Narayaniyam Dashaka 94 - Tattvajnanotpattih — Gujarati Script

શુદ્ધા નિષ્કામધર્મૈઃ પ્રવરગુરુગિરા તત્સ્વરૂપં પરં તે

શુદ્ધં દેહેન્દ્રિયાદિવ્યપગતમખિલવ્યાપ્તમાવેદયન્તે ।

નાનાત્વસ્થૌલ્યકાર્શ્યાદિ તુ ગુણજવપુસ્સઙ્ગતોઽધ્યાસિતં તે

વહ્નેર્દારુપ્રભેદેષ્વિવ મહદણુતાદીપ્તતાશાન્તતાદિ ॥1॥

આચાર્યાખ્યાધરસ્થારણિસમનુમિલચ્છિષ્યરૂપોત્તરાર-

ણ્યાવેધોદ્ભાસિતેન સ્ફુટતરપરિબોધાગ્નિના દહ્યમાને ।

કર્માલીવાસનાતત્કૃતતનુભુવનભ્રાન્તિકાન્તારપૂરે

દાહ્યાભાવેન વિદ્યાશિખિનિ ચ વિરતે ત્વન્મયી ખલ્વવસ્થા ॥2॥

એવં ત્વત્પ્રાપ્તિતોઽન્યો નહિ ખલુ નિખિલક્લેશહાનેરુપાયો

નૈકાન્તાત્યન્તિકાસ્તે કૃષિવદગદષાડ્ગુણ્યષટ્કર્મયોગાઃ ।

દુર્વૈકલ્યૈરકલ્યા અપિ નિગમપથાસ્તત્ફલાન્યપ્યવાપ્તા

મત્તાસ્ત્વાં વિસ્મરન્તઃ પ્રસજતિ પતને યાન્ત્યનન્તાન્ વિષાદાન્॥3॥

ત્વલ્લોકાદન્યલોકઃ ક્વનુ ભયરહિતો યત્ પરાર્ધદ્વયાન્તે

ત્વદ્ભીતસ્સત્યલોકેઽપિ ન સુખવસતિઃ પદ્મભૂઃ પદ્મનાભ ।

એવં ભાવે ત્વધર્માર્જિતબહુતમસાં કા કથા નારકાણાં

તન્મે ત્વં છિન્ધિ બન્ધં વરદ્ કૃપણબન્ધો કૃપાપૂરસિન્ધો ॥4॥

યાથાર્થ્યાત્ત્વન્મયસ્યૈવ હિ મમ ન વિભો વસ્તુતો બન્ધમોક્ષૌ

માયાવિદ્યાતનુભ્યાં તવ તુ વિરચિતૌ સ્વપ્નબોધોપમૌ તૌ ।

બદ્ધે જીવદ્વિમુક્તિં ગતવતિ ચ ભિદા તાવતી તાવદેકો

ભુઙ્ક્તે દેહદ્રુમસ્થો વિષયફલરસાન્નાપરો નિર્વ્યથાત્મા ॥5॥

જીવન્મુક્તત્વમેવંવિધમિતિ વચસા કિં ફલં દૂરદૂરે

તન્નામાશુદ્ધબુદ્ધેર્ન ચ લઘુ મનસશ્શોધનં ભક્તિતોઽન્યત્ ।

તન્મે વિષ્ણો કૃષીષ્ઠાસ્ત્વયિ કૃતસકલપ્રાર્પણં ભક્તિભારં

યેન સ્યાં મઙ્ક્ષુ કિઞ્ચિદ્ ગુરુવચનમિલત્ત્વત્પ્રબોધસ્ત્વદાત્મા ॥6॥

શબ્દ્બ્રહ્મણ્યપીહ પ્રયતિતમનસસ્ત્વાં ન જાનન્તિ કેચિત્

કષ્ટં વન્ધ્યશ્રમાસ્તે ચિરતરમિહ ગાં બિભ્રતે નિષ્પ્રસૂતિમ્ ।

યસ્યાં વિશ્વાભિરામાસ્સકલમલહરા દિવ્યલીલાવતારાઃ

સચ્ચિત્સાન્દ્રં ચ રૂપં તવ ન નિગદિતં તાં ન વાચં ભ્રિયાસમ્ ॥7॥

યો યાવાન્ યાદૃશો વા ત્વમિતિ કિમપિ નૈવાવગચ્છામિ ભૂમ્-

ન્નેવઞ્ચાનન્યભાવસ્ત્વદનુભજનમેવાદ્રિયે ચૈદ્યવૈરિન્ ।

ત્વલ્લિઙ્ગાનાં ત્વદઙ્ઘ્રિપ્રિયજનસદસાં દર્શનસ્પર્શનાદિ-

ર્ભૂયાન્મે ત્વત્પ્રપૂજાનતિનુતિગુણકર્માનુકીર્ત્યાદરોઽપિ ॥8॥

યદ્યલ્લભ્યેત તત્તત્તવ સમુપહૃતં દેવ દાસોઽસ્મિ તેઽહં

ત્વદ્ગેહોન્માર્જનાદ્યં ભવતુ મમ મુહુઃ કર્મ નિર્માયમેવ ।

સૂર્યાગ્નિબ્રાહ્મણાત્માદિષુ લસિતચતુર્બાહુમારાધયે ત્વાં

ત્વત્પ્રેમાર્દ્રત્વરૂપો મમ સતતમભિષ્યન્દતાં ભક્તિયોગઃ ॥9॥

ઐક્યં તે દાનહોમવ્રતનિયમતપસ્સાઙ્ખ્યયોગૈર્દુરાપં

ત્વત્સઙ્ગેનૈવ ગોપ્યઃ કિલ સુકૃતિતમા પ્રાપુરાનન્દસાન્દ્રમ્ ।

ભક્તેષ્વન્યેષુ ભૂયસ્સ્વપિ બહુમનુષે ભક્તિમેવ ત્વમાસાં

તન્મે ત્વદ્ભક્તિમેવ દ્રઢય હર ગદાન્ કૃષ્ણ વાતાલયેશ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

śuddhā niṣkāmadharmaiḥ pravaragurugirā tatsvarūpaṃ paraṃ te

