ ધનાદિનિસ્સ્પૃહો દિનાનિ નિન્યે પ્રશમી ગૃહાશ્રમી ॥1॥
સમાનશીલાઽપિ તદીયવલ્લભા તથૈવ નો ચિત્તજયં સમેયુષી ।
કદાચિદૂચે બત વૃત્તિલબ્ધયે રમાપતિઃ કિં ન સખા નિષેવ્યતે ॥2॥
ઇતીરિતોઽયં પ્રિયયા ક્ષુધાર્તયા જુગુપ્સમાનોઽપિ ધને મદાવહે ।
તદા ત્વદાલોકનકૌતુકાદ્યયૌ વહન્ પટાન્તે પૃથુકાનુપાયનમ્ ॥3॥
ગતોઽયમાશ્ચર્યમયીં ભવત્પુરીં ગૃહેષુ શૈબ્યાભવનં સમેયિવાન્ ।
પ્રવિશ્ય વૈકુણ્ઠમિવાપ નિર્વૃતિં તવાતિસમ્ભાવનયા તુ કિં પુનઃ ॥4॥
પ્રપૂજિતં તં પ્રિયયા ચ વીજિતં કરે ગૃહીત્વાઽકથયઃ પુરાકૃતમ્ ।
યદિન્ધનાર્થં ગુરુદારચોદિતૈરપર્તુવર્ષ તદમર્ષિ કાનને ॥5॥
ત્રપાજુષોઽસ્માત્ પૃથુકં બલાદથ પ્રગૃહ્ય મુષ્ટૌ સકૃદાશિતે ત્વયા ।
કૃતં કૃતં નન્વિયતેતિ સમ્ભ્રમાદ્રમા કિલોપેત્ય કરં રુરોધ તે ॥6॥
ભક્તેષુ ભક્તેન સ માનિતસ્ત્વયા પુરીં વસન્નેકનિશાં મહાસુખમ્ ।
બતાપરેદ્યુર્દ્રવિણં વિના યયૌ વિચિત્રરૂપસ્તવ ખલ્વનુગ્રહઃ ॥7॥
યદિ હ્યયાચિષ્યમદાસ્યદચ્યુતો વદામિ ભાર્યાં કિમિતિ વ્રજન્નસૌ ।
ત્વદુક્તિલીલાસ્મિતમગ્નધીઃ પુનઃ ક્રમાદપશ્યન્મણિદીપ્રમાલયમ્ ॥8॥
કિં માર્ગવિભ્રંશ ઇતિ ભ્રમ્મન્ ક્ષણં ગૃહં પ્રવિષ્ટઃ સ દદર્શ વલ્લભામ્ ।
સખીપરીતાં મણિહેમભૂષિતાં બુબોધ ચ ત્વત્કરુણાં મહાદ્ભુતામ્ ॥9॥
સ રત્નશાલાસુ વસન્નપિ સ્વયં સમુન્નમદ્ભક્તિભરોઽમૃતં યયૌ ।
ત્વમેવમાપૂરિતભક્તવાઞ્છિતો મરુત્પુરાધીશ હરસ્વ મે ગદાન્ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
kucelanāmā bhavataḥ satīrthyatāṃ gataḥ sa sāndīpanimandire dvijaḥ |
tvadekarāgeṇa dhanādinisspṛho dināni ninye praśamī gṛhāśramī ||1||
samānaśīlā'pi tadīyavallabhā tathaiva no cittajayaṃ sameyuṣī |
kadācidūce bata vṛttilabdhaye ramāpatiḥ kiṃ na sakhā niṣevyate ||2||
itīrito'yaṃ priyayā kṣudhārtayā jugupsamāno'pi dhane madāvahe |
tadā tvadālokanakautukādyayau vahan paṭānte pṛthukānupāyanam ||3||
gato'yamāścaryamayīṃ bhavatpurīṃ gṛheṣu śaibyābhavanaṃ sameyivān |
praviśya vaikuṇṭhamivāpa nirvṛtiṃ tavātisambhāvanayā tu kiṃ punaḥ ||4||
prapūjitaṃ taṃ priyayā ca vījitaṃ kare gṛhītvā'kathayaḥ purākṛtam |
yadindhanārthaṃ gurudāracoditairapartuvarṣa tadamarṣi kānane ||5||
trapājuṣo'smāt pṛthukaṃ balādatha pragṛhya muṣṭau sakṛdāśite tvayā |
kṛtaṃ kṛtaṃ nanviyateti sambhramādramā kilopetya karaṃ rurodha te ||6||
bhakteṣu bhaktena sa mānitastvayā purīṃ vasannekaniśāṃ mahāsukham |
batāparedyurdraviṇaṃ vinā yayau vicitrarūpastava khalvanugrahaḥ ||7||
yadi hyayāciṣyamadāsyadacyuto vadāmi bhāryāṃ kimiti vrajannasau |
tvaduktilīlāsmitamagnadhīḥ punaḥ kramādapaśyanmaṇidīpramālayam ||8||
kiṃ mārgavibhraṃśa iti bhramman kṣaṇaṃ gṛhaṃ praviṣṭaḥ sa dadarśa vallabhām |
sakhīparītāṃ maṇihemabhūṣitāṃ bubodha ca tvatkaruṇāṃ mahādbhutām ||9||
sa ratnaśālāsu vasannapi svayaṃ samunnamadbhaktibharo'mṛtaṃ yayau |
tvamevamāpūritabhaktavāñchito marutpurādhīśa harasva me gadān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
