Narayaniyam Dashaka 93 - Panchavimshati Guravah — Gujarati Script

બન્ધુસ્નેહં વિજહ્યાં તવ હિ કરુણયા ત્વય્યુપાવેશિતાત્મા

સર્વં ત્યક્ત્વા ચરેયં સકલમપિ જગદ્વીક્ષ્ય માયાવિલાસમ્ ।

નાનાત્વાદ્ભ્રાન્તિજન્યાત્ સતિ ખલુ ગુણદોષાવબોધે વિધિર્વા

વ્યાસેધો વા કથં તૌ ત્વયિ નિહિતમતેર્વીતવૈષમ્યબુદ્ધેઃ ॥1॥

ક્ષુત્તૃષ્ણાલોપમાત્રે સતતકૃતધિયો જન્તવઃ સન્ત્યનન્તા-

સ્તેભ્યો વિજ્ઞાનવત્ત્વાત્ પુરુષ ઇહ વરસ્તજ્જનિર્દુર્લભૈવ ।

તત્રાપ્યાત્માત્મનઃ સ્યાત્સુહૃદપિ ચ રિપુર્યસ્ત્વયિ ન્યસ્તચેતા-

સ્તાપોચ્છિત્તેરુપાયં સ્મરતિ સ હિ સુહૃત્ સ્વાત્મવૈરી તતોઽન્યઃ ॥2॥

ત્વત્કારુણ્યે પ્રવૃત્તે ક ઇવ નહિ ગુરુર્લોકવૃત્તેઽપિ ભૂમન્

સર્વાક્રાન્તાપિ ભૂમિર્નહિ ચલતિ તતસ્સત્ક્ષમાં શિક્ષયેયમ્ ।

ગૃહ્ણીયામીશ તત્તદ્વિષયપરિચયેઽપ્યપ્રસક્તિં સમીરાત્

વ્યાપ્તત્વઞ્ચાત્મનો મે ગગનગુરુવશાદ્ભાતુ નિર્લેપતા ચ ॥3

સ્વચ્છઃ સ્યાં પાવનોઽહં મધુર ઉદકવદ્વહ્નિવન્મા સ્મ ગૃહ્ણાં

સર્વાન્નીનોઽપિ દોષં તરુષુ તમિવ માં સર્વભૂતેષ્વવેયામ્ ।

પુષ્ટિર્નષ્ટિઃ કલાનાં શશિન ઇવ તનોર્નાત્મનોઽસ્તીતિ વિદ્યાં

તોયાદિવ્યસ્તમાર્તાણ્ડવદપિ ચ તનુષ્વેકતાં ત્વત્પ્રસાદાત્ ॥4॥

સ્નેહાદ્વ્યાધાત્તપુત્રપ્રણયમૃતકપોતાયિતો મા સ્મ ભૂવં

પ્રાપ્તં પ્રાશ્નન્ સહેય ક્ષુધમપિ શયુવત્ સિન્ધુવત્સ્યામગાધઃ ।

મા પપ્તં યોષિદાદૌ શિખિનિ શલભવત્ ભૃઙ્ગવત્સારભાગી

ભૂયાસં કિન્તુ તદ્વદ્ધનચયનવશાન્માહમીશ પ્રણેશમ્ ॥5॥

મા બદ્ધ્યાસં તરુણ્યા ગજ ઇવ વશયા નાર્જયેયં ધનૌઘં

હર્તાન્યસ્તં હિ માધ્વીહર ઇવ મૃગવન્મા મુહં ગ્રામ્યગીતૈઃ ।

નાત્યાસજ્જેય ભોજ્યે ઝષ ઇવ બલિશે પિઙ્ગલાવન્નિરાશઃ

સુપ્યાં ભર્તવ્યયોગાત્ કુરર ઇવ વિભો સામિષોઽન્યૈર્ન હન્યૈ ॥6॥

વર્તેય ત્યક્તમાનઃ સુખમતિશિશુવન્નિસ્સહાયશ્ચરેયં

કન્યાયા એકશેષો વલય ઇવ વિભો વર્જિતાન્યોન્યઘોષઃ ।

ત્વચ્ચિત્તો નાવબુધ્યૈ પરમિષુકૃદિવ ક્ષ્માભૃદાયાનઘોષં

ગેહેષ્વન્યપ્રણીતેષ્વહિરિવ નિવસાન્યુન્દુરોર્મન્દિરેષુ ॥7॥

ત્વય્યેવ ત્વત્કૃતં ત્વં ક્ષપયસિ જગદિત્યૂર્ણનાભાત્ પ્રતીયાં

ત્વચ્ચિન્તા ત્વત્સ્વરૂપં કુરુત ઇતિ દૃઢં શિક્ષયે પેશકારાત્ ।

વિડ્ભસ્માત્મા ચ દેહો ભવતિ ગુરુવરો યો વિવેકં વિરક્તિં

ધત્તે સઞ્ચિન્ત્યમાનો મમ તુ બહુરુજાપીડિતોઽયં વિશેષાત્ ॥8॥

હી હી મે દેહમોહં ત્યજ પવનપુરાધીશ યત્પ્રેમહેતો-

ર્ગેહે વિત્તે કલત્રાદિષુ ચ વિવશિતાસ્ત્વત્પદં વિસ્મરન્તિ ।

સોઽયં વહ્નેશ્શુનો વા પરમિહ પરતઃ સામ્પ્રતઞ્ચાક્ષિકર્ણ-

ત્વગ્જિહ્વાદ્યા વિકર્ષન્ત્યવશમત ઇતઃ કોઽપિ ન ત્વત્પદાબ્જે ॥9॥

દુર્વારો દેહમોહો યદિ પુનરધુના તર્હિ નિશ્શેષરોગાન્

હૃત્વા ભક્તિં દ્રઢિષ્ઠાં કુરુ તવ પદપઙ્કેરુહે પઙ્કજાક્ષ ।

નૂનં નાનાભવાન્તે સમધિગતમમું મુક્તિદં વિપ્રદેહં

ક્ષુદ્રે હા હન્ત મા મા ક્ષિપ વિષયરસે પાહિ માં મારુતેશ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

bandhusnehaṃ vijahyāṃ tava hi karuṇayā tvayyupāveśitātmā

