📚 Narayaniyam

ਨਾਰਾਯਣੀਯਂ ਦਸ਼ਕ 79 - ਰੁਕ੍ਮਿਣੀਹਰਣਂ ਵਿਵਾਹਂ ਚ

Dashakam 79

✍️ Author Melpathur Narayana Bhattathiri 🖋️ Gurmukhi script 🔢 12 verses 19 views
📄 Download PDF
View: Text in this script too →
🖋️ Script: ਪੰਜਾਬੀ ▾
Meaning —
Verse 1
ਬਲਸਮੇਤਬਲਾਨੁਗਤੋ ਭਵਾਨ੍ ਪੁਰਮਗਾਹਤ ਭੀष੍ਮਕਮਾਨਿਤਃ ।
ਦ੍ਵਿਜਸੁਤਂ ਤ੍ਵਦੁਪਾਗਮਵਾਦਿਨਂ ਧृਤਰਸਾ ਤਰਸਾ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਸਾ ॥1॥
balasametabalānugato bhavān puramagāhata bhīṣmakamānitaḥ |
dvijasutaṃ tvadupāgamavādinaṃ dhṛtarasā tarasā praṇanāma sā ||1||
Verse 2
ਭੁਵਨਕਾਨ੍ਤਮਵੇਕ੍ष੍ਯ ਭਵਦ੍ਵਪੁਰ੍ਨृਪਸੁਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਚ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ।
ਵਿਪੁਲਖੇਦਜੁषਾਂ ਪੁਰਵਾਸਿਨਾਂ ਸਰੁਦਿਤੈਰੁਦਿਤੈਰਗਮਨ੍ਨਿਸ਼ਾ ॥2॥
bhuvanakāntamavekṣya bhavadvapurnṛpasutasya niśamya ca ceṣṭitam |
vipulakhedajuṣāṃ puravāsināṃ saruditairuditairagamanniśā ||2||
Verse 3
ਤਦਨੁ ਵਨ੍ਦਿਤੁਮਿਨ੍ਦੁਮੁਖੀ ਸ਼ਿਵਾਂ ਵਿਹਿਤਮਙ੍ਗਲਭੂषਣਭਾਸੁਰਾ ।
ਨਿਰਗਮਤ੍ ਭਵਦਰ੍ਪਿਤਜੀਵਿਤਾ ਸ੍ਵਪੁਰਤਃ ਪੁਰਤਃ ਸੁਭਟਾਵृਤਾ ॥3॥
tadanu vanditumindumukhī śivāṃ vihitamaṅgalabhūṣaṇabhāsurā |
niragamat bhavadarpitajīvitā svapurataḥ purataḥ subhaṭāvṛtā ||3||
Verse 4
ਕੁਲਵਧੂਭਿਰੁਪੇਤ੍ਯ ਕੁਮਾਰਿਕਾ ਗਿਰਿਸੁਤਾਂ ਪਰਿਪੂਜ੍ਯ ਚ ਸਾਦਰਮ੍ ।
ਮੁਹੁਰਯਾਚਤ ਤਤ੍ਪਦਪਙ੍ਕਜੇ ਨਿਪਤਿਤਾ ਪਤਿਤਾਂ ਤਵ ਕੇਵਲਮ੍ ॥4॥
kulavadhūbhirupetya kumārikā girisutāṃ paripūjya ca sādaram |
muhurayācata tatpadapaṅkaje nipatitā patitāṃ tava kevalam ||4||
Verse 5
ਸਮਵਲੋਕਕੁਤੂਹਲਸਙ੍ਕੁਲੇ ਨृਪਕੁਲੇ ਨਿਭृਤਂ ਤ੍ਵਯਿ ਚ ਸ੍ਥਿਤੇ ।
ਨृਪਸੁਤਾ ਨਿਰਗਾਦ੍ਗਿਰਿਜਾਲਯਾਤ੍ ਸੁਰੁਚਿਰਂ ਰੁਚਿਰਞ੍ਜਿਤਦਿਙ੍ਮੁਖਾ ॥5॥
samavalokakutūhalasaṅkule nṛpakule nibhṛtaṃ tvayi ca sthite |
nṛpasutā niragādgirijālayāt suruciraṃ rucirañjitadiṅmukhā ||5||
Verse 6
ਭੁਵਨਮੋਹਨਰੂਪਰੁਚਾ ਤਦਾ ਵਿਵਸ਼ਿਤਾਖਿਲਰਾਜਕਦਮ੍ਬਯਾ ।
ਤ੍ਵਮਪਿ ਦੇਵ ਕਟਾਕ੍षਵਿਮੋਕ੍षਣੈਃ ਪ੍ਰਮਦਯਾ ਮਦਯਾਞ੍ਚਕृषੇ ਮਨਾਕ੍ ॥6॥
