Vishnu

નારાયણીયં દશક 80 - સ્યમન્તકોપાખ્યાનમ્

Narayaniyam Dashaka 80 - Syamantakopakhyanam

🖋️ Gujarati script
📄 Download PDF
સત્રાજિતસ્ત્વમથ લુબ્ધવદર્કલબ્ધં
દિવ્યં સ્યમન્તકમણિં ભગવન્નયાચીઃ ।
તત્કારણં બહુવિધં મમ ભાતિ નૂનં
તસ્યાત્મજાં ત્વયિ રતાં છલતો વિવોઢુમ્ ॥1॥
અદત્તં તં તુભ્યં મણિવરમનેનાલ્પમનસા
પ્રસેનસ્તદ્ભ્રાતા ગલભુવિ વહન્ પ્રાપ મૃગયામ્ ।
અહન્નેનં સિંહો મણિમહસિ માંસભ્રમવશાત્
કપીન્દ્રસ્તં હત્વા મણિમપિ ચ બાલાય દદિવાન્ ॥2॥
શશંસુઃ સત્રાજિદ્ગિરમનુ જનાસ્ત્વાં મણિહરં
જનાનાં પીયૂષં ભવતિ ગુણિનાં દોષકણિકા ।
તતઃ સર્વજ્ઞોઽપિ સ્વજનસહિતો માર્ગણપરઃ
પ્રસેનં તં દૃષ્ટ્વા હરિમપિ ગતોઽભૂઃ કપિગુહામ્ ॥3॥
ભવન્તમવિતર્કયન્નતિવયાઃ સ્વયં જામ્બવાન્
મુકુન્દશરણં હિ માં ક ઇહ રોદ્ધુમિત્યાલપન્ ।
વિભો રઘુપતે હરે જય જયેત્યલં મુષ્ટિભિ-
શ્ચિરં તવ સમર્ચનં વ્યધિત ભક્તચૂડામણિઃ ॥4॥
બુધ્વાઽથ તેન દત્તાં નવરમણીં વરમણિં ચ પરિગૃહ્ણન્ ।
અનુગૃહ્ણન્નમુમાગાઃ સપદિ ચ સત્રાજિતે મણિં પ્રાદાઃ ॥5॥
તદનુ સ ખલુ બ્રીલાલોલો વિલોલવિલોચનાં
દુહિતરમહો ધીમાન્ ભામાં ગિરૈવ પરાર્પિતામ્ ।
અદિત મણિના તુભ્યં લભ્યં સમેત્ય ભવાનપિ
પ્રમુદિતમનાસ્તસ્યૈવાદાન્મણિં ગહનાશયઃ ॥6॥
વ્રીલાકુલાં રમયતિ ત્વયિ સત્યભામાં
કૌન્તેયદાહકથયાથ કુરૂન્ પ્રયાતે ।
હી ગાન્દિનેયકૃતવર્મગિરા નિપાત્ય
સત્રાજિતં શતધનુર્મણિમાજહાર ॥7॥
શોકાત્ કુરૂનુપગતામવલોક્ય કાન્તાં
હત્વા દ્રુતં શતધનું સમહર્ષયસ્તામ્ ।
રત્ને સશઙ્ક ઇવ મૈથિલગેહમેત્ય
રામો ગદાં સમશિશિક્ષત ધાર્તરાષ્ટ્રમ્ ॥8॥
અક્રૂર એષ ભગવન્ ભવદિચ્છયૈવ
સત્રાજિતઃ કુચરિતસ્ય યુયોજ હિંસામ્ ।
અક્રૂરતો મણિમનાહૃતવાન્ પુનસ્ત્વં
તસ્યૈવ ભૂતિમુપધાતુમિતિ બ્રુવન્તિ ॥9॥
ભક્તસ્ત્વયિ સ્થિરતરઃ સ હિ ગાન્દિનેય-
સ્તસ્યૈવ કાપથમતિઃ કથમીશ જાતા ।
વિજ્ઞાનવાન્ પ્રશમવાનહમિત્યુદીર્ણં
ગર્વં ધ્રુવં શમયિતું ભવતા કૃતૈવ ॥10॥
યાતં ભયેન કૃતવર્મયુતં પુનસ્ત-
માહૂય તદ્વિનિહિતં ચ મણિં પ્રકાશ્ય ।
તત્રૈવ સુવ્રતધરે વિનિધાય તુષ્યન્
ભામાકુચાન્તશયનઃ પવનેશ પાયાઃ ॥11॥
Roman (IAST) Transliteration
satrājitastvamatha lubdhavadarkalabdhaṃ
divyaṃ syamantakamaṇiṃ bhagavannayācīḥ |
tatkāraṇaṃ bahuvidhaṃ mama bhāti nūnaṃ
tasyātmajāṃ tvayi ratāṃ chalato vivoḍhum ||1||
adattaṃ taṃ tubhyaṃ maṇivaramanenālpamanasā
prasenastadbhrātā galabhuvi vahan prāpa mṛgayām |
ahannenaṃ siṃho maṇimahasi māṃsabhramavaśāt
kapīndrastaṃ hatvā maṇimapi ca bālāya dadivān ||2||
śaśaṃsuḥ satrājidgiramanu janāstvāṃ maṇiharaṃ
janānāṃ pīyūṣaṃ bhavati guṇināṃ doṣakaṇikā |
tataḥ sarvajño'pi svajanasahito mārgaṇaparaḥ
prasenaṃ taṃ dṛṣṭvā harimapi gato'bhūḥ kapiguhām ||3||
bhavantamavitarkayannativayāḥ svayaṃ jāmbavān
mukundaśaraṇaṃ hi māṃ ka iha roddhumityālapan |
