Vishnu

નારાયણીયં દશક 50 - વત્સાસુર-બકાસુરયોઃ વધમ્

Narayaniyam Dashaka 50 - Vatsasura-bakasurayoh Vadham

🖋️ Gujarati script
📄 Download PDF
તરલમધુકૃત્ વૃન્દે વૃન્દાવનેઽથ મનોહરે
પશુપશિશુભિઃ સાકં વત્સાનુપાલનલોલુપઃ ।
હલધરસખો દેવ શ્રીમન્ વિચેરિથ ધારયન્
ગવલમુરલીવેત્રં નેત્રાભિરામતનુદ્યુતિઃ ॥1॥
વિહિતજગતીરક્ષં લક્ષ્મીકરામ્બુજલાલિતં
દદતિ ચરણદ્વન્દ્વં વૃન્દાવને ત્વયિ પાવને ।
કિમિવ ન બભૌ સમ્પત્સમ્પૂરિતં તરુવલ્લરી-
સલિલધરણીગોત્રક્ષેત્રાદિકં કમલાપતે ॥2॥
વિલસદુલપે કાન્તારાન્તે સમીરણશીતલે
વિપુલયમુનાતીરે ગોવર્ધનાચલમૂર્ધસુ ।
લલિતમુરલીનાદઃ સઞ્ચારયન્ ખલુ વાત્સકં
ક્વચન દિવસે દૈત્યં વત્સાકૃતિં ત્વમુદૈક્ષથાઃ ॥3॥
રભસવિલસત્પુચ્છં વિચ્છાયતોઽસ્ય વિલોકયન્
કિમપિ વલિતસ્કન્ધં રન્ધ્રપ્રતીક્ષમુદીક્ષિતમ્ ।
તમથ ચરણે બિભ્રદ્વિભ્રામયન્ મુહુરુચ્ચકૈઃ
કુહચન મહાવૃક્ષે ચિક્ષેપિથ ક્ષતજીવિતમ્ ॥4॥
નિપતતિ મહાદૈત્યે જાત્યા દુરાત્મનિ તત્ક્ષણં
નિપતનજવક્ષુણ્ણક્ષોણીરુહક્ષતકાનને ।
દિવિ પરિમિલત્ વૃન્દા વૃન્દારકાઃ કુસુમોત્કરૈઃ
શિરસિ ભવતો હર્ષાદ્વર્ષન્તિ નામ તદા હરે ॥5॥
સુરભિલતમા મૂર્ધન્યૂર્ધ્વં કુતઃ કુસુમાવલી
નિપતતિ તવેત્યુક્તો બાલૈઃ સહેલમુદૈરયઃ ।
ઝટિતિ દનુજક્ષેપેણોર્ધ્વં ગતસ્તરુમણ્ડલાત્
કુસુમનિકરઃ સોઽયં નૂનં સમેતિ શનૈરિતિ ॥6॥
ક્વચન દિવસે ભૂયો ભૂયસ્તરે પરુષાતપે
તપનતનયાપાથઃ પાતું ગતા ભવદાદયઃ ।
ચલિતગરુતં પ્રેક્ષામાસુર્બકં ખલુ વિસ્મ્રૃતં
ક્ષિતિધરગરુચ્છેદે કૈલાસશૈલમિવાપરમ્ ॥7॥
પિબતિ સલિલં ગોપવ્રાતે ભવન્તમભિદ્રુતઃ
સ કિલ નિગિલન્નગ્નિપ્રખ્યં પુનર્દ્રુતમુદ્વમન્ ।
દલયિતુમગાત્ત્રોટ્યાઃ કોટ્યા તદાઽઽશુ ભવાન્ વિભો
ખલજનભિદાચુઞ્ચુશ્ચઞ્ચૂ પ્રગૃહ્ય દદાર તમ્ ॥8॥
સપદિ સહજાં સન્દ્રષ્ટું વા મૃતાં ખલુ પૂતના-
મનુજમઘમપ્યગ્રે ગત્વા પ્રતીક્ષિતુમેવ વા ।
શમનનિલયં યાતે તસ્મિન્ બકે સુમનોગણે
કિરતિ સુમનોવૃન્દં વૃન્દાવનાત્ ગૃહમૈયથાઃ ॥9॥
લલિતમુરલીનાદં દૂરાન્નિશમ્ય વધૂજનૈ-
સ્ત્વરિતમુપગમ્યારાદારૂઢમોદમુદીક્ષિતઃ ।
જનિતજનનીનન્દાનન્દઃ સમીરણમન્દિર-
પ્રથિતવસતે શૌરે દૂરીકુરુષ્વ મમામયાન્ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
taralamadhukṛt vṛnde vṛndāvane'tha manohare
paśupaśiśubhiḥ sākaṃ vatsānupālanalolupaḥ |
haladharasakho deva śrīman viceritha dhārayan
gavalamuralīvetraṃ netrābhirāmatanudyutiḥ ||1||
vihitajagatīrakṣaṃ lakṣmīkarāmbujalālitaṃ
dadati caraṇadvandvaṃ vṛndāvane tvayi pāvane |
kimiva na babhau sampatsampūritaṃ taruvallarī-
saliladharaṇīgotrakṣetrādikaṃ kamalāpate ||2||
vilasadulape kāntārānte samīraṇaśītale
vipulayamunātīre govardhanācalamūrdhasu |
lalitamuralīnādaḥ sañcārayan khalu vātsakaṃ
kvacana divase daityaṃ vatsākṛtiṃ tvamudaikṣathāḥ ||3||
rabhasavilasatpucchaṃ vicchāyato'sya vilokayan
