Vishnu

ਨਾਰਾਯਣੀਯਂ ਦਸ਼ਕ 6 - ਵਿਰਾਟ੍ਸ੍ਵਰੂਪਵਰ੍ਣਨਮ੍

Narayaniyam Dashaka 6 - Viratsvarupavarnanam

🖋️ Gurmukhi script
📄 Download PDF
ਏਵਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਜਗਨ੍ਮਯਤਾਂ ਗਤਸ੍ਯ
ਪਾਤਾਲਮੀਸ਼ ਤਵ ਪਾਦਤਲਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ।
ਪਾਦੋਰ੍ਧ੍ਵਦੇਸ਼ਮਪਿ ਦੇਵ ਰਸਾਤਲਂ ਤੇ
ਗੁਲ੍ਫਦ੍ਵਯਂ ਖਲੁ ਮਹਾਤਲਮਦ੍ਭੁਤਾਤ੍ਮਨ੍ ॥1॥
ਜਙ੍ਘੇ ਤਲਾਤਲਮਥੋ ਸੁਤਲਂ ਚ ਜਾਨੂ
ਕਿਞ੍ਚੋਰੁਭਾਗਯੁਗਲਂ ਵਿਤਲਾਤਲੇ ਦ੍ਵੇ ।
ਕ੍षੋਣੀਤਲਂ ਜਘਨਮਮ੍ਬਰਮਙ੍ਗ ਨਾਭਿ-
ਰ੍ਵਕ੍षਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਨਿਲਯਸ੍ਤਵ ਚਕ੍ਰਪਾਣੇ ॥2॥
ਗ੍ਰੀਵਾ ਮਹਸ੍ਤਵ ਮੁਖਂ ਚ ਜਨਸ੍ਤਪਸ੍ਤੁ
ਫਾਲਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਵ ਸਮਸ੍ਤਮਯਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਮ੍ ।
ਏਵਂ ਜਗਨ੍ਮਯਤਨੋ ਜਗਦਾਸ਼੍ਰਿਤੈਰ-
ਪ੍ਯਨ੍ਯੈਰ੍ਨਿਬਦ੍ਧਵਪੁषੇ ਭਗਵਨ੍ਨਮਸ੍ਤੇ ॥3॥
ਤ੍ਵਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰਪਦਮੀਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਕਨ੍ਦ
ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਕੇਸ਼ਵ ਘਨਾਸ੍ਤਵ ਕੇਸ਼ਪਾਸ਼ਾਃ ।
ਉਲ੍ਲਾਸਿਚਿਲ੍ਲਿਯੁਗਲਂ ਦ੍ਰੁਹਿਣਸ੍ਯ ਗੇਹਂ
ਪਕ੍ष੍ਮਾਣਿ ਰਾਤ੍ਰਿਦਿਵਸੌ ਸਵਿਤਾ ਚ ਨੇਤ੍ਰੈ ॥4॥
ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਵਿਸ਼੍ਵਰਚਨਾ ਚ ਕਟਾਕ੍षਮੋਕ੍षਃ
ਕਰ੍ਣੌ ਦਿਸ਼ੋऽਸ਼੍ਵਿਯੁਗਲਂ ਤਵ ਨਾਸਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ।
ਲੋਭਤ੍ਰਪੇ ਚ ਭਗਵਨ੍ਨਧਰੋਤ੍ਤਰੋष੍ਠੌ
ਤਾਰਾਗਣਾਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਨਾਃ ਸ਼ਮਨਸ਼੍ਚ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ॥5॥
ਮਾਯਾ ਵਿਲਾਸਹਸਿਤਂ ਸ਼੍ਵਸਿਤਂ ਸਮੀਰੋ
ਜਿਹ੍ਵਾ ਜਲਂ ਵਚਨਮੀਸ਼ ਸ਼ਕੁਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤਿਃ ।
ਸਿਦ੍ਧਾਦਯਃ ਸ੍ਵਰਗਣਾ ਮੁਖਰਨ੍ਧ੍ਰਮਗ੍ਨਿ-
ਰ੍ਦੇਵਾ ਭੁਜਾਃ ਸ੍ਤਨਯੁਗਂ ਤਵ ਧਰ੍ਮਦੇਵਃ ॥6॥
ਪृष੍ਠਂ ਤ੍ਵਧਰ੍ਮ ਇਹ ਦੇਵ ਮਨਃ ਸੁਧਾਂਸ਼ੁ -
ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਮੇਵ ਹृਦਯਮ੍ਬੁਜਮਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ष ।
ਕੁਕ੍षਿਃ ਸਮੁਦ੍ਰਨਿਵਹਾ ਵਸਨਂ ਤੁ ਸਨ੍ਧ੍ਯੇ
ਸ਼ੇਫਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰਸੌ ਵृषਣੌ ਚ ਮਿਤ੍ਰਃ ॥7॥
ਸ਼੍ਰੋਣੀਸ੍ਥਲਂ ਮृਗਗਣਾਃ ਪਦਯੋਰ੍ਨਖਾਸ੍ਤੇ
ਹਸ੍ਤ੍ਯੁष੍ਟ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵਮੁਖਾ ਗਮਨਂ ਤੁ ਕਾਲਃ ।
ਵਿਪ੍ਰਾਦਿਵਰ੍ਣਭਵਨਂ ਵਦਨਾਬ੍ਜਬਾਹੁ-
ਚਾਰੂਰੁਯੁਗ੍ਮਚਰਣਂ ਕਰੁਣਾਮ੍ਬੁਧੇ ਤੇ ॥8॥
ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਮਯਿ ਚਕ੍ਰਧਰ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤੇ
ਵੀਰ੍ਯਂ ਮਹਾਸੁਰਗਣੋऽਸ੍ਥਿਕੁਲਾਨਿ ਸ਼ੈਲਾਃ ।
ਨਾਡ੍ਯਸ੍ਸਰਿਤ੍ਸਮੁਦਯਸ੍ਤਰਵਸ਼੍ਚ ਰੋਮ
ਜੀਯਾਦਿਦਂ ਵਪੁਰਨਿਰ੍ਵਚਨੀਯਮੀਸ਼ ॥9॥
ਈਦृਗ੍ਜਗਨ੍ਮਯਵਪੁਸ੍ਤਵ ਕਰ੍ਮਭਾਜਾਂ
ਕਰ੍ਮਾਵਸਾਨਸਮਯੇ ਸ੍ਮਰਣੀਯਮਾਹੁਃ ।
ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਵਪੁषੇ ਵਿਮਲਾਤ੍ਮਨੇ ਤੇ
