ନୀତସ୍ସୁଗ୍ରୀଵମୈତ୍ରୀଂ ତଦନୁ ହନୁମତା ଦୁନ୍ଦୁଭେଃ କାଯମୁଚ୍ଚୈଃ
କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵାଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ଭୂଯୋ ଲୁଲୁଵିଥ ଯୁଗପତ୍ ପତ୍ରିଣା ସପ୍ତ ସାଲାନ୍ ।
ହତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵଘାତୋଦ୍ଯତମତୁଲବଲଂ ବାଲିନଂ ଵ୍ଯାଜଵୃତ୍ତ୍ଯା
ଵର୍ଷାଵେଲାମନୈଷୀର୍ଵିରହତରଲିତସ୍ତ୍ଵଂ ମତଙ୍ଗାଶ୍ରମାନ୍ତେ ॥1॥
ସୁଗ୍ରୀଵେଣାନୁଜୋକ୍ତ୍ଯା ସଭଯମଭିଯତା ଵ୍ଯୂହିତାଂ ଵାହିନୀଂ ତା-
ମୃକ୍ଷାଣାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦିକ୍ଷୁ ଦ୍ରୁତମଥ ଦଯିତାମାର୍ଗଣାଯାଵନମ୍ରାମ୍ ।
ସନ୍ଦେଶଂ ଚାଙ୍ଗୁଲୀଯଂ ପଵନସୁତକରେ ପ୍ରାଦିଶୋ ମୋଦଶାଲୀ
ମାର୍ଗେ ମାର୍ଗେ ମମାର୍ଗେ କପିଭିରପି ତଦା ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯା ସପ୍ରଯାସୈଃ ॥2॥
ତ୍ଵଦ୍ଵାର୍ତାକର୍ଣନୋଦ୍ଯଦ୍ଗରୁଦୁରୁଜଵସମ୍ପାତିସମ୍ପାତିଵାକ୍ଯ-
ପ୍ରୋତ୍ତୀର୍ଣାର୍ଣୋଧିରନ୍ତର୍ନଗରି ଜନକଜାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦତ୍ଵାଙ୍ଗୁଲୀଯମ୍ ।
ପ୍ରକ୍ଷୁଦ୍ଯୋଦ୍ଯାନମକ୍ଷକ୍ଷପଣଚଣରଣଃ ସୋଢବନ୍ଧୋ ଦଶାସ୍ଯଂ
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ଲୁଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଲଙ୍କାଂ ଝଟିତି ସ ହନୁମାନ୍ ମୌଲିରତ୍ନଂ ଦଦୌ ତେ ॥3॥
ତ୍ଵଂ ସୁଗ୍ରୀଵାଙ୍ଗଦାଦିପ୍ରବଲକପିଚମୂଚକ୍ରଵିକ୍ରାନ୍ତଭୂମୀ-
ଚକ୍ରୋଽଭିକ୍ରମ୍ଯ ପାରେଜଲଧି ନିଶିଚରେନ୍ଦ୍ରାନୁଜାଶ୍ରୀଯମାଣଃ ।
ତତ୍ପ୍ରୋକ୍ତାଂ ଶତ୍ରୁଵାର୍ତାଂ ରହସି ନିଶମଯନ୍ ପ୍ରାର୍ଥନାପାର୍ଥ୍ଯରୋଷ-
ପ୍ରାସ୍ତାଗ୍ନେଯାସ୍ତ୍ରତେଜସ୍ତ୍ରସଦୁଦଧିଗିରା ଲବ୍ଧଵାନ୍ ମଧ୍ଯମାର୍ଗମ୍ ॥4॥
କୀଶୈରାଶାନ୍ତରୋପାହୃତଗିରିନିକରୈଃ ସେତୁମାଧାପ୍ଯ ଯାତୋ
ଯାତୂନ୍ଯାମର୍ଦ୍ଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାନଖଶିଖରିଶିଲାସାଲଶସ୍ତ୍ରୈଃ ସ୍ଵସୈନ୍ଯୈଃ ।
ଵ୍ଯାକୁର୍ଵନ୍ ସାନୁଜସ୍ତ୍ଵଂ ସମରଭୁଵି ପରଂ ଵିକ୍ରମଂ ଶକ୍ରଜେତ୍ରା
ଵେଗାନ୍ନାଗାସ୍ତ୍ରବଦ୍ଧଃ ପତଗପତିଗରୁନ୍ମାରୁତୈର୍ମୋଚିତୋଽଭୂଃ ॥5॥
ସୌମିତ୍ରିସ୍ତ୍ଵତ୍ର ଶକ୍ତିପ୍ରହୃତିଗଲଦସୁର୍ଵାତଜାନୀତଶୈଲ-
ଘ୍ରାଣାତ୍ ପ୍ରାଣାନୁପେତୋ ଵ୍ଯକୃଣୁତ କୁସୃତିଶ୍ଲାଘିନଂ ମେଘନାଦମ୍ ।
ମାଯାକ୍ଷୋଭେଷୁ ଵୈଭୀଷଣଵଚନହୃତସ୍ତମ୍ଭନଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ କମ୍ପିତୋର୍ଵୀତଲମଖିଲଚମୂଭକ୍ଷିଣଂ ଵ୍ଯକ୍ଷିଣୋସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥6॥
ଗୃହ୍ଣନ୍ ଜମ୍ଭାରିସମ୍ପ୍ରେଷିତରଥକଵଚୌ ରାଵଣେନାଭିଯୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣାସ୍ଯ ଭିନ୍ଦନ୍ ଗଲତତିମବଲାମଗ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଣନ୍ ।
ଦେଵଶ୍ରେଣୀଵରୋଜ୍ଜୀଵିତସମରମୃତୈରକ୍ଷତୈଃ ଋକ୍ଷସଙ୍ଘୈ-
ର୍ଲଙ୍କାଭର୍ତ୍ରା ଚ ସାକଂ ନିଜନଗରମଗାଃ ସପ୍ରିଯଃ ପୁଷ୍ପକେଣ ॥7॥
ପ୍ରୀତୋ ଦିଵ୍ଯାଭିଷେକୈରଯୁତସମଧିକାନ୍ ଵତ୍ସରାନ୍ ପର୍ଯରଂସୀ-
ର୍ମୈଥିଲ୍ଯାଂ ପାପଵାଚା ଶିଵ! ଶିଵ! କିଲ ତାଂ ଗର୍ଭିଣୀମଭ୍ଯହାସୀଃ ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନାର୍ଦଯିତ୍ଵା ଲଵଣନିଶିଚରଂ ପ୍ରାର୍ଦଯଃ ଶୂଦ୍ରପାଶଂ
ତାଵଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଗେହେ କୃତଵସତିରୁପାସୂତ ସୀତା ସୁତୌ ତେ ॥8॥
ଵାଲ୍ମୀକେସ୍ତ୍ଵତ୍ସୁତୋଦ୍ଗାପିତମଧୁରକୃତେରାଜ୍ଞଯା ଯଜ୍ଞଵାଟେ
