Vishnu

నారాయణీయం దశక 100 - భగవతః కేశాదిపాదవర్ణనమ్

Narayaniyam Dashaka 100 - Bhagavatah Keshadipadavarnanam

✍️ Narayana Bhattatiri 🖋️ Telugu script
📄 Download PDF
అగ్రే పశ్యామి తేజో నిబిడతరకలాయావలీలోభనీయం
పీయూషాప్లావితోఽహం తదను తదుదరే దివ్యకైశోరవేషమ్ ।
తారుణ్యారమ్భరమ్యం పరమసుఖరసాస్వాదరోమాఞ్చితాఙ్గై-
రావీతం నారదాద్యైర్విలసదుపనిషత్సున్దరీమణ్డలైశ్చ ॥1॥
నీలాభం కుఞ్చితాగ్రం ఘనమమలతరం సంయతం చారుభఙ్గ్యా
రత్నోత్తంసాభిరామం వలయితముదయచ్చన్ద్రకైః పిఞ్ఛజాలైః ।
మన్దారస్రఙ్నివీతం తవ పృథుకబరీభారమాలోకయేఽహం
2
స్నిగ్ధశ్వేతోర్ధ్వపుణ్డ్రామపి చ సులలితాం ఫాలబాలేన్దువీథీమ్ ॥2
హృద్యం పూర్ణానుకమ్పార్ణవమృదులహరీచఞ్చలభ్రూవిలాసై-
రానీలస్నిగ్ధపక్ష్మావలిపరిలసితం నేత్రయుగ్మం విభో తే ।
సాన్ద్రచ్ఛాయం విశాలారుణకమలదలాకారమాముగ్ధతారం
కారుణ్యాలోకలీలాశిశిరితభువనం క్షిప్యతాం మయ్యనాథే ॥3॥
ఉత్తుఙ్గోల్లాసినాసం హరిమణిముకురప్రోల్లసద్గణ్డపాలీ-
వ్యాలోలత్కర్ణపాశాఞ్చితమకరమణీకుణ్డలద్వన్ద్వదీప్రమ్ ।
ఉన్మీలద్దన్తపఙ్క్తిస్ఫురదరుణతరచ్ఛాయబిమ్బాధరాన్తః-
ప్రీతిప్రస్యన్దిమన్దస్మితమధురతరం వక్త్రముద్భాసతాం మే ॥4॥
బాహుద్వన్ద్వేన రత్నోజ్జ్వలవలయభృతా శోణపాణిప్రవాలే-
నోపాత్తాం వేణునాలీ ప్రసృతనఖమయూఖాఙ్గులీసఙ్గశారామ్ ।
కృత్వా వక్త్రారవిన్దే సుమధురవికసద్రాగముద్భావ్యమానైః
శబ్దబ్రహ్మామృతైస్త్వం శిశిరితభువనైః సిఞ్చ మే కర్ణవీథీమ్ ॥5॥
ఉత్సర్పత్కౌస్తుభశ్రీతతిభిరరుణితం కోమలం కణ్ఠదేశం
వక్షః శ్రీవత్సరమ్యం తరలతరసముద్దీప్రహారప్రతానమ్ ।
నానావర్ణప్రసూనావలికిసలయినీం వన్యమాలాం విలోల-
ల్లోలమ్బాం లమ్బమానామురసి తవ తథా భావయే రత్నమాలామ్ ॥6॥
అఙ్గే పఞ్చాఙ్గరాగైరతిశయవికసత్సౌరభాకృష్టలోకం
లీనానేకత్రిలోకీవితతిమపి కృశాం బిభ్రతం మధ్యవల్లీమ్ ।
శక్రాశ్మన్యస్తతప్తోజ్జ్వలకనకనిభం పీతచేలం దధానం
ధ్యాయామో దీప్తరశ్మిస్ఫుటమణిరశనాకిఙ్కిణీమణ్డితం త్వామ్ ॥7॥
ఊరూ చారూ తవోరూ ఘనమసృణరుచౌ చిత్తచోరౌ రమాయాః
విశ్వక్షోభం విశఙ్క్య ధ్రువమనిశముభౌ పీతచేలావృతాఙ్గౌ ।
ఆనమ్రాణాం పురస్తాన్న్యసనధృతసమస్తార్థపాలీసముద్గ-
చ్ఛాయం జానుద్వయం చ క్రమపృథులమనోజ్ఞే చ జఙ్ఘే నిషేవే ॥8॥
మఞ్జీరం మఞ్జునాదైరివ పదభజనం శ్రేయ ఇత్యాలపన్తం
పాదాగ్రం భ్రాన్తిమజ్జత్ప్రణతజనమనోమన్దరోద్ధారకూర్మమ్ ।
ఉత్తుఙ్గాతామ్రరాజన్నఖరహిమకరజ్యోత్స్నయా చాఽశ్రితానాం
సన్తాపధ్వాన్తహన్త్రీం తతిమనుకలయే మఙ్గలామఙ్గులీనామ్ ॥9॥
