সাল্বো ভৈষ্মীবিবাহে যদুবলবিজিতশ্চন্দ্রচূডাদ্বিমানং
বিন্দন্ সৌভং স মাযী ত্বযি বসতি কুরুংস্ত্বত্পুরীমভ্যভাঙ্ক্ষীত্ ।
প্রদ্যুম্নস্তং নিরুন্ধন্নিখিলযদুভটৈর্ন্যগ্রহীদুগ্রবীর্যং
তস্যামাত্যং দ্যুমন্তং ব্যজনি চ সমরঃ সপ্তবিংশত্যহান্তঃ ॥1॥
তাবত্ত্বং রামশালী ত্বরিতমুপগতঃ খণ্ডিতপ্রাযসৈন্যং
সৌভেশং তং ন্যরুন্ধাঃ স চ কিল গদযা শার্ঙ্গমভ্রংশযত্তে ।
মাযাতাতং ব্যহিংসীদপি তব পুরতস্তত্ত্বযাপি ক্ষণার্ধং
নাজ্ঞাযীত্যাহুরেকে তদিদমবমতং ব্যাস এব ন্যষেধীত্ ॥2॥
ক্ষিপ্ত্বা সৌভং গদাচূর্ণিতমুদকনিধৌ মঙ্ক্ষু সাল্বেঽপি চক্রে-
ণোত্কৃত্তে দন্তবক্ত্রঃ প্রসভমভিপতন্নভ্যমুঞ্চদ্গদাং তে ।
কৌমোদক্যা হতোঽসাবপি সুকৃতনিধিশ্চৈদ্যবত্প্রাপদৈক্যং
সর্বেষামেষ পূর্বং ত্বযি ধৃতমনসাং মোক্ষণার্থোঽবতারঃ ॥3॥
ত্বয্যাযাতেঽথ জাতে কিল কুরুসদসি দ্যূতকে সংযতাযাঃ
ক্রন্দন্ত্যা যাজ্ঞসেন্যাঃ সকরুণমকৃথাশ্চেলমালামনন্তাম্ ।
অন্নান্তপ্রাপ্তশর্বাংশজমুনিচকিতদ্রৌপদীচিন্তিতোঽথ
প্রাপ্তঃ শাকান্নমশ্নন্ মুনিগণমকৃথাস্তৃপ্তিমন্তং বনান্তে ॥4॥
যুদ্ধোদ্যোগেঽথ মন্ত্রে মিলতি সতি বৃতঃ ফল্গুনেন ত্বমেকঃ
কৌরব্যে দত্তসৈন্যঃ করিপুরমগমো দূত্যকৃত্ পাণ্ডবার্থম্ ।
ভীষ্মদ্রোণাদিমান্যে তব খলু বচনে ধিক্কৃতে কৌরবেণ
ব্যাবৃণ্বন্ বিশ্বরূপং মুনিসদসি পুরীং ক্ষোভযিত্বাগতোঽভূঃ ॥5॥
জিষ্ণোস্ত্বং কৃষ্ণ সূতঃ খলু সমরমুখে বন্ধুঘাতে দযালুং
খিন্নং তং বীক্ষ্য বীরং কিমিদমযি সখে নিত্য একোঽযমাত্মা ।
কো বধ্যঃ কোঽত্র হন্তা তদিহ বধভিযং প্রোজ্ঝ্য ময্যর্পিতাত্মা
ধর্ম্যং যুদ্ধং চরেতি প্রকৃতিমনযথা দর্শযন্ বিশ্বরূপম্ ॥6॥
ভক্তোত্তংসেঽথ ভীষ্মে তব ধরণিভরক্ষেপকৃত্যৈকসক্তে
নিত্যং নিত্যং বিভিন্দত্যযুতসমধিকং প্রাপ্তসাদে চ পার্থে ।
নিশ্শস্ত্রত্বপ্রতিজ্ঞাং বিজহদরিবরং ধারযন্ ক্রোধশালী-
বাধাবন্ প্রাঞ্জলিং তং নতশিরসমথো বীক্ষ্য মোদাদপাগাঃ ॥7॥
যুদ্ধে দ্রোণস্য হস্তিস্থিররণভগদত্তেরিতং বৈষ্ণবাস্ত্রং
বক্ষস্যাধত্ত চক্রস্থগিতরবিমহাঃ প্রার্দযত্সিন্ধুরাজম্ ।
নাগাস্ত্রে কর্ণমুক্তে ক্ষিতিমবনমযন্ কেবলং কৃত্তমৌলিং
তত্রে ত্রাপি পার্থং কিমিব নহি ভবান্ পাণ্ডবানামকার্ষীত্ ॥8॥
যুদ্ধাদৌ তীর্থগামী স খলু হলধরো নৈমিশক্ষেত্রমৃচ্ছ-
ন্নপ্রত্যুত্থাযিসূতক্ষযকৃদথ সুতং তত্পদে কল্পযিত্বা ।
যজ্ঞঘ্নং বল্কলং পর্বণি পরিদলযন্ স্নাততীর্থো রণান্তে
সম্প্রাপ্তো ভীমদুর্যোধনরণমশমং বীক্ষ্য যাতঃ পুরীং তে ॥9॥
সংসুপ্তদ্রৌপদেযক্ষপণহতধিযং দ্রৌণিমেত্য ত্বদুক্ত্যা
তন্মুক্তং ব্রাহ্মমস্ত্রং সমহৃত বিজযো মৌলিরত্নং চ জহ্রে ।