vibho raghupate hare jaya jayetyalaṃ muṣṭibhi-
ściraṃ tava samarcanaṃ vyadhita bhaktacūḍāmaṇiḥ ||4||
budhvā'tha tena dattāṃ navaramaṇīṃ varamaṇiṃ ca parigṛhṇan |
anugṛhṇannamumāgāḥ sapadi ca satrājite maṇiṃ prādāḥ ||5||
tadanu sa khalu brīlālolo vilolavilocanāṃ
duhitaramaho dhīmān bhāmāṃ giraiva parārpitām |
adita maṇinā tubhyaṃ labhyaṃ sametya bhavānapi
pramuditamanāstasyaivādānmaṇiṃ gahanāśayaḥ ||6||
vrīlākulāṃ ramayati tvayi satyabhāmāṃ
kaunteyadāhakathayātha kurūn prayāte |
hī gāndineyakṛtavarmagirā nipātya
satrājitaṃ śatadhanurmaṇimājahāra ||7||
śokāt kurūnupagatāmavalokya kāntāṃ
hatvā drutaṃ śatadhanuṃ samaharṣayastām |
ratne saśaṅka iva maithilagehametya
rāmo gadāṃ samaśiśikṣata dhārtarāṣṭram ||8||
akrūra eṣa bhagavan bhavadicchayaiva
satrājitaḥ kucaritasya yuyoja hiṃsām |
akrūrato maṇimanāhṛtavān punastvaṃ
tasyaiva bhūtimupadhātumiti bruvanti ||9||
bhaktastvayi sthirataraḥ sa hi gāndineya-
stasyaiva kāpathamatiḥ kathamīśa jātā |
vijñānavān praśamavānahamityudīrṇaṃ
garvaṃ dhruvaṃ śamayituṃ bhavatā kṛtaiva ||10||
yātaṃ bhayena kṛtavarmayutaṃ punasta-
māhūya tadvinihitaṃ ca maṇiṃ prakāśya |
tatraiva suvratadhare vinidhāya tuṣyan
bhāmākucāntaśayanaḥ pavaneśa pāyāḥ ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
सत्राजितस्त्वमथ लुब्धवदर्कलब्धं
दिव्यं स्यमन्तकमणिं भगवन्नयाचीः ।
तत्कारणं बहुविधं मम भाति नूनं
तस्यात्मजां त्वयि रतां छलतो विवोढुम् ॥1॥
अदत्तं तं तुभ्यं मणिवरमनेनाल्पमनसा
प्रसेनस्तद्भ्राता गलभुवि वहन् प्राप मृगयाम् ।
अहन्नेनं सिंहो मणिमहसि मांसभ्रमवशात्
कपीन्द्रस्तं हत्वा मणिमपि च बालाय ददिवान् ॥2॥
शशंसुः सत्राजिद्गिरमनु जनास्त्वां मणिहरं
जनानां पीयूषं भवति गुणिनां दोषकणिका ।
ततः सर्वज्ञोऽपि स्वजनसहितो मार्गणपरः
प्रसेनं तं दृष्ट्वा हरिमपि गतोऽभूः कपिगुहाम् ॥3॥
भवन्तमवितर्कयन्नतिवयाः स्वयं जाम्बवान्
मुकुन्दशरणं हि मां क इह रोद्धुमित्यालपन् ।
विभो रघुपते हरे जय जयेत्यलं मुष्टिभि-
श्चिरं तव समर्चनं व्यधित भक्तचूडामणिः ॥4॥
बुध्वाऽथ तेन दत्तां नवरमणीं वरमणिं च परिगृह्णन् ।
अनुगृह्णन्नमुमागाः सपदि च सत्राजिते मणिं प्रादाः ॥5॥
तदनु स खलु ब्रीलालोलो विलोलविलोचनां
दुहितरमहो धीमान् भामां गिरैव परार्पिताम् ।
अदित मणिना तुभ्यं लभ्यं समेत्य भवानपि
प्रमुदितमनास्तस्यैवादान्मणिं गहनाशयः ॥6॥
व्रीलाकुलां रमयति त्वयि सत्यभामां
कौन्तेयदाहकथयाथ कुरून् प्रयाते ।
ही गान्दिनेयकृतवर्मगिरा निपात्य
सत्राजितं शतधनुर्मणिमाजहार ॥7॥
शोकात् कुरूनुपगतामवलोक्य कान्तां
हत्वा द्रुतं शतधनुं समहर्षयस्ताम् ।
