Vishnu

નારાયણીયં દશક 24 - પ્રહ્લાદચરિતમ્

Narayaniyam Dashaka 24 - Prahladacharitam

🖋️ Gujarati script
📄 Download PDF
હિરણ્યાક્ષે પોત્રિપ્રવરવપુષા દેવ ભવતા
હતે શોકક્રોધગ્લપિતધૃતિરેતસ્ય સહજઃ ।
હિરણ્યપ્રારમ્ભઃ કશિપુરમરારાતિસદસિ
પ્રતિજ્ઞમાતેને તવ કિલ વધાર્થં મધુરિપો ॥1॥
વિધાતારં ઘોરં સ ખલુ તપસિત્વા નચિરતઃ
પુરઃ સાક્ષાત્કુર્વન્ સુરનરમૃગાદ્યૈરનિધનમ્ ।
વરં લબ્ધ્વા દૃપ્તો જગદિહ ભવન્નાયકમિદં
પરિક્ષુન્દન્નિન્દ્રાદહરત દિવં ત્વામગણયન્ ॥2॥
નિહન્તું ત્વાં ભૂયસ્તવ પદમવાપ્તસ્ય ચ રિપો-
ર્બહિર્દૃષ્ટેરન્તર્દધિથ હૃદયે સૂક્ષ્મવપુષા ।
નદન્નુચ્ચૈસ્તત્રાપ્યખિલભુવનાન્તે ચ મૃગયન્
ભિયા યાતં મત્વા સ ખલુ જિતકાશી નિવવૃતે ॥3॥
તતોઽસ્ય પ્રહ્લાદઃ સમજનિ સુતો ગર્ભવસતૌ
મુનેર્વીણાપાણેરધિગતભવદ્ભક્તિમહિમા ।
સ વૈ જાત્યા દૈત્યઃ શિશુરપિ સમેત્ય ત્વયિ રતિં
ગતસ્ત્વદ્ભક્તાનાં વરદ પરમોદાહરણતામ્ ॥4॥
સુરારીણાં હાસ્યં તવ ચરણદાસ્યં નિજસુતે
સ દૃષ્ટ્વા દુષ્ટાત્મા ગુરુભિરશિશિક્ષચ્ચિરમમુમ્ ।
ગુરુપ્રોક્તં ચાસાવિદમિદમભદ્રાય દૃઢમિ-
ત્યપાકુર્વન્ સર્વં તવ ચરણભક્ત્યૈવ વવૃધે ॥ 5 ॥
અધીતેષુ શ્રેષ્ઠં કિમિતિ પરિપૃષ્ટેઽથ તનયે
ભવદ્ભક્તિં વર્યામભિગદતિ પર્યાકુલધૃતિઃ ।
ગુરુભ્યો રોષિત્વા સહજમતિરસ્યેત્યભિવિદન્
વધોપાયાનસ્મિન્ વ્યતનુત ભવત્પાદશરણે ॥6॥
સ શૂલૈરાવિદ્ધઃ સુબહુ મથિતો દિગ્ગજગણૈ-
ર્મહાસર્પૈર્દષ્ટોઽપ્યનશનગરાહારવિધુતઃ ।
ગિરીન્દ્રવક્ષિપ્તોઽપ્યહહ! પરમાત્મન્નયિ વિભો
ત્વયિ ન્યસ્તાત્મત્વાત્ કિમપિ ન નિપીડામભજત ॥7॥
તતઃ શઙ્કાવિષ્ટઃ સ પુનરતિદુષ્ટોઽસ્ય જનકો
ગુરૂક્ત્યા તદ્ગેહે કિલ વરુણપાશૈસ્તમરુણત્ ।
ગુરોશ્ચાસાન્નિધ્યે સ પુનરનુગાન્ દૈત્યતનયાન્
ભવદ્ભક્તેસ્તત્ત્વં પરમમપિ વિજ્ઞાનમશિષત્ ॥8॥
પિતા શૃણ્વન્ બાલપ્રકરમખિલં ત્વત્સ્તુતિપરં
રુષાન્ધઃ પ્રાહૈનં કુલહતક કસ્તે બલમિતિ ।
બલં મે વૈકુણ્ઠસ્તવ ચ જગતાં ચાપિ સ બલં
સ એવ ત્રૈલોક્યં સકલમિતિ ધીરોઽયમગદીત્ ॥9॥
અરે ક્વાસૌ ક્વાસૌ સકલજગદાત્મા હરિરિતિ
પ્રભિન્તે સ્મ સ્તમ્ભં ચલિતકરવાલો દિતિસુતઃ ।
અતઃ પશ્ચાદ્વિષ્ણો ન હિ વદિતુમીશોઽસ્મિ સહસા
કૃપાત્મન્ વિશ્વાત્મન્ પવનપુરવાસિન્ મૃડય મામ્ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
hiraṇyākṣe potripravaravapuṣā deva bhavatā
hate śokakrodhaglapitadhṛtiretasya sahajaḥ |
hiraṇyaprārambhaḥ kaśipuramarārātisadasi
pratijñamātene tava kila vadhārthaṃ madhuripo ||1||
vidhātāraṃ ghoraṃ sa khalu tapasitvā nacirataḥ
puraḥ sākṣātkurvan suranaramṛgādyairanidhanam |
varaṃ labdhvā dṛpto jagadiha bhavannāyakamidaṃ
parikṣundannindrādaharata divaṃ tvāmagaṇayan ||2||
nihantuṃ tvāṃ bhūyastava padamavāptasya ca ripo-
rbahirdṛṣṭerantardadhitha hṛdaye sūkṣmavapuṣā |
nadannuccaistatrāpyakhilabhuvanānte ca mṛgayan
bhiyā yātaṃ matvā sa khalu jitakāśī nivavṛte ||3||
tato'sya prahlādaḥ samajani suto garbhavasatau
munervīṇāpāṇeradhigatabhavadbhaktimahimā |