উচ্ছিত্যৈ পাণ্ডবানাং পুনরপি চ বিশত্যুত্তরাগর্ভমস্ত্রে
রক্ষন্নঙ্গুষ্ঠমাত্রঃ কিল জঠরমগাশ্চক্রপাণির্বিভো ত্বম্ ॥10॥
ধর্মৌঘং ধর্মসূনোরভিদধদখিলং ছন্দমৃত্যুস্স ভীষ্ম-
স্ত্বাং পশ্যন্ ভক্তিভূম্নৈব হি সপদি যযৌ নিষ্কলব্রহ্মভূযম্ ।
সংযাজ্যাথাশ্বমেধৈস্ত্রিভিরতিমহিতৈর্ধর্মজং পূর্ণকামং
স্ম্প্রাপ্তো দ্বরকাং ত্বং পবনপুরপতে পাহি মাং সর্বরোগাত্ ॥11॥
Roman (IAST) Transliteration
sālvo bhaiṣmīvivāhe yadubalavijitaścandracūḍādvimānaṃ
vindan saubhaṃ sa māyī tvayi vasati kuruṃstvatpurīmabhyabhāṅkṣīt |
pradyumnastaṃ nirundhannikhilayadubhaṭairnyagrahīdugravīryaṃ
tasyāmātyaṃ dyumantaṃ vyajani ca samaraḥ saptaviṃśatyahāntaḥ ||1||
tāvattvaṃ rāmaśālī tvaritamupagataḥ khaṇḍitaprāyasainyaṃ
saubheśaṃ taṃ nyarundhāḥ sa ca kila gadayā śārṅgamabhraṃśayatte |
māyātātaṃ vyahiṃsīdapi tava puratastattvayāpi kṣaṇārdhaṃ
nājñāyītyāhureke tadidamavamataṃ vyāsa eva nyaṣedhīt ||2||
kṣiptvā saubhaṃ gadācūrṇitamudakanidhau maṅkṣu sālve'pi cakre-
ṇotkṛtte dantavaktraḥ prasabhamabhipatannabhyamuñcadgadāṃ te |
kaumodakyā hato'sāvapi sukṛtanidhiścaidyavatprāpadaikyaṃ
sarveṣāmeṣa pūrvaṃ tvayi dhṛtamanasāṃ mokṣaṇārtho'vatāraḥ ||3||
tvayyāyāte'tha jāte kila kurusadasi dyūtake saṃyatāyāḥ
krandantyā yājñasenyāḥ sakaruṇamakṛthāścelamālāmanantām |
annāntaprāptaśarvāṃśajamunicakitadraupadīcintito'tha
prāptaḥ śākānnamaśnan munigaṇamakṛthāstṛptimantaṃ vanānte ||4||
yuddhodyoge'tha mantre milati sati vṛtaḥ phalgunena tvamekaḥ
kauravye dattasainyaḥ karipuramagamo dūtyakṛt pāṇḍavārtham |
bhīṣmadroṇādimānye tava khalu vacane dhikkṛte kauraveṇa
vyāvṛṇvan viśvarūpaṃ munisadasi purīṃ kṣobhayitvāgato'bhūḥ ||5||
jiṣṇostvaṃ kṛṣṇa sūtaḥ khalu samaramukhe bandhughāte dayāluṃ
khinnaṃ taṃ vīkṣya vīraṃ kimidamayi sakhe nitya eko'yamātmā |
ko vadhyaḥ ko'tra hantā tadiha vadhabhiyaṃ projjhya mayyarpitātmā
dharmyaṃ yuddhaṃ careti prakṛtimanayathā darśayan viśvarūpam ||6||
bhaktottaṃse'tha bhīṣme tava dharaṇibharakṣepakṛtyaikasakte
nityaṃ nityaṃ vibhindatyayutasamadhikaṃ prāptasāde ca pārthe |
niśśastratvapratijñāṃ vijahadarivaraṃ dhārayan krodhaśālī-
vādhāvan prāñjaliṃ taṃ nataśirasamatho vīkṣya modādapāgāḥ ||7||