कुचेलनामा भवतः सतीर्थ्यतां गतः स सान्दीपनिमन्दिरे द्विजः ।
त्वदेकरागेण धनादिनिस्स्पृहो दिनानि निन्ये प्रशमी गृहाश्रमी ॥1॥
समानशीलाऽपि तदीयवल्लभा तथैव नो चित्तजयं समेयुषी ।
कदाचिदूचे बत वृत्तिलब्धये रमापतिः किं न सखा निषेव्यते ॥2॥
इतीरितोऽयं प्रियया क्षुधार्तया जुगुप्समानोऽपि धने मदावहे ।
तदा त्वदालोकनकौतुकाद्ययौ वहन् पटान्ते पृथुकानुपायनम् ॥3॥
गतोऽयमाश्चर्यमयीं भवत्पुरीं गृहेषु शैब्याभवनं समेयिवान् ।
प्रविश्य वैकुण्ठमिवाप निर्वृतिं तवातिसम्भावनया तु किं पुनः ॥4॥
प्रपूजितं तं प्रियया च वीजितं करे गृहीत्वाऽकथयः पुराकृतम् ।
यदिन्धनार्थं गुरुदारचोदितैरपर्तुवर्ष तदमर्षि कानने ॥5॥
त्रपाजुषोऽस्मात् पृथुकं बलादथ प्रगृह्य मुष्टौ सकृदाशिते त्वया ।
कृतं कृतं नन्वियतेति सम्भ्रमाद्रमा किलोपेत्य करं रुरोध ते ॥6॥
भक्तेषु भक्तेन स मानितस्त्वया पुरीं वसन्नेकनिशां महासुखम् ।
बतापरेद्युर्द्रविणं विना ययौ विचित्ररूपस्तव खल्वनुग्रहः ॥7॥
यदि ह्ययाचिष्यमदास्यदच्युतो वदामि भार्यां किमिति व्रजन्नसौ ।
त्वदुक्तिलीलास्मितमग्नधीः पुनः क्रमादपश्यन्मणिदीप्रमालयम् ॥8॥
किं मार्गविभ्रंश इति भ्रम्मन् क्षणं गृहं प्रविष्टः स ददर्श वल्लभाम् ।
सखीपरीतां मणिहेमभूषितां बुबोध च त्वत्करुणां महाद्भुताम् ॥9॥
स रत्नशालासु वसन्नपि स्वयं समुन्नमद्भक्तिभरोऽमृतं ययौ ।
त्वमेवमापूरितभक्तवाञ्छितो मरुत्पुराधीश हरस्व मे गदान् ॥10॥
kucelanāmā bhavataḥ satīrthyatāṃ gataḥ sa sāndīpanimandire dvijaḥ |
tvadekarāgeṇa dhanādinisspṛho dināni ninye praśamī gṛhāśramī ||1||
samānaśīlā'pi tadīyavallabhā tathaiva no cittajayaṃ sameyuṣī |
kadācidūce bata vṛttilabdhaye ramāpatiḥ kiṃ na sakhā niṣevyate ||2||
itīrito'yaṃ priyayā kṣudhārtayā jugupsamāno'pi dhane madāvahe |
tadā tvadālokanakautukādyayau vahan paṭānte pṛthukānupāyanam ||3||
gato'yamāścaryamayīṃ bhavatpurīṃ gṛheṣu śaibyābhavanaṃ sameyivān |
praviśya vaikuṇṭhamivāpa nirvṛtiṃ tavātisambhāvanayā tu kiṃ punaḥ ||4||
prapūjitaṃ taṃ priyayā ca vījitaṃ kare gṛhītvā'kathayaḥ purākṛtam |
yadindhanārthaṃ gurudāracoditairapartuvarṣa tadamarṣi kānane ||5||
trapājuṣo'smāt pṛthukaṃ balādatha pragṛhya muṣṭau sakṛdāśite tvayā |
kṛtaṃ kṛtaṃ nanviyateti sambhramādramā kilopetya karaṃ rurodha te ||6||
bhakteṣu bhaktena sa mānitastvayā purīṃ vasannekaniśāṃ mahāsukham |
batāparedyurdraviṇaṃ vinā yayau vicitrarūpastava khalvanugrahaḥ ||7||
yadi hyayāciṣyamadāsyadacyuto vadāmi bhāryāṃ kimiti vrajannasau |
tvaduktilīlāsmitamagnadhīḥ punaḥ kramādapaśyanmaṇidīpramālayam ||8||
kiṃ mārgavibhraṃśa iti bhramman kṣaṇaṃ gṛhaṃ praviṣṭaḥ sa dadarśa vallabhām |
sakhīparītāṃ maṇihemabhūṣitāṃ bubodha ca tvatkaruṇāṃ mahādbhutām ||9||
sa ratnaśālāsu vasannapi svayaṃ samunnamadbhaktibharo'mṛtaṃ yayau |
tvamevamāpūritabhaktavāñchito marutpurādhīśa harasva me gadān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in