ସୀତାଂ ତ୍ଵଯ୍ଯାପ୍ତୁକାମେ କ୍ଷିତିମଵିଶଦସୌ ତ୍ଵଂ ଚ କାଲାର୍ଥିତୋଽଭୂଃ ।
ହେତୋଃ ସୌମିତ୍ରିଘାତୀ ସ୍ଵଯମଥ ସରଯୂମଗ୍ନନିଶ୍ଶେଷଭୃତ୍ଯୈଃ
ସାକଂ ନାକଂ ପ୍ରଯାତୋ ନିଜପଦମଗମୋ ଦେଵ ଵୈକୁଣ୍ଠମାଦ୍ଯମ୍ ॥9॥
ସୋଽଯଂ ମର୍ତ୍ଯାଵତାରସ୍ତଵ ଖଲୁ ନିଯତଂ ମର୍ତ୍ଯଶିକ୍ଷାର୍ଥମେଵଂ
ଵିଶ୍ଲେଷାର୍ତିର୍ନିରାଗସ୍ତ୍ଯଜନମପି ଭଵେତ୍ କାମଧର୍ମାତିସକ୍ତ୍ଯା ।
ନୋ ଚେତ୍ ସ୍ଵାତ୍ମାନୁଭୂତେଃ କ୍ଵ ନୁ ତଵ ମନସୋ ଵିକ୍ରିଯା ଚକ୍ରପାଣେ
ସ ତ୍ଵଂ ସତ୍ତ୍ଵୈକମୂର୍ତେ ପଵନପୁରପତେ ଵ୍ଯାଧୁନୁ ଵ୍ଯାଧିତାପାନ୍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ
kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |
hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā
varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||
sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-
mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |
sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī
mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||
tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-
prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |
prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ
dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||
tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-
cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |
tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-
prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||
kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto
yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |
vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā
vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||
saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-
ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |
māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ
samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||
gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan
brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |
devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-
rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||
prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-
rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |
śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ
tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||
vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe
sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |
hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ
sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||
