Vishnu

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 100 - ଭଗଵତଃ କେଶାଦିପାଦଵର୍ଣନମ୍

Narayaniyam Dashaka 100 - Bhagavatah Keshadipadavarnanam

✍️ Narayana Bhattatiri 🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ଅଗ୍ରେ ପଶ୍ଯାମି ତେଜୋ ନିବିଡତରକଲାଯାଵଲୀଲୋଭନୀଯଂ
ପୀଯୂଷାପ୍ଲାଵିତୋଽହଂ ତଦନୁ ତଦୁଦରେ ଦିଵ୍ଯକୈଶୋରଵେଷମ୍ ।
ତାରୁଣ୍ଯାରମ୍ଭରମ୍ଯଂ ପରମସୁଖରସାସ୍ଵାଦରୋମାଞ୍ଚିତାଙ୍ଗୈ-
ରାଵୀତଂ ନାରଦାଦ୍ଯୈର୍ଵିଲସଦୁପନିଷତ୍ସୁନ୍ଦରୀମଣ୍ଡଲୈଶ୍ଚ ॥1॥
ନୀଲାଭଂ କୁଞ୍ଚିତାଗ୍ରଂ ଘନମମଲତରଂ ସଂଯତଂ ଚାରୁଭଙ୍ଗ୍ଯା
ରତ୍ନୋତ୍ତଂସାଭିରାମଂ ଵଲଯିତମୁଦଯଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରକୈଃ ପିଞ୍ଛଜାଲୈଃ ।
ମନ୍ଦାରସ୍ରଙ୍ନିଵୀତଂ ତଵ ପୃଥୁକବରୀଭାରମାଲୋକଯେଽହଂ
2
ସ୍ନିଗ୍ଧଶ୍ଵେତୋର୍ଧ୍ଵପୁଣ୍ଡ୍ରାମପି ଚ ସୁଲଲିତାଂ ଫାଲବାଲେନ୍ଦୁଵୀଥୀମ୍ ॥2
ହୃଦ୍ଯଂ ପୂର୍ଣାନୁକମ୍ପାର୍ଣଵମୃଦୁଲହରୀଚଞ୍ଚଲଭ୍ରୂଵିଲାସୈ-
ରାନୀଲସ୍ନିଗ୍ଧପକ୍ଷ୍ମାଵଲିପରିଲସିତଂ ନେତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଵିଭୋ ତେ ।
ସାନ୍ଦ୍ରଚ୍ଛାଯଂ ଵିଶାଲାରୁଣକମଲଦଲାକାରମାମୁଗ୍ଧତାରଂ
କାରୁଣ୍ଯାଲୋକଲୀଲାଶିଶିରିତଭୁଵନଂ କ୍ଷିପ୍ଯତାଂ ମଯ୍ଯନାଥେ ॥3॥
ଉତ୍ତୁଙ୍ଗୋଲ୍ଲାସିନାସଂ ହରିମଣିମୁକୁରପ୍ରୋଲ୍ଲସଦ୍ଗଣ୍ଡପାଲୀ-
ଵ୍ଯାଲୋଲତ୍କର୍ଣପାଶାଞ୍ଚିତମକରମଣୀକୁଣ୍ଡଲଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଦୀପ୍ରମ୍ ।
ଉନ୍ମୀଲଦ୍ଦନ୍ତପଙ୍କ୍ତିସ୍ଫୁରଦରୁଣତରଚ୍ଛାଯବିମ୍ବାଧରାନ୍ତଃ-
ପ୍ରୀତିପ୍ରସ୍ଯନ୍ଦିମନ୍ଦସ୍ମିତମଧୁରତରଂ ଵକ୍ତ୍ରମୁଦ୍ଭାସତାଂ ମେ ॥4॥
ବାହୁଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେନ ରତ୍ନୋଜ୍ଜ୍ଵଲଵଲଯଭୃତା ଶୋଣପାଣିପ୍ରଵାଲେ-
ନୋପାତ୍ତାଂ ଵେଣୁନାଲୀ ପ୍ରସୃତନଖମଯୂଖାଙ୍ଗୁଲୀସଙ୍ଗଶାରାମ୍ ।
କୃତ୍ଵା ଵକ୍ତ୍ରାରଵିନ୍ଦେ ସୁମଧୁରଵିକସଦ୍ରାଗମୁଦ୍ଭାଵ୍ଯମାନୈଃ
ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମାମୃତୈସ୍ତ୍ଵଂ ଶିଶିରିତଭୁଵନୈଃ ସିଞ୍ଚ ମେ କର୍ଣଵୀଥୀମ୍ ॥5॥
ଉତ୍ସର୍ପତ୍କୌସ୍ତୁଭଶ୍ରୀତତିଭିରରୁଣିତଂ କୋମଲଂ କଣ୍ଠଦେଶଂ
ଵକ୍ଷଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସରମ୍ଯଂ ତରଲତରସମୁଦ୍ଦୀପ୍ରହାରପ୍ରତାନମ୍ ।
ନାନାଵର୍ଣପ୍ରସୂନାଵଲିକିସଲଯିନୀଂ ଵନ୍ଯମାଲାଂ ଵିଲୋଲ-
ଲ୍ଲୋଲମ୍ବାଂ ଲମ୍ବମାନାମୁରସି ତଵ ତଥା ଭାଵଯେ ରତ୍ନମାଲାମ୍ ॥6॥