yuddhe droṇasya hastisthiraraṇabhagadatteritaṃ vaiṣṇavāstraṃ
vakṣasyādhatta cakrasthagitaravimahāḥ prārdayatsindhurājam |
nāgāstre karṇamukte kṣitimavanamayan kevalaṃ kṛttamauliṃ
tatre trāpi pārthaṃ kimiva nahi bhavān pāṇḍavānāmakārṣīt ||8||
yuddhādau tīrthagāmī sa khalu haladharo naimiśakṣetramṛccha-
nnapratyutthāyisūtakṣayakṛdatha sutaṃ tatpade kalpayitvā |
yajñaghnaṃ valkalaṃ parvaṇi paridalayan snātatīrtho raṇānte
samprāpto bhīmaduryodhanaraṇamaśamaṃ vīkṣya yātaḥ purīṃ te ||9||
saṃsuptadraupadeyakṣapaṇahatadhiyaṃ drauṇimetya tvaduktyā
tanmuktaṃ brāhmamastraṃ samahṛta vijayo mauliratnaṃ ca jahre |
ucchityai pāṇḍavānāṃ punarapi ca viśatyuttarāgarbhamastre
rakṣannaṅguṣṭhamātraḥ kila jaṭharamagāścakrapāṇirvibho tvam ||10||
dharmaughaṃ dharmasūnorabhidadhadakhilaṃ chandamṛtyussa bhīṣma-
stvāṃ paśyan bhaktibhūmnaiva hi sapadi yayau niṣkalabrahmabhūyam |
saṃyājyāthāśvamedhaistribhiratimahitairdharmajaṃ pūrṇakāmaṃ
smprāpto dvarakāṃ tvaṃ pavanapurapate pāhi māṃ sarvarogāt ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
साल्वो भैष्मीविवाहे यदुबलविजितश्चन्द्रचूडाद्विमानं
विन्दन् सौभं स मायी त्वयि वसति कुरुंस्त्वत्पुरीमभ्यभाङ्क्षीत् ।
प्रद्युम्नस्तं निरुन्धन्निखिलयदुभटैर्न्यग्रहीदुग्रवीर्यं
तस्यामात्यं द्युमन्तं व्यजनि च समरः सप्तविंशत्यहान्तः ॥1॥
तावत्त्वं रामशाली त्वरितमुपगतः खण्डितप्रायसैन्यं
सौभेशं तं न्यरुन्धाः स च किल गदया शार्ङ्गमभ्रंशयत्ते ।
मायातातं व्यहिंसीदपि तव पुरतस्तत्त्वयापि क्षणार्धं
नाज्ञायीत्याहुरेके तदिदमवमतं व्यास एव न्यषेधीत् ॥2॥
क्षिप्त्वा सौभं गदाचूर्णितमुदकनिधौ मङ्क्षु साल्वेऽपि चक्रे-
णोत्कृत्ते दन्तवक्त्रः प्रसभमभिपतन्नभ्यमुञ्चद्गदां ते ।
कौमोदक्या हतोऽसावपि सुकृतनिधिश्चैद्यवत्प्रापदैक्यं
सर्वेषामेष पूर्वं त्वयि धृतमनसां मोक्षणार्थोऽवतारः ॥3॥
त्वय्यायातेऽथ जाते किल कुरुसदसि द्यूतके संयतायाः
क्रन्दन्त्या याज्ञसेन्याः सकरुणमकृथाश्चेलमालामनन्ताम् ।
अन्नान्तप्राप्तशर्वांशजमुनिचकितद्रौपदीचिन्तितोऽथ
प्राप्तः शाकान्नमश्नन् मुनिगणमकृथास्तृप्तिमन्तं वनान्ते ॥4॥
युद्धोद्योगेऽथ मन्त्रे मिलति सति वृतः फल्गुनेन त्वमेकः
कौरव्ये दत्तसैन्यः करिपुरमगमो दूत्यकृत् पाण्डवार्थम् ।
भीष्मद्रोणादिमान्ये तव खलु वचने धिक्कृते कौरवेण
