Vishnu

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 95 - ଧ୍ଯାନଯୋଗଃ - ମୋକ୍ଷପ୍ରାପ୍ତିମାର୍ଗଃ

Narayaniyam Dashaka 95 - Dhyanayogah - Mokshapraptimargah

🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ଆଦୌ ହୈରଣ୍ଯଗର୍ଭୀଂ ତନୁମଵିକଲଜୀଵାତ୍ମିକାମାସ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵଂ
ଜୀଵତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାଯାଗୁଣଗଣଖଚିତୋ ଵର୍ତସେ ଵିଶ୍ଵଯୋନେ ।
ତତ୍ରୋଦ୍ଵୃଦ୍ଧେନ ସତ୍ତ୍ଵେନ ତୁ ଗୁଣଯୁଗଲଂ ଭକ୍ତିଭାଵଂ ଗତେନ
ଛିତ୍ଵା ସତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ହିତ୍ଵା ପୁନରନୁପହିତୋ ଵର୍ତିତାହେ ତ୍ଵମେଵ ॥1॥
ସତ୍ତ୍ଵୋନ୍ମେଷାତ୍ କଦାଚିତ୍ ଖଲୁ ଵିଷଯରସେ ଦୋଷବୋଧେଽପି ଭୂମନ୍
ଭୂଯୋଽପ୍ଯେଷୁ ପ୍ରଵୃତ୍ତିସ୍ସତମସି ରଜସି ପ୍ରୋଦ୍ଧତେ ଦୁର୍ନିଵାରା ।
ଚିତ୍ତଂ ତାଵଦ୍ଗୁଣାଶ୍ଚ ଗ୍ରଥିତମିହ ମିଥସ୍ତାନି ସର୍ଵାଣି ରୋଦ୍ଧୁଂ
ତୁର୍ଯେ ତ୍ଵଯ୍ଯେକଭକ୍ତିଶ୍ଶରଣମିତି ଭଵାନ୍ ହଂସରୂପୀ ନ୍ଯଗାଦୀତ୍ ॥2॥
ସନ୍ତି ଶ୍ରେଯାଂସି ଭୂଯାଂସ୍ଯପି ରୁଚିଭିଦଯା କର୍ମିଣାଂ ନିର୍ମିତାନି
କ୍ଷୁଦ୍ରାନନ୍ଦାଶ୍ଚ ସାନ୍ତା ବହୁଵିଧଗତଯଃ କୃଷ୍ଣ ତେଭ୍ଯୋ ଭଵେଯୁଃ ।
ତ୍ଵଂ ଚାଚଖ୍ଯାଥ ସଖ୍ଯେ ନନୁ ମହିତତମାଂ ଶ୍ରେଯସାଂ ଭକ୍ତିମେକାଂ
ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯାନନ୍ଦତୁଲ୍ଯଃ ଖଲୁ ଵିଷଯଜୁଷାଂ ସମ୍ମଦଃ କେନ ଵା ସ୍ଯାତ୍ ॥3॥
ତ୍ଵତ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧେଃ ସୁଖମିହ ଚରତୋ ଵିଚ୍ଯୁତାଶସ୍ଯ ଚାଶାଃ
ସର୍ଵାଃ ସ୍ଯୁଃ ସୌଖ୍ଯମଯ୍ଯଃ ସଲିଲକୁହରଗସ୍ଯେଵ ତୋଯୈକମଯ୍ଯଃ ।
ସୋଽଯଂ ଖଲ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ କମଲଜଭଵନଂ ଯୋଗସିଦ୍ଧୀଶ୍ଚ ହୃଦ୍ଯାଃ
ନାକାଙ୍କ୍ଷତ୍ଯେତଦାସ୍ତାଂ ସ୍ଵଯମନୁପତିତେ ମୋକ୍ଷସୌଖ୍ଯେଽପ୍ଯନୀହଃ ॥4॥
ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତୋ ବାଧ୍ଯମାନୋଽପି ଚ ଵିଷଯରସୈରିନ୍ଦ୍ରିଯାଶାନ୍ତିହେତୋ-
ର୍ଭକ୍ତ୍ଯୈଵାକ୍ରମ୍ଯମାଣୈଃ ପୁନରପି ଖଲୁ ତୈର୍ଦୁର୍ବଲୈର୍ନାଭିଜଯ୍ଯଃ ।
ସପ୍ତାର୍ଚିର୍ଦୀପିତାର୍ଚିର୍ଦହତି କିଲ ଯଥା ଭୂରିଦାରୁପ୍ରପଞ୍ଚଂ
ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯୋଘେ ତଥୈଵ ପ୍ରଦହତି ଦୁରିତଂ ଦୁର୍ମଦଃ କ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାମ୍ ॥5॥
ଚିତ୍ତାର୍ଦ୍ରୀଭାଵମୁଚ୍ଚୈର୍ଵପୁଷି ଚ ପୁଲକଂ ହର୍ଷଵାଷ୍ପଂ ଚ ହିତ୍ଵା
ଚିତ୍ତଂ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯେତ୍କଥଂ ଵା କିମୁ ବହୁତପସା ଵିଦ୍ଯଯା ଵୀତଭକ୍ତେଃ ।
ତ୍ଵଦ୍ଗାଥାସ୍ଵାଦସିଦ୍ଧାଞ୍ଜନସତତମରୀମୃଜ୍ଯମାନୋଽଯମାତ୍ମା
ଚକ୍ଷୁର୍ଵତ୍ତତ୍ତ୍ଵସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଭଜତି ନ ତୁ ତଥାଽଭ୍ଯସ୍ତଯା ତର୍କକୋଟ୍ଯା॥6॥
