Narayaniyam Dashaka 17 - Dhruvacharitam — Gujarati Script

ઉત્તાનપાદનૃપતેર્મનુનન્દનસ્ય

જાયા બભૂવ સુરુચિર્નિતરામભીષ્ટા ।

અન્યા સુનીતિરિતિ ભર્તુરનાદૃતા સા

ત્વામેવ નિત્યમગતિઃ શરણં ગતાઽભૂત્ ॥1॥

અઙ્કે પિતુઃ સુરુચિપુત્રકમુત્તમં તં

દૃષ્ટ્વા ધ્રુવઃ કિલ સુનીતિસુતોઽધિરોક્ષ્યન્ ।

આચિક્ષિપે કિલ શિશુઃ સુતરાં સુરુચ્યા

દુસ્સન્ત્યજા ખલુ ભવદ્વિમુખૈરસૂયા ॥2॥

ત્વન્મોહિતે પિતરિ પશ્યતિ દારવશ્યે

દૂરં દુરુક્તિનિહતઃ સ ગતો નિજામ્બામ્ ।

સાઽપિ સ્વકર્મગતિસન્તરણાય પુંસાં

ત્વત્પાદમેવ શરણં શિશવે શશંસ ॥3॥

આકર્ણ્ય સોઽપિ ભવદર્ચનનિશ્ચિતાત્મા

માની નિરેત્ય નગરાત્ કિલ પઞ્ચવર્ષઃ ।

સન્દૃષ્ટનારદનિવેદિતમન્ત્રમાર્ગ-

સ્ત્વામારરાધ તપસા મધુકાનનાન્તે ॥4॥

તાતે વિષણ્ણહૃદયે નગરીં ગતેન

શ્રીનારદેન પરિસાન્ત્વિતચિત્તવૃત્તૌ ।

બાલસ્ત્વદર્પિતમનાઃ ક્રમવર્ધિતેન

નિન્યે કઠોરતપસા કિલ પઞ્ચમાસાન્ ॥5॥

તાવત્તપોબલનિરુચ્છ્-વસિતે દિગન્તે

દેવાર્થિતસ્ત્વમુદયત્કરુણાર્દ્રચેતાઃ ।

ત્વદ્રૂપચિદ્રસનિલીનમતેઃ પુરસ્તા-

દાવિર્બભૂવિથ વિભો ગરુડાધિરૂઢઃ ॥6॥

ત્વદ્દર્શનપ્રમદભારતરઙ્ગિતં તં

દૃગ્ભ્યાં નિમગ્નમિવ રૂપરસાયને તે ।

તુષ્ટૂષમાણમવગમ્ય કપોલદેશે

સંસ્પૃષ્ટવાનસિ દરેણ તથાઽઽદરેણ ॥7॥

તાવદ્વિબોધવિમલં પ્રણુવન્તમેન-

માભાષથાસ્ત્વમવગમ્ય તદીયભાવમ્ ।

રાજ્યં ચિરં સમનુભૂય ભજસ્વ ભૂયઃ

સર્વોત્તરં ધ્રુવ પદં વિનિવૃત્તિહીનમ્ ॥8॥

ઇત્યૂચિષિ ત્વયિ ગતે નૃપનન્દનોઽસા-

વાનન્દિતાખિલજનો નગરીમુપેતઃ ।

રેમે ચિરં ભવદનુગ્રહપૂર્ણકામ-

સ્તાતે ગતે ચ વનમાદૃતરાજ્યભારઃ ॥9॥

યક્ષેણ દેવ નિહતે પુનરુત્તમેઽસ્મિન્

યક્ષૈઃ સ યુદ્ધનિરતો વિરતો મનૂક્ત્યા ।

શાન્ત્યા પ્રસન્નહૃદયાદ્ધનદાદુપેતા-

ત્ત્વદ્ભક્તિમેવ સુદૃઢામવૃણોન્મહાત્મા ॥10॥

અન્તે ભવત્પુરુષનીતવિમાનયાતો

માત્રા સમં ધ્રુવપદે મુદિતોઽયમાસ્તે ।

એવં સ્વભૃત્યજનપાલનલોલધીસ્ત્વં

વાતાલયાધિપ નિરુન્ધિ મમામયૌઘાન્ ॥11॥

Roman (IAST) Transliteration

uttānapādanṛpatermanunandanasya

jāyā babhūva surucirnitarāmabhīṣṭā |

anyā sunītiriti bharturanādṛtā sā

tvāmeva nityamagatiḥ śaraṇaṃ gatā'bhūt ||1||

aṅke pituḥ suruciputrakamuttamaṃ taṃ

dṛṣṭvā dhruvaḥ kila sunītisuto'dhirokṣyan |

ācikṣipe kila śiśuḥ sutarāṃ surucyā

dussantyajā khalu bhavadvimukhairasūyā ||2||

tvanmohite pitari paśyati dāravaśye

dūraṃ duruktinihataḥ sa gato nijāmbām |

sā'pi svakarmagatisantaraṇāya puṃsāṃ

tvatpādameva śaraṇaṃ śiśave śaśaṃsa ||3||

ākarṇya so'pi bhavadarcananiścitātmā

mānī niretya nagarāt kila pañcavarṣaḥ |

sandṛṣṭanāradaniveditamantramārga-

stvāmārarādha tapasā madhukānanānte ||4||

tāte viṣaṇṇahṛdaye nagarīṃ gatena

śrīnāradena parisāntvitacittavṛttau |

bālastvadarpitamanāḥ kramavardhitena

ninye kaṭhoratapasā kila pañcamāsān ||5||

tāvattapobalanirucch-vasite digante