sarvaṃ tyaktvā careyaṃ sakalamapi jagadvīkṣya māyāvilāsam |

nānātvādbhrāntijanyāt sati khalu guṇadoṣāvabodhe vidhirvā

vyāsedho vā kathaṃ tau tvayi nihitamatervītavaiṣamyabuddheḥ ||1||

kṣuttṛṣṇālopamātre satatakṛtadhiyo jantavaḥ santyanantā-

stebhyo vijñānavattvāt puruṣa iha varastajjanirdurlabhaiva |

tatrāpyātmātmanaḥ syātsuhṛdapi ca ripuryastvayi nyastacetā-

stāpocchitterupāyaṃ smarati sa hi suhṛt svātmavairī tato'nyaḥ ||2||

tvatkāruṇye pravṛtte ka iva nahi gururlokavṛtte'pi bhūman

sarvākrāntāpi bhūmirnahi calati tatassatkṣamāṃ śikṣayeyam |

gṛhṇīyāmīśa tattadviṣayaparicaye'pyaprasaktiṃ samīrāt

vyāptatvañcātmano me gaganaguruvaśādbhātu nirlepatā ca ||3

svacchaḥ syāṃ pāvano'haṃ madhura udakavadvahnivanmā sma gṛhṇāṃ

sarvānnīno'pi doṣaṃ taruṣu tamiva māṃ sarvabhūteṣvaveyām |

puṣṭirnaṣṭiḥ kalānāṃ śaśina iva tanornātmano'stīti vidyāṃ

toyādivyastamārtāṇḍavadapi ca tanuṣvekatāṃ tvatprasādāt ||4||

snehādvyādhāttaputrapraṇayamṛtakapotāyito mā sma bhūvaṃ

prāptaṃ prāśnan saheya kṣudhamapi śayuvat sindhuvatsyāmagādhaḥ |

mā paptaṃ yoṣidādau śikhini śalabhavat bhṛṅgavatsārabhāgī

bhūyāsaṃ kintu tadvaddhanacayanavaśānmāhamīśa praṇeśam ||5||

mā baddhyāsaṃ taruṇyā gaja iva vaśayā nārjayeyaṃ dhanaughaṃ

hartānyastaṃ hi mādhvīhara iva mṛgavanmā muhaṃ grāmyagītaiḥ |

nātyāsajjeya bhojye jhaṣa iva baliśe piṅgalāvannirāśaḥ

supyāṃ bhartavyayogāt kurara iva vibho sāmiṣo'nyairna hanyai ||6||

varteya tyaktamānaḥ sukhamatiśiśuvannissahāyaścareyaṃ

kanyāyā ekaśeṣo valaya iva vibho varjitānyonyaghoṣaḥ |

tvaccitto nāvabudhyai paramiṣukṛdiva kṣmābhṛdāyānaghoṣaṃ

geheṣvanyapraṇīteṣvahiriva nivasānyundurormandireṣu ||7||

tvayyeva tvatkṛtaṃ tvaṃ kṣapayasi jagadityūrṇanābhāt pratīyāṃ

tvaccintā tvatsvarūpaṃ kuruta iti dṛḍhaṃ śikṣaye peśakārāt |

viḍbhasmātmā ca deho bhavati guruvaro yo vivekaṃ viraktiṃ

dhatte sañcintyamāno mama tu bahurujāpīḍito'yaṃ viśeṣāt ||8||

hī hī me dehamohaṃ tyaja pavanapurādhīśa yatpremaheto-

rgehe vitte kalatrādiṣu ca vivaśitāstvatpadaṃ vismaranti |

so'yaṃ vahneśśuno vā paramiha parataḥ sāmpratañcākṣikarṇa-

tvagjihvādyā vikarṣantyavaśamata itaḥ ko'pi na tvatpadābje ||9||

durvāro dehamoho yadi punaradhunā tarhi niśśeṣarogān

hṛtvā bhaktiṃ draḍhiṣṭhāṃ kuru tava padapaṅkeruhe paṅkajākṣa |

nūnaṃ nānābhavānte samadhigatamamuṃ muktidaṃ vipradehaṃ

kṣudre hā hanta mā mā kṣipa viṣayarase pāhi māṃ māruteśa ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