śuddhaṃ dehendriyādivyapagatamakhilavyāptamāvedayante |

nānātvasthaulyakārśyādi tu guṇajavapussaṅgato'dhyāsitaṃ te

vahnerdāruprabhedeṣviva mahadaṇutādīptatāśāntatādi ||1||

ācāryākhyādharasthāraṇisamanumilacchiṣyarūpottarāra-

ṇyāvedhodbhāsitena sphuṭataraparibodhāgninā dahyamāne |

karmālīvāsanātatkṛtatanubhuvanabhrāntikāntārapūre

dāhyābhāvena vidyāśikhini ca virate tvanmayī khalvavasthā ||2||

evaṃ tvatprāptito'nyo nahi khalu nikhilakleśahānerupāyo

naikāntātyantikāste kṛṣivadagadaṣāḍguṇyaṣaṭkarmayogāḥ |

durvaikalyairakalyā api nigamapathāstatphalānyapyavāptā

mattāstvāṃ vismarantaḥ prasajati patane yāntyanantān viṣādān||3||

tvallokādanyalokaḥ kvanu bhayarahito yat parārdhadvayānte

tvadbhītassatyaloke'pi na sukhavasatiḥ padmabhūḥ padmanābha |

evaṃ bhāve tvadharmārjitabahutamasāṃ kā kathā nārakāṇāṃ

tanme tvaṃ chindhi bandhaṃ varad kṛpaṇabandho kṛpāpūrasindho ||4||

yāthārthyāttvanmayasyaiva hi mama na vibho vastuto bandhamokṣau

māyāvidyātanubhyāṃ tava tu viracitau svapnabodhopamau tau |

baddhe jīvadvimuktiṃ gatavati ca bhidā tāvatī tāvadeko

bhuṅkte dehadrumastho viṣayaphalarasānnāparo nirvyathātmā ||5||

jīvanmuktatvamevaṃvidhamiti vacasā kiṃ phalaṃ dūradūre

tannāmāśuddhabuddherna ca laghu manasaśśodhanaṃ bhaktito'nyat |

tanme viṣṇo kṛṣīṣṭhāstvayi kṛtasakalaprārpaṇaṃ bhaktibhāraṃ

yena syāṃ maṅkṣu kiñcid guruvacanamilattvatprabodhastvadātmā ||6||

śabdbrahmaṇyapīha prayatitamanasastvāṃ na jānanti kecit

kaṣṭaṃ vandhyaśramāste cirataramiha gāṃ bibhrate niṣprasūtim |

yasyāṃ viśvābhirāmāssakalamalaharā divyalīlāvatārāḥ

saccitsāndraṃ ca rūpaṃ tava na nigaditaṃ tāṃ na vācaṃ bhriyāsam ||7||

yo yāvān yādṛśo vā tvamiti kimapi naivāvagacchāmi bhūm-

nnevañcānanyabhāvastvadanubhajanamevādriye caidyavairin |

tvalliṅgānāṃ tvadaṅghripriyajanasadasāṃ darśanasparśanādi-

rbhūyānme tvatprapūjānatinutiguṇakarmānukīrtyādaro'pi ||8||

yadyallabhyeta tattattava samupahṛtaṃ deva dāso'smi te'haṃ

tvadgehonmārjanādyaṃ bhavatu mama muhuḥ karma nirmāyameva |

sūryāgnibrāhmaṇātmādiṣu lasitacaturbāhumārādhaye tvāṃ

tvatpremārdratvarūpo mama satatamabhiṣyandatāṃ bhaktiyogaḥ ||9||

aikyaṃ te dānahomavrataniyamatapassāṅkhyayogairdurāpaṃ

tvatsaṅgenaiva gopyaḥ kila sukṛtitamā prāpurānandasāndram |

bhakteṣvanyeṣu bhūyassvapi bahumanuṣe bhaktimeva tvamāsāṃ

tanme tvadbhaktimeva draḍhaya hara gadān kṛṣṇa vātālayeśa ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