ଅଙ୍ଗେ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗରାଗୈରତିଶଯଵିକସତ୍ସୌରଭାକୃଷ୍ଟଲୋକଂ
ଲୀନାନେକତ୍ରିଲୋକୀଵିତତିମପି କୃଶାଂ ବିଭ୍ରତଂ ମଧ୍ଯଵଲ୍ଲୀମ୍ ।
ଶକ୍ରାଶ୍ମନ୍ଯସ୍ତତପ୍ତୋଜ୍ଜ୍ଵଲକନକନିଭଂ ପୀତଚେଲଂ ଦଧାନଂ
ଧ୍ଯାଯାମୋ ଦୀପ୍ତରଶ୍ମିସ୍ଫୁଟମଣିରଶନାକିଙ୍କିଣୀମଣ୍ଡିତଂ ତ୍ଵାମ୍ ॥7॥
ଊରୂ ଚାରୂ ତଵୋରୂ ଘନମସୃଣରୁଚୌ ଚିତ୍ତଚୋରୌ ରମାଯାଃ
ଵିଶ୍ଵକ୍ଷୋଭଂ ଵିଶଙ୍କ୍ଯ ଧ୍ରୁଵମନିଶମୁଭୌ ପୀତଚେଲାଵୃତାଙ୍ଗୌ ।
ଆନମ୍ରାଣାଂ ପୁରସ୍ତାନ୍ନ୍ଯସନଧୃତସମସ୍ତାର୍ଥପାଲୀସମୁଦ୍ଗ-
ଚ୍ଛାଯଂ ଜାନୁଦ୍ଵଯଂ ଚ କ୍ରମପୃଥୁଲମନୋଜ୍ଞେ ଚ ଜଙ୍ଘେ ନିଷେଵେ ॥8॥
ମଞ୍ଜୀରଂ ମଞ୍ଜୁନାଦୈରିଵ ପଦଭଜନଂ ଶ୍ରେଯ ଇତ୍ଯାଲପନ୍ତଂ
ପାଦାଗ୍ରଂ ଭ୍ରାନ୍ତିମଜ୍ଜତ୍ପ୍ରଣତଜନମନୋମନ୍ଦରୋଦ୍ଧାରକୂର୍ମମ୍ ।
ଉତ୍ତୁଙ୍ଗାତାମ୍ରରାଜନ୍ନଖରହିମକରଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନଯା ଚାଽଶ୍ରିତାନାଂ
ସନ୍ତାପଧ୍ଵାନ୍ତହନ୍ତ୍ରୀଂ ତତିମନୁକଲଯେ ମଙ୍ଗଲାମଙ୍ଗୁଲୀନାମ୍ ॥9॥
ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ତ୍ଵଦଙ୍ଗେଷ୍ଵଧିକସୁମଧୁରଂ ମୁକ୍ତିଭାଜାଂ ନିଵାସୋ
ଭକ୍ତାନାଂ କାମଵର୍ଷଦ୍ଯୁତରୁକିସଲଯଂ ନାଥ ତେ ପାଦମୂଲମ୍ ।
ନିତ୍ଯଂ ଚିତ୍ତସ୍ଥିତଂ ମେ ପଵନପୁରପତେ କୃଷ୍ଣ କାରୁଣ୍ଯସିନ୍ଧୋ
ହୃତ୍ଵା ନିଶ୍ଶେଷତାପାନ୍ ପ୍ରଦିଶତୁ ପରମାନନ୍ଦସନ୍ଦୋହଲକ୍ଷ୍ମୀମ୍ ॥10॥
ଅଜ୍ଞାତ୍ଵା ତେ ମହତ୍ଵଂ ଯଦିହ ନିଗଦିତଂ ଵିଶ୍ଵନାଥ କ୍ଷମେଥାଃ
ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଚୈତତ୍ସହସ୍ରୋତ୍ତରମଧିକତରଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଯ ଭୂଯାତ୍ ।
ଦ୍ଵେଧା ନାରାଯଣୀଯଂ ଶ୍ରୁତିଷୁ ଚ ଜନୁଷା ସ୍ତୁତ୍ଯତାଵର୍ଣନେନ
ସ୍ଫୀତଂ ଲୀଲାଵତାରୈରିଦମିହ କୁରୁତାମାଯୁରାରୋଗ୍ଯସୌଖ୍ଯମ୍ ॥11॥
Roman (IAST) Transliteration
agre paśyāmi tejo nibiḍatarakalāyāvalīlobhanīyaṃ
pīyūṣāplāvito'haṃ tadanu tadudare divyakaiśoraveṣam |
tāruṇyārambharamyaṃ paramasukharasāsvādaromāñcitāṅgai-
rāvītaṃ nāradādyairvilasadupaniṣatsundarīmaṇḍalaiśca ||1||
nīlābhaṃ kuñcitāgraṃ ghanamamalataraṃ saṃyataṃ cārubhaṅgyā
ratnottaṃsābhirāmaṃ valayitamudayaccandrakaiḥ piñchajālaiḥ |
mandārasraṅnivītaṃ tava pṛthukabarībhāramālokaye'haṃ
snigdhaśvetordhvapuṇḍrāmapi ca sulalitāṃ phālabālenduvīthīm ||2
