Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
Verse 1
সান্দ্রানন্দাববোধাত্মকমনুপমিতং কালদেশাবধিভ্যাং
নির্মুক্তং নিত্যমুক্তং নিগমশতসহস্রেণ নির্ভাস্যমানম্ ।
অস্পষ্টং দৃষ্টমাত্রে পুনরুরুপুরুষার্থাত্মকং ব্রহ্ম তত্বং
তত্তাবদ্ভাতি সাক্ষাদ্ গুরুপবনপুরে হন্ত ভাগ্যং জনানাম্ ॥ 1 ॥
নির্মুক্তং নিত্যমুক্তং নিগমশতসহস্রেণ নির্ভাস্যমানম্ ।
অস্পষ্টং দৃষ্টমাত্রে পুনরুরুপুরুষার্থাত্মকং ব্রহ্ম তত্বং
তত্তাবদ্ভাতি সাক্ষাদ্ গুরুপবনপুরে হন্ত ভাগ্যং জনানাম্ ॥ 1 ॥
sāndrānandāvabodhātmakamanupamitaṃ kāladeśāvadhibhyāṃ
nirmuktaṃ nityamuktaṃ nigamaśatasahasreṇa nirbhāsyamānam |
aspaṣṭaṃ dṛṣṭamātre punarurupuruṣārthātmakaṃ brahma tatvaṃ
tattāvadbhāti sākṣād gurupavanapure hanta bhāgyaṃ janānām || 1 ||
nirmuktaṃ nityamuktaṃ nigamaśatasahasreṇa nirbhāsyamānam |
aspaṣṭaṃ dṛṣṭamātre punarurupuruṣārthātmakaṃ brahma tatvaṃ
tattāvadbhāti sākṣād gurupavanapure hanta bhāgyaṃ janānām || 1 ||
Verse 2
এবন্দুর্লভ্যবস্তুন্যপি সুলভতযা হস্তলব্ধে যদন্যত্
তন্বা বাচা ধিযা বা ভজতি বত জনঃ ক্ষুদ্রতৈব স্ফুটেযম্ ।
এতে তাবদ্বযং তু স্থিরতরমনসা বিশ্বপীডাপহত্যৈ
নিশ্শেষাত্মানমেনং গুরুপবনপুরাধীশমেবাশ্রযামঃ ॥ 2 ॥
তন্বা বাচা ধিযা বা ভজতি বত জনঃ ক্ষুদ্রতৈব স্ফুটেযম্ ।
এতে তাবদ্বযং তু স্থিরতরমনসা বিশ্বপীডাপহত্যৈ
নিশ্শেষাত্মানমেনং গুরুপবনপুরাধীশমেবাশ্রযামঃ ॥ 2 ॥
evandurlabhyavastunyapi sulabhatayā hastalabdhe yadanyat
tanvā vācā dhiyā vā bhajati bata janaḥ kṣudrataiva sphuṭeyam |
ete tāvadvayaṃ tu sthirataramanasā viśvapīḍāpahatyai
niśśeṣātmānamenaṃ gurupavanapurādhīśamevāśrayāmaḥ || 2 ||
tanvā vācā dhiyā vā bhajati bata janaḥ kṣudrataiva sphuṭeyam |
ete tāvadvayaṃ tu sthirataramanasā viśvapīḍāpahatyai
niśśeṣātmānamenaṃ gurupavanapurādhīśamevāśrayāmaḥ || 2 ||
Verse 3
সত্ত্বং যত্তত্ পরাভ্যামপরিকলনতো নির্মলং তেন তাবত্
ভূতৈর্ভূতেন্দ্রিযৈস্তে বপুরিতি বহুশঃ শ্রূযতে ব্যাসবাক্যম্।
তত্ স্বচ্ছ্ত্বাদ্যদাচ্ছাদিতপরসুখচিদ্গর্ভনির্ভাসরূপং
তস্মিন্ ধন্যা রমন্তে শ্রুতিমতিমধুরে সুগ্রহে বিগ্রহে তে ॥ 3 ॥
ভূতৈর্ভূতেন্দ্রিযৈস্তে বপুরিতি বহুশঃ শ্রূযতে ব্যাসবাক্যম্।
তত্ স্বচ্ছ্ত্বাদ্যদাচ্ছাদিতপরসুখচিদ্গর্ভনির্ভাসরূপং
তস্মিন্ ধন্যা রমন্তে শ্রুতিমতিমধুরে সুগ্রহে বিগ্রহে তে ॥ 3 ॥