యోగీన్ద్రాణాం త్వదఙ్గేష్వధికసుమధురం ముక్తిభాజాం నివాసో
భక్తానాం కామవర్షద్యుతరుకిసలయం నాథ తే పాదమూలమ్ ।
నిత్యం చిత్తస్థితం మే పవనపురపతే కృష్ణ కారుణ్యసిన్ధో
హృత్వా నిశ్శేషతాపాన్ ప్రదిశతు పరమానన్దసన్దోహలక్ష్మీమ్ ॥10॥
అజ్ఞాత్వా తే మహత్వం యదిహ నిగదితం విశ్వనాథ క్షమేథాః
స్తోత్రం చైతత్సహస్రోత్తరమధికతరం త్వత్ప్రసాదాయ భూయాత్ ।
ద్వేధా నారాయణీయం శ్రుతిషు చ జనుషా స్తుత్యతావర్ణనేన
స్ఫీతం లీలావతారైరిదమిహ కురుతామాయురారోగ్యసౌఖ్యమ్ ॥11॥
Roman (IAST) Transliteration
agre paśyāmi tejo nibiḍatarakalāyāvalīlobhanīyaṃ
pīyūṣāplāvito'haṃ tadanu tadudare divyakaiśoraveṣam |
tāruṇyārambharamyaṃ paramasukharasāsvādaromāñcitāṅgai-
rāvītaṃ nāradādyairvilasadupaniṣatsundarīmaṇḍalaiśca ||1||
nīlābhaṃ kuñcitāgraṃ ghanamamalataraṃ saṃyataṃ cārubhaṅgyā
ratnottaṃsābhirāmaṃ valayitamudayaccandrakaiḥ piñchajālaiḥ |
mandārasraṅnivītaṃ tava pṛthukabarībhāramālokaye'haṃ
snigdhaśvetordhvapuṇḍrāmapi ca sulalitāṃ phālabālenduvīthīm ||2
hṛdyaṃ pūrṇānukampārṇavamṛdulaharīcañcalabhrūvilāsai-
rānīlasnigdhapakṣmāvaliparilasitaṃ netrayugmaṃ vibho te |
sāndracchāyaṃ viśālāruṇakamaladalākāramāmugdhatāraṃ
kāruṇyālokalīlāśiśiritabhuvanaṃ kṣipyatāṃ mayyanāthe ||3||
uttuṅgollāsināsaṃ harimaṇimukuraprollasadgaṇḍapālī-
vyālolatkarṇapāśāñcitamakaramaṇīkuṇḍaladvandvadīpram |
unmīladdantapaṅktisphuradaruṇataracchāyabimbādharāntaḥ-
prītiprasyandimandasmitamadhurataraṃ vaktramudbhāsatāṃ me ||4||
bāhudvandvena ratnojjvalavalayabhṛtā śoṇapāṇipravāle-
nopāttāṃ veṇunālī prasṛtanakhamayūkhāṅgulīsaṅgaśārām |
kṛtvā vaktrāravinde sumadhuravikasadrāgamudbhāvyamānaiḥ
śabdabrahmāmṛtaistvaṃ śiśiritabhuvanaiḥ siñca me karṇavīthīm ||5||
utsarpatkaustubhaśrītatibhiraruṇitaṃ komalaṃ kaṇṭhadeśaṃ
vakṣaḥ śrīvatsaramyaṃ taralatarasamuddīprahārapratānam |
nānāvarṇaprasūnāvalikisalayinīṃ vanyamālāṃ vilola-
llolambāṃ lambamānāmurasi tava tathā bhāvaye ratnamālām ||6||
aṅge pañcāṅgarāgairatiśayavikasatsaurabhākṛṣṭalokaṃ
līnānekatrilokīvitatimapi kṛśāṃ bibhrataṃ madhyavallīm |