hṛdyaṃ pūrṇānukampārṇavamṛdulaharīcañcalabhrūvilāsai-
rānīlasnigdhapakṣmāvaliparilasitaṃ netrayugmaṃ vibho te |
sāndracchāyaṃ viśālāruṇakamaladalākāramāmugdhatāraṃ
kāruṇyālokalīlāśiśiritabhuvanaṃ kṣipyatāṃ mayyanāthe ||3||
uttuṅgollāsināsaṃ harimaṇimukuraprollasadgaṇḍapālī-
vyālolatkarṇapāśāñcitamakaramaṇīkuṇḍaladvandvadīpram |
unmīladdantapaṅktisphuradaruṇataracchāyabimbādharāntaḥ-
prītiprasyandimandasmitamadhurataraṃ vaktramudbhāsatāṃ me ||4||
bāhudvandvena ratnojjvalavalayabhṛtā śoṇapāṇipravāle-
nopāttāṃ veṇunālī prasṛtanakhamayūkhāṅgulīsaṅgaśārām |
kṛtvā vaktrāravinde sumadhuravikasadrāgamudbhāvyamānaiḥ
śabdabrahmāmṛtaistvaṃ śiśiritabhuvanaiḥ siñca me karṇavīthīm ||5||
utsarpatkaustubhaśrītatibhiraruṇitaṃ komalaṃ kaṇṭhadeśaṃ
vakṣaḥ śrīvatsaramyaṃ taralatarasamuddīprahārapratānam |
nānāvarṇaprasūnāvalikisalayinīṃ vanyamālāṃ vilola-
llolambāṃ lambamānāmurasi tava tathā bhāvaye ratnamālām ||6||
aṅge pañcāṅgarāgairatiśayavikasatsaurabhākṛṣṭalokaṃ
līnānekatrilokīvitatimapi kṛśāṃ bibhrataṃ madhyavallīm |
śakrāśmanyastataptojjvalakanakanibhaṃ pītacelaṃ dadhānaṃ
dhyāyāmo dīptaraśmisphuṭamaṇiraśanākiṅkiṇīmaṇḍitaṃ tvām ||7||
ūrū cārū tavorū ghanamasṛṇarucau cittacorau ramāyāḥ
viśvakṣobhaṃ viśaṅkya dhruvamaniśamubhau pītacelāvṛtāṅgau |
ānamrāṇāṃ purastānnyasanadhṛtasamastārthapālīsamudga-
cchāyaṃ jānudvayaṃ ca kramapṛthulamanojñe ca jaṅghe niṣeve ||8||
mañjīraṃ mañjunādairiva padabhajanaṃ śreya ityālapantaṃ
pādāgraṃ bhrāntimajjatpraṇatajanamanomandaroddhārakūrmam |
uttuṅgātāmrarājannakharahimakarajyotsnayā cā'śritānāṃ
santāpadhvāntahantrīṃ tatimanukalaye maṅgalāmaṅgulīnām ||9||
yogīndrāṇāṃ tvadaṅgeṣvadhikasumadhuraṃ muktibhājāṃ nivāso
bhaktānāṃ kāmavarṣadyutarukisalayaṃ nātha te pādamūlam |
nityaṃ cittasthitaṃ me pavanapurapate kṛṣṇa kāruṇyasindho
