Narayaniyam Dashaka 35 - Shriramavataram-2 — Gujarati Script

નીતસ્સુગ્રીવમૈત્રીં તદનુ હનુમતા દુન્દુભેઃ કાયમુચ્ચૈઃ

ક્ષિપ્ત્વાઙ્ગુષ્ઠેન ભૂયો લુલુવિથ યુગપત્ પત્રિણા સપ્ત સાલાન્ ।

હત્વા સુગ્રીવઘાતોદ્યતમતુલબલં બાલિનં વ્યાજવૃત્ત્યા

વર્ષાવેલામનૈષીર્વિરહતરલિતસ્ત્વં મતઙ્ગાશ્રમાન્તે ॥1॥

સુગ્રીવેણાનુજોક્ત્યા સભયમભિયતા વ્યૂહિતાં વાહિનીં તા-

મૃક્ષાણાં વીક્ષ્ય દિક્ષુ દ્રુતમથ દયિતામાર્ગણાયાવનમ્રામ્ ।

સન્દેશં ચાઙ્ગુલીયં પવનસુતકરે પ્રાદિશો મોદશાલી

માર્ગે માર્ગે મમાર્ગે કપિભિરપિ તદા ત્વત્પ્રિયા સપ્રયાસૈઃ ॥2॥

ત્વદ્વાર્તાકર્ણનોદ્યદ્ગરુદુરુજવસમ્પાતિસમ્પાતિવાક્ય-

પ્રોત્તીર્ણાર્ણોધિરન્તર્નગરિ જનકજાં વીક્ષ્ય દત્વાઙ્ગુલીયમ્ ।

પ્રક્ષુદ્યોદ્યાનમક્ષક્ષપણચણરણઃ સોઢબન્ધો દશાસ્યં

દૃષ્ટ્વા પ્લુષ્ટ્વા ચ લઙ્કાં ઝટિતિ સ હનુમાન્ મૌલિરત્નં દદૌ તે ॥3॥

ત્વં સુગ્રીવાઙ્ગદાદિપ્રબલકપિચમૂચક્રવિક્રાન્તભૂમી-

ચક્રોઽભિક્રમ્ય પારેજલધિ નિશિચરેન્દ્રાનુજાશ્રીયમાણઃ ।

તત્પ્રોક્તાં શત્રુવાર્તાં રહસિ નિશમયન્ પ્રાર્થનાપાર્થ્યરોષ-

પ્રાસ્તાગ્નેયાસ્ત્રતેજસ્ત્રસદુદધિગિરા લબ્ધવાન્ મધ્યમાર્ગમ્ ॥4॥

કીશૈરાશાન્તરોપાહૃતગિરિનિકરૈઃ સેતુમાધાપ્ય યાતો

યાતૂન્યામર્દ્ય દંષ્ટ્રાનખશિખરિશિલાસાલશસ્ત્રૈઃ સ્વસૈન્યૈઃ ।

વ્યાકુર્વન્ સાનુજસ્ત્વં સમરભુવિ પરં વિક્રમં શક્રજેત્રા

વેગાન્નાગાસ્ત્રબદ્ધઃ પતગપતિગરુન્મારુતૈર્મોચિતોઽભૂઃ ॥5॥

સૌમિત્રિસ્ત્વત્ર શક્તિપ્રહૃતિગલદસુર્વાતજાનીતશૈલ-

ઘ્રાણાત્ પ્રાણાનુપેતો વ્યકૃણુત કુસૃતિશ્લાઘિનં મેઘનાદમ્ ।

માયાક્ષોભેષુ વૈભીષણવચનહૃતસ્તમ્ભનઃ કુમ્ભકર્ણં

સમ્પ્રાપ્તં કમ્પિતોર્વીતલમખિલચમૂભક્ષિણં વ્યક્ષિણોસ્ત્વમ્ ॥6॥

ગૃહ્ણન્ જમ્ભારિસમ્પ્રેષિતરથકવચૌ રાવણેનાભિયુદ્ધ્યન્

બ્રહ્માસ્ત્રેણાસ્ય ભિન્દન્ ગલતતિમબલામગ્નિશુદ્ધાં પ્રગૃહ્ણન્ ।

દેવશ્રેણીવરોજ્જીવિતસમરમૃતૈરક્ષતૈઃ ઋક્ષસઙ્ઘૈ-

ર્લઙ્કાભર્ત્રા ચ સાકં નિજનગરમગાઃ સપ્રિયઃ પુષ્પકેણ ॥7॥

પ્રીતો દિવ્યાભિષેકૈરયુતસમધિકાન્ વત્સરાન્ પર્યરંસી-

ર્મૈથિલ્યાં પાપવાચા શિવ! શિવ! કિલ તાં ગર્ભિણીમભ્યહાસીઃ ।

શત્રુઘ્નેનાર્દયિત્વા લવણનિશિચરં પ્રાર્દયઃ શૂદ્રપાશં

તાવદ્વાલ્મીકિગેહે કૃતવસતિરુપાસૂત સીતા સુતૌ તે ॥8॥

વાલ્મીકેસ્ત્વત્સુતોદ્ગાપિતમધુરકૃતેરાજ્ઞયા યજ્ઞવાટે

સીતાં ત્વય્યાપ્તુકામે ક્ષિતિમવિશદસૌ ત્વં ચ કાલાર્થિતોઽભૂઃ ।

હેતોઃ સૌમિત્રિઘાતી સ્વયમથ સરયૂમગ્નનિશ્શેષભૃત્યૈઃ

સાકં નાકં પ્રયાતો નિજપદમગમો દેવ વૈકુણ્ઠમાદ્યમ્ ॥9॥

સોઽયં મર્ત્યાવતારસ્તવ ખલુ નિયતં મર્ત્યશિક્ષાર્થમેવં

વિશ્લેષાર્તિર્નિરાગસ્ત્યજનમપિ ભવેત્ કામધર્માતિસક્ત્યા ।

નો ચેત્ સ્વાત્માનુભૂતેઃ ક્વ નુ તવ મનસો વિક્રિયા ચક્રપાણે

સ ત્વં સત્ત્વૈકમૂર્તે પવનપુરપતે વ્યાધુનુ વ્યાધિતાપાન્ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ

kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |

hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā

varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||

sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-

mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |

sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī

mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||

tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-

prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |

prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ

dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||

tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-

cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |

tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-

prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||

kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto

yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |

vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā

vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||

saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-

ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |

māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ

samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||

gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan

brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |

devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-

rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||

prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-

rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |

śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ

tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||

vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe

sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |

hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ

sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||

so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ

viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |

no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe

sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

नीतस्सुग्रीवमैत्रीं तदनु हनुमता दुन्दुभेः कायमुच्चैः

क्षिप्त्वाङ्गुष्ठेन भूयो लुलुविथ युगपत् पत्रिणा सप्त सालान् ।

हत्वा सुग्रीवघातोद्यतमतुलबलं बालिनं व्याजवृत्त्या

वर्षावेलामनैषीर्विरहतरलितस्त्वं मतङ्गाश्रमान्ते ॥1॥

सुग्रीवेणानुजोक्त्या सभयमभियता व्यूहितां वाहिनीं ता-

मृक्षाणां वीक्ष्य दिक्षु द्रुतमथ दयितामार्गणायावनम्राम् ।

सन्देशं चाङ्गुलीयं पवनसुतकरे प्रादिशो मोदशाली

मार्गे मार्गे ममार्गे कपिभिरपि तदा त्वत्प्रिया सप्रयासैः ॥2॥

त्वद्वार्ताकर्णनोद्यद्गरुदुरुजवसम्पातिसम्पातिवाक्य-

प्रोत्तीर्णार्णोधिरन्तर्नगरि जनकजां वीक्ष्य दत्वाङ्गुलीयम् ।

प्रक्षुद्योद्यानमक्षक्षपणचणरणः सोढबन्धो दशास्यं

दृष्ट्वा प्लुष्ट्वा च लङ्कां झटिति स हनुमान् मौलिरत्नं ददौ ते ॥3॥

त्वं सुग्रीवाङ्गदादिप्रबलकपिचमूचक्रविक्रान्तभूमी-

चक्रोऽभिक्रम्य पारेजलधि निशिचरेन्द्रानुजाश्रीयमाणः ।

तत्प्रोक्तां शत्रुवार्तां रहसि निशमयन् प्रार्थनापार्थ्यरोष-

प्रास्ताग्नेयास्त्रतेजस्त्रसदुदधिगिरा लब्धवान् मध्यमार्गम् ॥4॥

कीशैराशान्तरोपाहृतगिरिनिकरैः सेतुमाधाप्य यातो

यातून्यामर्द्य दंष्ट्रानखशिखरिशिलासालशस्त्रैः स्वसैन्यैः ।

व्याकुर्वन् सानुजस्त्वं समरभुवि परं विक्रमं शक्रजेत्रा

वेगान्नागास्त्रबद्धः पतगपतिगरुन्मारुतैर्मोचितोऽभूः ॥5॥

सौमित्रिस्त्वत्र शक्तिप्रहृतिगलदसुर्वातजानीतशैल-

घ्राणात् प्राणानुपेतो व्यकृणुत कुसृतिश्लाघिनं मेघनादम् ।

मायाक्षोभेषु वैभीषणवचनहृतस्तम्भनः कुम्भकर्णं

सम्प्राप्तं कम्पितोर्वीतलमखिलचमूभक्षिणं व्यक्षिणोस्त्वम् ॥6॥

गृह्णन् जम्भारिसम्प्रेषितरथकवचौ रावणेनाभियुद्ध्यन्

ब्रह्मास्त्रेणास्य भिन्दन् गलततिमबलामग्निशुद्धां प्रगृह्णन् ।

देवश्रेणीवरोज्जीवितसमरमृतैरक्षतैः ऋक्षसङ्घै-

र्लङ्काभर्त्रा च साकं निजनगरमगाः सप्रियः पुष्पकेण ॥7॥

प्रीतो दिव्याभिषेकैरयुतसमधिकान् वत्सरान् पर्यरंसी-

र्मैथिल्यां पापवाचा शिव! शिव! किल तां गर्भिणीमभ्यहासीः ।

शत्रुघ्नेनार्दयित्वा लवणनिशिचरं प्रार्दयः शूद्रपाशं

तावद्वाल्मीकिगेहे कृतवसतिरुपासूत सीता सुतौ ते ॥8॥

वाल्मीकेस्त्वत्सुतोद्गापितमधुरकृतेराज्ञया यज्ञवाटे

सीतां त्वय्याप्तुकामे क्षितिमविशदसौ त्वं च कालार्थितोऽभूः ।

हेतोः सौमित्रिघाती स्वयमथ सरयूमग्ननिश्शेषभृत्यैः

साकं नाकं प्रयातो निजपदमगमो देव वैकुण्ठमाद्यम् ॥9॥

सोऽयं मर्त्यावतारस्तव खलु नियतं मर्त्यशिक्षार्थमेवं

विश्लेषार्तिर्निरागस्त्यजनमपि भवेत् कामधर्मातिसक्त्या ।

नो चेत् स्वात्मानुभूतेः क्व नु तव मनसो विक्रिया चक्रपाणे

स त्वं सत्त्वैकमूर्ते पवनपुरपते व्याधुनु व्याधितापान् ॥10॥