व्यावृण्वन् विश्वरूपं मुनिसदसि पुरीं क्षोभयित्वागतोऽभूः ॥5॥
जिष्णोस्त्वं कृष्ण सूतः खलु समरमुखे बन्धुघाते दयालुं
खिन्नं तं वीक्ष्य वीरं किमिदमयि सखे नित्य एकोऽयमात्मा ।
को वध्यः कोऽत्र हन्ता तदिह वधभियं प्रोज्झ्य मय्यर्पितात्मा
धर्म्यं युद्धं चरेति प्रकृतिमनयथा दर्शयन् विश्वरूपम् ॥6॥
भक्तोत्तंसेऽथ भीष्मे तव धरणिभरक्षेपकृत्यैकसक्ते
नित्यं नित्यं विभिन्दत्ययुतसमधिकं प्राप्तसादे च पार्थे ।
निश्शस्त्रत्वप्रतिज्ञां विजहदरिवरं धारयन् क्रोधशाली-
वाधावन् प्राञ्जलिं तं नतशिरसमथो वीक्ष्य मोदादपागाः ॥7॥
युद्धे द्रोणस्य हस्तिस्थिररणभगदत्तेरितं वैष्णवास्त्रं
वक्षस्याधत्त चक्रस्थगितरविमहाः प्रार्दयत्सिन्धुराजम् ।
नागास्त्रे कर्णमुक्ते क्षितिमवनमयन् केवलं कृत्तमौलिं
तत्रे त्रापि पार्थं किमिव नहि भवान् पाण्डवानामकार्षीत् ॥8॥
युद्धादौ तीर्थगामी स खलु हलधरो नैमिशक्षेत्रमृच्छ-
न्नप्रत्युत्थायिसूतक्षयकृदथ सुतं तत्पदे कल्पयित्वा ।
यज्ञघ्नं वल्कलं पर्वणि परिदलयन् स्नाततीर्थो रणान्ते
सम्प्राप्तो भीमदुर्योधनरणमशमं वीक्ष्य यातः पुरीं ते ॥9॥
संसुप्तद्रौपदेयक्षपणहतधियं द्रौणिमेत्य त्वदुक्त्या
तन्मुक्तं ब्राह्ममस्त्रं समहृत विजयो मौलिरत्नं च जह्रे ।
उच्छित्यै पाण्डवानां पुनरपि च विशत्युत्तरागर्भमस्त्रे
रक्षन्नङ्गुष्ठमात्रः किल जठरमगाश्चक्रपाणिर्विभो त्वम् ॥10॥
धर्मौघं धर्मसूनोरभिदधदखिलं छन्दमृत्युस्स भीष्म-
स्त्वां पश्यन् भक्तिभूम्नैव हि सपदि ययौ निष्कलब्रह्मभूयम् ।
संयाज्याथाश्वमेधैस्त्रिभिरतिमहितैर्धर्मजं पूर्णकामं
स्म्प्राप्तो द्वरकां त्वं पवनपुरपते पाहि मां सर्वरोगात् ॥11॥
sālvo bhaiṣmīvivāhe yadubalavijitaścandracūḍādvimānaṃ
vindan saubhaṃ sa māyī tvayi vasati kuruṃstvatpurīmabhyabhāṅkṣīt |
pradyumnastaṃ nirundhannikhilayadubhaṭairnyagrahīdugravīryaṃ
tasyāmātyaṃ dyumantaṃ vyajani ca samaraḥ saptaviṃśatyahāntaḥ ||1||
tāvattvaṃ rāmaśālī tvaritamupagataḥ khaṇḍitaprāyasainyaṃ
saubheśaṃ taṃ nyarundhāḥ sa ca kila gadayā śārṅgamabhraṃśayatte |
māyātātaṃ vyahiṃsīdapi tava puratastattvayāpi kṣaṇārdhaṃ
nājñāyītyāhureke tadidamavamataṃ vyāsa eva nyaṣedhīt ||2||
kṣiptvā saubhaṃ gadācūrṇitamudakanidhau maṅkṣu sālve'pi cakre-
ṇotkṛtte dantavaktraḥ prasabhamabhipatannabhyamuñcadgadāṃ te |
kaumodakyā hato'sāvapi sukṛtanidhiścaidyavatprāpadaikyaṃ