hṛtvā niśśeṣatāpān pradiśatu paramānandasandohalakṣmīm ||10||
ajñātvā te mahatvaṃ yadiha nigaditaṃ viśvanātha kṣamethāḥ
stotraṃ caitatsahasrottaramadhikataraṃ tvatprasādāya bhūyāt |
dvedhā nārāyaṇīyaṃ śrutiṣu ca januṣā stutyatāvarṇanena
sphītaṃ līlāvatārairidamiha kurutāmāyurārogyasaukhyam ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
अग्रे पश्यामि तेजो निबिडतरकलायावलीलोभनीयं
पीयूषाप्लावितोऽहं तदनु तदुदरे दिव्यकैशोरवेषम् ।
तारुण्यारम्भरम्यं परमसुखरसास्वादरोमाञ्चिताङ्गै-
रावीतं नारदाद्यैर्विलसदुपनिषत्सुन्दरीमण्डलैश्च ॥1॥
नीलाभं कुञ्चिताग्रं घनममलतरं संयतं चारुभङ्ग्या
रत्नोत्तंसाभिरामं वलयितमुदयच्चन्द्रकैः पिञ्छजालैः ।
मन्दारस्रङ्निवीतं तव पृथुकबरीभारमालोकयेऽहं
स्निग्धश्वेतोर्ध्वपुण्ड्रामपि च सुललितां फालबालेन्दुवीथीम् ॥2
हृद्यं पूर्णानुकम्पार्णवमृदुलहरीचञ्चलभ्रूविलासै-
रानीलस्निग्धपक्ष्मावलिपरिलसितं नेत्रयुग्मं विभो ते ।
सान्द्रच्छायं विशालारुणकमलदलाकारमामुग्धतारं
कारुण्यालोकलीलाशिशिरितभुवनं क्षिप्यतां मय्यनाथे ॥3॥
उत्तुङ्गोल्लासिनासं हरिमणिमुकुरप्रोल्लसद्गण्डपाली-
व्यालोलत्कर्णपाशाञ्चितमकरमणीकुण्डलद्वन्द्वदीप्रम् ।
उन्मीलद्दन्तपङ्क्तिस्फुरदरुणतरच्छायबिम्बाधरान्तः-
प्रीतिप्रस्यन्दिमन्दस्मितमधुरतरं वक्त्रमुद्भासतां मे ॥4॥
बाहुद्वन्द्वेन रत्नोज्ज्वलवलयभृता शोणपाणिप्रवाले-
नोपात्तां वेणुनाली प्रसृतनखमयूखाङ्गुलीसङ्गशाराम् ।
कृत्वा वक्त्रारविन्दे सुमधुरविकसद्रागमुद्भाव्यमानैः
शब्दब्रह्मामृतैस्त्वं शिशिरितभुवनैः सिञ्च मे कर्णवीथीम् ॥5॥
उत्सर्पत्कौस्तुभश्रीततिभिररुणितं कोमलं कण्ठदेशं
वक्षः श्रीवत्सरम्यं तरलतरसमुद्दीप्रहारप्रतानम् ।
नानावर्णप्रसूनावलिकिसलयिनीं वन्यमालां विलोल-
ल्लोलम्बां लम्बमानामुरसि तव तथा भावये रत्नमालाम् ॥6॥
अङ्गे पञ्चाङ्गरागैरतिशयविकसत्सौरभाकृष्टलोकं
लीनानेकत्रिलोकीविततिमपि कृशां बिभ्रतं मध्यवल्लीम् ।
शक्राश्मन्यस्ततप्तोज्ज्वलकनकनिभं पीतचेलं दधानं
