Vishnu

નારાયણીયં દશક 8 - પ્રલયવર્ણનમ્

Narayaniyam Dashaka 8 - Pralayavarnanam

🖋️ Gujarati script
📄 Download PDF
એવં તાવત્ પ્રાકૃતપ્રક્ષયાન્તે
બ્રાહ્મે કલ્પે હ્યાદિમે લબ્ધજન્મા ।
બ્રહ્મા ભૂયસ્ત્વત્ત એવાપ્ય વેદાન્
સૃષ્ટિં ચક્રે પૂર્વકલ્પોપમાનામ્ ॥1॥
સોઽયં ચતુર્યુગસહસ્રમિતાન્યહાનિ
તાવન્મિતાશ્ચ રજનીર્બહુશો નિનાય ।
નિદ્રાત્યસૌ ત્વયિ નિલીય સમં સ્વસૃષ્ટૈ-
ર્નૈમિત્તિકપ્રલયમાહુરતોઽસ્ય રાત્રિમ્ ॥2॥
અસ્માદૃશાં પુનરહર્મુખકૃત્યતુલ્યાં
સૃષ્ટિં કરોત્યનુદિનં સ ભવત્પ્રસાદાત્ ।
પ્રાગ્બ્રાહ્મકલ્પજનુષાં ચ પરાયુષાં તુ
સુપ્તપ્રબોધનસમાસ્તિ તદાઽપિ સૃષ્ટિઃ ॥3॥
પઞ્ચાશદબ્દમધુના સ્વવયોર્ધરૂપ-
મેકં પરાર્ધમતિવૃત્ય હિ વર્તતેઽસૌ ।
તત્રાન્ત્યરાત્રિજનિતાન્ કથયામિ ભૂમન્
પશ્ચાદ્દિનાવતરણે ચ ભવદ્વિલાસાન્ ॥4॥
દિનાવસાનેઽથ સરોજયોનિઃ
સુષુપ્તિકામસ્ત્વયિ સન્નિલિલ્યે ।
જગન્તિ ચ ત્વજ્જઠરં સમીયુ-
સ્તદેદમેકાર્ણવમાસ વિશ્વમ્ ॥5॥
તવૈવ વેષે ફણિરાજિ શેષે
જલૈકશેષે ભુવને સ્મ શેષે ।
આનન્દસાન્દ્રાનુભવસ્વરૂપઃ
સ્વયોગનિદ્રાપરિમુદ્રિતાત્મા ॥6॥
કાલાખ્યશક્તિં પ્રલયાવસાને
પ્રબોધયેત્યાદિશતા કિલાદૌ ।
ત્વયા પ્રસુપ્તં પરિસુપ્તશક્તિ-
વ્રજેન તત્રાખિલજીવધામ્ના ॥7॥
ચતુર્યુગાણાં ચ સહસ્રમેવં
ત્વયિ પ્રસુપ્તે પુનરદ્વિતીયે ।
કાલાખ્યશક્તિઃ પ્રથમપ્રબુદ્ધા
પ્રાબોધયત્ત્વાં કિલ વિશ્વનાથ ॥8॥
વિબુધ્ય ચ ત્વં જલગર્ભશાયિન્
વિલોક્ય લોકાનખિલાન્ પ્રલીનાન્ ।
તેષ્વેવ સૂક્ષ્માત્મતયા નિજાન્તઃ -
સ્થિતેષુ વિશ્વેષુ દદાથ દૃષ્ટિમ્ ॥9॥
તતસ્ત્વદીયાદયિ નાભિરન્ધ્રા-
દુદઞ્ચિતં કિઞ્ચન દિવ્યપદ્મમ્ ।
નિલીનનિશ્શેષપદાર્થમાલા-
સઙ્ક્ષેપરૂપં મુકુલાયમાનમ્ ॥10॥
તદેતદમ્ભોરુહકુડ્મલં તે
કલેવરાત્ તોયપથે પ્રરૂઢમ્ ।
બહિર્નિરીતં પરિતઃ સ્ફુરદ્ભિઃ
સ્વધામભિર્ધ્વાન્તમલં ન્યકૃન્તત્ ॥11॥
સમ્ફુલ્લપત્રે નિતરાં વિચિત્રે
તસ્મિન્ ભવદ્વીર્યધૃતે સરોજે ।
સ પદ્મજન્મા વિધિરાવિરાસીત્
સ્વયમ્પ્રબુદ્ધાખિલવેદરાશિઃ ॥12॥
અસ્મિન્ પરાત્મન્ નનુ પાદ્મકલ્પે
ત્વમિત્થમુત્થાપિતપદ્મયોનિઃ ।
અનન્તભૂમા મમ રોગરાશિં
નિરુન્ધિ વાતાલયવાસ વિષ્ણો ॥13॥
Roman (IAST) Transliteration
evaṃ tāvat prākṛtaprakṣayānte
brāhme kalpe hyādime labdhajanmā |
brahmā bhūyastvatta evāpya vedān
sṛṣṭiṃ cakre pūrvakalpopamānām ||1||
so'yaṃ caturyugasahasramitānyahāni
tāvanmitāśca rajanīrbahuśo nināya |
nidrātyasau tvayi nilīya samaṃ svasṛṣṭai-
rnaimittikapralayamāhurato'sya rātrim ||2||
asmādṛśāṃ punaraharmukhakṛtyatulyāṃ
sṛṣṭiṃ karotyanudinaṃ sa bhavatprasādāt |
prāgbrāhmakalpajanuṣāṃ ca parāyuṣāṃ tu
suptaprabodhanasamāsti tadā'pi sṛṣṭiḥ ||3||
pañcāśadabdamadhunā svavayordharūpa-
mekaṃ parārdhamativṛtya hi vartate'sau |
tatrāntyarātrijanitān kathayāmi bhūman