sattvaṃ yattat parābhyāmaparikalanato nirmalaṃ tena tāvat
bhūtairbhūtendriyaiste vapuriti bahuśaḥ śrūyate vyāsavākyam|
tat svacchtvādyadācchāditaparasukhacidgarbhanirbhāsarūpaṃ
tasmin dhanyā ramante śrutimatimadhure sugrahe vigrahe te || 3 ||
bhūtairbhūtendriyaiste vapuriti bahuśaḥ śrūyate vyāsavākyam|
tat svacchtvādyadācchāditaparasukhacidgarbhanirbhāsarūpaṃ
tasmin dhanyā ramante śrutimatimadhure sugrahe vigrahe te || 3 ||
Verse 4
নিষ্কম্পে নিত্যপূর্ণে নিরবধিপরমানন্দপীযূষরূপে
নির্লীনানেকমুক্তাবলিসুভগতমে নির্মলব্রহ্মসিন্ধৌ ।
কল্লোলোল্লাসতুল্যং খলু বিমলতরং সত্ত্বমাহুস্তদাত্মা
কস্মান্নো নিষ্কলস্ত্বং সকল ইতি বচস্ত্বত্কলাস্বেব ভূমন্ ॥ 4 ॥
নির্লীনানেকমুক্তাবলিসুভগতমে নির্মলব্রহ্মসিন্ধৌ ।
কল্লোলোল্লাসতুল্যং খলু বিমলতরং সত্ত্বমাহুস্তদাত্মা
কস্মান্নো নিষ্কলস্ত্বং সকল ইতি বচস্ত্বত্কলাস্বেব ভূমন্ ॥ 4 ॥
niṣkampe nityapūrṇe niravadhiparamānandapīyūṣarūpe
nirlīnānekamuktāvalisubhagatame nirmalabrahmasindhau |
kallolollāsatulyaṃ khalu vimalataraṃ sattvamāhustadātmā
kasmānno niṣkalastvaṃ sakala iti vacastvatkalāsveva bhūman || 4 ||
nirlīnānekamuktāvalisubhagatame nirmalabrahmasindhau |
kallolollāsatulyaṃ khalu vimalataraṃ sattvamāhustadātmā
kasmānno niṣkalastvaṃ sakala iti vacastvatkalāsveva bhūman || 4 ||
Verse 5
নির্ব্যাপারোঽপি নিষ্কারণমজ ভজসে যত্ক্রিযামীক্ষণাখ্যাং
তেনৈবোদেতি লীনা প্রকৃতিরসতিকল্পাঽপি কল্পাদিকালে।
তস্যাঃ সংশুদ্ধমংশং কমপি তমতিরোধাযকং সত্ত্বরূপং
স ত্বং ধৃত্বা দধাসি স্বমহিমবিভবাকুণ্ঠ বৈকুণ্ঠ রূপং॥5॥
তেনৈবোদেতি লীনা প্রকৃতিরসতিকল্পাঽপি কল্পাদিকালে।
তস্যাঃ সংশুদ্ধমংশং কমপি তমতিরোধাযকং সত্ত্বরূপং
স ত্বং ধৃত্বা দধাসি স্বমহিমবিভবাকুণ্ঠ বৈকুণ্ঠ রূপং॥5॥
nirvyāpāro'pi niṣkāraṇamaja bhajase yatkriyāmīkṣaṇākhyāṃ
tenaivodeti līnā prakṛtirasatikalpā'pi kalpādikāle|
tasyāḥ saṃśuddhamaṃśaṃ kamapi tamatirodhāyakaṃ sattvarūpaṃ
sa tvaṃ dhṛtvā dadhāsi svamahimavibhavākuṇṭha vaikuṇṭha rūpaṃ||5||
tenaivodeti līnā prakṛtirasatikalpā'pi kalpādikāle|
tasyāḥ saṃśuddhamaṃśaṃ kamapi tamatirodhāyakaṃ sattvarūpaṃ
sa tvaṃ dhṛtvā dadhāsi svamahimavibhavākuṇṭha vaikuṇṭha rūpaṃ||5||