so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ
viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |
no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe
sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
नीतस्सुग्रीवमैत्रीं तदनु हनुमता दुन्दुभेः कायमुच्चैः
क्षिप्त्वाङ्गुष्ठेन भूयो लुलुविथ युगपत् पत्रिणा सप्त सालान् ।
हत्वा सुग्रीवघातोद्यतमतुलबलं बालिनं व्याजवृत्त्या
वर्षावेलामनैषीर्विरहतरलितस्त्वं मतङ्गाश्रमान्ते ॥1॥
सुग्रीवेणानुजोक्त्या सभयमभियता व्यूहितां वाहिनीं ता-
मृक्षाणां वीक्ष्य दिक्षु द्रुतमथ दयितामार्गणायावनम्राम् ।
सन्देशं चाङ्गुलीयं पवनसुतकरे प्रादिशो मोदशाली
मार्गे मार्गे ममार्गे कपिभिरपि तदा त्वत्प्रिया सप्रयासैः ॥2॥
त्वद्वार्ताकर्णनोद्यद्गरुदुरुजवसम्पातिसम्पातिवाक्य-
प्रोत्तीर्णार्णोधिरन्तर्नगरि जनकजां वीक्ष्य दत्वाङ्गुलीयम् ।
प्रक्षुद्योद्यानमक्षक्षपणचणरणः सोढबन्धो दशास्यं
दृष्ट्वा प्लुष्ट्वा च लङ्कां झटिति स हनुमान् मौलिरत्नं ददौ ते ॥3॥
त्वं सुग्रीवाङ्गदादिप्रबलकपिचमूचक्रविक्रान्तभूमी-
चक्रोऽभिक्रम्य पारेजलधि निशिचरेन्द्रानुजाश्रीयमाणः ।
तत्प्रोक्तां शत्रुवार्तां रहसि निशमयन् प्रार्थनापार्थ्यरोष-
प्रास्ताग्नेयास्त्रतेजस्त्रसदुदधिगिरा लब्धवान् मध्यमार्गम् ॥4॥
कीशैराशान्तरोपाहृतगिरिनिकरैः सेतुमाधाप्य यातो
यातून्यामर्द्य दंष्ट्रानखशिखरिशिलासालशस्त्रैः स्वसैन्यैः ।
व्याकुर्वन् सानुजस्त्वं समरभुवि परं विक्रमं शक्रजेत्रा
वेगान्नागास्त्रबद्धः पतगपतिगरुन्मारुतैर्मोचितोऽभूः ॥5॥
सौमित्रिस्त्वत्र शक्तिप्रहृतिगलदसुर्वातजानीतशैल-
घ्राणात् प्राणानुपेतो व्यकृणुत कुसृतिश्लाघिनं मेघनादम् ।
मायाक्षोभेषु वैभीषणवचनहृतस्तम्भनः कुम्भकर्णं
सम्प्राप्तं कम्पितोर्वीतलमखिलचमूभक्षिणं व्यक्षिणोस्त्वम् ॥6॥
गृह्णन् जम्भारिसम्प्रेषितरथकवचौ रावणेनाभियुद्ध्यन्
ब्रह्मास्त्रेणास्य भिन्दन् गलततिमबलामग्निशुद्धां प्रगृह्णन् ।
देवश्रेणीवरोज्जीवितसमरमृतैरक्षतैः ऋक्षसङ्घै-
र्लङ्काभर्त्रा च साकं निजनगरमगाः सप्रियः पुष्पकेण ॥7॥
प्रीतो दिव्याभिषेकैरयुतसमधिकान् वत्सरान् पर्यरंसी-
र्मैथिल्यां पापवाचा शिव! शिव! किल तां गर्भिणीमभ्यहासीः ।
शत्रुघ्नेनार्दयित्वा लवणनिशिचरं प्रार्दयः शूद्रपाशं
तावद्वाल्मीकिगेहे कृतवसतिरुपासूत सीता सुतौ ते ॥8॥
वाल्मीकेस्त्वत्सुतोद्गापितमधुरकृतेराज्ञया यज्ञवाटे
सीतां त्वय्याप्तुकामे क्षितिमविशदसौ त्वं च कालार्थितोऽभूः ।
हेतोः सौमित्रिघाती स्वयमथ सरयूमग्ननिश्शेषभृत्यैः
साकं नाकं प्रयातो निजपदमगमो देव वैकुण्ठमाद्यम् ॥9॥
सोऽयं मर्त्यावतारस्तव खलु नियतं मर्त्यशिक्षार्थमेवं
विश्लेषार्तिर्निरागस्त्यजनमपि भवेत् कामधर्मातिसक्त्या ।
नो चेत् स्वात्मानुभूतेः क्व नु तव मनसो विक्रिया चक्रपाणे
स त्वं सत्त्वैकमूर्ते पवनपुरपते व्याधुनु व्याधितापान् ॥10॥