śakrāśmanyastataptojjvalakanakanibhaṃ pītacelaṃ dadhānaṃ
dhyāyāmo dīptaraśmisphuṭamaṇiraśanākiṅkiṇīmaṇḍitaṃ tvām ||7||
ūrū cārū tavorū ghanamasṛṇarucau cittacorau ramāyāḥ
viśvakṣobhaṃ viśaṅkya dhruvamaniśamubhau pītacelāvṛtāṅgau |
ānamrāṇāṃ purastānnyasanadhṛtasamastārthapālīsamudga-
cchāyaṃ jānudvayaṃ ca kramapṛthulamanojñe ca jaṅghe niṣeve ||8||
mañjīraṃ mañjunādairiva padabhajanaṃ śreya ityālapantaṃ
pādāgraṃ bhrāntimajjatpraṇatajanamanomandaroddhārakūrmam |
uttuṅgātāmrarājannakharahimakarajyotsnayā cā'śritānāṃ
santāpadhvāntahantrīṃ tatimanukalaye maṅgalāmaṅgulīnām ||9||
yogīndrāṇāṃ tvadaṅgeṣvadhikasumadhuraṃ muktibhājāṃ nivāso
bhaktānāṃ kāmavarṣadyutarukisalayaṃ nātha te pādamūlam |
nityaṃ cittasthitaṃ me pavanapurapate kṛṣṇa kāruṇyasindho
hṛtvā niśśeṣatāpān pradiśatu paramānandasandohalakṣmīm ||10||
ajñātvā te mahatvaṃ yadiha nigaditaṃ viśvanātha kṣamethāḥ
stotraṃ caitatsahasrottaramadhikataraṃ tvatprasādāya bhūyāt |
dvedhā nārāyaṇīyaṃ śrutiṣu ca januṣā stutyatāvarṇanena
sphītaṃ līlāvatārairidamiha kurutāmāyurārogyasaukhyam ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
अग्रे पश्यामि तेजो निबिडतरकलायावलीलोभनीयं
पीयूषाप्लावितोऽहं तदनु तदुदरे दिव्यकैशोरवेषम् ।
तारुण्यारम्भरम्यं परमसुखरसास्वादरोमाञ्चिताङ्गै-
रावीतं नारदाद्यैर्विलसदुपनिषत्सुन्दरीमण्डलैश्च ॥1॥
नीलाभं कुञ्चिताग्रं घनममलतरं संयतं चारुभङ्ग्या
रत्नोत्तंसाभिरामं वलयितमुदयच्चन्द्रकैः पिञ्छजालैः ।
मन्दारस्रङ्निवीतं तव पृथुकबरीभारमालोकयेऽहं
स्निग्धश्वेतोर्ध्वपुण्ड्रामपि च सुललितां फालबालेन्दुवीथीम् ॥2
हृद्यं पूर्णानुकम्पार्णवमृदुलहरीचञ्चलभ्रूविलासै-
रानीलस्निग्धपक्ष्मावलिपरिलसितं नेत्रयुग्मं विभो ते ।
सान्द्रच्छायं विशालारुणकमलदलाकारमामुग्धतारं
कारुण्यालोकलीलाशिशिरितभुवनं क्षिप्यतां मय्यनाथे ॥3॥
उत्तुङ्गोल्लासिनासं हरिमणिमुकुरप्रोल्लसद्गण्डपाली-
व्यालोलत्कर्णपाशाञ्चितमकरमणीकुण्डलद्वन्द्वदीप्रम् ।
उन्मीलद्दन्तपङ्क्तिस्फुरदरुणतरच्छायबिम्बाधरान्तः-
प्रीतिप्रस्यन्दिमन्दस्मितमधुरतरं वक्त्रमुद्भासतां मे ॥4॥
बाहुद्वन्द्वेन रत्नोज्ज्वलवलयभृता शोणपाणिप्रवाले-
नोपात्तां वेणुनाली प्रसृतनखमयूखाङ्गुलीसङ्गशाराम् ।