Verse 6
তত্তে প্রত্যগ্রধারাধরললিতকলাযাবলীকেলিকারং
লাবণ্যস্যৈকসারং সুকৃতিজনদৃশাং পূর্ণপুণ্যাবতারম্।
লক্ষ্মীনিশ্শঙ্কলীলানিলযনমমৃতস্যন্দসন্দোহমন্তঃ
সিঞ্চত্ সঞ্চিন্তকানাং বপুরনুকলযে মারুতাগারনাথ ॥6॥
লাবণ্যস্যৈকসারং সুকৃতিজনদৃশাং পূর্ণপুণ্যাবতারম্।
লক্ষ্মীনিশ্শঙ্কলীলানিলযনমমৃতস্যন্দসন্দোহমন্তঃ
সিঞ্চত্ সঞ্চিন্তকানাং বপুরনুকলযে মারুতাগারনাথ ॥6॥
tatte pratyagradhārādharalalitakalāyāvalīkelikāraṃ
lāvaṇyasyaikasāraṃ sukṛtijanadṛśāṃ pūrṇapuṇyāvatāram|
lakṣmīniśśaṅkalīlānilayanamamṛtasyandasandohamantaḥ
siñcat sañcintakānāṃ vapuranukalaye mārutāgāranātha ||6||
lāvaṇyasyaikasāraṃ sukṛtijanadṛśāṃ pūrṇapuṇyāvatāram|
lakṣmīniśśaṅkalīlānilayanamamṛtasyandasandohamantaḥ
siñcat sañcintakānāṃ vapuranukalaye mārutāgāranātha ||6||
Verse 7
কষ্টা তে সৃষ্টিচেষ্টা বহুতরভবখেদাবহা জীবভাজা-
মিত্যেবং পূর্বমালোচিতমজিত মযা নৈবমদ্যাভিজানে।
নোচেজ্জীবাঃ কথং বা মধুরতরমিদং ত্বদ্বপুশ্চিদ্রসার্দ্রং
নেত্রৈঃ শ্রোত্রৈশ্চ পীত্বা পরমরসসুধাম্ভোধিপূরে রমেরন্॥7॥
মিত্যেবং পূর্বমালোচিতমজিত মযা নৈবমদ্যাভিজানে।
নোচেজ্জীবাঃ কথং বা মধুরতরমিদং ত্বদ্বপুশ্চিদ্রসার্দ্রং
নেত্রৈঃ শ্রোত্রৈশ্চ পীত্বা পরমরসসুধাম্ভোধিপূরে রমেরন্॥7॥
kaṣṭā te sṛṣṭiceṣṭā bahutarabhavakhedāvahā jīvabhājā-
mityevaṃ pūrvamālocitamajita mayā naivamadyābhijāne|
nocejjīvāḥ kathaṃ vā madhurataramidaṃ tvadvapuścidrasārdraṃ
netraiḥ śrotraiśca pītvā paramarasasudhāmbhodhipūre rameran||7||
mityevaṃ pūrvamālocitamajita mayā naivamadyābhijāne|
nocejjīvāḥ kathaṃ vā madhurataramidaṃ tvadvapuścidrasārdraṃ
netraiḥ śrotraiśca pītvā paramarasasudhāmbhodhipūre rameran||7||
Verse 8
নম্রাণাং সন্নিধত্তে সততমপি পুরস্তৈরনভ্যর্থিতান -
প্যর্থান্ কামানজস্রং বিতরতি পরমানন্দসান্দ্রাং গতিং চ।
ইত্থং নিশ্শেষলভ্যো নিরবধিকফলঃ পারিজাতো হরে ত্বং
ক্ষুদ্রং তং শক্রবাটীদ্রুমমভিলষতি ব্যর্থমর্থিব্রজোঽযম্॥8॥
প্যর্থান্ কামানজস্রং বিতরতি পরমানন্দসান্দ্রাং গতিং চ।
ইত্থং নিশ্শেষলভ্যো নিরবধিকফলঃ পারিজাতো হরে ত্বং
ক্ষুদ্রং তং শক্রবাটীদ্রুমমভিলষতি ব্যর্থমর্থিব্রজোঽযম্॥8॥
namrāṇāṃ sannidhatte satatamapi purastairanabhyarthitāna -
pyarthān kāmānajasraṃ vitarati paramānandasāndrāṃ gatiṃ ca|