bhuvanamohanarūparucā tadā vivaśitākhilarājakadambayā |
tvamapi deva kaṭākṣavimokṣaṇaiḥ pramadayā madayāñcakṛṣe manāk ||6||
Verse 7
ਕ੍ਵਨੁ ਗਮਿष੍ਯਸਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮੁਖੀਤਿ ਤਾਂ ਸਰਸਮੇਤ੍ਯ ਕਰੇਣ ਹਰਨ੍ ਕ੍षਣਾਤ੍ ।
ਸਮਧਿਰੋਪ੍ਯ ਰਥਂ ਤ੍ਵਮਪਾਹृਥਾ ਭੁਵਿ ਤਤੋ ਵਿਤਤੋ ਨਿਨਦੋ ਦ੍ਵਿषਾਮ੍ ॥7॥
kvanu gamiṣyasi candramukhīti tāṃ sarasametya kareṇa haran kṣaṇāt |
samadhiropya rathaṃ tvamapāhṛthā bhuvi tato vitato ninado dviṣām ||7||
Verse 8
ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਤਃ ਪਸ਼ੁਪਾਲ ਇਤਿ ਕ੍ਰੁਧਾ ਕृਤਰਣਾ ਯਦੁਭਿਸ਼੍ਚ ਜਿਤਾ ਨृਪਾਃ ।
ਨ ਤੁ ਭਵਾਨੁਦਚਾਲ੍ਯਤ ਤੈਰਹੋ ਪਿਸ਼ੁਨਕੈਃ ਸ਼ੁਨਕੈਰਿਵ ਕੇਸਰੀ ॥8॥
kva nu gataḥ paśupāla iti krudhā kṛtaraṇā yadubhiśca jitā nṛpāḥ |
na tu bhavānudacālyata tairaho piśunakaiḥ śunakairiva kesarī ||8||
Verse 9
ਤਦਨੁ ਰੁਕ੍ਮਿਣਮਾਗਤਮਾਹਵੇ ਵਧਮੁਪੇਕ੍ष੍ਯ ਨਿਬਧ੍ਯ ਵਿਰੂਪਯਨ੍ ।
ਹृਤਮਦਂ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯ ਬਲੋਕ੍ਤਿਭਿਃ ਪੁਰਮਯਾ ਰਮਯਾ ਸਹ ਕਾਨ੍ਤਯਾ ॥9॥
tadanu rukmiṇamāgatamāhave vadhamupekṣya nibadhya virūpayan |
hṛtamadaṃ parimucya baloktibhiḥ puramayā ramayā saha kāntayā ||9||
Verse 10
ਨਵਸਮਾਗਮਲਜ੍ਜਿਤਮਾਨਸਾਂ ਪ੍ਰਣਯਕੌਤੁਕਜृਮ੍ਭਿਤਮਨ੍ਮਥਾਮ੍ ।
ਅਰਮਯਃ ਖਲੁ ਨਾਥ ਯਥਾਸੁਖਂ ਰਹਸਿ ਤਾਂ ਹਸਿਤਾਂਸ਼ੁਲਸਨ੍ਮੁਖੀਮ੍ ॥10॥
navasamāgamalajjitamānasāṃ praṇayakautukajṛmbhitamanmathām |
aramayaḥ khalu nātha yathāsukhaṃ rahasi tāṃ hasitāṃśulasanmukhīm ||10||
Verse 11
ਵਿਵਿਧਨਰ੍ਮਭਿਰੇਵਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਮਦਮਾਕਲਯਨ੍ ਪੁਨਰੇਕਦਾ ।
ऋਜੁਮਤੇਃ ਕਿਲ ਵਕ੍ਰਗਿਰਾ ਭਵਾਨ੍ ਵਰਤਨੋਰਤਨੋਦਤਿਲੋਲਤਾਮ੍ ॥11॥
vividhanarmabhirevamaharniśaṃ pramadamākalayan punarekadā |
ṛjumateḥ kila vakragirā bhavān varatanoratanodatilolatām ||11||
Verse 12
ਤਦਧਿਕੈਰਥ ਲਾਲਨਕੌਸ਼ਲੈਃ ਪ੍ਰਣਯਿਨੀਮਧਿਕਂ ਸੁਖਯਨ੍ਨਿਮਾਮ੍ ।