बन्धुस्नेहं विजह्यां तव हि करुणया त्वय्युपावेशितात्मा

सर्वं त्यक्त्वा चरेयं सकलमपि जगद्वीक्ष्य मायाविलासम् ।

नानात्वाद्भ्रान्तिजन्यात् सति खलु गुणदोषावबोधे विधिर्वा

व्यासेधो वा कथं तौ त्वयि निहितमतेर्वीतवैषम्यबुद्धेः ॥1॥

क्षुत्तृष्णालोपमात्रे सततकृतधियो जन्तवः सन्त्यनन्ता-

स्तेभ्यो विज्ञानवत्त्वात् पुरुष इह वरस्तज्जनिर्दुर्लभैव ।

तत्राप्यात्मात्मनः स्यात्सुहृदपि च रिपुर्यस्त्वयि न्यस्तचेता-

स्तापोच्छित्तेरुपायं स्मरति स हि सुहृत् स्वात्मवैरी ततोऽन्यः ॥2॥

त्वत्कारुण्ये प्रवृत्ते क इव नहि गुरुर्लोकवृत्तेऽपि भूमन्

सर्वाक्रान्तापि भूमिर्नहि चलति ततस्सत्क्षमां शिक्षयेयम् ।

गृह्णीयामीश तत्तद्विषयपरिचयेऽप्यप्रसक्तिं समीरात्

व्याप्तत्वञ्चात्मनो मे गगनगुरुवशाद्भातु निर्लेपता च ॥3

स्वच्छः स्यां पावनोऽहं मधुर उदकवद्वह्निवन्मा स्म गृह्णां

सर्वान्नीनोऽपि दोषं तरुषु तमिव मां सर्वभूतेष्ववेयाम् ।

पुष्टिर्नष्टिः कलानां शशिन इव तनोर्नात्मनोऽस्तीति विद्यां

तोयादिव्यस्तमार्ताण्डवदपि च तनुष्वेकतां त्वत्प्रसादात् ॥4॥

स्नेहाद्व्याधात्तपुत्रप्रणयमृतकपोतायितो मा स्म भूवं

प्राप्तं प्राश्नन् सहेय क्षुधमपि शयुवत् सिन्धुवत्स्यामगाधः ।

मा पप्तं योषिदादौ शिखिनि शलभवत् भृङ्गवत्सारभागी

भूयासं किन्तु तद्वद्धनचयनवशान्माहमीश प्रणेशम् ॥5॥

मा बद्ध्यासं तरुण्या गज इव वशया नार्जयेयं धनौघं

हर्तान्यस्तं हि माध्वीहर इव मृगवन्मा मुहं ग्राम्यगीतैः ।

नात्यासज्जेय भोज्ये झष इव बलिशे पिङ्गलावन्निराशः

सुप्यां भर्तव्ययोगात् कुरर इव विभो सामिषोऽन्यैर्न हन्यै ॥6॥

वर्तेय त्यक्तमानः सुखमतिशिशुवन्निस्सहायश्चरेयं

कन्याया एकशेषो वलय इव विभो वर्जितान्योन्यघोषः ।

त्वच्चित्तो नावबुध्यै परमिषुकृदिव क्ष्माभृदायानघोषं

गेहेष्वन्यप्रणीतेष्वहिरिव निवसान्युन्दुरोर्मन्दिरेषु ॥7॥

त्वय्येव त्वत्कृतं त्वं क्षपयसि जगदित्यूर्णनाभात् प्रतीयां

त्वच्चिन्ता त्वत्स्वरूपं कुरुत इति दृढं शिक्षये पेशकारात् ।

विड्भस्मात्मा च देहो भवति गुरुवरो यो विवेकं विरक्तिं

धत्ते सञ्चिन्त्यमानो मम तु बहुरुजापीडितोऽयं विशेषात् ॥8॥

ही ही मे देहमोहं त्यज पवनपुराधीश यत्प्रेमहेतो-

र्गेहे वित्ते कलत्रादिषु च विवशितास्त्वत्पदं विस्मरन्ति ।

सोऽयं वह्नेश्शुनो वा परमिह परतः साम्प्रतञ्चाक्षिकर्ण-

त्वग्जिह्वाद्या विकर्षन्त्यवशमत इतः कोऽपि न त्वत्पदाब्जे ॥9॥

दुर्वारो देहमोहो यदि पुनरधुना तर्हि निश्शेषरोगान्

हृत्वा भक्तिं द्रढिष्ठां कुरु तव पदपङ्केरुहे पङ्कजाक्ष ।

नूनं नानाभवान्ते समधिगतममुं मुक्तिदं विप्रदेहं

क्षुद्रे हा हन्त मा मा क्षिप विषयरसे पाहि मां मारुतेश ॥10॥