Vishnu

નારાયણીયં દશક 45 - શ્રીકૃષ્ણસ્ય બાલલીલાઃ

Narayaniyam Dashaka 45 - Shrikrishnasya Balalilah

🖋️ Gujarati script
📄 Download PDF
અયિ સબલ મુરારે પાણિજાનુપ્રચારૈઃ
કિમપિ ભવનભાગાન્ ભૂષયન્તૌ ભવન્તૌ ।
ચલિતચરણકઞ્જૌ મઞ્જુમઞ્જીરશિઞ્જા-
શ્રવણકુતુકભાજૌ ચેરતુશ્ચારુવેગાત્ ॥1॥
મૃદુ મૃદુ વિહસન્તાવુન્મિષદ્દન્તવન્તૌ
વદનપતિતકેશૌ દૃશ્યપાદાબ્જદેશૌ ।
ભુજગલિતકરાન્તવ્યાલગત્કઙ્કણાઙ્કૌ
મતિમહરતમુચ્ચૈઃ પશ્યતાં વિશ્વનૃણામ્ ॥2॥
અનુસરતિ જનૌઘે કૌતુકવ્યાકુલાક્ષે
કિમપિ કૃતનિનાદં વ્યાહસન્તૌ દ્રવન્તૌ ।
વલિતવદનપદ્મં પૃષ્ઠતો દત્તદૃષ્ટી
કિમિવ ન વિદધાથે કૌતુકં વાસુદેવ ॥3॥
દ્રુતગતિષુ પતન્તાવુત્થિતૌ લિપ્તપઙ્કૌ
દિવિ મુનિભિરપઙ્કૈઃ સસ્મિતં વન્દ્યમાનૌ ।
દ્રુતમથ જનનીભ્યાં સાનુકમ્પં ગૃહીતૌ
મુહુરપિ પરિરબ્ધૌ દ્રાગ્યુવાં ચુમ્બિતૌ ચ ॥4॥
સ્નુતકુચભરમઙ્કે ધારયન્તી ભવન્તં
તરલમતિ યશોદા સ્તન્યદા ધન્યધન્યા ।
કપટપશુપ મધ્યે મુગ્ધહાસાઙ્કુરં તે
દશનમુકુલહૃદ્યં વીક્ષ્ય વક્ત્રં જહર્ષ ॥5॥
તદનુચરણચારી દારકૈસ્સાકમારા-
ન્નિલયતતિષુ ખેલન્ બાલચાપલ્યશાલી ।
ભવનશુકવિડાલાન્ વત્સકાંશ્ચાનુધાવન્
કથમપિ કૃતહાસૈર્ગોપકૈર્વારિતોઽભૂઃ ॥6॥
હલધરસહિતસ્ત્વં યત્ર યત્રોપયાતો
વિવશપતિતનેત્રાસ્તત્ર તત્રૈવ ગોપ્યઃ ।
વિગલિતગૃહકૃત્યા વિસ્મૃતાપત્યભૃત્યા
મુરહર મુહુરત્યન્તાકુલા નિત્યમાસન્ ॥7॥
પ્રતિનવનવનીતં ગોપિકાદત્તમિચ્છન્
કલપદમુપગાયન્ કોમલં ક્વાપિ નૃત્યન્ ।
સદયયુવતિલોકૈરર્પિતં સર્પિરશ્નન્
ક્વચન નવવિપક્વં દુગ્ધમપ્યાપિબસ્ત્વમ્ ॥8॥
મમ ખલુ બલિગેહે યાચનં જાતમાસ્તા-
મિહ પુનરબલાનામગ્રતો નૈવ કુર્વે ।
ઇતિ વિહિતમતિઃ કિં દેવ સન્ત્યજ્ય યાચ્ઞાં
દધિઘૃતમહરસ્ત્વં ચારુણા ચોરણેન ॥9॥
તવ દધિઘૃતમોષે ઘોષયોષાજનાના-
મભજત હૃદિ રોષો નાવકાશં ન શોકઃ ।
હૃદયમપિ મુષિત્વા હર્ષસિન્ધૌ ન્યધાસ્ત્વં
સ મમ શમય રોગાન્ વાતગેહાધિનાથ ॥10॥
શાખાગ્રે વિધું વિલોક્ય ફલમિત્ય્મ્બાં ચ તાતં મુહુઃ
સમ્પ્રાર્થ્યાથ તદા તદીયવચસા પ્રોત્ક્ષિપ્તબાહૌ ત્વયિ।
ચિત્રં દેવ શશી સ તે કર્મગાત્ કિં બ્રૂમહે સમ્પતઃ
જ્યોતિર્મણ્ડલપૂરિતાખિલવપુઃ પ્રાગા વિરાડ્રૂપતામ્ ॥ 11॥
કિં કિં બતેદમિતિ સમ્ભ્રમ ભાજમેનં
બ્રહ્માર્ણવે ક્ષણમમું પરિમજ્જ્ય તાતમ્ ।
માયાં પુનસ્તનય-મોહમયીં વિતન્વન્
આનન્દચિન્મય જગન્મય પાહિ રોગાત્ ॥12॥
Roman (IAST) Transliteration
ayi sabala murāre pāṇijānupracāraiḥ