ਵਾਤਾਲਯਾਧਿਪ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਨਿਰੁਨ੍ਧਿ ਰੋਗਾਨ੍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
evaṃ caturdaśajaganmayatāṃ gatasya
pātālamīśa tava pādatalaṃ vadanti |
pādordhvadeśamapi deva rasātalaṃ te
gulphadvayaṃ khalu mahātalamadbhutātman ||1||
jaṅghe talātalamatho sutalaṃ ca jānū
kiñcorubhāgayugalaṃ vitalātale dve |
kṣoṇītalaṃ jaghanamambaramaṅga nābhi-
rvakṣaśca śakranilayastava cakrapāṇe ||2||
grīvā mahastava mukhaṃ ca janastapastu
phālaṃ śirastava samastamayasya satyam |
evaṃ jaganmayatano jagadāśritaira-
pyanyairnibaddhavapuṣe bhagavannamaste ||3||
tvadbrahmarandhrapadamīśvara viśvakanda
chandāṃsi keśava ghanāstava keśapāśāḥ |
ullāsicilliyugalaṃ druhiṇasya gehaṃ
pakṣmāṇi rātridivasau savitā ca netrai ||4||
niśśeṣaviśvaracanā ca kaṭākṣamokṣaḥ
karṇau diśo'śviyugalaṃ tava nāsike dve |
lobhatrape ca bhagavannadharottaroṣṭhau
tārāgaṇāśca daśanāḥ śamanaśca daṃṣṭrā ||5||
māyā vilāsahasitaṃ śvasitaṃ samīro
jihvā jalaṃ vacanamīśa śakuntapaṅktiḥ |
siddhādayaḥ svaragaṇā mukharandhramagni-
rdevā bhujāḥ stanayugaṃ tava dharmadevaḥ ||6||
pṛṣṭhaṃ tvadharma iha deva manaḥ sudhāṃśu -
ravyaktameva hṛdayambujamambujākṣa |
kukṣiḥ samudranivahā vasanaṃ tu sandhye
śephaḥ prajāpatirasau vṛṣaṇau ca mitraḥ ||7||
śroṇīsthalaṃ mṛgagaṇāḥ padayornakhāste
hastyuṣṭrasaindhavamukhā gamanaṃ tu kālaḥ |
viprādivarṇabhavanaṃ vadanābjabāhu-
cārūruyugmacaraṇaṃ karuṇāmbudhe te ||8||
saṃsāracakramayi cakradhara kriyāste
vīryaṃ mahāsuragaṇo'sthikulāni śailāḥ |
nāḍyassaritsamudayastaravaśca roma
jīyādidaṃ vapuranirvacanīyamīśa ||9||
īdṛgjaganmayavapustava karmabhājāṃ
karmāvasānasamaye smaraṇīyamāhuḥ |
tasyāntarātmavapuṣe vimalātmane te
vātālayādhipa namo'stu nirundhi rogān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
एवं चतुर्दशजगन्मयतां गतस्य
पातालमीश तव पादतलं वदन्ति ।
पादोर्ध्वदेशमपि देव रसातलं ते
गुल्फद्वयं खलु महातलमद्भुतात्मन् ॥1॥
जङ्घे तलातलमथो सुतलं च जानू
किञ्चोरुभागयुगलं वितलातले द्वे ।
क्षोणीतलं जघनमम्बरमङ्ग नाभि-
र्वक्षश्च शक्रनिलयस्तव चक्रपाणे ॥2॥
ग्रीवा महस्तव मुखं च जनस्तपस्तु
फालं शिरस्तव समस्तमयस्य सत्यम् ।
एवं जगन्मयतनो जगदाश्रितैर-
प्यन्यैर्निबद्धवपुषे भगवन्नमस्ते ॥3॥
त्वद्ब्रह्मरन्ध्रपदमीश्वर विश्वकन्द
छन्दांसि केशव घनास्तव केशपाशाः ।
उल्लासिचिल्लियुगलं द्रुहिणस्य गेहं
पक्ष्माणि रात्रिदिवसौ सविता च नेत्रै ॥4॥
निश्शेषविश्वरचना च कटाक्षमोक्षः
कर्णौ दिशोऽश्वियुगलं तव नासिके द्वे ।
लोभत्रपे च भगवन्नधरोत्तरोष्ठौ
