Narayaniyam Dashakam 34 — Bengali Script

Meaning —

গীর্বাণৈরর্থ্যমানো দশমুখনিধনং কোসলেষ্বৃশ্যশৃঙ্গে
পুত্রীযামিষ্টিমিষ্ট্বা দদুষি দশরথক্ষ্মাভৃতে পাযসাগ্র্যম্ ।
তদ্ভুক্ত্যা তত্পুরন্ধ্রীষ্বপি তিসৃষু সমং জাতগর্ভাসু জাতো
রামস্ত্বং লক্ষ্মণেন স্বযমথ ভরতেনাপি শত্রুঘ্ননাম্না ॥1॥

gīrvāṇairarthyamāno daśamukhanidhanaṃ kosaleṣvṛśyaśṛṅge
putrīyāmiṣṭimiṣṭvā daduṣi daśarathakṣmābhṛte pāyasāgryam |
tadbhuktyā tatpurandhrīṣvapi tisṛṣu samaṃ jātagarbhāsu jāto
rāmastvaṃ lakṣmaṇena svayamatha bharatenāpi śatrughnanāmnā ||1||

Verse 2

কোদণ্ডী কৌশিকস্য ক্রতুবরমবিতুং লক্ষ্মণেনানুযাতো
যাতোঽভূস্তাতবাচা মুনিকথিতমনুদ্বন্দ্বশান্তাধ্বখেদঃ ।
নৃণাং ত্রাণায বাণৈর্মুনিবচনবলাত্তাটকাং পাটযিত্বা
লব্ধ্বাস্মাদস্ত্রজালং মুনিবনমগমো দেব সিদ্ধাশ্রমাখ্যম্ ॥2॥

kodaṇḍī kauśikasya kratuvaramavituṃ lakṣmaṇenānuyāto
yāto'bhūstātavācā munikathitamanudvandvaśāntādhvakhedaḥ |
nṛṇāṃ trāṇāya bāṇairmunivacanabalāttāṭakāṃ pāṭayitvā
labdhvāsmādastrajālaṃ munivanamagamo deva siddhāśramākhyam ||2||

Verse 3

মারীচং দ্রাবযিত্বা মখশিরসি শরৈরন্যরক্ষাংসি নিঘ্নন্
কল্যাং কুর্বন্নহল্যাং পথি পদরজসা প্রাপ্য বৈদেহগেহম্ ।
ভিন্দানশ্চান্দ্রচূডং ধনুরবনিসুতামিন্দিরামেব লব্ধ্বা
রাজ্যং প্রাতিষ্ঠথাস্ত্বং ত্রিভিরপি চ সমং ভ্রাতৃবীরৈস্সদারৈঃ ॥3॥

mārīcaṃ drāvayitvā makhaśirasi śarairanyarakṣāṃsi nighnan
kalyāṃ kurvannahalyāṃ pathi padarajasā prāpya vaidehageham |
bhindānaścāndracūḍaṃ dhanuravanisutāmindirāmeva labdhvā
rājyaṃ prātiṣṭhathāstvaṃ tribhirapi ca samaṃ bhrātṛvīraissadāraiḥ ||3||

Verse 4

আরুন্ধানে রুষান্ধে ভৃগুকুল তিলকে সঙ্ক্রময্য স্বতেজো
যাতে যাতোঽস্যযোধ্যাং সুখমিহ নিবসন্ কান্তযা কান্তমূর্তে ।
শত্রুঘ্নেনৈকদাথো গতবতি ভরতে মাতুলস্যাধিবাসং
তাতারব্ধোঽভিষেকস্তব কিল বিহতঃ কেকযাধীশপুত্র্যা ॥4॥

ārundhāne ruṣāndhe bhṛgukula tilake saṅkramayya svatejo
yāte yāto'syayodhyāṃ sukhamiha nivasan kāntayā kāntamūrte |
śatrughnenaikadātho gatavati bharate mātulasyādhivāsaṃ
tātārabdho'bhiṣekastava kila vihataḥ kekayādhīśaputryā ||4||

Verse 5

তাতোক্ত্যা যাতুকামো বনমনুজবধূসংযুতশ্চাপধারঃ
পৌরানারুধ্য মার্গে গুহনিলযগতস্ত্বং জটাচীরধারী।
নাবা সন্তীর্য গঙ্গামধিপদবি পুনস্তং ভরদ্বাজমারা-
ন্নত্বা তদ্বাক্যহেতোরতিসুখমবসশ্চিত্রকূটে গিরীন্দ্রে ॥5॥

tātoktyā yātukāmo vanamanujavadhūsaṃyutaścāpadhāraḥ
paurānārudhya mārge guhanilayagatastvaṃ jaṭācīradhārī|
nāvā santīrya gaṅgāmadhipadavi punastaṃ bharadvājamārā-
nnatvā tadvākyahetoratisukhamavasaścitrakūṭe girīndre ||5||