रत्ने सशङ्क इव मैथिलगेहमेत्य
रामो गदां समशिशिक्षत धार्तराष्ट्रम् ॥8॥
अक्रूर एष भगवन् भवदिच्छयैव
सत्राजितः कुचरितस्य युयोज हिंसाम् ।
अक्रूरतो मणिमनाहृतवान् पुनस्त्वं
तस्यैव भूतिमुपधातुमिति ब्रुवन्ति ॥9॥
भक्तस्त्वयि स्थिरतरः स हि गान्दिनेय-
स्तस्यैव कापथमतिः कथमीश जाता ।
विज्ञानवान् प्रशमवानहमित्युदीर्णं
गर्वं ध्रुवं शमयितुं भवता कृतैव ॥10॥
यातं भयेन कृतवर्मयुतं पुनस्त-
माहूय तद्विनिहितं च मणिं प्रकाश्य ।
तत्रैव सुव्रतधरे विनिधाय तुष्यन्
भामाकुचान्तशयनः पवनेश पायाः ॥11॥
satrājitastvamatha lubdhavadarkalabdhaṃ
divyaṃ syamantakamaṇiṃ bhagavannayācīḥ |
tatkāraṇaṃ bahuvidhaṃ mama bhāti nūnaṃ
tasyātmajāṃ tvayi ratāṃ chalato vivoḍhum ||1||
adattaṃ taṃ tubhyaṃ maṇivaramanenālpamanasā
prasenastadbhrātā galabhuvi vahan prāpa mṛgayām |
ahannenaṃ siṃho maṇimahasi māṃsabhramavaśāt
kapīndrastaṃ hatvā maṇimapi ca bālāya dadivān ||2||
śaśaṃsuḥ satrājidgiramanu janāstvāṃ maṇiharaṃ
janānāṃ pīyūṣaṃ bhavati guṇināṃ doṣakaṇikā |
tataḥ sarvajño'pi svajanasahito mārgaṇaparaḥ
prasenaṃ taṃ dṛṣṭvā harimapi gato'bhūḥ kapiguhām ||3||
bhavantamavitarkayannativayāḥ svayaṃ jāmbavān
mukundaśaraṇaṃ hi māṃ ka iha roddhumityālapan |
vibho raghupate hare jaya jayetyalaṃ muṣṭibhi-
ściraṃ tava samarcanaṃ vyadhita bhaktacūḍāmaṇiḥ ||4||
budhvā'tha tena dattāṃ navaramaṇīṃ varamaṇiṃ ca parigṛhṇan |
anugṛhṇannamumāgāḥ sapadi ca satrājite maṇiṃ prādāḥ ||5||
tadanu sa khalu brīlālolo vilolavilocanāṃ
duhitaramaho dhīmān bhāmāṃ giraiva parārpitām |
adita maṇinā tubhyaṃ labhyaṃ sametya bhavānapi
pramuditamanāstasyaivādānmaṇiṃ gahanāśayaḥ ||6||
vrīlākulāṃ ramayati tvayi satyabhāmāṃ
kaunteyadāhakathayātha kurūn prayāte |
hī gāndineyakṛtavarmagirā nipātya
satrājitaṃ śatadhanurmaṇimājahāra ||7||
śokāt kurūnupagatāmavalokya kāntāṃ
hatvā drutaṃ śatadhanuṃ samaharṣayastām |
ratne saśaṅka iva maithilagehametya
rāmo gadāṃ samaśiśikṣata dhārtarāṣṭram ||8||
akrūra eṣa bhagavan bhavadicchayaiva
satrājitaḥ kucaritasya yuyoja hiṃsām |
akrūrato maṇimanāhṛtavān punastvaṃ
tasyaiva bhūtimupadhātumiti bruvanti ||9||
bhaktastvayi sthirataraḥ sa hi gāndineya-
stasyaiva kāpathamatiḥ kathamīśa jātā |
vijñānavān praśamavānahamityudīrṇaṃ
garvaṃ dhruvaṃ śamayituṃ bhavatā kṛtaiva ||10||
yātaṃ bhayena kṛtavarmayutaṃ punasta-
māhūya tadvinihitaṃ ca maṇiṃ prakāśya |
tatraiva suvratadhare vinidhāya tuṣyan
bhāmākucāntaśayanaḥ pavaneśa pāyāḥ ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in