sa vai jātyā daityaḥ śiśurapi sametya tvayi ratiṃ
gatastvadbhaktānāṃ varada paramodāharaṇatām ||4||
surārīṇāṃ hāsyaṃ tava caraṇadāsyaṃ nijasute
sa dṛṣṭvā duṣṭātmā gurubhiraśiśikṣacciramamum |
guruproktaṃ cāsāvidamidamabhadrāya dṛḍhami-
tyapākurvan sarvaṃ tava caraṇabhaktyaiva vavṛdhe || 5 ||
adhīteṣu śreṣṭhaṃ kimiti paripṛṣṭe'tha tanaye
bhavadbhaktiṃ varyāmabhigadati paryākuladhṛtiḥ |
gurubhyo roṣitvā sahajamatirasyetyabhividan
vadhopāyānasmin vyatanuta bhavatpādaśaraṇe ||6||
sa śūlairāviddhaḥ subahu mathito diggajagaṇai-
rmahāsarpairdaṣṭo'pyanaśanagarāhāravidhutaḥ |
girīndravakṣipto'pyahaha! paramātmannayi vibho
tvayi nyastātmatvāt kimapi na nipīḍāmabhajata ||7||
tataḥ śaṅkāviṣṭaḥ sa punaratiduṣṭo'sya janako
gurūktyā tadgehe kila varuṇapāśaistamaruṇat |
guroścāsānnidhye sa punaranugān daityatanayān
bhavadbhaktestattvaṃ paramamapi vijñānamaśiṣat ||8||
pitā śṛṇvan bālaprakaramakhilaṃ tvatstutiparaṃ
ruṣāndhaḥ prāhainaṃ kulahataka kaste balamiti |
balaṃ me vaikuṇṭhastava ca jagatāṃ cāpi sa balaṃ
sa eva trailokyaṃ sakalamiti dhīro'yamagadīt ||9||
are kvāsau kvāsau sakalajagadātmā haririti
prabhinte sma stambhaṃ calitakaravālo ditisutaḥ |
ataḥ paścādviṣṇo na hi vaditumīśo'smi sahasā
kṛpātman viśvātman pavanapuravāsin mṛḍaya mām ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
हिरण्याक्षे पोत्रिप्रवरवपुषा देव भवता
हते शोकक्रोधग्लपितधृतिरेतस्य सहजः ।
हिरण्यप्रारम्भः कशिपुरमरारातिसदसि
प्रतिज्ञमातेने तव किल वधार्थं मधुरिपो ॥1॥
विधातारं घोरं स खलु तपसित्वा नचिरतः
पुरः साक्षात्कुर्वन् सुरनरमृगाद्यैरनिधनम् ।
वरं लब्ध्वा दृप्तो जगदिह भवन्नायकमिदं
परिक्षुन्दन्निन्द्रादहरत दिवं त्वामगणयन् ॥2॥
निहन्तुं त्वां भूयस्तव पदमवाप्तस्य च रिपो-
र्बहिर्दृष्टेरन्तर्दधिथ हृदये सूक्ष्मवपुषा ।
नदन्नुच्चैस्तत्राप्यखिलभुवनान्ते च मृगयन्
भिया यातं मत्वा स खलु जितकाशी निववृते ॥3॥
ततोऽस्य प्रह्लादः समजनि सुतो गर्भवसतौ
मुनेर्वीणापाणेरधिगतभवद्भक्तिमहिमा ।
स वै जात्या दैत्यः शिशुरपि समेत्य त्वयि रतिं
गतस्त्वद्भक्तानां वरद परमोदाहरणताम् ॥4॥
सुरारीणां हास्यं तव चरणदास्यं निजसुते
स दृष्ट्वा दुष्टात्मा गुरुभिरशिशिक्षच्चिरममुम् ।
गुरुप्रोक्तं चासाविदमिदमभद्राय दृढमि-
त्यपाकुर्वन् सर्वं तव चरणभक्त्यैव ववृधे ॥ 5 ॥
अधीतेषु श्रेष्ठं किमिति परिपृष्टेऽथ तनये
भवद्भक्तिं वर्यामभिगदति पर्याकुलधृतिः ।
गुरुभ्यो रोषित्वा सहजमतिरस्येत्यभिविदन्
वधोपायानस्मिन् व्यतनुत भवत्पादशरणे ॥6॥
स शूलैराविद्धः सुबहु मथितो दिग्गजगणै-
र्महासर्पैर्दष्टोऽप्यनशनगराहारविधुतः ।
गिरीन्द्रवक्षिप्तोऽप्यहह! परमात्मन्नयि विभो
त्वयि न्यस्तात्मत्वात् किमपि न निपीडामभजत ॥7॥