paścāddināvataraṇe ca bhavadvilāsān ||4||
dināvasāne'tha sarojayoniḥ
suṣuptikāmastvayi sannililye |
jaganti ca tvajjaṭharaṃ samīyu-
stadedamekārṇavamāsa viśvam ||5||
tavaiva veṣe phaṇirāji śeṣe
jalaikaśeṣe bhuvane sma śeṣe |
ānandasāndrānubhavasvarūpaḥ
svayoganidrāparimudritātmā ||6||
kālākhyaśaktiṃ pralayāvasāne
prabodhayetyādiśatā kilādau |
tvayā prasuptaṃ parisuptaśakti-
vrajena tatrākhilajīvadhāmnā ||7||
caturyugāṇāṃ ca sahasramevaṃ
tvayi prasupte punaradvitīye |
kālākhyaśaktiḥ prathamaprabuddhā
prābodhayattvāṃ kila viśvanātha ||8||
vibudhya ca tvaṃ jalagarbhaśāyin
vilokya lokānakhilān pralīnān |
teṣveva sūkṣmātmatayā nijāntaḥ -
sthiteṣu viśveṣu dadātha dṛṣṭim ||9||
tatastvadīyādayi nābhirandhrā-
dudañcitaṃ kiñcana divyapadmam |
nilīnaniśśeṣapadārthamālā-
saṅkṣeparūpaṃ mukulāyamānam ||10||
tadetadambhoruhakuḍmalaṃ te
kalevarāt toyapathe prarūḍham |
bahirnirītaṃ paritaḥ sphuradbhiḥ
svadhāmabhirdhvāntamalaṃ nyakṛntat ||11||
samphullapatre nitarāṃ vicitre
tasmin bhavadvīryadhṛte saroje |
sa padmajanmā vidhirāvirāsīt
svayamprabuddhākhilavedarāśiḥ ||12||
asmin parātman nanu pādmakalpe
tvamitthamutthāpitapadmayoniḥ |
anantabhūmā mama rogarāśiṃ
nirundhi vātālayavāsa viṣṇo ||13||
Sanskrit — Devanagari (original)
एवं तावत् प्राकृतप्रक्षयान्ते
ब्राह्मे कल्पे ह्यादिमे लब्धजन्मा ।
ब्रह्मा भूयस्त्वत्त एवाप्य वेदान्
सृष्टिं चक्रे पूर्वकल्पोपमानाम् ॥1॥
सोऽयं चतुर्युगसहस्रमितान्यहानि
तावन्मिताश्च रजनीर्बहुशो निनाय ।
निद्रात्यसौ त्वयि निलीय समं स्वसृष्टै-
र्नैमित्तिकप्रलयमाहुरतोऽस्य रात्रिम् ॥2॥
अस्मादृशां पुनरहर्मुखकृत्यतुल्यां
सृष्टिं करोत्यनुदिनं स भवत्प्रसादात् ।
प्राग्ब्राह्मकल्पजनुषां च परायुषां तु
सुप्तप्रबोधनसमास्ति तदाऽपि सृष्टिः ॥3॥
पञ्चाशदब्दमधुना स्ववयोर्धरूप-
मेकं परार्धमतिवृत्य हि वर्ततेऽसौ ।
तत्रान्त्यरात्रिजनितान् कथयामि भूमन्
पश्चाद्दिनावतरणे च भवद्विलासान् ॥4॥
दिनावसानेऽथ सरोजयोनिः
सुषुप्तिकामस्त्वयि सन्निलिल्ये ।
जगन्ति च त्वज्जठरं समीयु-
स्तदेदमेकार्णवमास विश्वम् ॥5॥
तवैव वेषे फणिराजि शेषे
जलैकशेषे भुवने स्म शेषे ।
आनन्दसान्द्रानुभवस्वरूपः
स्वयोगनिद्रापरिमुद्रितात्मा ॥6॥
कालाख्यशक्तिं प्रलयावसाने
प्रबोधयेत्यादिशता किलादौ ।
त्वया प्रसुप्तं परिसुप्तशक्ति-
व्रजेन तत्राखिलजीवधाम्ना ॥7॥
चतुर्युगाणां च सहस्रमेवं
त्वयि प्रसुप्ते पुनरद्वितीये ।
कालाख्यशक्तिः प्रथमप्रबुद्धा
प्राबोधयत्त्वां किल विश्वनाथ ॥8॥
विबुध्य च त्वं जलगर्भशायिन्
विलोक्य लोकानखिलान् प्रलीनान् ।
तेष्वेव सूक्ष्मात्मतया निजान्तः -