itthaṃ niśśeṣalabhyo niravadhikaphalaḥ pārijāto hare tvaṃ
kṣudraṃ taṃ śakravāṭīdrumamabhilaṣati vyarthamarthivrajo'yam||8||
pyarthān kāmānajasraṃ vitarati paramānandasāndrāṃ gatiṃ ca|
itthaṃ niśśeṣalabhyo niravadhikaphalaḥ pārijāto hare tvaṃ
kṣudraṃ taṃ śakravāṭīdrumamabhilaṣati vyarthamarthivrajo'yam||8||
Verse 9
কারুণ্যাত্কামমন্যং দদতি খলু পরে স্বাত্মদস্ত্বং বিশেষা-
দৈশ্বর্যাদীশতেঽন্যে জগতি পরজনে স্বাত্মনোঽপীশ্বরস্ত্বম্।
ত্বয্যুচ্চৈরারমন্তি প্রতিপদমধুরে চেতনাঃ স্ফীতভাগ্যা-
স্ত্বং চাত্মারাম এবেত্যতুলগুণগণাধার শৌরে নমস্তে॥9॥
দৈশ্বর্যাদীশতেঽন্যে জগতি পরজনে স্বাত্মনোঽপীশ্বরস্ত্বম্।
ত্বয্যুচ্চৈরারমন্তি প্রতিপদমধুরে চেতনাঃ স্ফীতভাগ্যা-
স্ত্বং চাত্মারাম এবেত্যতুলগুণগণাধার শৌরে নমস্তে॥9॥
kāruṇyātkāmamanyaṃ dadati khalu pare svātmadastvaṃ viśeṣā-
daiśvaryādīśate'nye jagati parajane svātmano'pīśvarastvam|
tvayyuccairāramanti pratipadamadhure cetanāḥ sphītabhāgyā-
stvaṃ cātmārāma evetyatulaguṇagaṇādhāra śaure namaste||9||
daiśvaryādīśate'nye jagati parajane svātmano'pīśvarastvam|
tvayyuccairāramanti pratipadamadhure cetanāḥ sphītabhāgyā-
stvaṃ cātmārāma evetyatulaguṇagaṇādhāra śaure namaste||9||
Verse 10
ঐশ্বর্যং শঙ্করাদীশ্বরবিনিযমনং বিশ্বতেজোহরাণাং
তেজস্সংহারি বীর্যং বিমলমপি যশো নিস্পৃহৈশ্চোপগীতম্।
অঙ্গাসঙ্গা সদা শ্রীরখিলবিদসি ন ক্বাপি তে সঙ্গবার্তা
তদ্বাতাগারবাসিন্ মুরহর ভগবচ্ছব্দমুখ্যাশ্রযোঽসি॥10॥
তেজস্সংহারি বীর্যং বিমলমপি যশো নিস্পৃহৈশ্চোপগীতম্।
অঙ্গাসঙ্গা সদা শ্রীরখিলবিদসি ন ক্বাপি তে সঙ্গবার্তা
তদ্বাতাগারবাসিন্ মুরহর ভগবচ্ছব্দমুখ্যাশ্রযোঽসি॥10॥
aiśvaryaṃ śaṅkarādīśvaraviniyamanaṃ viśvatejoharāṇāṃ
tejassaṃhāri vīryaṃ vimalamapi yaśo nispṛhaiścopagītam|
aṅgāsaṅgā sadā śrīrakhilavidasi na kvāpi te saṅgavārtā
tadvātāgāravāsin murahara bhagavacchabdamukhyāśrayo'si||10||
tejassaṃhāri vīryaṃ vimalamapi yaśo nispṛhaiścopagītam|
aṅgāsaṅgā sadā śrīrakhilavidasi na kvāpi te saṅgavārtā
tadvātāgāravāsin murahara bhagavacchabdamukhyāśrayo'si||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
सान्द्रानन्दावबोधात्मकमनुपमितं कालदेशावधिभ्यां
निर्मुक्तं नित्यमुक्तं निगमशतसहस्रेण निर्भास्यमानम् ।