sarveṣāmeṣa pūrvaṃ tvayi dhṛtamanasāṃ mokṣaṇārtho'vatāraḥ ||3||
tvayyāyāte'tha jāte kila kurusadasi dyūtake saṃyatāyāḥ
krandantyā yājñasenyāḥ sakaruṇamakṛthāścelamālāmanantām |
annāntaprāptaśarvāṃśajamunicakitadraupadīcintito'tha
prāptaḥ śākānnamaśnan munigaṇamakṛthāstṛptimantaṃ vanānte ||4||
yuddhodyoge'tha mantre milati sati vṛtaḥ phalgunena tvamekaḥ
kauravye dattasainyaḥ karipuramagamo dūtyakṛt pāṇḍavārtham |
bhīṣmadroṇādimānye tava khalu vacane dhikkṛte kauraveṇa
vyāvṛṇvan viśvarūpaṃ munisadasi purīṃ kṣobhayitvāgato'bhūḥ ||5||
jiṣṇostvaṃ kṛṣṇa sūtaḥ khalu samaramukhe bandhughāte dayāluṃ
khinnaṃ taṃ vīkṣya vīraṃ kimidamayi sakhe nitya eko'yamātmā |
ko vadhyaḥ ko'tra hantā tadiha vadhabhiyaṃ projjhya mayyarpitātmā
dharmyaṃ yuddhaṃ careti prakṛtimanayathā darśayan viśvarūpam ||6||
bhaktottaṃse'tha bhīṣme tava dharaṇibharakṣepakṛtyaikasakte
nityaṃ nityaṃ vibhindatyayutasamadhikaṃ prāptasāde ca pārthe |
niśśastratvapratijñāṃ vijahadarivaraṃ dhārayan krodhaśālī-
vādhāvan prāñjaliṃ taṃ nataśirasamatho vīkṣya modādapāgāḥ ||7||
yuddhe droṇasya hastisthiraraṇabhagadatteritaṃ vaiṣṇavāstraṃ
vakṣasyādhatta cakrasthagitaravimahāḥ prārdayatsindhurājam |
nāgāstre karṇamukte kṣitimavanamayan kevalaṃ kṛttamauliṃ
tatre trāpi pārthaṃ kimiva nahi bhavān pāṇḍavānāmakārṣīt ||8||
yuddhādau tīrthagāmī sa khalu haladharo naimiśakṣetramṛccha-
nnapratyutthāyisūtakṣayakṛdatha sutaṃ tatpade kalpayitvā |
yajñaghnaṃ valkalaṃ parvaṇi paridalayan snātatīrtho raṇānte
samprāpto bhīmaduryodhanaraṇamaśamaṃ vīkṣya yātaḥ purīṃ te ||9||
saṃsuptadraupadeyakṣapaṇahatadhiyaṃ drauṇimetya tvaduktyā
tanmuktaṃ brāhmamastraṃ samahṛta vijayo mauliratnaṃ ca jahre |
ucchityai pāṇḍavānāṃ punarapi ca viśatyuttarāgarbhamastre
rakṣannaṅguṣṭhamātraḥ kila jaṭharamagāścakrapāṇirvibho tvam ||10||
dharmaughaṃ dharmasūnorabhidadhadakhilaṃ chandamṛtyussa bhīṣma-
stvāṃ paśyan bhaktibhūmnaiva hi sapadi yayau niṣkalabrahmabhūyam |
saṃyājyāthāśvamedhaistribhiratimahitairdharmajaṃ pūrṇakāmaṃ
smprāpto dvarakāṃ tvaṃ pavanapurapate pāhi māṃ sarvarogāt ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.