स्थितेषु विश्वेषु ददाथ दृष्टिम् ॥9॥
ततस्त्वदीयादयि नाभिरन्ध्रा-
दुदञ्चितं किञ्चन दिव्यपद्मम् ।
निलीननिश्शेषपदार्थमाला-
सङ्क्षेपरूपं मुकुलायमानम् ॥10॥
तदेतदम्भोरुहकुड्मलं ते
कलेवरात् तोयपथे प्ररूढम् ।
बहिर्निरीतं परितः स्फुरद्भिः
स्वधामभिर्ध्वान्तमलं न्यकृन्तत् ॥11॥
सम्फुल्लपत्रे नितरां विचित्रे
तस्मिन् भवद्वीर्यधृते सरोजे ।
स पद्मजन्मा विधिराविरासीत्
स्वयम्प्रबुद्धाखिलवेदराशिः ॥12॥
अस्मिन् परात्मन् ननु पाद्मकल्पे
त्वमित्थमुत्थापितपद्मयोनिः ।
अनन्तभूमा मम रोगराशिं
निरुन्धि वातालयवास विष्णो ॥13॥
evaṃ tāvat prākṛtaprakṣayānte
brāhme kalpe hyādime labdhajanmā |
brahmā bhūyastvatta evāpya vedān
sṛṣṭiṃ cakre pūrvakalpopamānām ||1||
so'yaṃ caturyugasahasramitānyahāni
tāvanmitāśca rajanīrbahuśo nināya |
nidrātyasau tvayi nilīya samaṃ svasṛṣṭai-
rnaimittikapralayamāhurato'sya rātrim ||2||
asmādṛśāṃ punaraharmukhakṛtyatulyāṃ
sṛṣṭiṃ karotyanudinaṃ sa bhavatprasādāt |
prāgbrāhmakalpajanuṣāṃ ca parāyuṣāṃ tu
suptaprabodhanasamāsti tadā'pi sṛṣṭiḥ ||3||
pañcāśadabdamadhunā svavayordharūpa-
mekaṃ parārdhamativṛtya hi vartate'sau |
tatrāntyarātrijanitān kathayāmi bhūman
paścāddināvataraṇe ca bhavadvilāsān ||4||
dināvasāne'tha sarojayoniḥ
suṣuptikāmastvayi sannililye |
jaganti ca tvajjaṭharaṃ samīyu-
stadedamekārṇavamāsa viśvam ||5||
tavaiva veṣe phaṇirāji śeṣe
jalaikaśeṣe bhuvane sma śeṣe |
ānandasāndrānubhavasvarūpaḥ
svayoganidrāparimudritātmā ||6||
kālākhyaśaktiṃ pralayāvasāne
prabodhayetyādiśatā kilādau |
tvayā prasuptaṃ parisuptaśakti-
vrajena tatrākhilajīvadhāmnā ||7||
caturyugāṇāṃ ca sahasramevaṃ
tvayi prasupte punaradvitīye |
kālākhyaśaktiḥ prathamaprabuddhā
prābodhayattvāṃ kila viśvanātha ||8||
vibudhya ca tvaṃ jalagarbhaśāyin
vilokya lokānakhilān pralīnān |
teṣveva sūkṣmātmatayā nijāntaḥ -
sthiteṣu viśveṣu dadātha dṛṣṭim ||9||
tatastvadīyādayi nābhirandhrā-
dudañcitaṃ kiñcana divyapadmam |
nilīnaniśśeṣapadārthamālā-
saṅkṣeparūpaṃ mukulāyamānam ||10||
tadetadambhoruhakuḍmalaṃ te
kalevarāt toyapathe prarūḍham |
bahirnirītaṃ paritaḥ sphuradbhiḥ
svadhāmabhirdhvāntamalaṃ nyakṛntat ||11||
samphullapatre nitarāṃ vicitre
tasmin bhavadvīryadhṛte saroje |
sa padmajanmā vidhirāvirāsīt
svayamprabuddhākhilavedarāśiḥ ||12||
asmin parātman nanu pādmakalpe
tvamitthamutthāpitapadmayoniḥ |
anantabhūmā mama rogarāśiṃ
nirundhi vātālayavāsa viṣṇo ||13||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in