kimapi valitaskandhaṃ randhrapratīkṣamudīkṣitam |
tamatha caraṇe bibhradvibhrāmayan muhuruccakaiḥ
kuhacana mahāvṛkṣe cikṣepitha kṣatajīvitam ||4||
nipatati mahādaitye jātyā durātmani tatkṣaṇaṃ
nipatanajavakṣuṇṇakṣoṇīruhakṣatakānane |
divi parimilat vṛndā vṛndārakāḥ kusumotkaraiḥ
śirasi bhavato harṣādvarṣanti nāma tadā hare ||5||
surabhilatamā mūrdhanyūrdhvaṃ kutaḥ kusumāvalī
nipatati tavetyukto bālaiḥ sahelamudairayaḥ |
jhaṭiti danujakṣepeṇordhvaṃ gatastarumaṇḍalāt
kusumanikaraḥ so'yaṃ nūnaṃ sameti śanairiti ||6||
kvacana divase bhūyo bhūyastare paruṣātape
tapanatanayāpāthaḥ pātuṃ gatā bhavadādayaḥ |
calitagarutaṃ prekṣāmāsurbakaṃ khalu vismrṛtaṃ
kṣitidharagarucchede kailāsaśailamivāparam ||7||
pibati salilaṃ gopavrāte bhavantamabhidrutaḥ
sa kila nigilannagniprakhyaṃ punardrutamudvaman |
dalayitumagāttroṭyāḥ koṭyā tadā''śu bhavān vibho
khalajanabhidācuñcuścañcū pragṛhya dadāra tam ||8||
sapadi sahajāṃ sandraṣṭuṃ vā mṛtāṃ khalu pūtanā-
manujamaghamapyagre gatvā pratīkṣitumeva vā |
śamananilayaṃ yāte tasmin bake sumanogaṇe
kirati sumanovṛndaṃ vṛndāvanāt gṛhamaiyathāḥ ||9||
lalitamuralīnādaṃ dūrānniśamya vadhūjanai-
stvaritamupagamyārādārūḍhamodamudīkṣitaḥ |
janitajananīnandānandaḥ samīraṇamandira-
prathitavasate śaure dūrīkuruṣva mamāmayān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
तरलमधुकृत् वृन्दे वृन्दावनेऽथ मनोहरे
पशुपशिशुभिः साकं वत्सानुपालनलोलुपः ।
हलधरसखो देव श्रीमन् विचेरिथ धारयन्
गवलमुरलीवेत्रं नेत्राभिरामतनुद्युतिः ॥1॥
विहितजगतीरक्षं लक्ष्मीकराम्बुजलालितं
ददति चरणद्वन्द्वं वृन्दावने त्वयि पावने ।
किमिव न बभौ सम्पत्सम्पूरितं तरुवल्लरी-
सलिलधरणीगोत्रक्षेत्रादिकं कमलापते ॥2॥
विलसदुलपे कान्तारान्ते समीरणशीतले
विपुलयमुनातीरे गोवर्धनाचलमूर्धसु ।
ललितमुरलीनादः सञ्चारयन् खलु वात्सकं
क्वचन दिवसे दैत्यं वत्साकृतिं त्वमुदैक्षथाः ॥3॥
रभसविलसत्पुच्छं विच्छायतोऽस्य विलोकयन्
किमपि वलितस्कन्धं रन्ध्रप्रतीक्षमुदीक्षितम् ।
तमथ चरणे बिभ्रद्विभ्रामयन् मुहुरुच्चकैः
कुहचन महावृक्षे चिक्षेपिथ क्षतजीवितम् ॥4॥
निपतति महादैत्ये जात्या दुरात्मनि तत्क्षणं
निपतनजवक्षुण्णक्षोणीरुहक्षतकानने ।
दिवि परिमिलत् वृन्दा वृन्दारकाः कुसुमोत्करैः
शिरसि भवतो हर्षाद्वर्षन्ति नाम तदा हरे ॥5॥
सुरभिलतमा मूर्धन्यूर्ध्वं कुतः कुसुमावली
निपतति तवेत्युक्तो बालैः सहेलमुदैरयः ।
झटिति दनुजक्षेपेणोर्ध्वं गतस्तरुमण्डलात्
कुसुमनिकरः सोऽयं नूनं समेति शनैरिति ॥6॥
क्वचन दिवसे भूयो भूयस्तरे परुषातपे
तपनतनयापाथः पातुं गता भवदादयः ।
चलितगरुतं प्रेक्षामासुर्बकं खलु विस्म्रृतं
क्षितिधरगरुच्छेदे कैलासशैलमिवापरम् ॥7॥