kimapi bhavanabhāgān bhūṣayantau bhavantau |
calitacaraṇakañjau mañjumañjīraśiñjā-
śravaṇakutukabhājau ceratuścāruvegāt ||1||
mṛdu mṛdu vihasantāvunmiṣaddantavantau
vadanapatitakeśau dṛśyapādābjadeśau |
bhujagalitakarāntavyālagatkaṅkaṇāṅkau
matimaharatamuccaiḥ paśyatāṃ viśvanṛṇām ||2||
anusarati janaughe kautukavyākulākṣe
kimapi kṛtaninādaṃ vyāhasantau dravantau |
valitavadanapadmaṃ pṛṣṭhato dattadṛṣṭī
kimiva na vidadhāthe kautukaṃ vāsudeva ||3||
drutagatiṣu patantāvutthitau liptapaṅkau
divi munibhirapaṅkaiḥ sasmitaṃ vandyamānau |
drutamatha jananībhyāṃ sānukampaṃ gṛhītau
muhurapi parirabdhau drāgyuvāṃ cumbitau ca ||4||
snutakucabharamaṅke dhārayantī bhavantaṃ
taralamati yaśodā stanyadā dhanyadhanyā |
kapaṭapaśupa madhye mugdhahāsāṅkuraṃ te
daśanamukulahṛdyaṃ vīkṣya vaktraṃ jaharṣa ||5||
tadanucaraṇacārī dārakaissākamārā-
nnilayatatiṣu khelan bālacāpalyaśālī |
bhavanaśukaviḍālān vatsakāṃścānudhāvan
kathamapi kṛtahāsairgopakairvārito'bhūḥ ||6||
haladharasahitastvaṃ yatra yatropayāto
vivaśapatitanetrāstatra tatraiva gopyaḥ |
vigalitagṛhakṛtyā vismṛtāpatyabhṛtyā
murahara muhuratyantākulā nityamāsan ||7||
pratinavanavanītaṃ gopikādattamicchan
kalapadamupagāyan komalaṃ kvāpi nṛtyan |
sadayayuvatilokairarpitaṃ sarpiraśnan
kvacana navavipakvaṃ dugdhamapyāpibastvam ||8||
mama khalu baligehe yācanaṃ jātamāstā-
miha punarabalānāmagrato naiva kurve |
iti vihitamatiḥ kiṃ deva santyajya yācñāṃ
dadhighṛtamaharastvaṃ cāruṇā coraṇena ||9||
tava dadhighṛtamoṣe ghoṣayoṣājanānā-
mabhajata hṛdi roṣo nāvakāśaṃ na śokaḥ |
hṛdayamapi muṣitvā harṣasindhau nyadhāstvaṃ
sa mama śamaya rogān vātagehādhinātha ||10||
śākhāgre vidhuṃ vilokya phalamitymbāṃ ca tātaṃ muhuḥ
samprārthyātha tadā tadīyavacasā protkṣiptabāhau tvayi|
citraṃ deva śaśī sa te karmagāt kiṃ brūmahe sampataḥ
jyotirmaṇḍalapūritākhilavapuḥ prāgā virāḍrūpatām || 11||
kiṃ kiṃ batedamiti sambhrama bhājamenaṃ
brahmārṇave kṣaṇamamuṃ parimajjya tātam |
māyāṃ punastanaya-mohamayīṃ vitanvan