अस्पष्टं दृष्टमात्रे पुनरुरुपुरुषार्थात्मकं ब्रह्म तत्वं
तत्तावद्भाति साक्षाद् गुरुपवनपुरे हन्त भाग्यं जनानाम् ॥ 1 ॥
एवन्दुर्लभ्यवस्तुन्यपि सुलभतया हस्तलब्धे यदन्यत्
तन्वा वाचा धिया वा भजति बत जनः क्षुद्रतैव स्फुटेयम् ।
एते तावद्वयं तु स्थिरतरमनसा विश्वपीडापहत्यै
निश्शेषात्मानमेनं गुरुपवनपुराधीशमेवाश्रयामः ॥ 2 ॥
सत्त्वं यत्तत् पराभ्यामपरिकलनतो निर्मलं तेन तावत्
भूतैर्भूतेन्द्रियैस्ते वपुरिति बहुशः श्रूयते व्यासवाक्यम्।
तत् स्वच्छ्त्वाद्यदाच्छादितपरसुखचिद्गर्भनिर्भासरूपं
तस्मिन् धन्या रमन्ते श्रुतिमतिमधुरे सुग्रहे विग्रहे ते ॥ 3 ॥
निष्कम्पे नित्यपूर्णे निरवधिपरमानन्दपीयूषरूपे
निर्लीनानेकमुक्तावलिसुभगतमे निर्मलब्रह्मसिन्धौ ।
कल्लोलोल्लासतुल्यं खलु विमलतरं सत्त्वमाहुस्तदात्मा
कस्मान्नो निष्कलस्त्वं सकल इति वचस्त्वत्कलास्वेव भूमन् ॥ 4 ॥
निर्व्यापारोऽपि निष्कारणमज भजसे यत्क्रियामीक्षणाख्यां
तेनैवोदेति लीना प्रकृतिरसतिकल्पाऽपि कल्पादिकाले।
तस्याः संशुद्धमंशं कमपि तमतिरोधायकं सत्त्वरूपं
स त्वं धृत्वा दधासि स्वमहिमविभवाकुण्ठ वैकुण्ठ रूपं॥5॥
तत्ते प्रत्यग्रधाराधरललितकलायावलीकेलिकारं
लावण्यस्यैकसारं सुकृतिजनदृशां पूर्णपुण्यावतारम्।
लक्ष्मीनिश्शङ्कलीलानिलयनममृतस्यन्दसन्दोहमन्तः
सिञ्चत् सञ्चिन्तकानां वपुरनुकलये मारुतागारनाथ ॥6॥
कष्टा ते सृष्टिचेष्टा बहुतरभवखेदावहा जीवभाजा-
मित्येवं पूर्वमालोचितमजित मया नैवमद्याभिजाने।
नोचेज्जीवाः कथं वा मधुरतरमिदं त्वद्वपुश्चिद्रसार्द्रं
नेत्रैः श्रोत्रैश्च पीत्वा परमरससुधाम्भोधिपूरे रमेरन्॥7॥
नम्राणां सन्निधत्ते सततमपि पुरस्तैरनभ्यर्थितान -
प्यर्थान् कामानजस्रं वितरति परमानन्दसान्द्रां गतिं च।
इत्थं निश्शेषलभ्यो निरवधिकफलः पारिजातो हरे त्वं
क्षुद्रं तं शक्रवाटीद्रुममभिलषति व्यर्थमर्थिव्रजोऽयम्॥8॥
कारुण्यात्काममन्यं ददति खलु परे स्वात्मदस्त्वं विशेषा-
दैश्वर्यादीशतेऽन्ये जगति परजने स्वात्मनोऽपीश्वरस्त्वम्।
त्वय्युच्चैरारमन्ति प्रतिपदमधुरे चेतनाः स्फीतभाग्या-
स्त्वं चात्माराम एवेत्यतुलगुणगणाधार शौरे नमस्ते॥9॥
ऐश्वर्यं शङ्करादीश्वरविनियमनं विश्वतेजोहराणां
तेजस्संहारि वीर्यं विमलमपि यशो निस्पृहैश्चोपगीतम्।
अङ्गासङ्गा सदा श्रीरखिलविदसि न क्वापि ते सङ्गवार्ता
तद्वातागारवासिन् मुरहर भगवच्छब्दमुख्याश्रयोऽसि॥10॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.