నీతస్సుగ్రీవమైత్రీం తదను హనుమతా దున్దుభేః కాయముచ్చైః
క్షిప్త్వాఙ్గుష్ఠేన భూయో లులువిథ యుగపత్ పత్రిణా సప్త సాలాన్ ।
హత్వా సుగ్రీవఘాతోద్యతమతులబలం బాలినం వ్యాజవృత్త్యా
వర్షావేలామనైషీర్విరహతరలితస్త్వం మతఙ్గాశ్రమాన్తే ॥1॥
సుగ్రీవేణానుజోక్త్యా సభయమభియతా వ్యూహితాం వాహినీం తా-
మృక్షాణాం వీక్ష్య దిక్షు ద్రుతమథ దయితామార్గణాయావనమ్రామ్ ।
సన్దేశం చాఙ్గులీయం పవనసుతకరే ప్రాదిశో మోదశాలీ
మార్గే మార్గే మమార్గే కపిభిరపి తదా త్వత్ప్రియా సప్రయాసైః ॥2॥
త్వద్వార్తాకర్ణనోద్యద్గరుదురుజవసమ్పాతిసమ్పాతివాక్య-
ప్రోత్తీర్ణార్ణోధిరన్తర్నగరి జనకజాం వీక్ష్య దత్వాఙ్గులీయమ్ ।
ప్రక్షుద్యోద్యానమక్షక్షపణచణరణః సోఢబన్ధో దశాస్యం
దృష్ట్వా ప్లుష్ట్వా చ లఙ్కాం ఝటితి స హనుమాన్ మౌలిరత్నం దదౌ తే ॥3॥
త్వం సుగ్రీవాఙ్గదాదిప్రబలకపిచమూచక్రవిక్రాన్తభూమీ-
చక్రోఽభిక్రమ్య పారేజలధి నిశిచరేన్ద్రానుజాశ్రీయమాణః ।
తత్ప్రోక్తాం శత్రువార్తాం రహసి నిశమయన్ ప్రార్థనాపార్థ్యరోష-
ప్రాస్తాగ్నేయాస్త్రతేజస్త్రసదుదధిగిరా లబ్ధవాన్ మధ్యమార్గమ్ ॥4॥
కీశైరాశాన్తరోపాహృతగిరినికరైః సేతుమాధాప్య యాతో
యాతూన్యామర్ద్య దంష్ట్రానఖశిఖరిశిలాసాలశస్త్రైః స్వసైన్యైః ।
వ్యాకుర్వన్ సానుజస్త్వం సమరభువి పరం విక్రమం శక్రజేత్రా
వేగాన్నాగాస్త్రబద్ధః పతగపతిగరున్మారుతైర్మోచితోఽభూః ॥5॥
సౌమిత్రిస్త్వత్ర శక్తిప్రహృతిగలదసుర్వాతజానీతశైల-
ఘ్రాణాత్ ప్రాణానుపేతో వ్యకృణుత కుసృతిశ్లాఘినం మేఘనాదమ్ ।
మాయాక్షోభేషు వైభీషణవచనహృతస్తమ్భనః కుమ్భకర్ణం
సమ్ప్రాప్తం కమ్పితోర్వీతలమఖిలచమూభక్షిణం వ్యక్షిణోస్త్వమ్ ॥6॥
గృహ్ణన్ జమ్భారిసమ్ప్రేషితరథకవచౌ రావణేనాభియుద్ధ్యన్
బ్రహ్మాస్త్రేణాస్య భిన్దన్ గలతతిమబలామగ్నిశుద్ధాం ప్రగృహ్ణన్ ।
దేవశ్రేణీవరోజ్జీవితసమరమృతైరక్షతైః ఋక్షసఙ్ఘై-
ర్లఙ్కాభర్త్రా చ సాకం నిజనగరమగాః సప్రియః పుష్పకేణ ॥7॥
ప్రీతో దివ్యాభిషేకైరయుతసమధికాన్ వత్సరాన్ పర్యరంసీ-
ర్మైథిల్యాం పాపవాచా శివ! శివ! కిల తాం గర్భిణీమభ్యహాసీః ।
శత్రుఘ్నేనార్దయిత్వా లవణనిశిచరం ప్రార్దయః శూద్రపాశం
తావద్వాల్మీకిగేహే కృతవసతిరుపాసూత సీతా సుతౌ తే ॥8॥
వాల్మీకేస్త్వత్సుతోద్గాపితమధురకృతేరాజ్ఞయా యజ్ఞవాటే
సీతాం త్వయ్యాప్తుకామే క్షితిమవిశదసౌ త్వం చ కాలార్థితోఽభూః ।
హేతోః సౌమిత్రిఘాతీ స్వయమథ సరయూమగ్ననిశ్శేషభృత్యైః
సాకం నాకం ప్రయాతో నిజపదమగమో దేవ వైకుణ్ఠమాద్యమ్ ॥9॥
సోఽయం మర్త్యావతారస్తవ ఖలు నియతం మర్త్యశిక్షార్థమేవం
విశ్లేషార్తిర్నిరాగస్త్యజనమపి భవేత్ కామధర్మాతిసక్త్యా ।
నో చేత్ స్వాత్మానుభూతేః క్వ ను తవ మనసో విక్రియా చక్రపాణే
స త్వం సత్త్వైకమూర్తే పవనపురపతే వ్యాధును వ్యాధితాపాన్ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ
kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |
hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā
varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||
sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-
mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |
sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī
mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||
tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-
prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |
prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ
dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||
tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-
cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |
tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-
prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||
kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto
yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |
vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā
vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||
saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-
ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |
māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ
samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||
gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan
brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |
devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-
rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||
prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-
rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |
śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ
tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||
vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe
sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |
hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ
sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||
so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ
viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |
no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe
sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