पिबति सलिलं गोपव्राते भवन्तमभिद्रुतः
स किल निगिलन्नग्निप्रख्यं पुनर्द्रुतमुद्वमन् ।
दलयितुमगात्त्रोट्याः कोट्या तदाऽऽशु भवान् विभो
खलजनभिदाचुञ्चुश्चञ्चू प्रगृह्य ददार तम् ॥8॥
सपदि सहजां सन्द्रष्टुं वा मृतां खलु पूतना-
मनुजमघमप्यग्रे गत्वा प्रतीक्षितुमेव वा ।
शमननिलयं याते तस्मिन् बके सुमनोगणे
किरति सुमनोवृन्दं वृन्दावनात् गृहमैयथाः ॥9॥
ललितमुरलीनादं दूरान्निशम्य वधूजनै-
स्त्वरितमुपगम्यारादारूढमोदमुदीक्षितः ।
जनितजननीनन्दानन्दः समीरणमन्दिर-
प्रथितवसते शौरे दूरीकुरुष्व ममामयान् ॥10॥
taralamadhukṛt vṛnde vṛndāvane'tha manohare
paśupaśiśubhiḥ sākaṃ vatsānupālanalolupaḥ |
haladharasakho deva śrīman viceritha dhārayan
gavalamuralīvetraṃ netrābhirāmatanudyutiḥ ||1||
vihitajagatīrakṣaṃ lakṣmīkarāmbujalālitaṃ
dadati caraṇadvandvaṃ vṛndāvane tvayi pāvane |
kimiva na babhau sampatsampūritaṃ taruvallarī-
saliladharaṇīgotrakṣetrādikaṃ kamalāpate ||2||
vilasadulape kāntārānte samīraṇaśītale
vipulayamunātīre govardhanācalamūrdhasu |
lalitamuralīnādaḥ sañcārayan khalu vātsakaṃ
kvacana divase daityaṃ vatsākṛtiṃ tvamudaikṣathāḥ ||3||
rabhasavilasatpucchaṃ vicchāyato'sya vilokayan
kimapi valitaskandhaṃ randhrapratīkṣamudīkṣitam |
tamatha caraṇe bibhradvibhrāmayan muhuruccakaiḥ
kuhacana mahāvṛkṣe cikṣepitha kṣatajīvitam ||4||
nipatati mahādaitye jātyā durātmani tatkṣaṇaṃ
nipatanajavakṣuṇṇakṣoṇīruhakṣatakānane |
divi parimilat vṛndā vṛndārakāḥ kusumotkaraiḥ
śirasi bhavato harṣādvarṣanti nāma tadā hare ||5||
surabhilatamā mūrdhanyūrdhvaṃ kutaḥ kusumāvalī
nipatati tavetyukto bālaiḥ sahelamudairayaḥ |
jhaṭiti danujakṣepeṇordhvaṃ gatastarumaṇḍalāt
kusumanikaraḥ so'yaṃ nūnaṃ sameti śanairiti ||6||
kvacana divase bhūyo bhūyastare paruṣātape
tapanatanayāpāthaḥ pātuṃ gatā bhavadādayaḥ |
calitagarutaṃ prekṣāmāsurbakaṃ khalu vismrṛtaṃ
kṣitidharagarucchede kailāsaśailamivāparam ||7||
pibati salilaṃ gopavrāte bhavantamabhidrutaḥ
sa kila nigilannagniprakhyaṃ punardrutamudvaman |
dalayitumagāttroṭyāḥ koṭyā tadā''śu bhavān vibho
khalajanabhidācuñcuścañcū pragṛhya dadāra tam ||8||
sapadi sahajāṃ sandraṣṭuṃ vā mṛtāṃ khalu pūtanā-
manujamaghamapyagre gatvā pratīkṣitumeva vā |
śamananilayaṃ yāte tasmin bake sumanogaṇe
kirati sumanovṛndaṃ vṛndāvanāt gṛhamaiyathāḥ ||9||
lalitamuralīnādaṃ dūrānniśamya vadhūjanai-
stvaritamupagamyārādārūḍhamodamudīkṣitaḥ |
janitajananīnandānandaḥ samīraṇamandira-
prathitavasate śaure dūrīkuruṣva mamāmayān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in