शुद्धा निष्कामधर्मैः प्रवरगुरुगिरा तत्स्वरूपं परं ते

शुद्धं देहेन्द्रियादिव्यपगतमखिलव्याप्तमावेदयन्ते ।

नानात्वस्थौल्यकार्श्यादि तु गुणजवपुस्सङ्गतोऽध्यासितं ते

वह्नेर्दारुप्रभेदेष्विव महदणुतादीप्तताशान्ततादि ॥1॥

आचार्याख्याधरस्थारणिसमनुमिलच्छिष्यरूपोत्तरार-

ण्यावेधोद्भासितेन स्फुटतरपरिबोधाग्निना दह्यमाने ।

कर्मालीवासनातत्कृततनुभुवनभ्रान्तिकान्तारपूरे

दाह्याभावेन विद्याशिखिनि च विरते त्वन्मयी खल्ववस्था ॥2॥

एवं त्वत्प्राप्तितोऽन्यो नहि खलु निखिलक्लेशहानेरुपायो

नैकान्तात्यन्तिकास्ते कृषिवदगदषाड्गुण्यषट्कर्मयोगाः ।

दुर्वैकल्यैरकल्या अपि निगमपथास्तत्फलान्यप्यवाप्ता

मत्तास्त्वां विस्मरन्तः प्रसजति पतने यान्त्यनन्तान् विषादान्॥3॥

त्वल्लोकादन्यलोकः क्वनु भयरहितो यत् परार्धद्वयान्ते

त्वद्भीतस्सत्यलोकेऽपि न सुखवसतिः पद्मभूः पद्मनाभ ।

एवं भावे त्वधर्मार्जितबहुतमसां का कथा नारकाणां

तन्मे त्वं छिन्धि बन्धं वरद् कृपणबन्धो कृपापूरसिन्धो ॥4॥

याथार्थ्यात्त्वन्मयस्यैव हि मम न विभो वस्तुतो बन्धमोक्षौ

मायाविद्यातनुभ्यां तव तु विरचितौ स्वप्नबोधोपमौ तौ ।

बद्धे जीवद्विमुक्तिं गतवति च भिदा तावती तावदेको

भुङ्क्ते देहद्रुमस्थो विषयफलरसान्नापरो निर्व्यथात्मा ॥5॥

जीवन्मुक्तत्वमेवंविधमिति वचसा किं फलं दूरदूरे

तन्नामाशुद्धबुद्धेर्न च लघु मनसश्शोधनं भक्तितोऽन्यत् ।

तन्मे विष्णो कृषीष्ठास्त्वयि कृतसकलप्रार्पणं भक्तिभारं

येन स्यां मङ्क्षु किञ्चिद् गुरुवचनमिलत्त्वत्प्रबोधस्त्वदात्मा ॥6॥

शब्द्ब्रह्मण्यपीह प्रयतितमनसस्त्वां न जानन्ति केचित्

कष्टं वन्ध्यश्रमास्ते चिरतरमिह गां बिभ्रते निष्प्रसूतिम् ।

यस्यां विश्वाभिरामास्सकलमलहरा दिव्यलीलावताराः

सच्चित्सान्द्रं च रूपं तव न निगदितं तां न वाचं भ्रियासम् ॥7॥

यो यावान् यादृशो वा त्वमिति किमपि नैवावगच्छामि भूम्-

न्नेवञ्चानन्यभावस्त्वदनुभजनमेवाद्रिये चैद्यवैरिन् ।

त्वल्लिङ्गानां त्वदङ्घ्रिप्रियजनसदसां दर्शनस्पर्शनादि-

र्भूयान्मे त्वत्प्रपूजानतिनुतिगुणकर्मानुकीर्त्यादरोऽपि ॥8॥

यद्यल्लभ्येत तत्तत्तव समुपहृतं देव दासोऽस्मि तेऽहं

त्वद्गेहोन्मार्जनाद्यं भवतु मम मुहुः कर्म निर्मायमेव ।

सूर्याग्निब्राह्मणात्मादिषु लसितचतुर्बाहुमाराधये त्वां

त्वत्प्रेमार्द्रत्वरूपो मम सततमभिष्यन्दतां भक्तियोगः ॥9॥

ऐक्यं ते दानहोमव्रतनियमतपस्साङ्ख्ययोगैर्दुरापं

त्वत्सङ्गेनैव गोप्यः किल सुकृतितमा प्रापुरानन्दसान्द्रम् ।

भक्तेष्वन्येषु भूयस्स्वपि बहुमनुषे भक्तिमेव त्वमासां

तन्मे त्वद्भक्तिमेव द्रढय हर गदान् कृष्ण वातालयेश ॥10॥