devārthitastvamudayatkaruṇārdracetāḥ |

tvadrūpacidrasanilīnamateḥ purastā-

dāvirbabhūvitha vibho garuḍādhirūḍhaḥ ||6||

tvaddarśanapramadabhārataraṅgitaṃ taṃ

dṛgbhyāṃ nimagnamiva rūparasāyane te |

tuṣṭūṣamāṇamavagamya kapoladeśe

saṃspṛṣṭavānasi dareṇa tathā''dareṇa ||7||

tāvadvibodhavimalaṃ praṇuvantamena-

mābhāṣathāstvamavagamya tadīyabhāvam |

rājyaṃ ciraṃ samanubhūya bhajasva bhūyaḥ

sarvottaraṃ dhruva padaṃ vinivṛttihīnam ||8||

ityūciṣi tvayi gate nṛpanandano'sā-

vānanditākhilajano nagarīmupetaḥ |

reme ciraṃ bhavadanugrahapūrṇakāma-

stāte gate ca vanamādṛtarājyabhāraḥ ||9||

yakṣeṇa deva nihate punaruttame'smin

yakṣaiḥ sa yuddhanirato virato manūktyā |

śāntyā prasannahṛdayāddhanadādupetā-

ttvadbhaktimeva sudṛḍhāmavṛṇonmahātmā ||10||

ante bhavatpuruṣanītavimānayāto

mātrā samaṃ dhruvapade mudito'yamāste |

evaṃ svabhṛtyajanapālanaloladhīstvaṃ

vātālayādhipa nirundhi mamāmayaughān ||11||

Sanskrit — Devanagari (original)

उत्तानपादनृपतेर्मनुनन्दनस्य

जाया बभूव सुरुचिर्नितरामभीष्टा ।

अन्या सुनीतिरिति भर्तुरनादृता सा

त्वामेव नित्यमगतिः शरणं गताऽभूत् ॥1॥

अङ्के पितुः सुरुचिपुत्रकमुत्तमं तं

दृष्ट्वा ध्रुवः किल सुनीतिसुतोऽधिरोक्ष्यन् ।

आचिक्षिपे किल शिशुः सुतरां सुरुच्या

दुस्सन्त्यजा खलु भवद्विमुखैरसूया ॥2॥

त्वन्मोहिते पितरि पश्यति दारवश्ये

दूरं दुरुक्तिनिहतः स गतो निजाम्बाम् ।

साऽपि स्वकर्मगतिसन्तरणाय पुंसां

त्वत्पादमेव शरणं शिशवे शशंस ॥3॥

आकर्ण्य सोऽपि भवदर्चननिश्चितात्मा

मानी निरेत्य नगरात् किल पञ्चवर्षः ।

सन्दृष्टनारदनिवेदितमन्त्रमार्ग-

स्त्वामारराध तपसा मधुकाननान्ते ॥4॥

ताते विषण्णहृदये नगरीं गतेन

श्रीनारदेन परिसान्त्वितचित्तवृत्तौ ।

बालस्त्वदर्पितमनाः क्रमवर्धितेन

निन्ये कठोरतपसा किल पञ्चमासान् ॥5॥

तावत्तपोबलनिरुच्छ्-वसिते दिगन्ते

देवार्थितस्त्वमुदयत्करुणार्द्रचेताः ।

त्वद्रूपचिद्रसनिलीनमतेः पुरस्ता-

दाविर्बभूविथ विभो गरुडाधिरूढः ॥6॥

त्वद्दर्शनप्रमदभारतरङ्गितं तं

दृग्भ्यां निमग्नमिव रूपरसायने ते ।

तुष्टूषमाणमवगम्य कपोलदेशे

संस्पृष्टवानसि दरेण तथाऽऽदरेण ॥7॥

तावद्विबोधविमलं प्रणुवन्तमेन-

माभाषथास्त्वमवगम्य तदीयभावम् ।

राज्यं चिरं समनुभूय भजस्व भूयः

सर्वोत्तरं ध्रुव पदं विनिवृत्तिहीनम् ॥8॥

इत्यूचिषि त्वयि गते नृपनन्दनोऽसा-

वानन्दिताखिलजनो नगरीमुपेतः ।

रेमे चिरं भवदनुग्रहपूर्णकाम-

स्ताते गते च वनमादृतराज्यभारः ॥9॥

यक्षेण देव निहते पुनरुत्तमेऽस्मिन्

यक्षैः स युद्धनिरतो विरतो मनूक्त्या ।

शान्त्या प्रसन्नहृदयाद्धनदादुपेता-

त्त्वद्भक्तिमेव सुदृढामवृणोन्महात्मा ॥10॥

अन्ते भवत्पुरुषनीतविमानयातो

मात्रा समं ध्रुवपदे मुदितोऽयमास्ते ।

एवं स्वभृत्यजनपालनलोलधीस्त्वं

वातालयाधिप निरुन्धि ममामयौघान् ॥11॥