तारागणाश्च दशनाः शमनश्च दंष्ट्रा ॥5॥
माया विलासहसितं श्वसितं समीरो
जिह्वा जलं वचनमीश शकुन्तपङ्क्तिः ।
सिद्धादयः स्वरगणा मुखरन्ध्रमग्नि-
र्देवा भुजाः स्तनयुगं तव धर्मदेवः ॥6॥
पृष्ठं त्वधर्म इह देव मनः सुधांशु -
रव्यक्तमेव हृदयम्बुजमम्बुजाक्ष ।
कुक्षिः समुद्रनिवहा वसनं तु सन्ध्ये
शेफः प्रजापतिरसौ वृषणौ च मित्रः ॥7॥
श्रोणीस्थलं मृगगणाः पदयोर्नखास्ते
हस्त्युष्ट्रसैन्धवमुखा गमनं तु कालः ।
विप्रादिवर्णभवनं वदनाब्जबाहु-
चारूरुयुग्मचरणं करुणाम्बुधे ते ॥8॥
संसारचक्रमयि चक्रधर क्रियास्ते
वीर्यं महासुरगणोऽस्थिकुलानि शैलाः ।
नाड्यस्सरित्समुदयस्तरवश्च रोम
जीयादिदं वपुरनिर्वचनीयमीश ॥9॥
ईदृग्जगन्मयवपुस्तव कर्मभाजां
कर्मावसानसमये स्मरणीयमाहुः ।
तस्यान्तरात्मवपुषे विमलात्मने ते
वातालयाधिप नमोऽस्तु निरुन्धि रोगान् ॥10॥
evaṃ caturdaśajaganmayatāṃ gatasya
pātālamīśa tava pādatalaṃ vadanti |
pādordhvadeśamapi deva rasātalaṃ te
gulphadvayaṃ khalu mahātalamadbhutātman ||1||
jaṅghe talātalamatho sutalaṃ ca jānū
kiñcorubhāgayugalaṃ vitalātale dve |
kṣoṇītalaṃ jaghanamambaramaṅga nābhi-
rvakṣaśca śakranilayastava cakrapāṇe ||2||
grīvā mahastava mukhaṃ ca janastapastu
phālaṃ śirastava samastamayasya satyam |
evaṃ jaganmayatano jagadāśritaira-
pyanyairnibaddhavapuṣe bhagavannamaste ||3||
tvadbrahmarandhrapadamīśvara viśvakanda
chandāṃsi keśava ghanāstava keśapāśāḥ |
ullāsicilliyugalaṃ druhiṇasya gehaṃ
pakṣmāṇi rātridivasau savitā ca netrai ||4||
niśśeṣaviśvaracanā ca kaṭākṣamokṣaḥ
karṇau diśo'śviyugalaṃ tava nāsike dve |
lobhatrape ca bhagavannadharottaroṣṭhau
tārāgaṇāśca daśanāḥ śamanaśca daṃṣṭrā ||5||
māyā vilāsahasitaṃ śvasitaṃ samīro
jihvā jalaṃ vacanamīśa śakuntapaṅktiḥ |
siddhādayaḥ svaragaṇā mukharandhramagni-
rdevā bhujāḥ stanayugaṃ tava dharmadevaḥ ||6||
pṛṣṭhaṃ tvadharma iha deva manaḥ sudhāṃśu -
ravyaktameva hṛdayambujamambujākṣa |
kukṣiḥ samudranivahā vasanaṃ tu sandhye
śephaḥ prajāpatirasau vṛṣaṇau ca mitraḥ ||7||
śroṇīsthalaṃ mṛgagaṇāḥ padayornakhāste
hastyuṣṭrasaindhavamukhā gamanaṃ tu kālaḥ |
viprādivarṇabhavanaṃ vadanābjabāhu-
cārūruyugmacaraṇaṃ karuṇāmbudhe te ||8||
saṃsāracakramayi cakradhara kriyāste
vīryaṃ mahāsuragaṇo'sthikulāni śailāḥ |
nāḍyassaritsamudayastaravaśca roma
jīyādidaṃ vapuranirvacanīyamīśa ||9||
īdṛgjaganmayavapustava karmabhājāṃ
karmāvasānasamaye smaraṇīyamāhuḥ |
tasyāntarātmavapuṣe vimalātmane te
vātālayādhipa namo'stu nirundhi rogān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in