नीतस्सुग्रीवमैत्रीं तदनु हनुमता दुन्दुभेः कायमुच्चैः
क्षिप्त्वाङ्गुष्ठेन भूयो लुलुविथ युगपत् पत्रिणा सप्त सालान् ।
हत्वा सुग्रीवघातोद्यतमतुलबलं बालिनं व्याजवृत्त्या
वर्षावेलामनैषीर्विरहतरलितस्त्वं मतङ्गाश्रमान्ते ॥1॥
सुग्रीवेणानुजोक्त्या सभयमभियता व्यूहितां वाहिनीं ता-
मृक्षाणां वीक्ष्य दिक्षु द्रुतमथ दयितामार्गणायावनम्राम् ।
सन्देशं चाङ्गुलीयं पवनसुतकरे प्रादिशो मोदशाली
मार्गे मार्गे ममार्गे कपिभिरपि तदा त्वत्प्रिया सप्रयासैः ॥2॥
त्वद्वार्ताकर्णनोद्यद्गरुदुरुजवसम्पातिसम्पातिवाक्य-
प्रोत्तीर्णार्णोधिरन्तर्नगरि जनकजां वीक्ष्य दत्वाङ्गुलीयम् ।
प्रक्षुद्योद्यानमक्षक्षपणचणरणः सोढबन्धो दशास्यं
दृष्ट्वा प्लुष्ट्वा च लङ्कां झटिति स हनुमान् मौलिरत्नं ददौ ते ॥3॥
त्वं सुग्रीवाङ्गदादिप्रबलकपिचमूचक्रविक्रान्तभूमी-
चक्रोऽभिक्रम्य पारेजलधि निशिचरेन्द्रानुजाश्रीयमाणः ।
तत्प्रोक्तां शत्रुवार्तां रहसि निशमयन् प्रार्थनापार्थ्यरोष-
प्रास्ताग्नेयास्त्रतेजस्त्रसदुदधिगिरा लब्धवान् मध्यमार्गम् ॥4॥
कीशैराशान्तरोपाहृतगिरिनिकरैः सेतुमाधाप्य यातो
यातून्यामर्द्य दंष्ट्रानखशिखरिशिलासालशस्त्रैः स्वसैन्यैः ।
व्याकुर्वन् सानुजस्त्वं समरभुवि परं विक्रमं शक्रजेत्रा
वेगान्नागास्त्रबद्धः पतगपतिगरुन्मारुतैर्मोचितोऽभूः ॥5॥
सौमित्रिस्त्वत्र शक्तिप्रहृतिगलदसुर्वातजानीतशैल-
घ्राणात् प्राणानुपेतो व्यकृणुत कुसृतिश्लाघिनं मेघनादम् ।
मायाक्षोभेषु वैभीषणवचनहृतस्तम्भनः कुम्भकर्णं
सम्प्राप्तं कम्पितोर्वीतलमखिलचमूभक्षिणं व्यक्षिणोस्त्वम् ॥6॥
गृह्णन् जम्भारिसम्प्रेषितरथकवचौ रावणेनाभियुद्ध्यन्
ब्रह्मास्त्रेणास्य भिन्दन् गलततिमबलामग्निशुद्धां प्रगृह्णन् ।
देवश्रेणीवरोज्जीवितसमरमृतैरक्षतैः ऋक्षसङ्घै-
र्लङ्काभर्त्रा च साकं निजनगरमगाः सप्रियः पुष्पकेण ॥7॥
प्रीतो दिव्याभिषेकैरयुतसमधिकान् वत्सरान् पर्यरंसी-
र्मैथिल्यां पापवाचा शिव! शिव! किल तां गर्भिणीमभ्यहासीः ।
शत्रुघ्नेनार्दयित्वा लवणनिशिचरं प्रार्दयः शूद्रपाशं
तावद्वाल्मीकिगेहे कृतवसतिरुपासूत सीता सुतौ ते ॥8॥
वाल्मीकेस्त्वत्सुतोद्गापितमधुरकृतेराज्ञया यज्ञवाटे
सीतां त्वय्याप्तुकामे क्षितिमविशदसौ त्वं च कालार्थितोऽभूः ।
हेतोः सौमित्रिघाती स्वयमथ सरयूमग्ननिश्शेषभृत्यैः
साकं नाकं प्रयातो निजपदमगमो देव वैकुण्ठमाद्यम् ॥9॥
सोऽयं मर्त्यावतारस्तव खलु नियतं मर्त्यशिक्षार्थमेवं
विश्लेषार्तिर्निरागस्त्यजनमपि भवेत् कामधर्मातिसक्त्या ।
नो चेत् स्वात्मानुभूतेः क्व नु तव मनसो विक्रिया चक्रपाणे
स त्वं सत्त्वैकमूर्ते पवनपुरपते व्याधुनु व्याधितापान् ॥10॥
nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ
kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |
hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā
varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||
sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-
mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |
sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī
mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||
tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-
prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |
prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ
dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||
tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-
cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |
tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-
prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||
kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto
yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |
vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā
vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||
saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-
ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |
māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ
samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||
gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan
brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |
devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-
rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||
prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-
rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |
śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ
tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||
vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe
sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |
hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ
sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||
so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ
viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |
no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe
sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.