নীতস্সুগ্রীবমৈত্রীং তদনু হনুমতা দুন্দুভেঃ কাযমুচ্চৈঃ
ক্ষিপ্ত্বাঙ্গুষ্ঠেন ভূযো লুলুবিথ যুগপত্ পত্রিণা সপ্ত সালান্ ।
হত্বা সুগ্রীবঘাতোদ্যতমতুলবলং বালিনং ব্যাজবৃত্ত্যা
বর্ষাবেলামনৈষীর্বিরহতরলিতস্ত্বং মতঙ্গাশ্রমান্তে ॥1॥
সুগ্রীবেণানুজোক্ত্যা সভযমভিযতা ব্যূহিতাং বাহিনীং তা-
মৃক্ষাণাং বীক্ষ্য দিক্ষু দ্রুতমথ দযিতামার্গণাযাবনম্রাম্ ।
সন্দেশং চাঙ্গুলীযং পবনসুতকরে প্রাদিশো মোদশালী
মার্গে মার্গে মমার্গে কপিভিরপি তদা ত্বত্প্রিযা সপ্রযাসৈঃ ॥2॥
ত্বদ্বার্তাকর্ণনোদ্যদ্গরুদুরুজবসম্পাতিসম্পাতিবাক্য-
প্রোত্তীর্ণার্ণোধিরন্তর্নগরি জনকজাং বীক্ষ্য দত্বাঙ্গুলীযম্ ।
প্রক্ষুদ্যোদ্যানমক্ষক্ষপণচণরণঃ সোঢবন্ধো দশাস্যং
দৃষ্ট্বা প্লুষ্ট্বা চ লঙ্কাং ঝটিতি স হনুমান্ মৌলিরত্নং দদৌ তে ॥3॥
ত্বং সুগ্রীবাঙ্গদাদিপ্রবলকপিচমূচক্রবিক্রান্তভূমী-
চক্রোঽভিক্রম্য পারেজলধি নিশিচরেন্দ্রানুজাশ্রীযমাণঃ ।
তত্প্রোক্তাং শত্রুবার্তাং রহসি নিশমযন্ প্রার্থনাপার্থ্যরোষ-
প্রাস্তাগ্নেযাস্ত্রতেজস্ত্রসদুদধিগিরা লব্ধবান্ মধ্যমার্গম্ ॥4॥
কীশৈরাশান্তরোপাহৃতগিরিনিকরৈঃ সেতুমাধাপ্য যাতো
যাতূন্যামর্দ্য দংষ্ট্রানখশিখরিশিলাসালশস্ত্রৈঃ স্বসৈন্যৈঃ ।
ব্যাকুর্বন্ সানুজস্ত্বং সমরভুবি পরং বিক্রমং শক্রজেত্রা
বেগান্নাগাস্ত্রবদ্ধঃ পতগপতিগরুন্মারুতৈর্মোচিতোঽভূঃ ॥5॥
সৌমিত্রিস্ত্বত্র শক্তিপ্রহৃতিগলদসুর্বাতজানীতশৈল-
ঘ্রাণাত্ প্রাণানুপেতো ব্যকৃণুত কুসৃতিশ্লাঘিনং মেঘনাদম্ ।
মাযাক্ষোভেষু বৈভীষণবচনহৃতস্তম্ভনঃ কুম্ভকর্ণং
সম্প্রাপ্তং কম্পিতোর্বীতলমখিলচমূভক্ষিণং ব্যক্ষিণোস্ত্বম্ ॥6॥
গৃহ্ণন্ জম্ভারিসম্প্রেষিতরথকবচৌ রাবণেনাভিযুদ্ধ্যন্
ব্রহ্মাস্ত্রেণাস্য ভিন্দন্ গলততিমবলামগ্নিশুদ্ধাং প্রগৃহ্ণন্ ।
দেবশ্রেণীবরোজ্জীবিতসমরমৃতৈরক্ষতৈঃ ঋক্ষসঙ্ঘৈ-
র্লঙ্কাভর্ত্রা চ সাকং নিজনগরমগাঃ সপ্রিযঃ পুষ্পকেণ ॥7॥
প্রীতো দিব্যাভিষেকৈরযুতসমধিকান্ বত্সরান্ পর্যরংসী-
র্মৈথিল্যাং পাপবাচা শিব! শিব! কিল তাং গর্ভিণীমভ্যহাসীঃ ।
শত্রুঘ্নেনার্দযিত্বা লবণনিশিচরং প্রার্দযঃ শূদ্রপাশং
তাবদ্বাল্মীকিগেহে কৃতবসতিরুপাসূত সীতা সুতৌ তে ॥8॥
বাল্মীকেস্ত্বত্সুতোদ্গাপিতমধুরকৃতেরাজ্ঞযা যজ্ঞবাটে
সীতাং ত্বয্যাপ্তুকামে ক্ষিতিমবিশদসৌ ত্বং চ কালার্থিতোঽভূঃ ।
হেতোঃ সৌমিত্রিঘাতী স্বযমথ সরযূমগ্ননিশ্শেষভৃত্যৈঃ
সাকং নাকং প্রযাতো নিজপদমগমো দেব বৈকুণ্ঠমাদ্যম্ ॥9॥
সোঽযং মর্ত্যাবতারস্তব খলু নিযতং মর্ত্যশিক্ষার্থমেবং
বিশ্লেষার্তির্নিরাগস্ত্যজনমপি ভবেত্ কামধর্মাতিসক্ত্যা ।
নো চেত্ স্বাত্মানুভূতেঃ ক্ব নু তব মনসো বিক্রিযা চক্রপাণে
স ত্বং সত্ত্বৈকমূর্তে পবনপুরপতে ব্যাধুনু ব্যাধিতাপান্ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ
kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |
hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā
varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||
sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-
mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |
sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī
mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||
tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-
prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |
prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ
dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||
tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-
cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |
tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-
prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||
kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto
yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |
vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā
vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||
saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-
ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |
māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ
samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||
gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan
brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |
devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-
rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||
prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-
rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |
śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ
tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||
vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe
sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |
hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ
sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||
so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ
viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |
no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe
sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