ଧ୍ଯାନଂ ତେ ଶୀଲଯେଯଂ ସମତନୁସୁଖବଦ୍ଧାସନୋ ନାସିକାଗ୍ର-
ନ୍ଯସ୍ତାକ୍ଷଃ ପୂରକାଦ୍ଯୈର୍ଜିତପଵନପଥଶ୍ଚିତ୍ତପଦ୍ମଂ ତ୍ଵଵାଞ୍ଚମ୍।
ଊର୍ଧ୍ଵାଗ୍ରଂ ଭାଵଯିତ୍ଵା ରଵିଵିଧୁଶିଖିନଃ ସଂଵିଚିନ୍ତ୍ଯୋପରିଷ୍ଟାତ୍
ତତ୍ରସ୍ଥଂ ଭାଵଯେ ତ୍ଵାଂ ସଜଲଜଲଧରଶ୍ଯାମଲଂ କୋମଲାଙ୍ଗମ୍ ॥7॥
ଆନୀଲଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣକେଶଂ ଜ୍ଵଲିତମକରସତ୍କୁଣ୍ଡଲଂ ମନ୍ଦହାସ-
ସ୍ଯନ୍ଦାର୍ଦ୍ରଂ କୌସ୍ତୁଭଶ୍ରୀପରିଗତଵନମାଲୋରୁହାରାଭିରାମମ୍ ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କଂ ସୁବାହୁଂ ମୃଦୁଲସଦୁଦରଂ କାଞ୍ଚନଚ୍ଛାଯଚେଲଂ
ଚାରୁସ୍ନିଗ୍ଧୋରୁମମ୍ଭୋରୁହଲଲିତପଦଂ ଭାଵଯେଽହଂ ଭଵନ୍ତମ୍ ॥8॥
ସର୍ଵାଙ୍ଗେଷ୍ଵଙ୍ଗ ରଙ୍ଗତ୍କୁତୁକମିତି ମୁହୁର୍ଧାରଯନ୍ନୀଶ ଚିତ୍ତଂ
ତତ୍ରାପ୍ଯେକତ୍ର ଯୁଞ୍ଜେ ଵଦନସରସିଜେ ସୁନ୍ଦରେ ମନ୍ଦହାସେ
ତତ୍ରାଲୀନଂ ତୁ ଚେତଃ ପରମସୁଖଚିଦଦ୍ଵୈତରୂପେ ଵିତନ୍ଵ-
ନ୍ନନ୍ଯନ୍ନୋ ଚିନ୍ତଯେଯଂ ମୁହୁରିତି ସମୁପାରୂଢଯୋଗୋ ଭଵେଯମ୍ ॥9॥
ଇତ୍ଥଂ ତ୍ଵଦ୍ଧ୍ଯାନଯୋଗେ ସତି ପୁନରଣିମାଦ୍ଯଷ୍ଟସଂସିଦ୍ଧଯସ୍ତାଃ
ଦୂରଶ୍ରୁତ୍ଯାଦଯୋଽପି ହ୍ଯହମହମିକଯା ସମ୍ପତେଯୁର୍ମୁରାରେ ।
ତ୍ଵତ୍ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଵିଲମ୍ବାଵହମଖିଲମିଦଂ ନାଦ୍ରିଯେ କାମଯେଽହଂ
ତ୍ଵାମେଵାନନ୍ଦପୂର୍ଣଂ ପଵନପୁରପତେ ପାହି ମାଂ ସର୍ଵତାପାତ୍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
ādau hairaṇyagarbhīṃ tanumavikalajīvātmikāmāsthitastvaṃ
jīvatvaṃ prāpya māyāguṇagaṇakhacito vartase viśvayone |
tatrodvṛddhena sattvena tu guṇayugalaṃ bhaktibhāvaṃ gatena
chitvā sattvaṃ ca hitvā punaranupahito vartitāhe tvameva ||1||
sattvonmeṣāt kadācit khalu viṣayarase doṣabodhe'pi bhūman
bhūyo'pyeṣu pravṛttissatamasi rajasi proddhate durnivārā |
cittaṃ tāvadguṇāśca grathitamiha mithastāni sarvāṇi roddhuṃ
turye tvayyekabhaktiśśaraṇamiti bhavān haṃsarūpī nyagādīt ||2||
santi śreyāṃsi bhūyāṃsyapi rucibhidayā karmiṇāṃ nirmitāni
kṣudrānandāśca sāntā bahuvidhagatayaḥ kṛṣṇa tebhyo bhaveyuḥ |
tvaṃ cācakhyātha sakhye nanu mahitatamāṃ śreyasāṃ bhaktimekāṃ
tvadbhaktyānandatulyaḥ khalu viṣayajuṣāṃ sammadaḥ kena vā syāt ||3||
tvatbhaktyā tuṣṭabuddheḥ sukhamiha carato vicyutāśasya cāśāḥ
sarvāḥ syuḥ saukhyamayyaḥ salilakuharagasyeva toyaikamayyaḥ |
so'yaṃ khalvindralokaṃ kamalajabhavanaṃ yogasiddhīśca hṛdyāḥ
nākāṅkṣatyetadāstāṃ svayamanupatite mokṣasaukhye'pyanīhaḥ ||4||
tvadbhakto bādhyamāno'pi ca viṣayarasairindriyāśāntiheto-