कृत्वा वक्त्रारविन्दे सुमधुरविकसद्रागमुद्भाव्यमानैः
शब्दब्रह्मामृतैस्त्वं शिशिरितभुवनैः सिञ्च मे कर्णवीथीम् ॥5॥
उत्सर्पत्कौस्तुभश्रीततिभिररुणितं कोमलं कण्ठदेशं
वक्षः श्रीवत्सरम्यं तरलतरसमुद्दीप्रहारप्रतानम् ।
नानावर्णप्रसूनावलिकिसलयिनीं वन्यमालां विलोल-
ल्लोलम्बां लम्बमानामुरसि तव तथा भावये रत्नमालाम् ॥6॥
अङ्गे पञ्चाङ्गरागैरतिशयविकसत्सौरभाकृष्टलोकं
लीनानेकत्रिलोकीविततिमपि कृशां बिभ्रतं मध्यवल्लीम् ।
शक्राश्मन्यस्ततप्तोज्ज्वलकनकनिभं पीतचेलं दधानं
ध्यायामो दीप्तरश्मिस्फुटमणिरशनाकिङ्किणीमण्डितं त्वाम् ॥7॥
ऊरू चारू तवोरू घनमसृणरुचौ चित्तचोरौ रमायाः
विश्वक्षोभं विशङ्क्य ध्रुवमनिशमुभौ पीतचेलावृताङ्गौ ।
आनम्राणां पुरस्तान्न्यसनधृतसमस्तार्थपालीसमुद्ग-
च्छायं जानुद्वयं च क्रमपृथुलमनोज्ञे च जङ्घे निषेवे ॥8॥
मञ्जीरं मञ्जुनादैरिव पदभजनं श्रेय इत्यालपन्तं
पादाग्रं भ्रान्तिमज्जत्प्रणतजनमनोमन्दरोद्धारकूर्मम् ।
उत्तुङ्गाताम्रराजन्नखरहिमकरज्योत्स्नया चाऽश्रितानां
सन्तापध्वान्तहन्त्रीं ततिमनुकलये मङ्गलामङ्गुलीनाम् ॥9॥
योगीन्द्राणां त्वदङ्गेष्वधिकसुमधुरं मुक्तिभाजां निवासो
भक्तानां कामवर्षद्युतरुकिसलयं नाथ ते पादमूलम् ।
नित्यं चित्तस्थितं मे पवनपुरपते कृष्ण कारुण्यसिन्धो
हृत्वा निश्शेषतापान् प्रदिशतु परमानन्दसन्दोहलक्ष्मीम् ॥10॥
अज्ञात्वा ते महत्वं यदिह निगदितं विश्वनाथ क्षमेथाः
स्तोत्रं चैतत्सहस्रोत्तरमधिकतरं त्वत्प्रसादाय भूयात् ।
द्वेधा नारायणीयं श्रुतिषु च जनुषा स्तुत्यतावर्णनेन
स्फीतं लीलावतारैरिदमिह कुरुतामायुरारोग्यसौख्यम् ॥11॥
agre paśyāmi tejo nibiḍatarakalāyāvalīlobhanīyaṃ
pīyūṣāplāvito'haṃ tadanu tadudare divyakaiśoraveṣam |
tāruṇyārambharamyaṃ paramasukharasāsvādaromāñcitāṅgai-
rāvītaṃ nāradādyairvilasadupaniṣatsundarīmaṇḍalaiśca ||1||
nīlābhaṃ kuñcitāgraṃ ghanamamalataraṃ saṃyataṃ cārubhaṅgyā
ratnottaṃsābhirāmaṃ valayitamudayaccandrakaiḥ piñchajālaiḥ |
mandārasraṅnivītaṃ tava pṛthukabarībhāramālokaye'haṃ
snigdhaśvetordhvapuṇḍrāmapi ca sulalitāṃ phālabālenduvīthīm ||2
hṛdyaṃ pūrṇānukampārṇavamṛdulaharīcañcalabhrūvilāsai-
rānīlasnigdhapakṣmāvaliparilasitaṃ netrayugmaṃ vibho te |
sāndracchāyaṃ viśālāruṇakamaladalākāramāmugdhatāraṃ