Verse 6

শ্রুত্বা পুত্রার্তিখিন্নং খলু ভরতমুখাত্ স্বর্গযাতং স্বতাতং
তপ্তো দত্বাঽম্বু তস্মৈ নিদধিথ ভরতে পাদুকাং মেদিনীং চ
অত্রিং নত্বাঽথ গত্বা বনমতিবিপুলং দণ্ডকং চণ্ডকাযং
হত্বা দৈত্যং বিরাধং সুগতিমকলযশ্চারু ভোঃ শারভঙ্গীম্ ॥6॥

śrutvā putrārtikhinnaṃ khalu bharatamukhāt svargayātaṃ svatātaṃ
tapto datvā'mbu tasmai nidadhitha bharate pādukāṃ medinīṃ ca
atriṃ natvā'tha gatvā vanamativipulaṃ daṇḍakaṃ caṇḍakāyaṃ
hatvā daityaṃ virādhaṃ sugatimakalayaścāru bhoḥ śārabhaṅgīm ||6||

Verse 7

নত্বাঽগস্ত্যং সমস্তাশরনিকরসপত্রাকৃতিং তাপসেভ্যঃ
প্রত্যশ্রৌষীঃ প্রিযৈষী তদনু চ মুনিনা বৈষ্ণবে দিব্যচাপে ।
ব্রহ্মাস্ত্রে চাপি দত্তে পথি পিতৃসুহৃদং বীক্ষ্য ভূযো জটাযুং
মোদাত্ গোদাতটান্তে পরিরমসি পুরা পঞ্চবট্যাং বধূট্যা ॥7॥

natvā'gastyaṃ samastāśaranikarasapatrākṛtiṃ tāpasebhyaḥ
pratyaśrauṣīḥ priyaiṣī tadanu ca muninā vaiṣṇave divyacāpe |
brahmāstre cāpi datte pathi pitṛsuhṛdaṃ vīkṣya bhūyo jaṭāyuṃ
modāt godātaṭānte pariramasi purā pañcavaṭyāṃ vadhūṭyā ||7||

Verse 8

প্রাপ্তাযাঃ শূর্পণখ্যা মদনচলধৃতেরর্থনৈর্নিস্সহাত্মা
তাং সৌমিত্রৌ বিসৃজ্য প্রবলতমরুষা তেন নির্লূননাসাম্ ।
দৃষ্ট্বৈনাং রুষ্টচিত্তং খরমভিপতিতং দূষণং চ ত্রিমূর্ধং
ব্যাহিংসীরাশরানপ্যযুতসমধিকাংস্তত্ক্ষণাদক্ষতোষ্মা ॥8॥

prāptāyāḥ śūrpaṇakhyā madanacaladhṛterarthanairnissahātmā
tāṃ saumitrau visṛjya prabalatamaruṣā tena nirlūnanāsām |
dṛṣṭvaināṃ ruṣṭacittaṃ kharamabhipatitaṃ dūṣaṇaṃ ca trimūrdhaṃ
vyāhiṃsīrāśarānapyayutasamadhikāṃstatkṣaṇādakṣatoṣmā ||8||

Verse 9

সোদর্যাপ্রোক্তবার্তাবিবশদশমুখাদিষ্টমারীচমাযা-
সারঙ্গ সারসাক্ষ্যা স্পৃহিতমনুগতঃ প্রাবধীর্বাণঘাতম্ ।
তন্মাযাক্রন্দনির্যাপিতভবদনুজাং রাবণস্তামহার্ষী-
ত্তেনার্তোঽপি ত্বমন্তঃ কিমপি মুদমধাস্তদ্বধোপাযলাভাত্ ॥9॥

sodaryāproktavārtāvivaśadaśamukhādiṣṭamārīcamāyā-
sāraṅga sārasākṣyā spṛhitamanugataḥ prāvadhīrbāṇaghātam |
tanmāyākrandaniryāpitabhavadanujāṃ rāvaṇastāmahārṣī-
ttenārto'pi tvamantaḥ kimapi mudamadhāstadvadhopāyalābhāt ||9||

Verse 10

ভূযস্তন্বীং বিচিন্বন্নহৃত দশমুখস্ত্বদ্বধূং মদ্বধেনে-
ত্যুক্ত্বা যাতে জটাযৌ দিবমথ সুহৃদঃ প্রাতনোঃ প্রেতকার্যম্ ।
গৃহ্ণানং তং কবন্ধং জঘনিথ শবরীং প্রেক্ষ্য পম্পাতটে ত্বং
সম্প্রাপ্তো বাতসূনুং ভৃশমুদিতমনাঃ পাহি বাতালযেশ ॥10॥

bhūyastanvīṃ vicinvannahṛta daśamukhastvadvadhūṃ madvadhene-
tyuktvā yāte jaṭāyau divamatha suhṛdaḥ prātanoḥ pretakāryam |
gṛhṇānaṃ taṃ kabandhaṃ jaghanitha śabarīṃ prekṣya pampātaṭe tvaṃ
samprāpto vātasūnuṃ bhṛśamuditamanāḥ pāhi vātālayeśa ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