ध्यायामो दीप्तरश्मिस्फुटमणिरशनाकिङ्किणीमण्डितं त्वाम् ॥7॥
ऊरू चारू तवोरू घनमसृणरुचौ चित्तचोरौ रमायाः
विश्वक्षोभं विशङ्क्य ध्रुवमनिशमुभौ पीतचेलावृताङ्गौ ।
आनम्राणां पुरस्तान्न्यसनधृतसमस्तार्थपालीसमुद्ग-
च्छायं जानुद्वयं च क्रमपृथुलमनोज्ञे च जङ्घे निषेवे ॥8॥
मञ्जीरं मञ्जुनादैरिव पदभजनं श्रेय इत्यालपन्तं
पादाग्रं भ्रान्तिमज्जत्प्रणतजनमनोमन्दरोद्धारकूर्मम् ।
उत्तुङ्गाताम्रराजन्नखरहिमकरज्योत्स्नया चाऽश्रितानां
सन्तापध्वान्तहन्त्रीं ततिमनुकलये मङ्गलामङ्गुलीनाम् ॥9॥
योगीन्द्राणां त्वदङ्गेष्वधिकसुमधुरं मुक्तिभाजां निवासो
भक्तानां कामवर्षद्युतरुकिसलयं नाथ ते पादमूलम् ।
नित्यं चित्तस्थितं मे पवनपुरपते कृष्ण कारुण्यसिन्धो
हृत्वा निश्शेषतापान् प्रदिशतु परमानन्दसन्दोहलक्ष्मीम् ॥10॥
अज्ञात्वा ते महत्वं यदिह निगदितं विश्वनाथ क्षमेथाः
स्तोत्रं चैतत्सहस्रोत्तरमधिकतरं त्वत्प्रसादाय भूयात् ।
द्वेधा नारायणीयं श्रुतिषु च जनुषा स्तुत्यतावर्णनेन
स्फीतं लीलावतारैरिदमिह कुरुतामायुरारोग्यसौख्यम् ॥11॥
agre paśyāmi tejo nibiḍatarakalāyāvalīlobhanīyaṃ
pīyūṣāplāvito'haṃ tadanu tadudare divyakaiśoraveṣam |
tāruṇyārambharamyaṃ paramasukharasāsvādaromāñcitāṅgai-
rāvītaṃ nāradādyairvilasadupaniṣatsundarīmaṇḍalaiśca ||1||
nīlābhaṃ kuñcitāgraṃ ghanamamalataraṃ saṃyataṃ cārubhaṅgyā
ratnottaṃsābhirāmaṃ valayitamudayaccandrakaiḥ piñchajālaiḥ |
mandārasraṅnivītaṃ tava pṛthukabarībhāramālokaye'haṃ
snigdhaśvetordhvapuṇḍrāmapi ca sulalitāṃ phālabālenduvīthīm ||2
hṛdyaṃ pūrṇānukampārṇavamṛdulaharīcañcalabhrūvilāsai-
rānīlasnigdhapakṣmāvaliparilasitaṃ netrayugmaṃ vibho te |
sāndracchāyaṃ viśālāruṇakamaladalākāramāmugdhatāraṃ
kāruṇyālokalīlāśiśiritabhuvanaṃ kṣipyatāṃ mayyanāthe ||3||
uttuṅgollāsināsaṃ harimaṇimukuraprollasadgaṇḍapālī-
vyālolatkarṇapāśāñcitamakaramaṇīkuṇḍaladvandvadīpram |
unmīladdantapaṅktisphuradaruṇataracchāyabimbādharāntaḥ-