नीतस्सुग्रीवमैत्रीं तदनु हनुमता दुन्दुभेः कायमुच्चैः
क्षिप्त्वाङ्गुष्ठेन भूयो लुलुविथ युगपत् पत्रिणा सप्त सालान् ।
हत्वा सुग्रीवघातोद्यतमतुलबलं बालिनं व्याजवृत्त्या
वर्षावेलामनैषीर्विरहतरलितस्त्वं मतङ्गाश्रमान्ते ॥1॥
सुग्रीवेणानुजोक्त्या सभयमभियता व्यूहितां वाहिनीं ता-
मृक्षाणां वीक्ष्य दिक्षु द्रुतमथ दयितामार्गणायावनम्राम् ।
सन्देशं चाङ्गुलीयं पवनसुतकरे प्रादिशो मोदशाली
मार्गे मार्गे ममार्गे कपिभिरपि तदा त्वत्प्रिया सप्रयासैः ॥2॥
त्वद्वार्ताकर्णनोद्यद्गरुदुरुजवसम्पातिसम्पातिवाक्य-
प्रोत्तीर्णार्णोधिरन्तर्नगरि जनकजां वीक्ष्य दत्वाङ्गुलीयम् ।
प्रक्षुद्योद्यानमक्षक्षपणचणरणः सोढबन्धो दशास्यं
दृष्ट्वा प्लुष्ट्वा च लङ्कां झटिति स हनुमान् मौलिरत्नं ददौ ते ॥3॥
त्वं सुग्रीवाङ्गदादिप्रबलकपिचमूचक्रविक्रान्तभूमी-
चक्रोऽभिक्रम्य पारेजलधि निशिचरेन्द्रानुजाश्रीयमाणः ।
तत्प्रोक्तां शत्रुवार्तां रहसि निशमयन् प्रार्थनापार्थ्यरोष-
प्रास्ताग्नेयास्त्रतेजस्त्रसदुदधिगिरा लब्धवान् मध्यमार्गम् ॥4॥
कीशैराशान्तरोपाहृतगिरिनिकरैः सेतुमाधाप्य यातो
यातून्यामर्द्य दंष्ट्रानखशिखरिशिलासालशस्त्रैः स्वसैन्यैः ।
व्याकुर्वन् सानुजस्त्वं समरभुवि परं विक्रमं शक्रजेत्रा
वेगान्नागास्त्रबद्धः पतगपतिगरुन्मारुतैर्मोचितोऽभूः ॥5॥
सौमित्रिस्त्वत्र शक्तिप्रहृतिगलदसुर्वातजानीतशैल-
घ्राणात् प्राणानुपेतो व्यकृणुत कुसृतिश्लाघिनं मेघनादम् ।
मायाक्षोभेषु वैभीषणवचनहृतस्तम्भनः कुम्भकर्णं
सम्प्राप्तं कम्पितोर्वीतलमखिलचमूभक्षिणं व्यक्षिणोस्त्वम् ॥6॥
गृह्णन् जम्भारिसम्प्रेषितरथकवचौ रावणेनाभियुद्ध्यन्
ब्रह्मास्त्रेणास्य भिन्दन् गलततिमबलामग्निशुद्धां प्रगृह्णन् ।
देवश्रेणीवरोज्जीवितसमरमृतैरक्षतैः ऋक्षसङ्घै-
र्लङ्काभर्त्रा च साकं निजनगरमगाः सप्रियः पुष्पकेण ॥7॥
प्रीतो दिव्याभिषेकैरयुतसमधिकान् वत्सरान् पर्यरंसी-
र्मैथिल्यां पापवाचा शिव! शिव! किल तां गर्भिणीमभ्यहासीः ।
शत्रुघ्नेनार्दयित्वा लवणनिशिचरं प्रार्दयः शूद्रपाशं
तावद्वाल्मीकिगेहे कृतवसतिरुपासूत सीता सुतौ ते ॥8॥
वाल्मीकेस्त्वत्सुतोद्गापितमधुरकृतेराज्ञया यज्ञवाटे
सीतां त्वय्याप्तुकामे क्षितिमविशदसौ त्वं च कालार्थितोऽभूः ।
हेतोः सौमित्रिघाती स्वयमथ सरयूमग्ननिश्शेषभृत्यैः
साकं नाकं प्रयातो निजपदमगमो देव वैकुण्ठमाद्यम् ॥9॥
सोऽयं मर्त्यावतारस्तव खलु नियतं मर्त्यशिक्षार्थमेवं
विश्लेषार्तिर्निरागस्त्यजनमपि भवेत् कामधर्मातिसक्त्या ।
नो चेत् स्वात्मानुभूतेः क्व नु तव मनसो विक्रिया चक्रपाणे
स त्वं सत्त्वैकमूर्ते पवनपुरपते व्याधुनु व्याधितापान् ॥10॥
nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ
kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |
hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā
varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||
sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-
mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |
sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī
mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||
tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-
prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |
prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ
dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||
tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-
cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |
tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-
prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||
kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto
yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |
vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā
vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||
saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-
ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |
māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ
samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||
gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan
brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |
devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-
rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||
prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-
rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |
śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ
tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||
vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe
sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |
hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ
sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||
so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ
viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |
no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe
sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.