kāruṇyālokalīlāśiśiritabhuvanaṃ kṣipyatāṃ mayyanāthe ||3||
uttuṅgollāsināsaṃ harimaṇimukuraprollasadgaṇḍapālī-
vyālolatkarṇapāśāñcitamakaramaṇīkuṇḍaladvandvadīpram |
unmīladdantapaṅktisphuradaruṇataracchāyabimbādharāntaḥ-
prītiprasyandimandasmitamadhurataraṃ vaktramudbhāsatāṃ me ||4||
bāhudvandvena ratnojjvalavalayabhṛtā śoṇapāṇipravāle-
nopāttāṃ veṇunālī prasṛtanakhamayūkhāṅgulīsaṅgaśārām |
kṛtvā vaktrāravinde sumadhuravikasadrāgamudbhāvyamānaiḥ
śabdabrahmāmṛtaistvaṃ śiśiritabhuvanaiḥ siñca me karṇavīthīm ||5||
utsarpatkaustubhaśrītatibhiraruṇitaṃ komalaṃ kaṇṭhadeśaṃ
vakṣaḥ śrīvatsaramyaṃ taralatarasamuddīprahārapratānam |
nānāvarṇaprasūnāvalikisalayinīṃ vanyamālāṃ vilola-
llolambāṃ lambamānāmurasi tava tathā bhāvaye ratnamālām ||6||
aṅge pañcāṅgarāgairatiśayavikasatsaurabhākṛṣṭalokaṃ
līnānekatrilokīvitatimapi kṛśāṃ bibhrataṃ madhyavallīm |
śakrāśmanyastataptojjvalakanakanibhaṃ pītacelaṃ dadhānaṃ
dhyāyāmo dīptaraśmisphuṭamaṇiraśanākiṅkiṇīmaṇḍitaṃ tvām ||7||
ūrū cārū tavorū ghanamasṛṇarucau cittacorau ramāyāḥ
viśvakṣobhaṃ viśaṅkya dhruvamaniśamubhau pītacelāvṛtāṅgau |
ānamrāṇāṃ purastānnyasanadhṛtasamastārthapālīsamudga-
cchāyaṃ jānudvayaṃ ca kramapṛthulamanojñe ca jaṅghe niṣeve ||8||
mañjīraṃ mañjunādairiva padabhajanaṃ śreya ityālapantaṃ
pādāgraṃ bhrāntimajjatpraṇatajanamanomandaroddhārakūrmam |
uttuṅgātāmrarājannakharahimakarajyotsnayā cā'śritānāṃ
santāpadhvāntahantrīṃ tatimanukalaye maṅgalāmaṅgulīnām ||9||
yogīndrāṇāṃ tvadaṅgeṣvadhikasumadhuraṃ muktibhājāṃ nivāso
bhaktānāṃ kāmavarṣadyutarukisalayaṃ nātha te pādamūlam |
nityaṃ cittasthitaṃ me pavanapurapate kṛṣṇa kāruṇyasindho
hṛtvā niśśeṣatāpān pradiśatu paramānandasandohalakṣmīm ||10||
ajñātvā te mahatvaṃ yadiha nigaditaṃ viśvanātha kṣamethāḥ
stotraṃ caitatsahasrottaramadhikataraṃ tvatprasādāya bhūyāt |
dvedhā nārāyaṇīyaṃ śrutiṣu ca januṣā stutyatāvarṇanena
sphītaṃ līlāvatārairidamiha kurutāmāyurārogyasaukhyam ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in