ततः शङ्काविष्टः स पुनरतिदुष्टोऽस्य जनको
गुरूक्त्या तद्गेहे किल वरुणपाशैस्तमरुणत् ।
गुरोश्चासान्निध्ये स पुनरनुगान् दैत्यतनयान्
भवद्भक्तेस्तत्त्वं परममपि विज्ञानमशिषत् ॥8॥
पिता शृण्वन् बालप्रकरमखिलं त्वत्स्तुतिपरं
रुषान्धः प्राहैनं कुलहतक कस्ते बलमिति ।
बलं मे वैकुण्ठस्तव च जगतां चापि स बलं
स एव त्रैलोक्यं सकलमिति धीरोऽयमगदीत् ॥9॥
अरे क्वासौ क्वासौ सकलजगदात्मा हरिरिति
प्रभिन्ते स्म स्तम्भं चलितकरवालो दितिसुतः ।
अतः पश्चाद्विष्णो न हि वदितुमीशोऽस्मि सहसा
कृपात्मन् विश्वात्मन् पवनपुरवासिन् मृडय माम् ॥10॥
hiraṇyākṣe potripravaravapuṣā deva bhavatā
hate śokakrodhaglapitadhṛtiretasya sahajaḥ |
hiraṇyaprārambhaḥ kaśipuramarārātisadasi
pratijñamātene tava kila vadhārthaṃ madhuripo ||1||
vidhātāraṃ ghoraṃ sa khalu tapasitvā nacirataḥ
puraḥ sākṣātkurvan suranaramṛgādyairanidhanam |
varaṃ labdhvā dṛpto jagadiha bhavannāyakamidaṃ
parikṣundannindrādaharata divaṃ tvāmagaṇayan ||2||
nihantuṃ tvāṃ bhūyastava padamavāptasya ca ripo-
rbahirdṛṣṭerantardadhitha hṛdaye sūkṣmavapuṣā |
nadannuccaistatrāpyakhilabhuvanānte ca mṛgayan
bhiyā yātaṃ matvā sa khalu jitakāśī nivavṛte ||3||
tato'sya prahlādaḥ samajani suto garbhavasatau
munervīṇāpāṇeradhigatabhavadbhaktimahimā |
sa vai jātyā daityaḥ śiśurapi sametya tvayi ratiṃ
gatastvadbhaktānāṃ varada paramodāharaṇatām ||4||
surārīṇāṃ hāsyaṃ tava caraṇadāsyaṃ nijasute
sa dṛṣṭvā duṣṭātmā gurubhiraśiśikṣacciramamum |
guruproktaṃ cāsāvidamidamabhadrāya dṛḍhami-
tyapākurvan sarvaṃ tava caraṇabhaktyaiva vavṛdhe || 5 ||
adhīteṣu śreṣṭhaṃ kimiti paripṛṣṭe'tha tanaye
bhavadbhaktiṃ varyāmabhigadati paryākuladhṛtiḥ |
gurubhyo roṣitvā sahajamatirasyetyabhividan
vadhopāyānasmin vyatanuta bhavatpādaśaraṇe ||6||
sa śūlairāviddhaḥ subahu mathito diggajagaṇai-
rmahāsarpairdaṣṭo'pyanaśanagarāhāravidhutaḥ |
girīndravakṣipto'pyahaha! paramātmannayi vibho
tvayi nyastātmatvāt kimapi na nipīḍāmabhajata ||7||
tataḥ śaṅkāviṣṭaḥ sa punaratiduṣṭo'sya janako
gurūktyā tadgehe kila varuṇapāśaistamaruṇat |
guroścāsānnidhye sa punaranugān daityatanayān
bhavadbhaktestattvaṃ paramamapi vijñānamaśiṣat ||8||
pitā śṛṇvan bālaprakaramakhilaṃ tvatstutiparaṃ
ruṣāndhaḥ prāhainaṃ kulahataka kaste balamiti |
balaṃ me vaikuṇṭhastava ca jagatāṃ cāpi sa balaṃ
sa eva trailokyaṃ sakalamiti dhīro'yamagadīt ||9||
are kvāsau kvāsau sakalajagadātmā haririti
prabhinte sma stambhaṃ calitakaravālo ditisutaḥ |
ataḥ paścādviṣṇo na hi vaditumīśo'smi sahasā
kṛpātman viśvātman pavanapuravāsin mṛḍaya mām ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in