ānandacinmaya jaganmaya pāhi rogāt ||12||
Sanskrit — Devanagari (original)
अयि सबल मुरारे पाणिजानुप्रचारैः
किमपि भवनभागान् भूषयन्तौ भवन्तौ ।
चलितचरणकञ्जौ मञ्जुमञ्जीरशिञ्जा-
श्रवणकुतुकभाजौ चेरतुश्चारुवेगात् ॥1॥
मृदु मृदु विहसन्तावुन्मिषद्दन्तवन्तौ
वदनपतितकेशौ दृश्यपादाब्जदेशौ ।
भुजगलितकरान्तव्यालगत्कङ्कणाङ्कौ
मतिमहरतमुच्चैः पश्यतां विश्वनृणाम् ॥2॥
अनुसरति जनौघे कौतुकव्याकुलाक्षे
किमपि कृतनिनादं व्याहसन्तौ द्रवन्तौ ।
वलितवदनपद्मं पृष्ठतो दत्तदृष्टी
किमिव न विदधाथे कौतुकं वासुदेव ॥3॥
द्रुतगतिषु पतन्तावुत्थितौ लिप्तपङ्कौ
दिवि मुनिभिरपङ्कैः सस्मितं वन्द्यमानौ ।
द्रुतमथ जननीभ्यां सानुकम्पं गृहीतौ
मुहुरपि परिरब्धौ द्राग्युवां चुम्बितौ च ॥4॥
स्नुतकुचभरमङ्के धारयन्ती भवन्तं
तरलमति यशोदा स्तन्यदा धन्यधन्या ।
कपटपशुप मध्ये मुग्धहासाङ्कुरं ते
दशनमुकुलहृद्यं वीक्ष्य वक्त्रं जहर्ष ॥5॥
तदनुचरणचारी दारकैस्साकमारा-
न्निलयततिषु खेलन् बालचापल्यशाली ।
भवनशुकविडालान् वत्सकांश्चानुधावन्
कथमपि कृतहासैर्गोपकैर्वारितोऽभूः ॥6॥
हलधरसहितस्त्वं यत्र यत्रोपयातो
विवशपतितनेत्रास्तत्र तत्रैव गोप्यः ।
विगलितगृहकृत्या विस्मृतापत्यभृत्या
मुरहर मुहुरत्यन्ताकुला नित्यमासन् ॥7॥
प्रतिनवनवनीतं गोपिकादत्तमिच्छन्
कलपदमुपगायन् कोमलं क्वापि नृत्यन् ।
सदययुवतिलोकैरर्पितं सर्पिरश्नन्
क्वचन नवविपक्वं दुग्धमप्यापिबस्त्वम् ॥8॥
मम खलु बलिगेहे याचनं जातमास्ता-
मिह पुनरबलानामग्रतो नैव कुर्वे ।
इति विहितमतिः किं देव सन्त्यज्य याच्ञां
दधिघृतमहरस्त्वं चारुणा चोरणेन ॥9॥
तव दधिघृतमोषे घोषयोषाजनाना-
मभजत हृदि रोषो नावकाशं न शोकः ।
हृदयमपि मुषित्वा हर्षसिन्धौ न्यधास्त्वं
स मम शमय रोगान् वातगेहाधिनाथ ॥10॥
शाखाग्रे विधुं विलोक्य फलमित्य्म्बां च तातं मुहुः
सम्प्रार्थ्याथ तदा तदीयवचसा प्रोत्क्षिप्तबाहौ त्वयि।
चित्रं देव शशी स ते कर्मगात् किं ब्रूमहे सम्पतः
ज्योतिर्मण्डलपूरिताखिलवपुः प्रागा विराड्रूपताम् ॥ 11॥
किं किं बतेदमिति सम्भ्रम भाजमेनं
ब्रह्मार्णवे क्षणममुं परिमज्ज्य तातम् ।
मायां पुनस्तनय-मोहमयीं वितन्वन्
आनन्दचिन्मय जगन्मय पाहि रोगात् ॥12॥
ayi sabala murāre pāṇijānupracāraiḥ
kimapi bhavanabhāgān bhūṣayantau bhavantau |
calitacaraṇakañjau mañjumañjīraśiñjā-