prītiprasyandimandasmitamadhurataraṃ vaktramudbhāsatāṃ me ||4||
bāhudvandvena ratnojjvalavalayabhṛtā śoṇapāṇipravāle-
nopāttāṃ veṇunālī prasṛtanakhamayūkhāṅgulīsaṅgaśārām |
kṛtvā vaktrāravinde sumadhuravikasadrāgamudbhāvyamānaiḥ
śabdabrahmāmṛtaistvaṃ śiśiritabhuvanaiḥ siñca me karṇavīthīm ||5||
utsarpatkaustubhaśrītatibhiraruṇitaṃ komalaṃ kaṇṭhadeśaṃ
vakṣaḥ śrīvatsaramyaṃ taralatarasamuddīprahārapratānam |
nānāvarṇaprasūnāvalikisalayinīṃ vanyamālāṃ vilola-
llolambāṃ lambamānāmurasi tava tathā bhāvaye ratnamālām ||6||
aṅge pañcāṅgarāgairatiśayavikasatsaurabhākṛṣṭalokaṃ
līnānekatrilokīvitatimapi kṛśāṃ bibhrataṃ madhyavallīm |
śakrāśmanyastataptojjvalakanakanibhaṃ pītacelaṃ dadhānaṃ
dhyāyāmo dīptaraśmisphuṭamaṇiraśanākiṅkiṇīmaṇḍitaṃ tvām ||7||
ūrū cārū tavorū ghanamasṛṇarucau cittacorau ramāyāḥ
viśvakṣobhaṃ viśaṅkya dhruvamaniśamubhau pītacelāvṛtāṅgau |
ānamrāṇāṃ purastānnyasanadhṛtasamastārthapālīsamudga-
cchāyaṃ jānudvayaṃ ca kramapṛthulamanojñe ca jaṅghe niṣeve ||8||
mañjīraṃ mañjunādairiva padabhajanaṃ śreya ityālapantaṃ
pādāgraṃ bhrāntimajjatpraṇatajanamanomandaroddhārakūrmam |
uttuṅgātāmrarājannakharahimakarajyotsnayā cā'śritānāṃ
santāpadhvāntahantrīṃ tatimanukalaye maṅgalāmaṅgulīnām ||9||
yogīndrāṇāṃ tvadaṅgeṣvadhikasumadhuraṃ muktibhājāṃ nivāso
bhaktānāṃ kāmavarṣadyutarukisalayaṃ nātha te pādamūlam |
nityaṃ cittasthitaṃ me pavanapurapate kṛṣṇa kāruṇyasindho
hṛtvā niśśeṣatāpān pradiśatu paramānandasandohalakṣmīm ||10||
ajñātvā te mahatvaṃ yadiha nigaditaṃ viśvanātha kṣamethāḥ
stotraṃ caitatsahasrottaramadhikataraṃ tvatprasādāya bhūyāt |
dvedhā nārāyaṇīyaṃ śrutiṣu ca januṣā stutyatāvarṇanena
sphītaṃ līlāvatārairidamiha kurutāmāyurārogyasaukhyam ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in