rbhaktyaivākramyamāṇaiḥ punarapi khalu tairdurbalairnābhijayyaḥ |
saptārcirdīpitārcirdahati kila yathā bhūridāruprapañcaṃ
tvadbhaktyoghe tathaiva pradahati duritaṃ durmadaḥ kvendriyāṇām ||5||
cittārdrībhāvamuccairvapuṣi ca pulakaṃ harṣavāṣpaṃ ca hitvā
cittaṃ śuddhyetkathaṃ vā kimu bahutapasā vidyayā vītabhakteḥ |
tvadgāthāsvādasiddhāñjanasatatamarīmṛjyamāno'yamātmā
cakṣurvattattvasūkṣmaṃ bhajati na tu tathā'bhyastayā tarkakoṭyā||6||
dhyānaṃ te śīlayeyaṃ samatanusukhabaddhāsano nāsikāgra-
nyastākṣaḥ pūrakādyairjitapavanapathaścittapadmaṃ tvavāñcam|
ūrdhvāgraṃ bhāvayitvā ravividhuśikhinaḥ saṃvicintyopariṣṭāt
tatrasthaṃ bhāvaye tvāṃ sajalajaladharaśyāmalaṃ komalāṅgam ||7||
ānīlaślakṣṇakeśaṃ jvalitamakarasatkuṇḍalaṃ mandahāsa-
syandārdraṃ kaustubhaśrīparigatavanamāloruhārābhirāmam |
śrīvatsāṅkaṃ subāhuṃ mṛdulasadudaraṃ kāñcanacchāyacelaṃ
cārusnigdhorumambhoruhalalitapadaṃ bhāvaye'haṃ bhavantam ||8||
sarvāṅgeṣvaṅga raṅgatkutukamiti muhurdhārayannīśa cittaṃ
tatrāpyekatra yuñje vadanasarasije sundare mandahāse
tatrālīnaṃ tu cetaḥ paramasukhacidadvaitarūpe vitanva-
nnanyanno cintayeyaṃ muhuriti samupārūḍhayogo bhaveyam ||9||
itthaṃ tvaddhyānayoge sati punaraṇimādyaṣṭasaṃsiddhayastāḥ
dūraśrutyādayo'pi hyahamahamikayā sampateyurmurāre |
tvatsamprāptau vilambāvahamakhilamidaṃ nādriye kāmaye'haṃ
tvāmevānandapūrṇaṃ pavanapurapate pāhi māṃ sarvatāpāt ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
आदौ हैरण्यगर्भीं तनुमविकलजीवात्मिकामास्थितस्त्वं
जीवत्वं प्राप्य मायागुणगणखचितो वर्तसे विश्वयोने ।
तत्रोद्वृद्धेन सत्त्वेन तु गुणयुगलं भक्तिभावं गतेन
छित्वा सत्त्वं च हित्वा पुनरनुपहितो वर्तिताहे त्वमेव ॥1॥
सत्त्वोन्मेषात् कदाचित् खलु विषयरसे दोषबोधेऽपि भूमन्
भूयोऽप्येषु प्रवृत्तिस्सतमसि रजसि प्रोद्धते दुर्निवारा ।
चित्तं तावद्गुणाश्च ग्रथितमिह मिथस्तानि सर्वाणि रोद्धुं
तुर्ये त्वय्येकभक्तिश्शरणमिति भवान् हंसरूपी न्यगादीत् ॥2॥
सन्ति श्रेयांसि भूयांस्यपि रुचिभिदया कर्मिणां निर्मितानि
क्षुद्रानन्दाश्च सान्ता बहुविधगतयः कृष्ण तेभ्यो भवेयुः ।
त्वं चाचख्याथ सख्ये ननु महिततमां श्रेयसां भक्तिमेकां