śravaṇakutukabhājau ceratuścāruvegāt ||1||
mṛdu mṛdu vihasantāvunmiṣaddantavantau
vadanapatitakeśau dṛśyapādābjadeśau |
bhujagalitakarāntavyālagatkaṅkaṇāṅkau
matimaharatamuccaiḥ paśyatāṃ viśvanṛṇām ||2||
anusarati janaughe kautukavyākulākṣe
kimapi kṛtaninādaṃ vyāhasantau dravantau |
valitavadanapadmaṃ pṛṣṭhato dattadṛṣṭī
kimiva na vidadhāthe kautukaṃ vāsudeva ||3||
drutagatiṣu patantāvutthitau liptapaṅkau
divi munibhirapaṅkaiḥ sasmitaṃ vandyamānau |
drutamatha jananībhyāṃ sānukampaṃ gṛhītau
muhurapi parirabdhau drāgyuvāṃ cumbitau ca ||4||
snutakucabharamaṅke dhārayantī bhavantaṃ
taralamati yaśodā stanyadā dhanyadhanyā |
kapaṭapaśupa madhye mugdhahāsāṅkuraṃ te
daśanamukulahṛdyaṃ vīkṣya vaktraṃ jaharṣa ||5||
tadanucaraṇacārī dārakaissākamārā-
nnilayatatiṣu khelan bālacāpalyaśālī |
bhavanaśukaviḍālān vatsakāṃścānudhāvan
kathamapi kṛtahāsairgopakairvārito'bhūḥ ||6||
haladharasahitastvaṃ yatra yatropayāto
vivaśapatitanetrāstatra tatraiva gopyaḥ |
vigalitagṛhakṛtyā vismṛtāpatyabhṛtyā
murahara muhuratyantākulā nityamāsan ||7||
pratinavanavanītaṃ gopikādattamicchan
kalapadamupagāyan komalaṃ kvāpi nṛtyan |
sadayayuvatilokairarpitaṃ sarpiraśnan
kvacana navavipakvaṃ dugdhamapyāpibastvam ||8||
mama khalu baligehe yācanaṃ jātamāstā-
miha punarabalānāmagrato naiva kurve |
iti vihitamatiḥ kiṃ deva santyajya yācñāṃ
dadhighṛtamaharastvaṃ cāruṇā coraṇena ||9||
tava dadhighṛtamoṣe ghoṣayoṣājanānā-
mabhajata hṛdi roṣo nāvakāśaṃ na śokaḥ |
hṛdayamapi muṣitvā harṣasindhau nyadhāstvaṃ
sa mama śamaya rogān vātagehādhinātha ||10||
śākhāgre vidhuṃ vilokya phalamitymbāṃ ca tātaṃ muhuḥ
samprārthyātha tadā tadīyavacasā protkṣiptabāhau tvayi|
citraṃ deva śaśī sa te karmagāt kiṃ brūmahe sampataḥ
jyotirmaṇḍalapūritākhilavapuḥ prāgā virāḍrūpatām || 11||
kiṃ kiṃ batedamiti sambhrama bhājamenaṃ
brahmārṇave kṣaṇamamuṃ parimajjya tātam |
māyāṃ punastanaya-mohamayīṃ vitanvan
ānandacinmaya jaganmaya pāhi rogāt ||12||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in