ਅਯਿ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਭਵਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਨਃ ਪ੍ਰਗਦਤਾਂ ਗਦਤਾਨ੍ਤਿਮਪਾਕੁਰੁ ॥12॥
tadadhikairatha lālanakauśalaiḥ praṇayinīmadhikaṃ sukhayannimām |
ayi mukunda bhavaccaritāni naḥ pragadatāṃ gadatāntimapākuru ||12||
Sanskrit — Devanagari (original)
बलसमेतबलानुगतो भवान् पुरमगाहत भीष्मकमानितः ।
द्विजसुतं त्वदुपागमवादिनं धृतरसा तरसा प्रणनाम सा ॥1॥
भुवनकान्तमवेक्ष्य भवद्वपुर्नृपसुतस्य निशम्य च चेष्टितम् ।
विपुलखेदजुषां पुरवासिनां सरुदितैरुदितैरगमन्निशा ॥2॥
तदनु वन्दितुमिन्दुमुखी शिवां विहितमङ्गलभूषणभासुरा ।
निरगमत् भवदर्पितजीविता स्वपुरतः पुरतः सुभटावृता ॥3॥
कुलवधूभिरुपेत्य कुमारिका गिरिसुतां परिपूज्य च सादरम् ।
मुहुरयाचत तत्पदपङ्कजे निपतिता पतितां तव केवलम् ॥4॥
समवलोककुतूहलसङ्कुले नृपकुले निभृतं त्वयि च स्थिते ।
नृपसुता निरगाद्गिरिजालयात् सुरुचिरं रुचिरञ्जितदिङ्मुखा ॥5॥
भुवनमोहनरूपरुचा तदा विवशिताखिलराजकदम्बया ।
त्वमपि देव कटाक्षविमोक्षणैः प्रमदया मदयाञ्चकृषे मनाक् ॥6॥
क्वनु गमिष्यसि चन्द्रमुखीति तां सरसमेत्य करेण हरन् क्षणात् ।
समधिरोप्य रथं त्वमपाहृथा भुवि ततो विततो निनदो द्विषाम् ॥7॥
क्व नु गतः पशुपाल इति क्रुधा कृतरणा यदुभिश्च जिता नृपाः ।
न तु भवानुदचाल्यत तैरहो पिशुनकैः शुनकैरिव केसरी ॥8॥
तदनु रुक्मिणमागतमाहवे वधमुपेक्ष्य निबध्य विरूपयन् ।
हृतमदं परिमुच्य बलोक्तिभिः पुरमया रमया सह कान्तया ॥9॥
नवसमागमलज्जितमानसां प्रणयकौतुकजृम्भितमन्मथाम् ।
अरमयः खलु नाथ यथासुखं रहसि तां हसितांशुलसन्मुखीम् ॥10॥
विविधनर्मभिरेवमहर्निशं प्रमदमाकलयन् पुनरेकदा ।
ऋजुमतेः किल वक्रगिरा भवान् वरतनोरतनोदतिलोलताम् ॥11॥
तदधिकैरथ लालनकौशलैः प्रणयिनीमधिकं सुखयन्निमाम् ।
अयि मुकुन्द भवच्चरितानि नः प्रगदतां गदतान्तिमपाकुरु ॥12॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.
🕉 InfoLyter.in