nītassugrīvamaitrīṃ tadanu hanumatā dundubheḥ kāyamuccaiḥ
kṣiptvāṅguṣṭhena bhūyo luluvitha yugapat patriṇā sapta sālān |
hatvā sugrīvaghātodyatamatulabalaṃ bālinaṃ vyājavṛttyā
varṣāvelāmanaiṣīrvirahataralitastvaṃ mataṅgāśramānte ||1||
sugrīveṇānujoktyā sabhayamabhiyatā vyūhitāṃ vāhinīṃ tā-
mṛkṣāṇāṃ vīkṣya dikṣu drutamatha dayitāmārgaṇāyāvanamrām |
sandeśaṃ cāṅgulīyaṃ pavanasutakare prādiśo modaśālī
mārge mārge mamārge kapibhirapi tadā tvatpriyā saprayāsaiḥ ||2||
tvadvārtākarṇanodyadgarudurujavasampātisampātivākya-
prottīrṇārṇodhirantarnagari janakajāṃ vīkṣya datvāṅgulīyam |
prakṣudyodyānamakṣakṣapaṇacaṇaraṇaḥ soḍhabandho daśāsyaṃ
dṛṣṭvā pluṣṭvā ca laṅkāṃ jhaṭiti sa hanumān mauliratnaṃ dadau te ||3||
tvaṃ sugrīvāṅgadādiprabalakapicamūcakravikrāntabhūmī-
cakro'bhikramya pārejaladhi niśicarendrānujāśrīyamāṇaḥ |
tatproktāṃ śatruvārtāṃ rahasi niśamayan prārthanāpārthyaroṣa-
prāstāgneyāstratejastrasadudadhigirā labdhavān madhyamārgam ||4||
kīśairāśāntaropāhṛtagirinikaraiḥ setumādhāpya yāto
yātūnyāmardya daṃṣṭrānakhaśikhariśilāsālaśastraiḥ svasainyaiḥ |
vyākurvan sānujastvaṃ samarabhuvi paraṃ vikramaṃ śakrajetrā
vegānnāgāstrabaddhaḥ patagapatigarunmārutairmocito'bhūḥ ||5||
saumitristvatra śaktiprahṛtigaladasurvātajānītaśaila-
ghrāṇāt prāṇānupeto vyakṛṇuta kusṛtiślāghinaṃ meghanādam |
māyākṣobheṣu vaibhīṣaṇavacanahṛtastambhanaḥ kumbhakarṇaṃ
samprāptaṃ kampitorvītalamakhilacamūbhakṣiṇaṃ vyakṣiṇostvam ||6||
gṛhṇan jambhārisampreṣitarathakavacau rāvaṇenābhiyuddhyan
brahmāstreṇāsya bhindan galatatimabalāmagniśuddhāṃ pragṛhṇan |
devaśreṇīvarojjīvitasamaramṛtairakṣataiḥ ṛkṣasaṅghai-
rlaṅkābhartrā ca sākaṃ nijanagaramagāḥ sapriyaḥ puṣpakeṇa ||7||
prīto divyābhiṣekairayutasamadhikān vatsarān paryaraṃsī-
rmaithilyāṃ pāpavācā śiva! śiva! kila tāṃ garbhiṇīmabhyahāsīḥ |
śatrughnenārdayitvā lavaṇaniśicaraṃ prārdayaḥ śūdrapāśaṃ
tāvadvālmīkigehe kṛtavasatirupāsūta sītā sutau te ||8||
vālmīkestvatsutodgāpitamadhurakṛterājñayā yajñavāṭe
sītāṃ tvayyāptukāme kṣitimaviśadasau tvaṃ ca kālārthito'bhūḥ |
hetoḥ saumitrighātī svayamatha sarayūmagnaniśśeṣabhṛtyaiḥ
sākaṃ nākaṃ prayāto nijapadamagamo deva vaikuṇṭhamādyam ||9||
so'yaṃ martyāvatārastava khalu niyataṃ martyaśikṣārthamevaṃ
viśleṣārtirnirāgastyajanamapi bhavet kāmadharmātisaktyā |
no cet svātmānubhūteḥ kva nu tava manaso vikriyā cakrapāṇe
sa tvaṃ sattvaikamūrte pavanapurapate vyādhunu vyādhitāpān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.