त्वद्भक्त्यानन्दतुल्यः खलु विषयजुषां सम्मदः केन वा स्यात् ॥3॥
त्वत्भक्त्या तुष्टबुद्धेः सुखमिह चरतो विच्युताशस्य चाशाः
सर्वाः स्युः सौख्यमय्यः सलिलकुहरगस्येव तोयैकमय्यः ।
सोऽयं खल्विन्द्रलोकं कमलजभवनं योगसिद्धीश्च हृद्याः
नाकाङ्क्षत्येतदास्तां स्वयमनुपतिते मोक्षसौख्येऽप्यनीहः ॥4॥
त्वद्भक्तो बाध्यमानोऽपि च विषयरसैरिन्द्रियाशान्तिहेतो-
र्भक्त्यैवाक्रम्यमाणैः पुनरपि खलु तैर्दुर्बलैर्नाभिजय्यः ।
सप्तार्चिर्दीपितार्चिर्दहति किल यथा भूरिदारुप्रपञ्चं
त्वद्भक्त्योघे तथैव प्रदहति दुरितं दुर्मदः क्वेन्द्रियाणाम् ॥5॥
चित्तार्द्रीभावमुच्चैर्वपुषि च पुलकं हर्षवाष्पं च हित्वा
चित्तं शुद्ध्येत्कथं वा किमु बहुतपसा विद्यया वीतभक्तेः ।
त्वद्गाथास्वादसिद्धाञ्जनसततमरीमृज्यमानोऽयमात्मा
चक्षुर्वत्तत्त्वसूक्ष्मं भजति न तु तथाऽभ्यस्तया तर्ककोट्या॥6॥
ध्यानं ते शीलयेयं समतनुसुखबद्धासनो नासिकाग्र-
न्यस्ताक्षः पूरकाद्यैर्जितपवनपथश्चित्तपद्मं त्ववाञ्चम्।
ऊर्ध्वाग्रं भावयित्वा रविविधुशिखिनः संविचिन्त्योपरिष्टात्
तत्रस्थं भावये त्वां सजलजलधरश्यामलं कोमलाङ्गम् ॥7॥
आनीलश्लक्ष्णकेशं ज्वलितमकरसत्कुण्डलं मन्दहास-
स्यन्दार्द्रं कौस्तुभश्रीपरिगतवनमालोरुहाराभिरामम् ।
श्रीवत्साङ्कं सुबाहुं मृदुलसदुदरं काञ्चनच्छायचेलं
चारुस्निग्धोरुमम्भोरुहललितपदं भावयेऽहं भवन्तम् ॥8॥
सर्वाङ्गेष्वङ्ग रङ्गत्कुतुकमिति मुहुर्धारयन्नीश चित्तं
तत्राप्येकत्र युञ्जे वदनसरसिजे सुन्दरे मन्दहासे
तत्रालीनं तु चेतः परमसुखचिदद्वैतरूपे वितन्व-
न्नन्यन्नो चिन्तयेयं मुहुरिति समुपारूढयोगो भवेयम् ॥9॥
इत्थं त्वद्ध्यानयोगे सति पुनरणिमाद्यष्टसंसिद्धयस्ताः
दूरश्रुत्यादयोऽपि ह्यहमहमिकया सम्पतेयुर्मुरारे ।
त्वत्सम्प्राप्तौ विलम्बावहमखिलमिदं नाद्रिये कामयेऽहं
त्वामेवानन्दपूर्णं पवनपुरपते पाहि मां सर्वतापात् ॥10॥
ādau hairaṇyagarbhīṃ tanumavikalajīvātmikāmāsthitastvaṃ
jīvatvaṃ prāpya māyāguṇagaṇakhacito vartase viśvayone |
tatrodvṛddhena sattvena tu guṇayugalaṃ bhaktibhāvaṃ gatena
chitvā sattvaṃ ca hitvā punaranupahito vartitāhe tvameva ||1||
sattvonmeṣāt kadācit khalu viṣayarase doṣabodhe'pi bhūman
bhūyo'pyeṣu pravṛttissatamasi rajasi proddhate durnivārā |
cittaṃ tāvadguṇāśca grathitamiha mithastāni sarvāṇi roddhuṃ