गीर्वाणैरर्थ्यमानो दशमुखनिधनं कोसलेष्वृश्यशृङ्गे

पुत्रीयामिष्टिमिष्ट्वा ददुषि दशरथक्ष्माभृते पायसाग्र्यम् ।

तद्भुक्त्या तत्पुरन्ध्रीष्वपि तिसृषु समं जातगर्भासु जातो

रामस्त्वं लक्ष्मणेन स्वयमथ भरतेनापि शत्रुघ्ननाम्ना ॥1॥

कोदण्डी कौशिकस्य क्रतुवरमवितुं लक्ष्मणेनानुयातो

यातोऽभूस्तातवाचा मुनिकथितमनुद्वन्द्वशान्ताध्वखेदः ।

नृणां त्राणाय बाणैर्मुनिवचनबलात्ताटकां पाटयित्वा

लब्ध्वास्मादस्त्रजालं मुनिवनमगमो देव सिद्धाश्रमाख्यम् ॥2॥

मारीचं द्रावयित्वा मखशिरसि शरैरन्यरक्षांसि निघ्नन्

कल्यां कुर्वन्नहल्यां पथि पदरजसा प्राप्य वैदेहगेहम् ।

भिन्दानश्चान्द्रचूडं धनुरवनिसुतामिन्दिरामेव लब्ध्वा

राज्यं प्रातिष्ठथास्त्वं त्रिभिरपि च समं भ्रातृवीरैस्सदारैः ॥3॥

आरुन्धाने रुषान्धे भृगुकुल तिलके सङ्क्रमय्य स्वतेजो

याते यातोऽस्ययोध्यां सुखमिह निवसन् कान्तया कान्तमूर्ते ।

शत्रुघ्नेनैकदाथो गतवति भरते मातुलस्याधिवासं

तातारब्धोऽभिषेकस्तव किल विहतः केकयाधीशपुत्र्या ॥4॥

तातोक्त्या यातुकामो वनमनुजवधूसंयुतश्चापधारः

पौरानारुध्य मार्गे गुहनिलयगतस्त्वं जटाचीरधारी।

नावा सन्तीर्य गङ्गामधिपदवि पुनस्तं भरद्वाजमारा-

न्नत्वा तद्वाक्यहेतोरतिसुखमवसश्चित्रकूटे गिरीन्द्रे ॥5॥

श्रुत्वा पुत्रार्तिखिन्नं खलु भरतमुखात् स्वर्गयातं स्वतातं

तप्तो दत्वाऽम्बु तस्मै निदधिथ भरते पादुकां मेदिनीं च

अत्रिं नत्वाऽथ गत्वा वनमतिविपुलं दण्डकं चण्डकायं

हत्वा दैत्यं विराधं सुगतिमकलयश्चारु भोः शारभङ्गीम् ॥6॥

नत्वाऽगस्त्यं समस्ताशरनिकरसपत्राकृतिं तापसेभ्यः

प्रत्यश्रौषीः प्रियैषी तदनु च मुनिना वैष्णवे दिव्यचापे ।

ब्रह्मास्त्रे चापि दत्ते पथि पितृसुहृदं वीक्ष्य भूयो जटायुं

मोदात् गोदातटान्ते परिरमसि पुरा पञ्चवट्यां वधूट्या ॥7॥

प्राप्तायाः शूर्पणख्या मदनचलधृतेरर्थनैर्निस्सहात्मा

तां सौमित्रौ विसृज्य प्रबलतमरुषा तेन निर्लूननासाम् ।

दृष्ट्वैनां रुष्टचित्तं खरमभिपतितं दूषणं च त्रिमूर्धं

व्याहिंसीराशरानप्ययुतसमधिकांस्तत्क्षणादक्षतोष्मा ॥8॥

सोदर्याप्रोक्तवार्ताविवशदशमुखादिष्टमारीचमाया-

सारङ्ग सारसाक्ष्या स्पृहितमनुगतः प्रावधीर्बाणघातम् ।

तन्मायाक्रन्दनिर्यापितभवदनुजां रावणस्तामहार्षी-

त्तेनार्तोऽपि त्वमन्तः किमपि मुदमधास्तद्वधोपायलाभात् ॥9॥

भूयस्तन्वीं विचिन्वन्नहृत दशमुखस्त्वद्वधूं मद्वधेने-

त्युक्त्वा याते जटायौ दिवमथ सुहृदः प्रातनोः प्रेतकार्यम् ।

गृह्णानं तं कबन्धं जघनिथ शबरीं प्रेक्ष्य पम्पातटे त्वं

सम्प्राप्तो वातसूनुं भृशमुदितमनाः पाहि वातालयेश ॥10॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

নারাযণীযং দশক 34 - শ্রীরামাবতারম্