turye tvayyekabhaktiśśaraṇamiti bhavān haṃsarūpī nyagādīt ||2||
santi śreyāṃsi bhūyāṃsyapi rucibhidayā karmiṇāṃ nirmitāni
kṣudrānandāśca sāntā bahuvidhagatayaḥ kṛṣṇa tebhyo bhaveyuḥ |
tvaṃ cācakhyātha sakhye nanu mahitatamāṃ śreyasāṃ bhaktimekāṃ
tvadbhaktyānandatulyaḥ khalu viṣayajuṣāṃ sammadaḥ kena vā syāt ||3||
tvatbhaktyā tuṣṭabuddheḥ sukhamiha carato vicyutāśasya cāśāḥ
sarvāḥ syuḥ saukhyamayyaḥ salilakuharagasyeva toyaikamayyaḥ |
so'yaṃ khalvindralokaṃ kamalajabhavanaṃ yogasiddhīśca hṛdyāḥ
nākāṅkṣatyetadāstāṃ svayamanupatite mokṣasaukhye'pyanīhaḥ ||4||
tvadbhakto bādhyamāno'pi ca viṣayarasairindriyāśāntiheto-
rbhaktyaivākramyamāṇaiḥ punarapi khalu tairdurbalairnābhijayyaḥ |
saptārcirdīpitārcirdahati kila yathā bhūridāruprapañcaṃ
tvadbhaktyoghe tathaiva pradahati duritaṃ durmadaḥ kvendriyāṇām ||5||
cittārdrībhāvamuccairvapuṣi ca pulakaṃ harṣavāṣpaṃ ca hitvā
cittaṃ śuddhyetkathaṃ vā kimu bahutapasā vidyayā vītabhakteḥ |
tvadgāthāsvādasiddhāñjanasatatamarīmṛjyamāno'yamātmā
cakṣurvattattvasūkṣmaṃ bhajati na tu tathā'bhyastayā tarkakoṭyā||6||
dhyānaṃ te śīlayeyaṃ samatanusukhabaddhāsano nāsikāgra-
nyastākṣaḥ pūrakādyairjitapavanapathaścittapadmaṃ tvavāñcam|
ūrdhvāgraṃ bhāvayitvā ravividhuśikhinaḥ saṃvicintyopariṣṭāt
tatrasthaṃ bhāvaye tvāṃ sajalajaladharaśyāmalaṃ komalāṅgam ||7||
ānīlaślakṣṇakeśaṃ jvalitamakarasatkuṇḍalaṃ mandahāsa-
syandārdraṃ kaustubhaśrīparigatavanamāloruhārābhirāmam |
śrīvatsāṅkaṃ subāhuṃ mṛdulasadudaraṃ kāñcanacchāyacelaṃ
cārusnigdhorumambhoruhalalitapadaṃ bhāvaye'haṃ bhavantam ||8||
sarvāṅgeṣvaṅga raṅgatkutukamiti muhurdhārayannīśa cittaṃ
tatrāpyekatra yuñje vadanasarasije sundare mandahāse
tatrālīnaṃ tu cetaḥ paramasukhacidadvaitarūpe vitanva-
nnanyanno cintayeyaṃ muhuriti samupārūḍhayogo bhaveyam ||9||
itthaṃ tvaddhyānayoge sati punaraṇimādyaṣṭasaṃsiddhayastāḥ
dūraśrutyādayo'pi hyahamahamikayā sampateyurmurāre |
tvatsamprāptau vilambāvahamakhilamidaṃ nādriye kāmaye'haṃ
tvāmevānandapūrṇaṃ pavanapurapate pāhi māṃ sarvatāpāt ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in